Padma Purāṇa 2.77

सुकर्मोवाच- कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल

sukarmovāca- kāmasya gītalāsyena hāsyena lalitena ca | mohito rājarājeṃdro naṭarūpeṇa pippala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्

kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ ca sa rājā nahuṣātmajaḥ | akṛtvā pādayoḥ śaucamāsane upaviṣṭavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्

tadaṃtaraṃ tu saṃprāpya saṃcacāra jarā nṛpam | kāmenāpi nṛpaśreṣṭha iṃdrakāryaṃ kṛtaṃ hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः

nivṛtte nāṭake tasmingateṣu teṣu bhūpatiḥ | jarābhibhūto dharmātmā kāmasaṃsaktamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः

mohitaḥ kāmamohena vihvalo vikaleṃdriyaḥ | atīva mugdho dharmātmā viṣayaiścāpavāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः

ekadā tu gato rājā mṛgayā vyasanāturaḥ | vane ca krīḍate sopi moharāgavaśaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः

sarasaṃ krīḍamānasya nṛpateśca mahātmanaḥ | mṛgaścaikaḥ samāyātaścatuḥśṛṃgo hyanaupamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः

sarvāṃgasuṃdaro rājanhemarūpatanūruhaḥ | ratnajyotiḥ sucitrāṃgo darśanīyo manoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः

abhyadhāvatsa vegena bāṇapāṇirdhanurddharaḥ | ityamanyata medhāvī kopi daityaḥ samāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः

mṛgeṇa ca sa tenāpi dūramākarṣito nṛpaḥ | gataḥ sarathavegena śrameṇa parikheditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्

vīkṣamāṇasya tasyāpi mṛgaścāṃtaradhīyata | sa paśyati vanaṃ tatra naṃdaṃnopamamadbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः

cāruvṛkṣasamākīrṇaṃ bhūtapaṃcakaśobhitam | gurubhiścaṃdanaiḥ puṇyaiḥ kadalīkhaṃḍamaṃḍitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः

bakulāśokapuṃnāgairnālikeraiśca tiṃdukaiḥ | pūgīphalaiśca kharjūraiḥ kumudaiḥ saptaparṇakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः

puṣpitaiḥ karṇikāraiśca nānāvṛkṣaiḥ sadāphalaiḥ | puṣpitāmodasaṃyuktaiḥ ketakaiḥ pāṭalaistataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्

vīkṣamāṇo mahārāja dadarśa sara uttamam | puṇyodakena saṃpūrṇaṃ vistīrṇaṃ paṃcayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्

haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ jalapakṣivināditam | kamalaiścāpi muditaṃ śvetotpalavirājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्

raktotpalaiḥ śobhamānaṃ hāṭakotpalamaṃḍitam | nīlotpalaiḥ prakāśitaṃ kalhārairatiśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्तैर्मधुकरैश्चपि सर्वत्र परिनादितम् । एवं सर्वगुणोपेतं ददर्श सर उत्तमम्

mattairmadhukaraiścapi sarvatra parināditam | evaṃ sarvaguṇopetaṃ dadarśa sara uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पंचयोजनविस्तीर्णं दशयोजनदीर्घकम् । तडागं सर्वतोभद्रं दिव्यभावैरलंकृतम्

paṃcayojanavistīrṇaṃ daśayojanadīrghakam | taḍāgaṃ sarvatobhadraṃ divyabhāvairalaṃkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथवेगेन संखिन्नः किंचिच्छ्रमनिपीडितः । निषसाद तटे तस्य चूतच्छायां सुशीतलाम्

rathavegena saṃkhinnaḥ kiṃcicchramanipīḍitaḥ | niṣasāda taṭe tasya cūtacchāyāṃ suśītalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा पीत्वा जलं शीतं पद्मसौगंध्यवासितम् । सर्वश्रमोपशमनममृतोपममेव तत्

snātvā pītvā jalaṃ śītaṃ padmasaugaṃdhyavāsitam | sarvaśramopaśamanamamṛtopamameva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षच्छाये ततस्तस्मिन्नुपविष्टेन भूभृता । गीतध्वनिः समाकर्णि गीयमानो यथा तथा

