व्यास उवाच-
एवं दंडादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः ।
आहूतोध्यापनं कुर्याद्वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम्
vyāsa uvāca-
evaṃ daṃḍādibhiryuktaḥ śaucācārasamanvitaḥ |
āhūtodhyāpanaṃ kuryādvīkṣyamāṇo gurormukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यमुद्यतपाणिः स्यात्साध्वाचारः सुसंयतः ।
आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः
nityamudyatapāṇiḥ syātsādhvācāraḥ susaṃyataḥ |
āsyatāmiti coktaḥ sannāsītābhimukhaṃ guroḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिश्रवणसंभाषे शयानो न समाचरेत् ।
आसीनो न च भुंजानो न तिष्ठेन्न पराङ्मुखः
pratiśravaṇasaṃbhāṣe śayāno na samācaret |
āsīno na ca bhuṃjāno na tiṣṭhenna parāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीचैः शय्यासनं चास्य सर्वदा गुरुसन्निधौ ।
गुरोस्तु चक्षुर्विषयेन यथेष्टासनो भवेत्
nīcaiḥ śayyāsanaṃ cāsya sarvadā gurusannidhau |
gurostu cakṣurviṣayena yatheṣṭāsano bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् ।
न चैवास्यानुकुर्वीत गतिभाषणचेष्टितम्
nodāharedasya nāma parokṣamapi kevalam |
na caivāsyānukurvīta gatibhāṣaṇaceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोर्यत्र परीवादो निंदा वापि प्रवर्तते ।
कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गंतव्यं वा ततोऽन्यतः
guroryatra parīvādo niṃdā vāpi pravartate |
karṇau tatra pidhātavyau gaṃtavyaṃ vā tato'nyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरस्थो नार्चयेदेनं न क्रुद्धो नांतिके स्त्रियः ।
न चैवास्योत्तरं ब्रूयात्स्थितो नासीत सन्निधौ
dūrastho nārcayedenaṃ na kruddho nāṃtike striyaḥ |
na caivāsyottaraṃ brūyātsthito nāsīta sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकुंभं कुशान्पुष्पं समिधोऽस्याहरेत्सदा ।
मार्जनं लेपनं नित्यमंगानां वै समाचरेत्
udakuṃbhaṃ kuśānpuṣpaṃ samidho'syāharetsadā |
mārjanaṃ lepanaṃ nityamaṃgānāṃ vai samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्य निर्माल्यशयनं पादुकोपानहावपि ।
आक्रामेदासनं चास्य च्छायादीन्वा कदाचन
nāsya nirmālyaśayanaṃ pādukopānahāvapi |
ākrāmedāsanaṃ cāsya cchāyādīnvā kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधयेद्दंतकाष्ठादींल्लब्धं चास्मै निवेदयेत् ।
अनापृच्छ्य न गंतव्यं भवेत्प्रियहिते रतः
sādhayeddaṃtakāṣṭhādīṃllabdhaṃ cāsmai nivedayet |
anāpṛcchya na gaṃtavyaṃ bhavetpriyahite rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पादौ सारयेदस्य सन्निधाने कदाचन ।
जृंभितं हसितं चैव कंठप्रावरणं तथा
na pādau sārayedasya sannidhāne kadācana |
jṛṃbhitaṃ hasitaṃ caiva kaṃṭhaprāvaraṇaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेत्सन्निधौ नित्यमंगस्फोटनमेव च ।
यथाकालमधीयीत यावन्न विमना गुरुः
varjayetsannidhau nityamaṃgasphoṭanameva ca |
yathākālamadhīyīta yāvanna vimanā guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीनोऽधो गुरोः पार्श्वे सेवां च सुसमाहितः ।
आसने शयने याने नैव तिष्ठेत्कदाचन
āsīno'dho guroḥ pārśve sevāṃ ca susamāhitaḥ |
āsane śayane yāne naiva tiṣṭhetkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धावंतमनुधावेत गच्छंतमनुगच्छति ।
गोश्वोष्ट्रयानप्रासादे तथाधोविष्टरेषु च
dhāvaṃtamanudhāveta gacchaṃtamanugacchati |
gośvoṣṭrayānaprāsāde tathādhoviṣṭareṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीत गुरुणा सार्द्धं शिलाफलक नौषु च ।
जितेंद्रियः स्यात्सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः
āsīta guruṇā sārddhaṃ śilāphalaka nauṣu ca |
jiteṃdriyaḥ syātsatataṃ vaśyātmākrodhanaḥ śuciḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयुंजीत सदा वाचं मधुरां हितकारिणीम् ।
