सूत उवाच-।
उत्तरेषु च भो विप्रा द्वीपेषु श्रूयते कथा ।
एवं तत्र महाभागा ब्रुवतस्तन्निबोधत
sūta uvāca-|
uttareṣu ca bho viprā dvīpeṣu śrūyate kathā |
evaṃ tatra mahābhāgā bruvatastannibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृततोयः समुद्रोथ दधिमंडोदकोपरः ।
सुरोदसागरश्चैव तथान्यो दुग्धसागरः
ghṛtatoyaḥ samudrotha dadhimaṃḍodakoparaḥ |
surodasāgaraścaiva tathānyo dugdhasāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा द्विजर्षभाः ।
पर्वताश्च महाप्राज्ञाः समुद्रैः परिवारिताः
paraspareṇa dviguṇāḥ sarve dvīpā dvijarṣabhāḥ |
parvatāśca mahāprājñāḥ samudraiḥ parivāritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मनःशिलो महान् ।
पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो द्विजाः
gaurastu madhyame dvīpe girirmanaḥśilo mahān |
parvataḥ paścime kṛṣṇo nārāyaṇasakho dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः ।
प्रसन्नश्चाभवत्तत्र प्रजानां व्यदधात्सुखम्
tatra ratnāni divyāni svayaṃ rakṣati keśavaḥ |
prasannaścābhavattatra prajānāṃ vyadadhātsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरद्वीपे कुशस्तंबो मध्ये जनपदस्य ह ।
संपूज्यते शाल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके द्विजाः
śaradvīpe kuśastaṃbo madhye janapadasya ha |
saṃpūjyate śālmaliśca dvīpe śālmalike dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौंचद्वीपे महाक्रौंचो गिरी रत्नचयाकरः ।
संपूज्यते भो विप्रेंद्राश्चातुर्वर्ण्येन नित्यदा
krauṃcadvīpe mahākrauṃco girī ratnacayākaraḥ |
saṃpūjyate bho vipreṃdrāścāturvarṇyena nityadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमंतः पर्वतो विप्राः सुमहान्सर्वधातुकः ।
यत्र नित्यं निवसति श्रीमान्कमललोचनः
gomaṃtaḥ parvato viprāḥ sumahānsarvadhātukaḥ |
yatra nityaṃ nivasati śrīmānkamalalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोक्षिभिः संगतो नित्यं प्रभुर्नारायणोहरिः ।
कुशद्वीपे तु विप्रेंद्राः पर्वतो विद्रुमैश्चितः
mokṣibhiḥ saṃgato nityaṃ prabhurnārāyaṇohariḥ |
kuśadvīpe tu vipreṃdrāḥ parvato vidrumaiścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुनामा च सुदुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः ।
द्युतिमान्नाम विप्रेंद्रास्तृतीयः कुमुदो गिरिः
sunāmā ca sudurdharṣo dvitīyo hemaparvataḥ |
dyutimānnāma vipreṃdrāstṛtīyaḥ kumudo giriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्थः पुष्पवान्नाम पंचमस्तु कुशेशयः ।
षष्टो हरिगिरिर्नाम षडेते पर्वतोत्तमाः
caturthaḥ puṣpavānnāma paṃcamastu kuśeśayaḥ |
ṣaṣṭo harigirirnāma ṣaḍete parvatottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामंतरविष्कंभो द्विगुणः प्रविभागशः ।
औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं रेणुमंडलम्
teṣāmaṃtaraviṣkaṃbho dviguṇaḥ pravibhāgaśaḥ |
audbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ reṇumaṃḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयं सुरथं नाम चतुर्थं लंबनं स्मृतम् ।
धृतिमत्पंचमं वर्षं षष्ठं वर्षं प्रभाकरम्
tṛtīyaṃ surathaṃ nāma caturthaṃ laṃbanaṃ smṛtam |
dhṛtimatpaṃcamaṃ varṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षलंबकाः ।
एतेषु देवगंधर्वाः प्रजाश्च मुदिता द्विजाः ।
विहरंति रमंते च न तेषु म्रियते जनः
saptamaṃ kāpilaṃ varṣaṃ saptaite varṣalaṃbakāḥ |