vṛkṣacchāye tatastasminnupaviṣṭena bhūbhṛtā | gītadhvaniḥ samākarṇi gīyamāno yathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्त्री गायते दिव्या तथायं श्रूयते ध्वनिः । गीतप्रियो महाराज एव चिंतां परां गतः

yathā strī gāyate divyā tathāyaṃ śrūyate dhvaniḥ | gītapriyo mahārāja eva ciṃtāṃ parāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिंताकुलस्तु धर्मात्मा यावच्चिंतयते क्षणम् । तावन्नारी वरा काचित्पीनश्रोणी पयोधरा

ciṃtākulastu dharmātmā yāvacciṃtayate kṣaṇam | tāvannārī varā kācitpīnaśroṇī payodharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृपतेः पश्यतस्तस्य वने तस्मिन्समागता । सर्वाभरणशोभांगी शीललक्षणसंपदा

nṛpateḥ paśyatastasya vane tasminsamāgatā | sarvābharaṇaśobhāṃgī śīlalakṣaṇasaṃpadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्वने समायाता नृपतेः पुरतः स्थिता । तामुवाच महाराजः का हि कस्य भविष्यसि

tasminvane samāyātā nṛpateḥ purataḥ sthitā | tāmuvāca mahārājaḥ kā hi kasya bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमर्थं हि समायाता तन्मे त्वं कारणं वद । पृष्टा सती तदा तेन न किंचिदपि पिप्पल

kimarthaṃ hi samāyātā tanme tvaṃ kāraṇaṃ vada | pṛṣṭā satī tadā tena na kiṃcidapi pippala

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभं च भूपालं प्रत्यवोचद्वरानना । प्रहस्यैव गता शीघ्रं वीणादंडकराऽबला

śubhāśubhaṃ ca bhūpālaṃ pratyavocadvarānanā | prahasyaiva gatā śīghraṃ vīṇādaṃḍakarā'balā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मयेनापि राजेंद्रो महता व्यापितस्तदा । मया संभाषिता चेयं मां न ब्रूते स्म सोत्तरम्

vismayenāpi rājeṃdro mahatā vyāpitastadā | mayā saṃbhāṣitā ceyaṃ māṃ na brūte sma sottaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनश्चिंतां समापेदे ययातिः पृथिवीपतिः । यो वै मृगो मया दृष्टश्चतुःशृंगः सुवर्णकः

punaściṃtāṃ samāpede yayātiḥ pṛthivīpatiḥ | yo vai mṛgo mayā dṛṣṭaścatuḥśṛṃgaḥ suvarṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान्नारी समुद्भूता तत्सत्यं प्रतिभाति मे । मायारूपमिदं सत्यं दानवानां भविष्यति

tasmānnārī samudbhūtā tatsatyaṃ pratibhāti me | māyārūpamidaṃ satyaṃ dānavānāṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिंतयित्वा क्षणं राजा ययातिर्नहुषात्मजः । यावच्चिंतयते राजा तावन्नारी महावने

ciṃtayitvā kṣaṇaṃ rājā yayātirnahuṣātmajaḥ | yāvacciṃtayate rājā tāvannārī mahāvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंतर्धानं गता विप्र प्रहस्य नृपनंदनम् । एतस्मिन्नंतरे गीतं सुस्वरं पुनरेव तत्

aṃtardhānaṃ gatā vipra prahasya nṛpanaṃdanam | etasminnaṃtare gītaṃ susvaraṃ punareva tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुश्रुवे परमं दिव्यं मूर्छनातानसंयुतम् । जगाम सत्वरं राजा यत्र गीतध्वनिर्महान्