गंधमाल्यं रसं कल्पं शुक्तिं प्राणिविहिंसनम्
prayuṃjīta sadā vācaṃ madhurāṃ hitakāriṇīm |
gaṃdhamālyaṃ rasaṃ kalpaṃ śuktiṃ prāṇivihiṃsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यंजनांजनोन्मर्द्दच्छत्रधारणमेव च ।
कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम्
abhyaṃjanāṃjanonmarddacchatradhāraṇameva ca |
kāmaṃ lobhaṃ bhayaṃ nidrāṃ gītavāditranartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालंभनं तथा ।
परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्
ātarjanaṃ parīvādaṃ strīprekṣālaṃbhanaṃ tathā |
paropaghātaṃ paiśunyaṃ prayatnena vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदकुंभं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिका कुशान् ।
आहरेद्यावदन्नानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्
udakuṃbhaṃ sumanaso gośakṛnmṛttikā kuśān |
āharedyāvadannāni bhaikṣyaṃ cāharahaścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् ।
अनृत्यदर्शी सततं भवेद्गीतादि निस्पृहः
ghṛtaṃ ca lavaṇaṃ sarvaṃ varjyaṃ paryuṣitaṃ ca yat |
anṛtyadarśī satataṃ bhavedgītādi nispṛhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादित्यं वै समीहेत नाचरेद्दंतधावनम् ।
एकांतमशुचिस्त्रीभिः शूद्राद्यैरभिभाषणम्
nādityaṃ vai samīheta nācareddaṃtadhāvanam |
ekāṃtamaśucistrībhiḥ śūdrādyairabhibhāṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरूच्छिष्टं भेषजान्नं प्रयुंजीत न कामतः ।
मलापकर्षणं स्नानं नाचरेद्धि कदाचन
gurūcchiṣṭaṃ bheṣajānnaṃ prayuṃjīta na kāmataḥ |
malāpakarṣaṇaṃ snānaṃ nācareddhi kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कथंचन ।
मोहाद्वा यदि वा लोभात्त्यक्त्वा तु पतितो भवेत्
na kuryānmānasaṃ vipro gurostyāge kathaṃcana |
mohādvā yadi vā lobhāttyaktvā tu patito bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव वा ।
आददीत यतो ज्ञानं तं न द्रुह्येत्कदाचन
laukikaṃ vaidikaṃ vāpi tathādhyātmikameva vā |
ādadīta yato jñānaṃ taṃ na druhyetkadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः ।
उत्पथप्रतिपन्नस्य न मनुस्त्यागमब्रवीत्
gurorapyavaliptasya kāryākāryamajānataḥ |
utpathapratipannasya na manustyāgamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद्वृत्तिमाचरेत् ।
नत्वाभिसृष्टो गुरुणा स्वान्गुरूनभिवादयेत्
gurorgurau sannihite guruvadvṛttimācaret |
natvābhisṛṣṭo guruṇā svāngurūnabhivādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यागुरुष्वेतदेवं नित्यावृत्तिषु योगिषु ।
प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्सु च
vidyāguruṣvetadevaṃ nityāvṛttiṣu yogiṣu |
pratiṣedhatsu cādharmāddhitaṃ copadiśatsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रेयः स्वगुरुवद्वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् ।
गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबंधुषु
śreyaḥ svaguruvadvṛttiṃ nityameva samācaret |
guruputreṣu dāreṣu guroścaiva svabaṃdhuṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालः संमानयेन्मान्याञ्छिष्टो वा यदि कर्म्मणि ।
अध्यापयन्गुरोः सूनुं गुरुवन्मानमर्हति
bālaḥ saṃmānayenmānyāñchiṣṭo vā yadi karmmaṇi |
adhyāpayanguroḥ sūnuṃ guruvanmānamarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्सादनं च गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजनः ।
न कुर्याद्गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च
utsādanaṃ ca gātrāṇāṃ snāpanocchiṣṭabhojanaḥ |
na kuryādguruputrasya pādayoḥ śaucameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुवत्प्रतिपूज्याश्च सवर्णा गुरुयोषितः ।
