दितिरुवाच-
सत्यमुक्तं त्वया नाथ सर्वमेव न संशयः ।
भर्तृस्नेहं परित्यज्य गता सापत्न्यजं द्विज
ditiruvāca-
satyamuktaṃ tvayā nātha sarvameva na saṃśayaḥ |
bhartṛsnehaṃ parityajya gatā sāpatnyajaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिमानेन दुःखेन मानभंगेन सत्तम ।
महादुःखेन संतप्ता करिष्ये प्राणमोचनम्
abhimānena duḥkhena mānabhaṃgena sattama |
mahāduḥkhena saṃtaptā kariṣye prāṇamocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यप उवाच-
श्रूयतामभिधास्यामि यथा शांतिर्भविष्यति ।
न कः कस्य भवेत्पुत्रो न माता न पिता शुभे
kaśyapa uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi yathā śāṃtirbhaviṣyati |
na kaḥ kasya bhavetputro na mātā na pitā śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भ्राता बांधवः कस्य न च स्वजनबांधवाः ।
एवं संसारसंबंधो मायामोहसमन्वितः
na bhrātā bāṃdhavaḥ kasya na ca svajanabāṃdhavāḥ |
evaṃ saṃsārasaṃbaṃdho māyāmohasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयमेव पिता देवि स्वयं माताथ बांधवाः ।
स्वयं स्वजनवर्गश्च स्वयं धर्मः सनातनः
svayameva pitā devi svayaṃ mātātha bāṃdhavāḥ |
svayaṃ svajanavargaśca svayaṃ dharmaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचारेण नरो देवि सुखित्वमुपजायते ।
अनाचारेण पापेन नाशं याति तथा ध्रुवम्
ācāreṇa naro devi sukhitvamupajāyate |
anācāreṇa pāpena nāśaṃ yāti tathā dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूरयोनिं प्रयात्येवं नरो देवि न संशयः ।
कर्मणा सत्यहीनेन महापापेन मोहतः
krūrayoniṃ prayātyevaṃ naro devi na saṃśayaḥ |
karmaṇā satyahīnena mahāpāpena mohataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिपुत्वे वर्त्तते मर्त्यः प्राणिनां नित्यसंस्थितः ।
रिपवस्तस्य वर्तन्ते यत्र तत्र न संशयः
riputve varttate martyaḥ prāṇināṃ nityasaṃsthitaḥ |
ripavastasya vartante yatra tatra na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैत्रेण वर्तते मर्त्यो यदा लोके प्रिये शुभे ।
तदा तस्य भवंत्येव मित्राः सर्वत्र भामिनि
maitreṇa vartate martyo yadā loke priye śubhe |
tadā tasya bhavaṃtyeva mitrāḥ sarvatra bhāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृषिकारो यदा देवि छन्नं बीजं सुसंस्थितम् ।
यादृशं तु भवत्येव तादृशं फलमश्नुते
kṛṣikāro yadā devi channaṃ bījaṃ susaṃsthitam |
yādṛśaṃ tu bhavatyeva tādṛśaṃ phalamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तव च पुत्रैश्च साधुभिः स्पर्धितं सह ।
कर्मणस्तस्य तत्प्राप्तं फलं भुंक्ष्व सुसंस्थितम्
tathā tava ca putraiśca sādhubhiḥ spardhitaṃ saha |
karmaṇastasya tatprāptaṃ phalaṃ bhuṃkṣva susaṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव पुत्रा महाभागे तपः शांति विवर्जिताः ।
तेन पापेन ते सर्वे पतिता वै महत्पदात्
tava putrā mahābhāge tapaḥ śāṃti vivarjitāḥ |
tena pāpena te sarve patitā vai mahatpadāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ मुंच दुःखं सुखं तथा ।
कस्य पुत्राश्च मित्राणि कस्य स्वजन बांधवाः
evaṃ jñātvā śamaṃ gaccha muṃca duḥkhaṃ sukhaṃ tathā |
kasya putrāśca mitrāṇi kasya svajana bāṃdhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मकर्मानुसारेण सुखं जीवंति जंतवः ।
परार्थे चिंतनं देवि तत्त्वज्ञानेन पंडिताः
ātmakarmānusāreṇa sukhaṃ jīvaṃti jaṃtavaḥ |
parārthe ciṃtanaṃ devi tattvajñānena paṃḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्वंति महात्मानो व्यर्थमेव न संशयः ।