śuśruve paramaṃ divyaṃ mūrchanātānasaṃyutam | jagāma satvaraṃ rājā yatra gītadhvanirmahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

jalāṃte puṣkaraṃ caiva sahasradalamuttamam | tasyopari varā nārī śīlarūpaguṇānvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यलक्षणसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता । दिव्यैर्भावैः प्रभात्येका वीणादंडकराविला

divyalakṣaṇasaṃpannā divyābharaṇabhūṣitā | divyairbhāvaiḥ prabhātyekā vīṇādaṃḍakarāvilā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायंती सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम् । तेन गीतप्रभावेण मोहयंती चराचरान्

gāyaṃtī susvaraṃ gītaṃ tālamānalayānvitam | tena gītaprabhāveṇa mohayaṃtī carācarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवान्मुनिगणान्सर्वान्दैत्यान्गंधर्वकिन्नरान् । तां दृष्ट्वा स विशालाक्षीं रूपतेजोपशालिनीम्

devānmunigaṇānsarvāndaityāngaṃdharvakinnarān | tāṃ dṛṣṭvā sa viśālākṣīṃ rūpatejopaśālinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारे नास्ति चैवान्या नारीदृशी चराचरे । पुरा नटो जरायुक्तो नृपतेः कायमेव हि

saṃsāre nāsti caivānyā nārīdṛśī carācare | purā naṭo jarāyukto nṛpateḥ kāyameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संचारितो महाकामस्तदासौ प्रकटोभवत् । घृतं स्पृष्ट्वा यथा वह्नी रश्मिवान्संप्रजायते

saṃcārito mahākāmastadāsau prakaṭobhavat | ghṛtaṃ spṛṣṭvā yathā vahnī raśmivānsaṃprajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च दृष्ट्वा तथा कामस्तत्कायात्प्रकटोऽभवत् । मन्मथाविष्टचित्तोसौ तां दृष्ट्वा चारुलोचनाम्

tāṃ ca dṛṣṭvā tathā kāmastatkāyātprakaṭo'bhavat | manmathāviṣṭacittosau tāṃ dṛṣṭvā cārulocanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईदृग्रूपा न दृष्टा मे युवती विश्वमोहिनी । चिंतयित्वा क्षणं राजा कामसंसक्तमानसः

īdṛgrūpā na dṛṣṭā me yuvatī viśvamohinī | ciṃtayitvā kṣaṇaṃ rājā kāmasaṃsaktamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः सविरहेणापि लुब्धोभून्नृपतिस्तदा । कामाग्निना दह्यमानः कामज्वरेणपीडितः

tasyāḥ saviraheṇāpi lubdhobhūnnṛpatistadā | kāmāgninā dahyamānaḥ kāmajvareṇapīḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं स्यान्मम चैवेयं कथं भावो भविष्यति । यदा मां गूहते बाला पद्मास्या पद्मलोचना

kathaṃ syānmama caiveyaṃ kathaṃ bhāvo bhaviṣyati | yadā māṃ gūhate bālā padmāsyā padmalocanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीयं प्राप्यते तर्हि सफलं जीवितं भवेत् । एवं विचिंत्य धर्मात्मा ययातिः पृथिवीपतिः

yadīyaṃ prāpyate tarhi saphalaṃ jīvitaṃ bhavet | evaṃ viciṃtya dharmātmā yayātiḥ pṛthivīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामुवाच वरारोहां का त्वं कस्यापि वा शुभे । पूर्वं दृष्टा तु या नारी सा दृष्टा पुनरेव च

tāmuvāca varārohāṃ kā tvaṃ kasyāpi vā śubhe | pūrvaṃ dṛṣṭā tu yā nārī sā dṛṣṭā punareva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां पप्रच्छ स धर्मात्मा का चेयं तव पार्श्वगा । सर्वं कथय कल्याणि अहं हि नहुषात्मजः

tāṃ papraccha sa dharmātmā kā ceyaṃ tava pārśvagā | sarvaṃ kathaya kalyāṇi ahaṃ hi nahuṣātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये

somavaṃśaprasūtohaṃ saptadvīpādhipaḥ śubhe | yayātirnāma me devi khyātohaṃ bhuvanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि

tava saṃgamane ceto bhāvamevaṃ pravāṃchate | dehi me saṃgamaṃ bhadre kuru supriyameva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि

yaṃ yaṃ hi vāṃchase bhadre taddadāmi na saṃśayaḥ | durjayenāpi kāmena hatohaṃ varavarṇini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः

