Library·Padma Purāṇa·3·3.56
व्यास उवाच- नाद्याच्छूद्रस्य विप्रोन्नं मोहाद्वा यदि कामतः । स शूद्रयोनिं व्रजति यस्तु भुंक्ते त्वनापदि
vyāsa uvāca- nādyācchūdrasya vipronnaṃ mohādvā yadi kāmataḥ | sa śūdrayoniṃ vrajati yastu bhuṃkte tvanāpadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्मासान्यो द्विजो भुंक्ते शूद्रस्यान्नं विगर्हितम् । जीवन्नेव भवेच्छूद्रो मृतः श्वा चाभिजायते
ṣaṇmāsānyo dvijo bhuṃkte śūdrasyānnaṃ vigarhitam | jīvanneva bhavecchūdro mṛtaḥ śvā cābhijāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्रस्य च मुनीश्वराः । यस्यान्नेनोदरस्थेन मृतस्तद्योनिमाप्नुयात्
brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrasya ca munīśvarāḥ | yasyānnenodarasthena mṛtastadyonimāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजान्नं वर्तकान्नं च षंढान्नं चर्म्मकारिणाम् । गणान्नं गणिकान्नं च षडन्नं च विवर्जयेत्
rājānnaṃ vartakānnaṃ ca ṣaṃḍhānnaṃ carmmakāriṇām | gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca ṣaḍannaṃ ca vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रोपजीवि रजक तस्करध्वजिनां तथा । गांधर्वलोहकारान्नं मृतकान्नं विवर्जयेत्
cakropajīvi rajaka taskaradhvajināṃ tathā | gāṃdharvalohakārānnaṃ mṛtakānnaṃ vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलाल चित्रकारान्नं वार्धुषेः पतितस्य च । पौनर्भवच्छत्रिकयोरभिशप्तस्य चैव हि
kulāla citrakārānnaṃ vārdhuṣeḥ patitasya ca | paunarbhavacchatrikayorabhiśaptasya caiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुवर्णकार शैलूष व्याध वंध्यातुरस्य च । चिकित्सकस्य चैवान्नं पुंश्चल्या दंडकस्य च
suvarṇakāra śailūṣa vyādha vaṃdhyāturasya ca | cikitsakasya caivānnaṃ puṃścalyā daṃḍakasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तेन नास्तिकयोरन्नं देवतानिंदकस्य च । सोमविक्रयिणश्चान्नं श्वपाकस्य विशेषतः
stena nāstikayorannaṃ devatāniṃdakasya ca | somavikrayiṇaścānnaṃ śvapākasya viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्य्याजितस्य चैवान्नं यस्य चोपपतिर्गृहे । उत्सृष्टस्य कदर्यस्य तथैवोच्छिष्टभोजिनः
bhāryyājitasya caivānnaṃ yasya copapatirgṛhe | utsṛṣṭasya kadaryasya tathaivocchiṣṭabhojinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापीयोन्नं च संघान्नं शस्त्राजीवस्य चैव हि । भीतस्य रुदितस्यान्नमवक्रुष्टं परिक्षतम्
pāpīyonnaṃ ca saṃghānnaṃ śastrājīvasya caiva hi | bhītasya ruditasyānnamavakruṣṭaṃ parikṣatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मद्विषः पापरुचेः श्राद्धान्नं मृतकस्य च । वृथापाकस्य चैवान्नं शावान्नं चातुरस्य च
brahmadviṣaḥ pāparuceḥ śrāddhānnaṃ mṛtakasya ca | vṛthāpākasya caivānnaṃ śāvānnaṃ cāturasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रजानां तु नारीणां कृतघ्नस्य तथैव च । कारुकान्नं विशेषेण शस्त्रविक्रयिणस्तथा
aprajānāṃ tu nārīṇāṃ kṛtaghnasya tathaiva ca | kārukānnaṃ viśeṣeṇa śastravikrayiṇastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौंडान्नं घांटिकान्नं च भिषजामन्नमेव च । विद्वत्प्रजननस्यान्नं परिवेत्रन्नमेव च
śauṃḍānnaṃ ghāṃṭikānnaṃ ca bhiṣajāmannameva ca | vidvatprajananasyānnaṃ parivetrannameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर्भुवो विशेषेण तथैव दिधिषूपतेः । अवज्ञातं चावधूतं सरोषं विस्मयान्वितम्
punarbhuvo viśeṣeṇa tathaiva didhiṣūpateḥ | avajñātaṃ cāvadhūtaṃ saroṣaṃ vismayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरोरपि न भोक्तव्यमन्नं संस्कारवर्जितम् । दुष्कृतं हि मनुष्यस्य सर्वमन्ने व्यवस्थितम्
gurorapi na bhoktavyamannaṃ saṃskāravarjitam | duṣkṛtaṃ hi manuṣyasya sarvamanne vyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यस्यान्नं समश्नाति स तस्याश्नाति किल्बिषम् । अर्द्धका कुलं मित्रं च गोपालो वाहनापि तौ