असवर्णाश्च संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः
guruvatpratipūjyāśca savarṇā guruyoṣitaḥ |
asavarṇāśca saṃpūjyāḥ pratyutthānābhivādanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यंजनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च ।
गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्
abhyaṃjanaṃ snāpanaṃ ca gātrotsādanameva ca |
gurupatnyā na kāryāṇi keśānāṃ ca prasādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्या तु पादयोः ।
कुर्वीत वंदनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्
gurupatnī tu yuvatī nābhivādyā tu pādayoḥ |
kurvīta vaṃdanaṃ bhūmyāmasāvahamiti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रोष्य पादग्रहणपूर्वकं चाभिवादनम् ।
गुरुदारेषु कुर्वीत सतां धर्म्ममनुस्मरन्
viproṣya pādagrahaṇapūrvakaṃ cābhivādanam |
gurudāreṣu kurvīta satāṃ dharmmamanusmaran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा ।
संपूज्या गुरुपत्नीवत्समास्ता गुरुभार्यया
mātṛṣvasā mātulānī śvaśrūścātha pitṛṣvasā |
saṃpūjyā gurupatnīvatsamāstā gurubhāryayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातृभार्याश्च संग्राह्या सवर्णा हन्यहन्यपि ।
विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबंधियोषितः
bhrātṛbhāryāśca saṃgrāhyā savarṇā hanyahanyapi |
viproṣya tūpasaṃgrāhyā jñātisaṃbaṃdhiyoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुर्भगिन्या मातुश्च जायस्यां च स्वसर्यपि ।
मातृवद्वृत्तिमातिष्ठेन्माता ताभ्यो गरीयसी
piturbhaginyā mātuśca jāyasyāṃ ca svasaryapi |
mātṛvadvṛttimātiṣṭhenmātā tābhyo garīyasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाचारसंपन्नमात्मवंतमदांभिकम् ।
वेदमध्यापयेद्धर्म्मं पुराणांगानि नित्यशः
evamācārasaṃpannamātmavaṃtamadāṃbhikam |
vedamadhyāpayeddharmmaṃ purāṇāṃgāni nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् ।
हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः
saṃvatsaroṣite śiṣye gururjñānamanirdiśan |
harate duṣkṛtaṃ tasya śiṣyasya vasato guruḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः ।
शक्तोन्नदोंबुदः साधुरध्याप्यादश धर्मतः
ācāryaputraḥ śuśrūṣurjñānado dhārmikaḥ śuciḥ |
śaktonnadoṃbudaḥ sādhuradhyāpyādaśa dharmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकंठस्तथाऽद्रोहः मेधावी गुरुकृन्नरः ।
आप्तः प्रियोऽथ विधिवत्षडध्याप्या द्विजातयः
kṛtakaṃṭhastathā'drohaḥ medhāvī gurukṛnnaraḥ |
āptaḥ priyo'tha vidhivatṣaḍadhyāpyā dvijātayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषु ब्राह्मणे दानमन्यत्र तु यथोचितम् ।
आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः
eteṣu brāhmaṇe dānamanyatra tu yathocitam |
ācamya saṃyato nityamadhīyīta udaṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपसंगृह्य तत्पादौ वीक्ष्यमाणो गुरोर्मुखम् ।
अधीष्व भो इति ब्रूयाद्विरामोऽस्त्विति चाऽरमेत्
upasaṃgṛhya tatpādau vīkṣyamāṇo gurormukham |
adhīṣva bho iti brūyādvirāmo'stviti cā'ramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्कूलान्पर्युपासीत पवित्रैश्चैव पावकः ।
प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्ततोंकारमर्हति
prākkūlānparyupāsīta pavitraiścaiva pāvakaḥ |
prāṇāyāmaistribhiḥ pūtastatoṃkāramarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः प्रणवं कुर्यादंतेऽपि विधिवद्द्विजाः ।
कुर्यादध्यापनं नित्यं सब्रह्मांजलिपूर्वतः
brāhmaṇaḥ praṇavaṃ kuryādaṃte'pi vidhivaddvijāḥ |
kuryādadhyāpanaṃ nityaṃ sabrahmāṃjalipūrvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव भूतानां वेदश्चक्षुः सनातनः ।
अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याद्धीयतेऽन्यथा