tasmāttrāhi sudīnaṃ māṃ prapannaṃ śaraṇaṃ tava | rājyaṃ ca sakalāmurvīṃ śarīramapi cātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना

saṃgame tava dāsyāmi trailokyamidameva te | tasya rājño vacaḥ śrutvā sā strī padmanibhānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे

viśālāṃ svasakhīṃ prāha brūhi rājānamāgatam | nāma cotpattisthānaṃ ca pitaraṃ mātaraṃ śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा

mamāpi bhāvamekāgramasyāgre ca nivedaya | tasyāśca vāṃchitaṃ jñātvā viśālā bhūpatiṃ tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच- काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना

uvāca madhurālāpaiḥ śrūyatāṃ nṛpanaṃdana | viśālovāca- kāma eṣa purā dagdho devadevena śaṃbhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा

ruroda sā ratirduḥkhādbhartrāhīnāpi susvaram | asminsarasi rājeṃdra sā ratirnyavasattadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः

tasya pralāpamevaṃ sā susvaraṃ karuṇānvitam | samākarṇya tato devāḥ kṛpayā parayānvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्

saṃjātā rājarājeṃdra śaṃkaraṃ vākyamabruvan | jīvayasva mahādeva punareva manobhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि

varākīyaṃ mahābhāga bhartṛhīnā hi kīdṛśī | kāmenāpi samāyuktāmasmatsnehātkuruṣva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः

tacchrutvā ca vacaḥ prāha jīvayāmi manobhavam | kāyenāpi vihīnoyaṃ paṃcabāṇo manobhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा

bhaviṣyati na saṃdeho mādhavasya sakhā punaḥ | divyenāpi śarīreṇa vartayiṣyati nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम

mahādevaprasādācca mīnaketuḥ sa jīvitaḥ | āśīrbhirabhinaṃdyaivaṃ devyāḥ kāmaṃ narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः

gaccha kāma pravartasva priyayā saha nityaśaḥ | evamāha mahātejāḥ sthitisaṃhārakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता

punaḥ kāmaḥ saraḥprāpto yatrāste duḥkhitā ratiḥ | idaṃ kāmasaro rājanratiratra susaṃsthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः

dagdhe sati mahābhāge manmathe duḥkhadharṣitā | ratyāḥ kopātsamutpannaḥ pāvako dāruṇākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम

atīvadagdhā tenāpi sā ratirmohamūrchitā | aśrupātaṃ mumocātha bhartṛhīnā narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः

netrābhyāṃ hi jale tasyāḥ patitā aśrubiṃdavaḥ | tebhyo jāto mahāśokaḥ sarvasaukhyapraṇāśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः

jarā paścātsamutpannā aśrubhyo nṛpasattama | viyogo nāma durmedhāstebhyo jajñe praṇāśakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी

duḥkhasaṃtāpakau cobhau jajñāte dāruṇau tadā | mūrchā nāma tato jajñe dāruṇā sukhanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च

śokājjajñe mahārāja kāmajvarotha vibhramaḥ | pralāpo vihvalaścaiva unmādo mṛtyureva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः

tasyāśca aśrubiṃdubhyo jajñire viśvanāśakāḥ | ratyāḥ pārśve samutpannāḥ sarve tāpāṃgadhāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप

mūrtimaṃto mahārāja sadbhāvaguṇasaṃyutāḥ | kāma eṣa samāyātaḥ kenāpyuktaṃ tadā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः

mahānaṃdena saṃyuktā dṛṣṭvā kāmaṃ samāgatam | netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ patitā aśrubindavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम

apsu madhye mahārāja cāpalyājjajñire prajāḥ | prītirnāma tadā jajñe khyātirlajjā narottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके

tebhyo jajñe mahānaṃda śāṃtiścānyā nṛpottama | jajñāte dve śubhe kanye sukhasaṃbhogadāyike