yo yasyānnaṃ samaśnāti sa tasyāśnāti kilbiṣam | arddhakā kulaṃ mitraṃ ca gopālo vāhanāpi tau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना यश्चात्मानं निवेदयेत् । कुशीलवः कुंभकश्च क्षेत्रकर्मक एव च
ete śūdreṣu bhojyānnā yaścātmānaṃ nivedayet | kuśīlavaḥ kuṃbhakaśca kṣetrakarmaka eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते शूद्रेषु भोज्यान्ना दृष्ट्वा स्वल्पगुणं बुधैः । पायसं स्नेहपक्वं च गोरसश्चैव सक्तवः
ete śūdreṣu bhojyānnā dṛṣṭvā svalpaguṇaṃ budhaiḥ | pāyasaṃ snehapakvaṃ ca gorasaścaiva saktavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिण्याकं चैव तैलं च शूद्राद्ग्राह्यं द्विजातिभिः । वृंताकं नालिकाशाकं कुसुंभं भस्मकं तथा
piṇyākaṃ caiva tailaṃ ca śūdrādgrāhyaṃ dvijātibhiḥ | vṛṃtākaṃ nālikāśākaṃ kusuṃbhaṃ bhasmakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलांडुं लशुनं शुक्तं निर्य्यासं चैव वर्जयेत् । छत्राकं विड्वराहं च स्विन्नं पीयूषमेव च
palāṃḍuṃ laśunaṃ śuktaṃ niryyāsaṃ caiva varjayet | chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca svinnaṃ pīyūṣameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलयं विमुखं चैव कोरकाणि विवर्जयेत् । गृंजनं किंशुकं चैव कूष्मांडं च तथैव च
vilayaṃ vimukhaṃ caiva korakāṇi vivarjayet | gṛṃjanaṃ kiṃśukaṃ caiva kūṣmāṃḍaṃ ca tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदुंबरमलाबुं च जग्ध्वा पतति वै द्विजः । तथा कृसरसंयावौ पायसापूपमेव च
uduṃbaramalābuṃ ca jagdhvā patati vai dvijaḥ | tathā kṛsarasaṃyāvau pāyasāpūpameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुपाकृत मांसं च देवान्नानि हवींषि च । यवागूं मातुलिगं च मत्स्यानप्यनुपाकृतान्
anupākṛta māṃsaṃ ca devānnāni havīṃṣi ca | yavāgūṃ mātuligaṃ ca matsyānapyanupākṛtān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीपं कपित्थं प्लक्षं च प्रयत्नेन विवर्जयेत् । पिण्याकं चोद्धृतस्नेहं देवधान्यं तथैव च
nīpaṃ kapitthaṃ plakṣaṃ ca prayatnena vivarjayet | piṇyākaṃ coddhṛtasnehaṃ devadhānyaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ च तिलसंबंधं प्रयत्नेन दधि त्यजेत् । नाश्नीयात्पयसा तक्रं नाभक्ष्यानुपयोजयेत्
rātrau ca tilasaṃbaṃdhaṃ prayatnena dadhi tyajet | nāśnīyātpayasā takraṃ nābhakṣyānupayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिदुष्टं भावदुष्टं मृत्संसर्गं च वर्जयेत् । कृमिकीटावपन्नं च सुहृत्क्लेदं च नित्यशः
kṛmiduṣṭaṃ bhāvaduṣṭaṃ mṛtsaṃsargaṃ ca varjayet | kṛmikīṭāvapannaṃ ca suhṛtkledaṃ ca nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वाघ्रातं च पुनः सिद्धं चंडालावेक्षितं तथा । उदक्यया च पतितैर्गवा संघ्रातमेव च
śvāghrātaṃ ca punaḥ siddhaṃ caṃḍālāvekṣitaṃ tathā | udakyayā ca patitairgavā saṃghrātameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंगतं पर्य्युषितं पर्यस्तान्नं च नित्यशः । काककुक्कुटसंस्पृष्टं कृमिभिश्चैव संगतम्
asaṃgataṃ paryyuṣitaṃ paryastānnaṃ ca nityaśaḥ | kākakukkuṭasaṃspṛṣṭaṃ kṛmibhiścaiva saṃgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुष्यैरप्यवघ्रातं कुष्ठिना स्पृष्टमेव च । न रजस्वलया दत्तं न पुंश्चल्या सरोगया
manuṣyairapyavaghrātaṃ kuṣṭhinā spṛṣṭameva ca | na rajasvalayā dattaṃ na puṃścalyā sarogayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलवद्वाससा वापि परवासोथ वर्जयेत् । विवत्सायाश्च गोक्षीरं मेषस्यानिर्दशस्य च
malavadvāsasā vāpi paravāsotha varjayet | vivatsāyāśca gokṣīraṃ meṣasyānirdaśasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आविकं संधिनीक्षीरमपेयं मनुरब्रवीत् । बलाकं हंसदात्यूहं कलविंकं शुकं तथा
āvikaṃ saṃdhinīkṣīramapeyaṃ manurabravīt | balākaṃ haṃsadātyūhaṃ kalaviṃkaṃ śukaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुरं च चकोरं च जालपादं च कोकिलम् । वायसान्खंजरीटांश्च श्येनं गृध्रं तथैव च