sarveṣāmeva bhūtānāṃ vedaścakṣuḥ sanātanaḥ |
adhīyītāpyayaṃ nityaṃ brāhmaṇyāddhīyate'nyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीयीत ऋचो नित्यं क्षीराहुत्या सदेवताः ।
प्रीणाति तर्पयन्कालं कामैर्हूताः सदैवताः
adhīyīta ṛco nityaṃ kṣīrāhutyā sadevatāḥ |
prīṇāti tarpayankālaṃ kāmairhūtāḥ sadaivatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यजूंष्यधीते नियतं दध्ना प्रीणाति देवताः ।
सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्
yajūṃṣyadhīte niyataṃ dadhnā prīṇāti devatāḥ |
sāmānyadhīte prīṇāti ghṛtāhutibhiranvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथर्वांगिरसो नित्यं मध्वा प्रीणाति देवताः ।
धर्मांगानि पुराणानि मांसैस्तर्पयतेसुरान्
atharvāṃgiraso nityaṃ madhvā prīṇāti devatāḥ |
dharmāṃgāni purāṇāni māṃsaistarpayatesurān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातश्च सायं प्रयतो नैत्यकं विधिमाश्रितः ।
गायत्रीं समधीयीत गत्वारण्यं समाहितः
prātaśca sāyaṃ prayato naityakaṃ vidhimāśritaḥ |
gāyatrīṃ samadhīyīta gatvāraṇyaṃ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् ।
गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः
sahasraparamāṃ devīṃ śatamadhyāṃ daśāvarām |
gāyatrīṃ vai japennityaṃ japayajñaḥ prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्रीं चैव वेदांश्च तुलया तोलयत्प्रभुः ।
एकतश्चतुरोवेदा गायत्रीं च तथैकतः
gāyatrīṃ caiva vedāṃśca tulayā tolayatprabhuḥ |
ekataścaturovedā gāyatrīṃ ca tathaikataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारमादितः कृत्वा व्याहृतीस्तदनंतरम् ।
ततोऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः
oṃkāramāditaḥ kṛtvā vyāhṛtīstadanaṃtaram |
tato'dhīyīta sāvitrīmekāgraḥ śraddhayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराकल्पे समुत्पन्ना भूर्भुवः स्वः सनातनाः ।
महाव्याहृतयस्तिस्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः
purākalpe samutpannā bhūrbhuvaḥ svaḥ sanātanāḥ |
mahāvyāhṛtayastisraḥ sarvāśubhanibarhaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रधानं पुरुषः कालो विष्णुब्रह्ममहेश्वराः ।
सत्वंरजस्तमस्तिस्रः क्रमाद्व्याहृतयः स्मृताः
pradhānaṃ puruṣaḥ kālo viṣṇubrahmamaheśvarāḥ |
satvaṃrajastamastisraḥ kramādvyāhṛtayaḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ॐकारस्तत्परं ब्रह्म सावित्री स्यात्तदुत्तरम् ।
एष मंत्रो महायोगः सारात्सार उदाहृतः
oṃkārastatparaṃ brahma sāvitrī syāttaduttaram |
eṣa maṃtro mahāyogaḥ sārātsāra udāhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽधीतेऽहन्यहन्येतां गायत्रीं वेदमातरम् ।
विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्
yo'dhīte'hanyahanyetāṃ gāyatrīṃ vedamātaram |
vijñāyārthaṃ brahmacārī sa yāti paramāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायत्री वेदजननी गायत्री लोकपावनी ।
गायत्र्या न परं जप्यमेतद्विज्ञायमुच्यते
gāyatrī vedajananī gāyatrī lokapāvanī |
gāyatryā na paraṃ japyametadvijñāyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रावणस्य तु मासस्य पौर्णमास्यां द्विजोत्तमाः ।
आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्
śrāvaṇasya tu māsasya paurṇamāsyāṃ dvijottamāḥ |
āṣāḍhyāṃ proṣṭhapadyāṃ vā vedopākaraṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्सूर्ययाम्यगमनं मासान्विप्रोर्द्धपंचमान् ।
अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः
yatsūryayāmyagamanaṃ māsānviprorddhapaṃcamān |
adhīyīta śucau deśe brahmacārī samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्ये तुच्छंदसां कुर्याद्बहिरुत्सर्जनं द्विजः ।
मासि शुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्णे प्रथमेऽहनि