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः

līlākrīḍā manobhāva saṃyogastu mahānnṛpa | ratyāstu vāmanetrādvai ānaṃdādaśrubiṃdavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना

jalāṃte patitā rājaṃstasmājjajñe supaṃkajam | tasmātsupaṃkajājjātā iyaṃ nārī varānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रुबिंदुमती नाम रतिपुत्री नरोत्तम । तस्याः प्रीत्या सुखं कृत्वा नित्यं वर्त्ते समीपगा

aśrubiṃdumatī nāma ratiputrī narottama | tasyāḥ prītyā sukhaṃ kṛtvā nityaṃ vartte samīpagā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सखीभावस्वभावेन संहृष्टा सर्वदा शुभा । विशाला नाम मे ख्यातं वरुणस्य सुता नृप

sakhībhāvasvabhāvena saṃhṛṣṭā sarvadā śubhā | viśālā nāma me khyātaṃ varuṇasya sutā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्याश्चांते प्रवर्तामि स्नेहात्स्निग्धास्मि सर्वदा । एतत्ते सर्वमाख्यातमस्याश्चात्मन एव ते

asyāścāṃte pravartāmi snehātsnigdhāsmi sarvadā | etatte sarvamākhyātamasyāścātmana eva te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपश्चचार राजेंद्र पतिकामा वरानना । राजोवाच- सर्वमेव त्वयाख्यातं मया ज्ञातं शुभे शृणु

tapaścacāra rājeṃdra patikāmā varānanā | rājovāca- sarvameva tvayākhyātaṃ mayā jñātaṃ śubhe śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मामेवं हि भजत्वेषा रतिपुत्री वरानना । यमेषा वांछते बाला तत्सर्वं तु ददाम्यहम्

māmevaṃ hi bhajatveṣā ratiputrī varānanā | yameṣā vāṃchate bālā tatsarvaṃ tu dadāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कुरुष्व कल्याणि यथा मे वश्यतां व्रजेत् । विशालोवाच- अस्या व्रतं प्रवक्ष्यामि तदाकर्णय भूपते

tathā kuruṣva kalyāṇi yathā me vaśyatāṃ vrajet | viśālovāca- asyā vrataṃ pravakṣyāmi tadākarṇaya bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषं यौवनोपेतं सर्वज्ञं वीरलक्षणम् । देवराजसमं राजन्धर्माचारसमन्वितम्

puruṣaṃ yauvanopetaṃ sarvajñaṃ vīralakṣaṇam | devarājasamaṃ rājandharmācārasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

tejasvinaṃ mahāprājñaṃ dātāraṃ yajvināṃ varam | guṇānāṃ dharmabhāvasya jñātāraṃ puṇyabhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोक इंद्रसमं राजन्सुयज्ञैर्धर्मतत्परम् । सर्वैश्वर्यसमोपेतं नारायणमिवापरम्

loka iṃdrasamaṃ rājansuyajñairdharmatatparam | sarvaiśvaryasamopetaṃ nārāyaṇamivāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां सुप्रियं नित्यं ब्राह्मणानामतिप्रियम् । ब्रह्मण्यं वेदतत्त्वज्ञं त्रैलोक्ये ख्यातविक्रमम्

devānāṃ supriyaṃ nityaṃ brāhmaṇānāmatipriyam | brahmaṇyaṃ vedatattvajñaṃ trailokye khyātavikramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंगुणैः समुपेतं त्रैलोक्येन प्रपूजितम् । सुमतिं सुप्रियं कांतं मनसा वरमीप्सति

evaṃguṇaiḥ samupetaṃ trailokyena prapūjitam | sumatiṃ supriyaṃ kāṃtaṃ manasā varamīpsati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिरुवाच- एवं गुणैः समुपेतं विद्धि मामिह चागतम् । अस्यानुरूपो भर्त्ताहं सृष्टो धात्रा न संशयः

yayātiruvāca- evaṃ guṇaiḥ samupetaṃ viddhi māmiha cāgatam | asyānurūpo bharttāhaṃ sṛṣṭo dhātrā na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालोवाच- भवंतं पुण्यसंवृद्धं जाने राजञ्जगत्त्रये । पूर्वोक्ता ये गुणाः सर्वे मयोक्ताः संति ते त्वयि