पंचभूतात्मकं कायं केवलं संधिजर्जरम्
na kurvaṃti mahātmāno vyarthameva na saṃśayaḥ |
paṃcabhūtātmakaṃ kāyaṃ kevalaṃ saṃdhijarjaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्ममित्रं कृतं तेन सर्वं देवि सुखाशया ।
आत्मा नाम महापुण्यः सर्वगः सर्वदर्शकः
ātmamitraṃ kṛtaṃ tena sarvaṃ devi sukhāśayā |
ātmā nāma mahāpuṇyaḥ sarvagaḥ sarvadarśakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसिद्धिस्तु सर्वात्मा सात्विकः सर्वसिद्धिदः ।
एवं सर्वमयो देवि भ्रमत्येको निरञ्जनः
sarvasiddhistu sarvātmā sātvikaḥ sarvasiddhidaḥ |
evaṃ sarvamayo devi bhramatyeko nirañjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमता निर्जने येन मूर्तिमंतो द्विजोत्तमाः ।
चत्वारो दर्शिताः पुण्या मूर्तिमंतो महौजसः
bhramatā nirjane yena mūrtimaṃto dvijottamāḥ |
catvāro darśitāḥ puṇyā mūrtimaṃto mahaujasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचमः श्वसनश्चैव पूर्वाणां मित्रमेव च ।
अथो आत्मा समायातो ज्ञानसाहाय्यमेव वा
paṃcamaḥ śvasanaścaiva pūrvāṇāṃ mitrameva ca |
atho ātmā samāyāto jñānasāhāyyameva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तान्दृष्ट्वा महात्मा वै ज्ञानमात्मा समब्रवीत् ।
ज्ञान पश्य अमी पंच मंत्रयंतः परस्परम्
sa tāndṛṣṭvā mahātmā vai jñānamātmā samabravīt |
jñāna paśya amī paṃca maṃtrayaṃtaḥ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्गत्वाब्रवीहि त्वं यूयं क इति पृच्छ ह ।
ज्ञानं वाक्यं परं श्रुत्वा सार्थं तस्य महात्मनः
etāngatvābravīhi tvaṃ yūyaṃ ka iti pṛccha ha |
jñānaṃ vākyaṃ paraṃ śrutvā sārthaṃ tasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहात्मानमाराध्यमेतैः किं ते प्रयोजनम् ।
तत्त्वतो ब्रूहि मे देव सदा शुद्धोसि सर्वदा
tadāhātmānamārādhyametaiḥ kiṃ te prayojanam |
tattvato brūhi me deva sadā śuddhosi sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मोवाच-
एते पंच महाभागा रूपवंतो मनस्विनः ।
गत्वा संदर्शयाम्येनानाभाष्ये ज्ञान श्रूयताम्
ātmovāca-
ete paṃca mahābhāgā rūpavaṃto manasvinaḥ |
gatvā saṃdarśayāmyenānābhāṣye jñāna śrūyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भव्यानेतान्प्रवक्ष्यामि पंचमीं गतिमागतान् ।
दूतत्वं गच्छ भो ज्ञान कुशलो दूतकर्मणि
bhavyānetānpravakṣyāmi paṃcamīṃ gatimāgatān |
dūtatvaṃ gaccha bho jñāna kuśalo dūtakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानमुवाच-
त्वमात्मञ्छृणु मे वाक्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ।
एतेषां संगतिस्तात कार्या नैव त्वया कदा
jñānamuvāca-
tvamātmañchṛṇu me vākyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham |
eteṣāṃ saṃgatistāta kāryā naiva tvayā kadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचानामपि शुद्धात्मन्न कार्यं शुभमिच्छता ।
भवतः संगतिं मोह इच्छत्येष महामते
paṃcānāmapi śuddhātmanna kāryaṃ śubhamicchatā |
bhavataḥ saṃgatiṃ moha icchatyeṣa mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मोवाच-
एतेषां संगतिं ज्ञान कस्माद्वारयते भवान् ।
तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि याथातथ्येन पंडित
ātmovāca-
eteṣāṃ saṃgatiṃ jñāna kasmādvārayate bhavān |
tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi yāthātathyena paṃḍita
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानमुवाच-
एतेषां संगमात्रात्तु महद्दुःखं भविष्यति ।
दुःखमूला हि पंचैव शोकसंतापकारकाः
jñānamuvāca-