puṣye tucchaṃdasāṃ kuryādbahirutsarjanaṃ dvijaḥ |
māsi śuklasya vā prāpte pūrvāhṇe prathame'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छदांसि च द्विजोऽभ्यस्येच्छुक्लपक्षे तु वै द्विजः ।
वेदांगानि पुराणानि कृष्णपक्षेषु मानवः
chadāṃsi ca dvijo'bhyasyecchuklapakṣe tu vai dvijaḥ |
vedāṃgāni purāṇāni kṛṣṇapakṣeṣu mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमान्नित्यमनध्यायानधीयानो विवर्जयेत् ।
अध्यापनं च कुर्वाणोऽभ्यस्यन्नपि प्रयत्नतः
imānnityamanadhyāyānadhīyāno vivarjayet |
adhyāpanaṃ ca kurvāṇo'bhyasyannapi prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णश्रवेऽनिले रात्रौ दिवापांसुसमूहने ।
विद्युत्स्तनितवर्षेषु महोल्कानां च संप्लवे
karṇaśrave'nile rātrau divāpāṃsusamūhane |
vidyutstanitavarṣeṣu maholkānāṃ ca saṃplave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः ।
एतानभ्युदिनान्विद्याद्यदा प्रादुष्कृताग्निषु
akālikamanadhyāyameteṣvāha prajāpatiḥ |
etānabhyudinānvidyādyadā prāduṣkṛtāgniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने ।
निर्घाते भूमिचलने ज्योतिषां चोपसर्जने
tadā vidyādanadhyāyamanṛtau cābhradarśane |
nirghāte bhūmicalane jyotiṣāṃ copasarjane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानकालिकान्विद्यादनध्यायानृतावपि ।
प्रादुष्कृतेष्वग्निषु च विद्युत्स्तनितनिस्वने
etānakālikānvidyādanadhyāyānṛtāvapi |
prāduṣkṛteṣvagniṣu ca vidyutstanitanisvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सज्योतिः स्यादनध्यायः शेषे रात्रौ यथा दिवा ।
नित्यानध्याय एव स्याद्ग्रामेषु नगरेषु च
sajyotiḥ syādanadhyāyaḥ śeṣe rātrau yathā divā |
nityānadhyāya eva syādgrāmeṣu nagareṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगंधे च नित्यशः ।
अंतः शवगतेग्रामे वृषलस्य च सन्निधौ
dharmanaipuṇyakāmānāṃ pūtigaṃdhe ca nityaśaḥ |
aṃtaḥ śavagategrāme vṛṣalasya ca sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनध्यायोरुद्यमाने समये जलदस्य च ।
उदके चार्धरात्रे च विण्मूत्रं च विसर्जयन्
anadhyāyorudyamāne samaye jaladasya ca |
udake cārdharātre ca viṇmūtraṃ ca visarjayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छिष्टः श्राद्धभुक्चैव मनसापि न चिंतयेत् ।
प्रतिगृह्य द्विजो विद्वानेकोद्दिष्टस्य वेतनम्
ucchiṣṭaḥ śrāddhabhukcaiva manasāpi na ciṃtayet |
pratigṛhya dvijo vidvānekoddiṣṭasya vetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यहं न कारयेद्ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके ।
यावदेकान्ननिष्ठा स्यात्स्नेहालोपश्च तिष्ठति
tryahaṃ na kārayedbrahma rājño rāhośca sūtake |
yāvadekānnaniṣṭhā syātsnehālopaśca tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रस्य विदुषो देहे तावद्ब्रह्म न कीर्तयेत् ।
शयानः प्रौढपादश्च कृत्वा चैवावसक्थिकाम्
viprasya viduṣo dehe tāvadbrahma na kīrtayet |
śayānaḥ prauḍhapādaśca kṛtvā caivāvasakthikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाधीयीतामिषं जग्ध्वा शूद्रश्राद्धान्नमेव च ।
नीहारे बाणशब्दे च संध्ययोरुभयोरपि
nādhīyītāmiṣaṃ jagdhvā śūdraśrāddhānnameva ca |
nīhāre bāṇaśabde ca saṃdhyayorubhayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमावास्या चतुर्दश्योः पौर्णमास्यष्टमीषु च ।
उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्
amāvāsyā caturdaśyoḥ paurṇamāsyaṣṭamīṣu ca |
upākarmaṇi cotsarge trirātraṃ kṣapaṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टकासु अहोरात्रमृत्वंतासु च रात्रिषु ।
मार्गशीर्षे तथा पौषे माघमासे तथैव च
aṣṭakāsu ahorātramṛtvaṃtāsu ca rātriṣu |