eteṣu devagaṃdharvāḥ prajāśca muditā dvijāḥ |
viharaṃti ramaṃte ca na teṣu mriyate janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तेषु दस्यवः संति म्लेच्छजात्योऽपि वा द्विजाः ।
गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश्च सत्तमाः
na teṣu dasyavaḥ saṃti mlecchajātyo'pi vā dvijāḥ |
gauraprāyo janaḥ sarvaḥ sukumāraśca sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवशिष्टेषु सर्वेषु वक्ष्यामि द्विजपुंगवाः ।
यथा श्रुतं महाप्राज्ञा वर्ण्यते शृणुत द्विजाः
avaśiṣṭeṣu sarveṣu vakṣyāmi dvijapuṃgavāḥ |
yathā śrutaṃ mahāprājñā varṇyate śṛṇuta dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौंचद्वीपे महाभागाः क्रौंचो नाम महागिरिः ।
क्रौंचात्परो वामनको वामनादंधकारकः
krauṃcadvīpe mahābhāgāḥ krauṃco nāma mahāgiriḥ |
krauṃcātparo vāmanako vāmanādaṃdhakārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंधकारात्परो विप्रा मैनाकः पर्वतोत्तमः ।
मैनाकात्परतो विप्रा गोविंदो गिरिरुत्तमः
aṃdhakārātparo viprā mainākaḥ parvatottamaḥ |
mainākātparato viprā goviṃdo giriruttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोविंदात्परतश्चैव पुंडरीको महागिरिः ।
पुंडरीकात्परश्चापि प्रोच्यते दुंदुभिस्वनः
goviṃdātparataścaiva puṃḍarīko mahāgiriḥ |
puṃḍarīkātparaścāpi procyate duṃdubhisvanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरस्ताद्द्विगुणस्तेषां विष्कंभो मुनिपुंगवाः ।
देशांस्तत्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु
purastāddviguṇasteṣāṃ viṣkaṃbho munipuṃgavāḥ |
deśāṃstatra pravakṣyāmi tanme nigadataḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रौंचस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः ।
मनोनुगात्परो देश उष्णो नाम तपोधनाः
krauṃcasya kuśalo deśo vāmanasya manonugaḥ |
manonugātparo deśa uṣṇo nāma tapodhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णात्परः प्रावरकः प्रावरादंधकारकः ।
अंधकारकदेशात्तु मुनिदेशः परः स्मृतः
uṣṇātparaḥ prāvarakaḥ prāvarādaṃdhakārakaḥ |
aṃdhakārakadeśāttu munideśaḥ paraḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुंदुभिस्वनः ।
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरः प्रायोजनः स्मृतः
munideśātparaścaiva procyate duṃdubhisvanaḥ |
siddhacāraṇasaṃkīrṇo gauraḥ prāyojanaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते देशाः समाख्याता देवगंधर्वसेविताः ।
पुष्करे पुष्करो नाम पर्वतो मणिरत्नवान्
ete deśāḥ samākhyātā devagaṃdharvasevitāḥ |
puṣkare puṣkaro nāma parvato maṇiratnavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र नित्यं प्रसरति स्वयं देवः प्रजापतिः ।
पर्युपासंति तं नित्यं देवाः सर्वे महर्षयः
tatra nityaṃ prasarati svayaṃ devaḥ prajāpatiḥ |
paryupāsaṃti taṃ nityaṃ devāḥ sarve maharṣayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाग्भिर्मनोनुकूलाभिः पूजयंति द्विजोत्तमाः ।
जंबूद्वीपात्प्रवर्त्तन्ते रत्नानि विविधानि च
vāgbhirmanonukūlābhiḥ pūjayaṃti dvijottamāḥ |
jaṃbūdvīpātpravarttante ratnāni vividhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां मुनिसत्तमाः ।
विप्राणां ब्रह्मचर्येण सत्येन च दमेन च
dvīpeṣu teṣu sarveṣu prajānāṃ munisattamāḥ |
viprāṇāṃ brahmacaryeṇa satyena ca damena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोग्यायुष्प्रमाणाभ्यां द्विगुणं द्विगुणं ततः ।