viśālovāca- bhavaṃtaṃ puṇyasaṃvṛddhaṃ jāne rājañjagattraye | pūrvoktā ye guṇāḥ sarve mayoktāḥ saṃti te tvayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकेनापि च दोषेण त्वामेषा हि न मन्यते । एष मे संशयो जातो भवान्विष्णुमयो नृप

ekenāpi ca doṣeṇa tvāmeṣā hi na manyate | eṣa me saṃśayo jāto bhavānviṣṇumayo nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ययातिरुवाच- समाचक्ष्व महादोषं यमेषा नानुमन्यते । तत्त्वेन चारुसर्वांगी प्रसादसुमुखी भव

yayātiruvāca- samācakṣva mahādoṣaṃ yameṣā nānumanyate | tattvena cārusarvāṃgī prasādasumukhī bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालोवाच- आत्मदोषं न जानासि कस्मात्त्वं जगतीपते । जरया व्याप्तकायस्त्वमनेनेयं न मन्यते

viśālovāca- ātmadoṣaṃ na jānāsi kasmāttvaṃ jagatīpate | jarayā vyāptakāyastvamaneneyaṃ na manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं श्रुत्वा महद्वाक्यमप्रियं जगतीपतिः । दुःखेन महताविष्टस्तामुवाच पुनर्नृपः

evaṃ śrutvā mahadvākyamapriyaṃ jagatīpatiḥ | duḥkhena mahatāviṣṭastāmuvāca punarnṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरादोषो न मे भद्रे संसर्गात्कस्यचित्कदा । समुद्भूतं ममांगे वै तं न जाने जरागमम्

jarādoṣo na me bhadre saṃsargātkasyacitkadā | samudbhūtaṃ mamāṃge vai taṃ na jāne jarāgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं यं हि वांछते चैषा त्रैलोक्ये दुर्लभं शुभे । तमस्यै दातुकामोहं व्रियतां वर उत्तमः

yaṃ yaṃ hi vāṃchate caiṣā trailokye durlabhaṃ śubhe | tamasyai dātukāmohaṃ vriyatāṃ vara uttamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालोवाच- जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एतद्विनिश्चितं राजन्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

viśālovāca- jarāhīno yadā syāstvaṃ tadā te supriyā bhavet | etadviniścitaṃ rājansatyaṃ satyaṃ vadāmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्

śrutirevaṃ vadedrājanputre bhrātari bhṛtyake | jarā saṃkrāmyate yasya tasyāṃge parisaṃcaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः

tāruṇyaṃ tasya vai gṛhya tasmai datvā jarāṃ punaḥ | ubhayoḥ prītisaṃvādaḥ surucyā jāyate śubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः

yathātmadānapuṇyasya kṛpayā yo dadāti ca | phalaṃ rājanhi tattasya jāyate nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते

duḥkhenopārjitaṃ puṇyamanyasmai hi pradīyate | supuṇyaṃ tadbhavettasya puṇyasya phalamaśnute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते

putrāya dīyatāṃ rājaṃstasmāttāruṇyameva ca | pragṛhyaiva samāgaccha suṃdaratvena bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह

yadā tvamicchase bhoktuṃ tadā tvaṃ kurubhūpate | evamābhāṣya sā bhūpaṃ viśālā virarāma ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकर्मोवाच- एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच- एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव

sukarmovāca- evamākarṇya rājeṃdro viśālāmavadattadā | rājovāca- evamastu mahābhāge kariṣye vacanaṃ tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह

kāmāsaktaḥ samūḍhastu yayātiḥ pṛthivīpatiḥ | gṛhaṃ gatvā samāhūya sutānvākyamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्

turuṃ pūruṃ kuruṃ rājā yaduṃ ca pitṛvatsalam | kurudhvaṃ putrakāḥ saukhyaṃ yūyaṃ hi mama śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रा ऊचुः- पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः

putrā ūcuḥ- pitṛvākyaṃ prakartavyaṃ putraiścāpi śubhāśubham | ucyatāṃ tāta tacchīghraṃ kṛtaṃ viddhi na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः

evamākarṇyatadvākyaṃ putrāṇāṃ pṛthivīpatiḥ | ācacakṣe punasteṣu harṣeṇākulamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.