mārgaśīrṣe tathā pauṣe māghamāse tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिस्रोऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेषु सूरिभिः ।
श्लेष्मातकस्य च्छायायां शाल्मलेर्मधुकस्य च
tisro'ṣṭakāḥ samākhyātā kṛṣṇapakṣeṣu sūribhiḥ |
śleṣmātakasya cchāyāyāṃ śālmalermadhukasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिदपि नाध्येयं कोविदारकपित्थयोः ।
समानविद्ये च मृते तथा सब्रह्मचारिणि
kadācidapi nādhyeyaṃ kovidārakapitthayoḥ |
samānavidye ca mṛte tathā sabrahmacāriṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचार्ये संस्थिते चापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम् ।
छिद्राण्येतानि विप्राणामनध्यायाः प्रकीर्तिताः
ācārye saṃsthite cāpi trirātraṃ kṣapaṇaṃ smṛtam |
chidrāṇyetāni viprāṇāmanadhyāyāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिंसंति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान्विवर्जयेत् ।
नैत्यकेनास्त्यनध्यायः संध्योपासनमेव च
hiṃsaṃti rākṣasāsteṣu tasmādetānvivarjayet |
naityakenāstyanadhyāyaḥ saṃdhyopāsanameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाकर्म्मणि होमांते होममध्ये तथैव च ।
एकामृचमथैकं वा यजुः सामानि वा पुनः
upākarmmaṇi homāṃte homamadhye tathaiva ca |
ekāmṛcamathaikaṃ vā yajuḥ sāmāni vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चाभिधावति ।
अनध्यायस्तु नांगेषु नेतिहासपुराणयोः
nāṣṭakādyāsvadhīyīta mārute cābhidhāvati |
anadhyāyastu nāṃgeṣu netihāsapurāṇayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु सर्वाण्येतानि वर्जयेत् ।
एष धर्मः समासेन कीर्तितो ब्रह्मचारिणः
na dharmaśāstreṣvanyeṣu sarvāṇyetāni varjayet |
eṣa dharmaḥ samāsena kīrtito brahmacāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मणाऽभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम् ।
योऽन्यत्र कुरुते यत्नमनधीत्य श्रुतिं द्विजः
brahmaṇā'bhihitaḥ pūrvamṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |
yo'nyatra kurute yatnamanadhītya śrutiṃ dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः ।
न वेदपाठमात्रेण संतुष्टो वै भवेद्द्विजः
sa saṃmūḍho na saṃbhāṣyo vedabāhyo dvijātibhiḥ |
na vedapāṭhamātreṇa saṃtuṣṭo vai bhaveddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठमात्रावसानस्तु पंके गौरिव सीदति ।
योऽधीत्य विधिवद्वेदं वेदार्थं न विचारयेत्
pāṭhamātrāvasānastu paṃke gauriva sīdati |
yo'dhītya vidhivadvedaṃ vedārthaṃ na vicārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संमूढः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते ।
यदित्वात्यंतिकं वासं कर्तुमिच्छति वै गुरौ
sa saṃmūḍhaḥ śūdrakalpaḥ pātratāṃ na prapadyate |
yaditvātyaṃtikaṃ vāsaṃ kartumicchati vai gurau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणम् ।
गत्वा वनं च विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम्
yuktaḥ paricaredenamāśarīravimokṣaṇam |
gatvā vanaṃ ca vidhivajjuhuyājjātavedasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीयीत तथा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः ।
सावित्रीं शतरुद्रीयं वेदांतांश्च विशेषतः ।
अभ्यसेत्सततं युक्तो भिक्षाशनपरायणः
adhīyīta tathā nityaṃ brahmaniṣṭhaḥ samāhitaḥ |
sāvitrīṃ śatarudrīyaṃ vedāṃtāṃśca viśeṣataḥ |
abhyasetsatataṃ yukto bhikṣāśanaparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्विधानं परमं पुराणं वेदागमे सम्यगिहोदितं वः ।
पुरा महर्षिप्रवराभिपृष्टः स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः
etadvidhānaṃ paramaṃ purāṇaṃ vedāgame samyagihoditaṃ vaḥ |
purā maharṣipravarābhipṛṣṭaḥ svāyaṃbhuvo yanmanurāha devaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.