eteṣāṃ saṃgamātrāttu mahadduḥkhaṃ bhaviṣyati |
duḥkhamūlā hi paṃcaiva śokasaṃtāpakārakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्तु महाप्राज्ञ करिष्ये वचनं तव ।
ज्ञानमाभाष्य स ह्यात्मा ध्यानेन सह संगतः
evamastu mahāprājña kariṣye vacanaṃ tava |
jñānamābhāṣya sa hyātmā dhyānena saha saṃgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्यप उवाच-
ततः पंचैव ते तत्राद्राक्षुरात्मानमेव तम् ।
बुद्धिमूचुः समाहूय संगच्छात्मानमेव हि
kaśyapa uvāca-
tataḥ paṃcaiva te tatrādrākṣurātmānameva tam |
buddhimūcuḥ samāhūya saṃgacchātmānameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूतत्वं कुरु कल्याणि अस्माकमात्मना सह ।
पंचतत्त्वा महात्मानो विश्वस्यधारकाः शुभाः
dūtatvaṃ kuru kalyāṇi asmākamātmanā saha |
paṃcatattvā mahātmāno viśvasyadhārakāḥ śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतो मैत्रमिच्छंति इत्याभाष्य महामतिम् ।
गत्वा बुद्धे त्वया कार्यं कर्तव्यं न इतो व्रज
bhavato maitramicchaṃti ityābhāṣya mahāmatim |
gatvā buddhe tvayā kāryaṃ kartavyaṃ na ito vraja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमस्तु महाभागा करिष्ये कार्यमुत्तमम् ।
एवमाभाषितं तेषां गत्वाऽहात्मानमेव तम्
evamastu mahābhāgā kariṣye kāryamuttamam |
evamābhāṣitaṃ teṣāṃ gatvā'hātmānameva tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं बुद्धिर्महाभाग भवंतं समुपागता ।
दूतत्वे महतां पार्श्वात्तेषां त्वं वचनं शृणु
ahaṃ buddhirmahābhāga bhavaṃtaṃ samupāgatā |
dūtatve mahatāṃ pārśvātteṣāṃ tvaṃ vacanaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्मैत्रीं समिच्छंति अक्षयां पंच आत्मकाः ।
कुरु मैत्रीं महाप्राज्ञ जहि ध्यानं सुदूरतः
bhavanmaitrīṃ samicchaṃti akṣayāṃ paṃca ātmakāḥ |
kuru maitrīṃ mahāprājña jahi dhyānaṃ sudūrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानमुवाच-
न कर्तव्यं त्वया चात्मन्नैतेषां वै समागमम् ।
एषां संसर्गमात्रेण महद्दुःखं भविष्यति
dhyānamuvāca-
na kartavyaṃ tvayā cātmannaiteṣāṃ vai samāgamam |
eṣāṃ saṃsargamātreṇa mahadduḥkhaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया ज्ञानेन हीनस्त्वं कथं कर्म करिष्यति ।
एवमेव न कर्तव्यं तेषां चैव समागमम्
mayā jñānena hīnastvaṃ kathaṃ karma kariṣyati |
evameva na kartavyaṃ teṣāṃ caiva samāgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भवासं नयिष्यंति भवंतं नान्यथा विभो ।
ज्ञानेनैव मया हीनो अज्ञानं यास्यसि ध्रुवम्
garbhavāsaṃ nayiṣyaṃti bhavaṃtaṃ nānyathā vibho |
jñānenaiva mayā hīno ajñānaṃ yāsyasi dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा तमात्मानं विरराम महामतिम् ।
ततस्तामागतां बुद्धिमात्मा प्रोवाच निश्चितः
evamuktvā tamātmānaṃ virarāma mahāmatim |
tatastāmāgatāṃ buddhimātmā provāca niścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञानध्यानौ महात्मानौ मंत्रिणौ मम शोभनौ ।
तत्र यानं न मे युक्तं तद्बुद्धे किं करोम्यहम्
jñānadhyānau mahātmānau maṃtriṇau mama śobhanau |
tatra yānaṃ na me yuktaṃ tadbuddhe kiṃ karomyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं श्रुत्वा ततो बुद्धिस्तेषां पार्श्वे यशस्विनी ।
समाचष्ट समग्रं तत्कथनं ज्ञानध्यानयोः
evaṃ śrutvā tato buddhisteṣāṃ pārśve yaśasvinī |
samācaṣṭa samagraṃ tatkathanaṃ jñānadhyānayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते पंचकाः सर्वे आत्मानं प्रतिजग्मिरे ।
मैत्रीमेव प्रतीच्छामो भवतो नित्यमेव हि
