शौनक उवाच।
कथयस्व महाभाग माहात्म्यं पापनाशनम् ।
एकादश्याः फलं किं वा किल्बिषं स्यादकुर्वतः
śaunaka uvāca|
kathayasva mahābhāga māhātmyaṃ pāpanāśanam |
ekādaśyāḥ phalaṃ kiṃ vā kilbiṣaṃ syādakurvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
एकादश्यास्तु माहात्म्यं किमहं वच्मि सांप्रतम् ।
श्रुत्वा चैकादशीनाम यमदूताश्च शंकिताः
sūta uvāca|
ekādaśyāstu māhātmyaṃ kimahaṃ vacmi sāṃpratam |
śrutvā caikādaśīnāma yamadūtāśca śaṃkitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंति नात्र संदेहो सर्वप्राणिभयंकराः ।
व्रतानां चैव सर्वेषां श्रेष्ठां चैकादशीं शुभाम्
bhavaṃti nātra saṃdeho sarvaprāṇibhayaṃkarāḥ |
vratānāṃ caiva sarveṣāṃ śreṣṭhāṃ caikādaśīṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोष्य जागृयाद्विष्णोः कुर्य्याच्च मंडनं महत् ।
तुलसीदलैस्तु यो मर्त्यो हरिपूजां करोति वै
upoṣya jāgṛyādviṣṇoḥ kuryyācca maṃḍanaṃ mahat |
tulasīdalaistu yo martyo haripūjāṃ karoti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दलेनैकेन लभते कोटियज्ञफलं द्विज ।
अगम्यागमने चैव यत्पापं समुदाहृतम्
dalenaikena labhate koṭiyajñaphalaṃ dvija |
agamyāgamane caiva yatpāpaṃ samudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पापं याति विलयं चैकादश्यामुपोषणात् ।
घृतपूर्णं प्रदीपं यो दद्याद्विष्णुदिने द्विज
tatpāpaṃ yāti vilayaṃ caikādaśyāmupoṣaṇāt |
ghṛtapūrṇaṃ pradīpaṃ yo dadyādviṣṇudine dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंते विष्णुपुरं याति तमो हत्वा स्वतेजसा ।
धन्या जनपदास्ते वै धन्यः स च महीपतिः
aṃte viṣṇupuraṃ yāti tamo hatvā svatejasā |
dhanyā janapadāste vai dhanyaḥ sa ca mahīpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेर्दिने यस्य राज्ये चैकादश्या महोत्सवः ।
नारायणस्य शयने पार्श्वस्य परिवर्त्तने
harerdine yasya rājye caikādaśyā mahotsavaḥ |
nārāyaṇasya śayane pārśvasya parivarttane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषेण प्रबोधिन्या निराहारा भवंति ये ।
मदंति कं नानयध्वंप्राणिनःपुण्यभागिनः
viśeṣeṇa prabodhinyā nirāhārā bhavaṃti ye |
madaṃti kaṃ nānayadhvaṃprāṇinaḥpuṇyabhāginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहर्निशं पितृपतिः समादिशति दूतकान् ।
एकादशी जगन्नाथ वल्लभा पुण्यवर्धिनी
aharniśaṃ pitṛpatiḥ samādiśati dūtakān |
ekādaśī jagannātha vallabhā puṇyavardhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुर्देहं दोहत्येव तस्यामन्नस्य भक्षणे ।
तेषां धिग्जीवनं संपत्धिक्सौंदर्यं च वर्तनम्
viṣṇurdehaṃ dohatyeva tasyāmannasya bhakṣaṇe |
teṣāṃ dhigjīvanaṃ saṃpatdhiksauṃdaryaṃ ca vartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येऽन्नमश्नंति पापिष्ठाश्चैकादश्यां हि विड्भुजः ।
एकादश्यां द्विजश्रेष्ठ भुक्तिमाश्रित्य केवलम्
ye'nnamaśnaṃti pāpiṣṭhāścaikādaśyāṃ hi viḍbhujaḥ |
ekādaśyāṃ dvijaśreṣṭha bhuktimāśritya kevalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनि विविधान्येव तिष्ठंति दुरितानि च ।
अमावास्यां यथा स्त्रीणां संगमे कलुषं महत्
bahūni vividhānyeva tiṣṭhaṃti duritāni ca |
amāvāsyāṃ yathā strīṇāṃ saṃgame kaluṣaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां तथैवान्नभक्षणे वृजिनं भवेत् ।
रोगिणश्च तथा खंज काससोदरकुष्ठकाः
ekādaśyāṃ tathaivānnabhakṣaṇe vṛjinaṃ bhavet |
rogiṇaśca tathā khaṃja kāsasodarakuṣṭhakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंति प्राणिनस्ते वै तस्यामन्नस्य भक्षणे ।
ग्रामशूकरतां यांति दारिद्र्यं च प्रयांति वै
bhavaṃti prāṇinaste vai tasyāmannasya bhakṣaṇe |
grāmaśūkaratāṃ yāṃti dāridryaṃ ca prayāṃti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजबद्धा द्विजश्रेष्ठ तस्यामन्नस्य भक्षणे ।
संसारे यानि पापानि तानि विप्र हरेर्दिने
rājabaddhā dvijaśreṣṭha tasyāmannasya bhakṣaṇe |