kururaṃ ca cakoraṃ ca jālapādaṃ ca kokilam | vāyasānkhaṃjarīṭāṃśca śyenaṃ gṛdhraṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूकं चक्रवाकं च भासं पारावतं तथा । कपोतं टिट्टिभं चैव ग्रामकुक्कुटमेव च
ulūkaṃ cakravākaṃ ca bhāsaṃ pārāvataṃ tathā | kapotaṃ ṭiṭṭibhaṃ caiva grāmakukkuṭameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहं व्याघ्रं च मार्जारं श्वानं सूकरमेव च । शृगालं मर्कटं चैव गर्द्दभं न च भक्षयेत्
siṃhaṃ vyāghraṃ ca mārjāraṃ śvānaṃ sūkarameva ca | śṛgālaṃ markaṭaṃ caiva garddabhaṃ na ca bhakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भक्षयेत्सर्पमृगाञ्छिखिनोन्यान्वनेचरान् । जलेचरान्स्थलचरान्प्राणिनश्चेति धारणा
na bhakṣayetsarpamṛgāñchikhinonyānvanecarān | jalecarānsthalacarānprāṇinaśceti dhāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोधा कूर्मः शशः खड्गः सल्लकश्चेति सत्तमाः । भक्ष्यान्पंचनखान्नित्यं मनुराह प्रजापतिः
godhā kūrmaḥ śaśaḥ khaḍgaḥ sallakaśceti sattamāḥ | bhakṣyānpaṃcanakhānnityaṃ manurāha prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्स्यान्सशल्कान्भुंजीत मांसं रौरवमेव च । निवेद्य देवताभ्यस्तु ब्राह्मणेभ्यश्च नान्यथा
matsyānsaśalkānbhuṃjīta māṃsaṃ rauravameva ca | nivedya devatābhyastu brāhmaṇebhyaśca nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयूरं तित्तिरं चैव कपोतं च कपिंजलम् । वार्ध्रीणसं बकं भक्ष्यं मीनं हंसं पराजितम्
mayūraṃ tittiraṃ caiva kapotaṃ ca kapiṃjalam | vārdhrīṇasaṃ bakaṃ bhakṣyaṃ mīnaṃ haṃsaṃ parājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शफरी सिंहतुंडं च तथा पाठीनरोहितौ । मत्स्याश्चैते समुद्दिष्टा भक्षणीया द्विजोत्तमाः
śapharī siṃhatuṃḍaṃ ca tathā pāṭhīnarohitau | matsyāścaite samuddiṣṭā bhakṣaṇīyā dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोक्षितं भक्षयेदेषां मांसं च द्विजकाम्यया । यथाविधि प्रयुक्तं च प्राणानामपि चात्यये
prokṣitaṃ bhakṣayedeṣāṃ māṃsaṃ ca dvijakāmyayā | yathāvidhi prayuktaṃ ca prāṇānāmapi cātyaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयेन्नैव मांसानि शेषभोजी न लिप्यते । औषधार्थमशक्तो वा नियोगाद्यज्ञकारणात्
bhakṣayennaiva māṃsāni śeṣabhojī na lipyate | auṣadhārthamaśakto vā niyogādyajñakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमंत्रितश्च यः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् । यावंति पशुरोमाणि तावन्नरकमृच्छति
āmaṃtritaśca yaḥ śrāddhe daive vā māṃsamutsṛjet | yāvaṃti paśuromāṇi tāvannarakamṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदेयं वाप्यपेयं वा तथैवास्पृश्यमेव वा । द्विजातीनामनालोक्यं नित्यं मद्यमिति स्थितिः
adeyaṃ vāpyapeyaṃ vā tathaivāspṛśyameva vā | dvijātīnāmanālokyaṃ nityaṃ madyamiti sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मद्यं नित्यं विवर्जयेत् । पीत्वा पतति कर्म्मभ्यस्त्वसंभाष्यो भवेद्द्विजः
tasmātsarvaprayatnena madyaṃ nityaṃ vivarjayet | pītvā patati karmmabhyastvasaṃbhāṣyo bhaveddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयित्वाप्यभक्ष्याणि पीत्वाऽपेयान्यपि द्विजः । नाधिकारी भवेत्तावद्यावत्तन्न जहात्यधः
bhakṣayitvāpyabhakṣyāṇi pītvā'peyānyapi dvijaḥ | nādhikārī bhavettāvadyāvattanna jahātyadhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्परिहरेन्नित्यमभक्ष्याणि प्रयत्नतः । अपेयानि च विप्रो वै तथा चेद्याति रौरवम्
tasmātpariharennityamabhakṣyāṇi prayatnataḥ | apeyāni ca vipro vai tathā cedyāti rauravam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे भक्ष्याभक्ष्यनियमो नाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः
iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe bhakṣyābhakṣyaniyamo nāma ṣaṭpaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.