tataste paṃcakāḥ sarve ātmānaṃ pratijagmire |
maitrīmeva pratīcchāmo bhavato nityameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्माच्छुद्धोसि लोकेश तस्मात्त्वां समुपागताः ।
स्वयमेव विचार्यैव उत्तरं नः प्रदीयताम्
yasmācchuddhosi lokeśa tasmāttvāṃ samupāgatāḥ |
svayameva vicāryaiva uttaraṃ naḥ pradīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मोवाच-
यूयं पंचैव संप्राप्ता मम मैत्रं समिच्छथ ।
स्वीयं गुणं प्रभावं च कथयंतु ममाग्रतः
ātmovāca-
yūyaṃ paṃcaiva saṃprāptā mama maitraṃ samicchatha |
svīyaṃ guṇaṃ prabhāvaṃ ca kathayaṃtu mamāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमिरुवाच-
सर्वकार्यस्य संस्थानं चर्ममांससमन्वितम् ।
अस्थिमूलदृढत्वं मे नखलोमसमन्वितम्
bhūmiruvāca-
sarvakāryasya saṃsthānaṃ carmamāṃsasamanvitam |
asthimūladṛḍhatvaṃ me nakhalomasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभावो हि महाप्राज्ञ कायमध्ये ममैव हि ।
नासिकागमनो गंधस्स मे भृत्यो महामनाः
prabhāvo hi mahāprājña kāyamadhye mamaiva hi |
nāsikāgamano gaṃdhassa me bhṛtyo mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाश उवाच-
अहमाकाशकः प्राप्तो मम काये प्रभावकम् ।
श्रूयतामभिधास्यामि परब्रह्मस्वरूपिणम्
ākāśa uvāca-
ahamākāśakaḥ prāpto mama kāye prabhāvakam |
śrūyatāmabhidhāsyāmi parabrahmasvarūpiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यांतरावकाशश्च शून्यस्थाने वसाम्यहम् ।
तत्रामात्यौ तु कर्णौ मे श्रवणार्थं प्रतिष्ठितौ
bāhyāṃtarāvakāśaśca śūnyasthāne vasāmyaham |
tatrāmātyau tu karṇau me śravaṇārthaṃ pratiṣṭhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुरुवाच-
पंचरूपेण तिष्ठामि करोम्येवं शुभाशुभम् ।
चर्मकायेस्थितोमात्यः स्पर्शं संश्रयते गुणम्
vāyuruvāca-
paṃcarūpeṇa tiṣṭhāmi karomyevaṃ śubhāśubham |
carmakāyesthitomātyaḥ sparśaṃ saṃśrayate guṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेज उवाच-
काये संस्थः सदा नित्यं पाकयोगं करोम्यहम् ।
सबाह्याभ्यंतरं सर्वं द्रव्याद्रव्यं प्रदर्शये
teja uvāca-
kāye saṃsthaḥ sadā nityaṃ pākayogaṃ karomyaham |
sabāhyābhyaṃtaraṃ sarvaṃ dravyādravyaṃ pradarśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्रं मज्जा तथा लाला एवं त्वक्संधिसंस्थितम् ।
रुधिरं प्रेषयाम्येव कायमध्ये स्थितोस्म्यहम्
śukraṃ majjā tathā lālā evaṃ tvaksaṃdhisaṃsthitam |
rudhiraṃ preṣayāmyeva kāyamadhye sthitosmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नेत्रावमात्यौ मे द्रव्यलब्धिप्रसाधकौ ।
एवं मयात्मव्यापारस्तवाग्रे कथितः परः
tatra netrāvamātyau me dravyalabdhiprasādhakau |
evaṃ mayātmavyāpārastavāgre kathitaḥ paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलमुवाचः-
सुतोषयाम्यहं नित्यममृतेन कलेवरम् ।
एवं मे तत्र व्यापारः कायपत्तनके प्रिये
jalamuvācaḥ-
sutoṣayāmyahaṃ nityamamṛtena kalevaram |
evaṃ me tatra vyāpāraḥ kāyapattanake priye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्यं रसनां विद्धि रसास्वादकरीं पराम् ।
नासिकोवाच-
सुगंधेन परां पुष्टिं कायस्यापि करोम्यहम्
amātyaṃ rasanāṃ viddhi rasāsvādakarīṃ parām |
nāsikovāca-
sugaṃdhena parāṃ puṣṭiṃ kāyasyāpi karomyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गंधं तु परित्यज्य काये गंधं प्रदर्शये ।
बुद्धियुक्ता महाभाग तस्याभावेन भाविता
durgaṃdhaṃ tu parityajya kāye gaṃdhaṃ pradarśaye |
buddhiyuktā mahābhāga tasyābhāvena bhāvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिकार्याय कायेस्मिन्नहं तिष्ठामि निश्चला ।