एते जनपदा विप्रा द्वीपेषु तेषु सत्तमाः
ārogyāyuṣpramāṇābhyāṃ dviguṇaṃ dviguṇaṃ tataḥ |
ete janapadā viprā dvīpeṣu teṣu sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्ता जनपदा येषु धर्मश्चैकः प्रवर्त्तते ।
ईश्वरो दंडमुद्यम्य स्वयमेव प्रजापतिः
uktā janapadā yeṣu dharmaścaikaḥ pravarttate |
īśvaro daṃḍamudyamya svayameva prajāpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपानेतान्मुनिवरा रक्षंस्तिष्ठति सर्वदा ।
स राजा स शिवो विप्राः स पिता स पितामहः
dvīpānetānmunivarā rakṣaṃstiṣṭhati sarvadā |
sa rājā sa śivo viprāḥ sa pitā sa pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपायति द्विजश्रेष्ठाः प्रजाः स द्विजपंडिताः ।
भोजनं चात्र विप्रेंद्राः प्रजाः स्वयमुपस्थितम्
gopāyati dvijaśreṣṭhāḥ prajāḥ sa dvijapaṃḍitāḥ |
bhojanaṃ cātra vipreṃdrāḥ prajāḥ svayamupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धमेव महाभागा भुंजते तद्धि नित्यदा ।
ततः परं महाशैलो दृश्यते लोकसंस्थितिः
siddhameva mahābhāgā bhuṃjate taddhi nityadā |
tataḥ paraṃ mahāśailo dṛśyate lokasaṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुरस्रो महाप्राज्ञः सर्वतः परिमंडलः ।
तत्र तिष्ठंति विप्रेंद्राश्चत्वारो लोकसंमताः
caturasro mahāprājñaḥ sarvataḥ parimaṃḍalaḥ |
tatra tiṣṭhaṃti vipreṃdrāścatvāro lokasaṃmatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्गजा हि मुनिश्रेष्ठा वामनैरावतां जनाः ।
सुप्रतीकस्तथा विप्राः प्रभिन्नकरटामुखाः
diggajā hi muniśreṣṭhā vāmanairāvatāṃ janāḥ |
supratīkastathā viprāḥ prabhinnakaraṭāmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याहं परिमाणं न संख्यातुमिहमुत्सहे ।
असंख्यातः सुनित्यं हि तिर्यगूर्द्ध्वमधस्तथा
tasyāhaṃ parimāṇaṃ na saṃkhyātumihamutsahe |
asaṃkhyātaḥ sunityaṃ hi tiryagūrddhvamadhastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वै वायवो वांति दिग्भ्यः सर्वाभ्य एव च ।
असंबंधा मुनिश्रेष्ठास्तान्निगृह्णंति ते द्विजाः
tatra vai vāyavo vāṃti digbhyaḥ sarvābhya eva ca |
asaṃbaṃdhā muniśreṣṭhāstānnigṛhṇaṃti te dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करैः पद्मसंकाशैर्विकर्षंति महाप्रभैः ।
शतधा पुनरेवाशु ते तान्मुंचंति नित्यशः
puṣkaraiḥ padmasaṃkāśairvikarṣaṃti mahāprabhaiḥ |
śatadhā punarevāśu te tānmuṃcaṃti nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वसद्भिर्मुखनासाभ्यां दिग्गजैरिव मारुताः ।
आगच्छंति द्विजश्रेष्ठास्तत्र तिष्ठंति वै प्रजाः
śvasadbhirmukhanāsābhyāṃ diggajairiva mārutāḥ |
āgacchaṃti dvijaśreṣṭhāstatra tiṣṭhaṃti vai prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोद्दिष्टं मया प्रोक्तं सनिर्माणमिदं जगत् ।
श्रुत्वेदं पृथिवीमानं पुण्यदं च मनोनुगम्
yathoddiṣṭaṃ mayā proktaṃ sanirmāṇamidaṃ jagat |
śrutvedaṃ pṛthivīmānaṃ puṇyadaṃ ca manonugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमांस्तरति विप्रेंद्राः सिद्धार्थः साधुसंमतः ।
आयुर्बलं च कीर्त्तिश्च तस्य तेजश्च वर्द्धते
śrīmāṃstarati vipreṃdrāḥ siddhārthaḥ sādhusaṃmataḥ |
āyurbalaṃ ca kīrttiśca tasya tejaśca varddhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः शृणोति समाख्यातुं पर्वणीदं धृतव्रतः ।
प्रीयंते पितरस्तस्य तथैव च पितामहाः
yaḥ śṛṇoti samākhyātuṃ parvaṇīdaṃ dhṛtavrataḥ |
prīyaṃte pitarastasya tathaiva ca pitāmahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.