गंधं मम गुणं विद्धि द्विविधं यत्प्रवर्तितम्
svāmikāryāya kāyesminnahaṃ tiṣṭhāmi niścalā |
gaṃdhaṃ mama guṇaṃ viddhi dvividhaṃ yatpravartitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रवणावूचतुः-
कार्याकार्यादिकं शब्दं लोकैरुक्तं शुभाशुभम् ।
शृणुयावः स्वकायस्थौ सत्यासत्ये प्रियाप्रिये
śravaṇāvūcatuḥ-
kāryākāryādikaṃ śabdaṃ lokairuktaṃ śubhāśubham |
śṛṇuyāvaḥ svakāyasthau satyāsatye priyāpriye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शब्दो हि मे गुणः प्रोक्तो मम व्यापारमेव हि ।
योजयामि न संदेहो यदा बुद्धिः प्रपूरयेत्
śabdo hi me guṇaḥ prokto mama vyāpārameva hi |
yojayāmi na saṃdeho yadā buddhiḥ prapūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वगुवाच-
पंचरूपात्मको वायुः शरीरेस्मिन्व्यवस्थितः
tvaguvāca-
paṃcarūpātmako vāyuḥ śarīresminvyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सबाह्याभ्यंतरे चेष्टां तेषां जानामि तत्त्वतः ।
शीतोष्णमातपं वर्षं वायोः स्फुरणमेव च
sabāhyābhyaṃtare ceṣṭāṃ teṣāṃ jānāmi tattvataḥ |
śītoṣṇamātapaṃ varṣaṃ vāyoḥ sphuraṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं जानामि संस्पर्शं संगश्लेषादिकं नृणाम् ।
स्पर्श एव गुणो मह्यमेतत्सत्यं वदाम्यहम्
sarvaṃ jānāmi saṃsparśaṃ saṃgaśleṣādikaṃ nṛṇām |
sparśa eva guṇo mahyametatsatyaṃ vadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं हि ते समाख्यातो मया व्यापार एव हि ।
नेत्रे ऊचतुः-।
संसारे यानि रूपाणि भव्याभव्यानि सत्तम
evaṃ hi te samākhyāto mayā vyāpāra eva hi |
netre ūcatuḥ-|
saṃsāre yāni rūpāṇi bhavyābhavyāni sattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा प्रेरयते बुद्धिस्तदा पश्याव नान्यथा ।
वसावः कायमध्ये वै रूपं गुणमिहावयोः
yadā prerayate buddhistadā paśyāva nānyathā |
vasāvaḥ kāyamadhye vai rūpaṃ guṇamihāvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं व्यापारसंबंधः कायमध्ये महामते ।
जिह्वोवाच-।
बुद्धियुक्ता अहं तात रसभेदान्विचारये
evaṃ vyāpārasaṃbaṃdhaḥ kāyamadhye mahāmate |
jihvovāca-|
buddhiyuktā ahaṃ tāta rasabhedānvicāraye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षारमम्लादिकं सर्वं नीरसं स्वादु चिंतये ।
व्यापारेण अनेनापि नित्ययुक्ता वसाम्यहम्
kṣāramamlādikaṃ sarvaṃ nīrasaṃ svādu ciṃtaye |
vyāpāreṇa anenāpi nityayuktā vasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रियाणां हि सर्वेषां बुद्धिरेषा प्रणायकः ।
एवं पंच समायातानींद्रियाणि प्रिये शृणु
indriyāṇāṃ hi sarveṣāṃ buddhireṣā praṇāyakaḥ |
evaṃ paṃca samāyātānīṃdriyāṇi priye śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वीयानि यानि कर्माणि कथयंति पुनः पुनः ।
अथ बुद्धिः समायाता तमुवाच महामतिम्
svīyāni yāni karmāṇi kathayaṃti punaḥ punaḥ |
atha buddhiḥ samāyātā tamuvāca mahāmatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्विहीनो यदा कायस्तदा नश्यति नान्यथा ।
तस्मात्त्वं मां समास्थाय वर्त्तयस्व महामते
madvihīno yadā kāyastadā naśyati nānyathā |
tasmāttvaṃ māṃ samāsthāya varttayasva mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कर्म समायातमात्मानमिदमब्रवीत् ।
अहं कर्म महाप्राज्ञ तव पार्श्वं समागतम्
atha karma samāyātamātmānamidamabravīt |
ahaṃ karma mahāprājña tava pārśvaṃ samāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां प्रेषयाम्यहं तेन पथा येनेह गच्छसि ।
एवमाकर्ण्य तत्सर्वमात्मा प्रोवाच तान्प्रति
tvāṃ preṣayāmyahaṃ tena pathā yeneha gacchasi |
evamākarṇya tatsarvamātmā provāca tānprati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं पंचात्मकैर्युक्ताः सर्वसाधारणाः किल ।
कस्मान्मैत्रं समिच्छंति तत्र पंचात्मकं प्रति
yūyaṃ paṃcātmakairyuktāḥ sarvasādhāraṇāḥ kila |
kasmānmaitraṃ samicchaṃti tatra paṃcātmakaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रुवंतु कारणं सर्वे ममाग्रे सर्वमेव तत् ।
पंचात्मका ऊचुः-।
अस्मत्संगप्रसंगेन पिंडमेव प्रजायते
bruvaṃtu kāraṇaṃ sarve mamāgre sarvameva tat |
paṃcātmakā ūcuḥ-|
asmatsaṃgaprasaṃgena piṃḍameva prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्पिंडे महाबुद्धे भवान्वसति सुव्रतः ।
तिष्ठामो हि वयं सर्वे प्रसादात्तव तत्र हि
tasminpiṃḍe mahābuddhe bhavānvasati suvrataḥ |
tiṣṭhāmo hi vayaṃ sarve prasādāttava tatra hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मात्कारणान्मैत्रमिच्छामस्तव नित्यशः ।
आत्मोवाच-
एवमस्तु महाभागा भवतां प्रियमेव च
etasmātkāraṇānmaitramicchāmastava nityaśaḥ |
ātmovāca-
evamastu mahābhāgā bhavatāṃ priyameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करिष्ये नात्र संदेहो मैत्रं हि प्रीतिकारणात् ।
वार्यमाणो महाभागो ज्ञानेनापि महात्मना
kariṣye nātra saṃdeho maitraṃ hi prītikāraṇāt |
vāryamāṇo mahābhāgo jñānenāpi mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानेन च महात्मासौ तेषां संगतिमागतः ।
स तैः प्रमोहितस्तत्र रागद्वेषादिभिस्तदा
dhyānena ca mahātmāsau teṣāṃ saṃgatimāgataḥ |
sa taiḥ pramohitastatra rāgadveṣādibhistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचतत्त्वसमायुक्तः कायित्वं गतवान्प्रभुः ।
यदा गर्भं समायातो विष्ठामूत्रसमाकुले
paṃcatattvasamāyuktaḥ kāyitvaṃ gatavānprabhuḥ |
yadā garbhaṃ samāyāto viṣṭhāmūtrasamākule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गंधे पिच्छिलावर्ते पतितस्तैः स संयुतः ।
अंगेन व्याकुलीभूतः पंचात्मकानुवाच सः
durgaṃdhe picchilāvarte patitastaiḥ sa saṃyutaḥ |
aṃgena vyākulībhūtaḥ paṃcātmakānuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोभोः पंचात्मकाः सर्वे शृणुध्वं वचनं मम ।
भवतां संप्रसंगेन महादुःखेन मोहितः
bhobhoḥ paṃcātmakāḥ sarve śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama |
bhavatāṃ saṃprasaṃgena mahāduḥkhena mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रास्मिन्पिच्छिले घोरे पतितो हि महाभये ।
पंचात्मका ऊचुः-
तावत्संस्थीयतां राजन्यावद्गर्भः प्रपूरयेत्
tatrāsminpicchile ghore patito hi mahābhaye |
paṃcātmakā ūcuḥ-
tāvatsaṃsthīyatāṃ rājanyāvadgarbhaḥ prapūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चान्निर्गमनं ते वै भविष्यति न संशयः ।
अस्माकं हि भवान्स्वामी कायदेशे व्यवस्थितः
paścānnirgamanaṃ te vai bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
asmākaṃ hi bhavānsvāmī kāyadeśe vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यमेवं प्रकर्तव्यं सुखभोक्ता भविष्यति ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आत्मा दुःखेन पीडितः
rājyamevaṃ prakartavyaṃ sukhabhoktā bhaviṣyati |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā ātmā duḥkhena pīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंतुमिच्छन्नसौ तस्मात्पलायनपरोभवत्
gaṃtumicchannasau tasmātpalāyanaparobhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.