saṃsāre yāni pāpāni tāni vipra harerdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तिमाश्रित्य तिष्ठंति जलभक्षणमाज्ञया ।
कुर्वतां सर्वपापानि नरकान्निष्कृतिर्भवेत्
bhuktimāśritya tiṣṭhaṃti jalabhakṣaṇamājñayā |
kurvatāṃ sarvapāpāni narakānniṣkṛtirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निष्कृतिर्भवेन्नॄणां भुंजतां च हरेर्दिने ।
नरा यावंति चान्नानि भुंजते च हरेर्दिने
na niṣkṛtirbhavennṝṇāṃ bhuṃjatāṃ ca harerdine |
narā yāvaṃti cānnāni bhuṃjate ca harerdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यन्नं च ब्रह्महत्याकोटिजं वृजिनं भवेत् ।
पुनर्वच्मि पुनर्वच्मि श्रूयतां श्रूयतां नराः
pratyannaṃ ca brahmahatyākoṭijaṃ vṛjinaṃ bhavet |
punarvacmi punarvacmi śrūyatāṃ śrūyatāṃ narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं हरेर्दिने ।
गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा यत्फलमाप्यते
na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ harerdine |
gaṃgādiṣu ca tīrtheṣu snātvā yatphalamāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंद्रसूर्योपरागे च चैकादश्यामुपोषितः ।
अर्चित्वोत्पलमालाभिस्तस्यां च कमलापतिम्
caṃdrasūryoparāge ca caikādaśyāmupoṣitaḥ |
arcitvotpalamālābhistasyāṃ ca kamalāpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधिवत्पारणं कृत्वा न मातुर्गर्भभाजनम् ।
एकादश्यां हरेर्गेहे करोति मंडनं द्विज
vidhivatpāraṇaṃ kṛtvā na māturgarbhabhājanam |
ekādaśyāṃ harergehe karoti maṃḍanaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमां गतिमासाद्य तिष्ठेद्विष्णुनिकेतने ।
एकादशीं समासाद्य निराहारा भवंति ये
paramāṃ gatimāsādya tiṣṭhedviṣṇuniketane |
ekādaśīṃ samāsādya nirāhārā bhavaṃti ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां विष्णुपुरे शश्वन्निवासोऽपि न संशयः ।
तुलसीभक्तिसंलीनं मनो येषां विराजते
teṣāṃ viṣṇupure śaśvannivāso'pi na saṃśayaḥ |
tulasībhaktisaṃlīnaṃ mano yeṣāṃ virājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते यांति परमं विष्णोः स्थानमेव न संशयः ।
परद्रव्येष्वभिरुचिर्येषां चैव न विद्यते
te yāṃti paramaṃ viṣṇoḥ sthānameva na saṃśayaḥ |
paradravyeṣvabhiruciryeṣāṃ caiva na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संतुष्टमनसो येऽपि तेषां विष्णुपुरं ध्रुवम् ।
दुर्भिक्षकालमासाद्य प्राणिभ्यो ये नरोत्तमाः
saṃtuṣṭamanaso ye'pi teṣāṃ viṣṇupuraṃ dhruvam |
durbhikṣakālamāsādya prāṇibhyo ye narottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददत्यन्नं हरेः सद्म तेषां चैव न संशयः ।
गवां द्विजानां त्राणाय स्वामिनो योषितस्तथा
dadatyannaṃ hareḥ sadma teṣāṃ caiva na saṃśayaḥ |
gavāṃ dvijānāṃ trāṇāya svāmino yoṣitastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणान्मुंचंति ये मर्त्त्यास्तेषां विष्णुपुरं ध्रुवम् ।
प्राणिभिर्दशमीविद्धा न चोपोष्या कदाचन
prāṇānmuṃcaṃti ye marttyāsteṣāṃ viṣṇupuraṃ dhruvam |
prāṇibhirdaśamīviddhā na copoṣyā kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिहार्यं द्विजश्रेष्ठ दुर्जनस्यांतिकं यथा ।
अरुणोदयवेलायां दशमी संगता यदि
parihāryaṃ dvijaśreṣṭha durjanasyāṃtikaṃ yathā |
aruṇodayavelāyāṃ daśamī saṃgatā yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रोपोष्या द्वादशी स्यात्त्रयोदश्यां तु पारणम् ।
दशमीशेषसंयुक्तो यदि स्यादरुणोदयः
tatropoṣyā dvādaśī syāttrayodaśyāṃ tu pāraṇam |
daśamīśeṣasaṃyukto yadi syādaruṇodayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवेन न कर्त्तव्यं तद्दिनैकादशीव्रतम् ।
चतस्रो घटिकाः प्रातररुणोदय उच्यते
vaiṣṇavena na karttavyaṃ taddinaikādaśīvratam |
catasro ghaṭikāḥ prātararuṇodaya ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतीनां स्नानकालोयं गंगांभः सदृशः स्मृतः ।
अरुणोदयकाले तु दशमी यदि दृश्यते
yatīnāṃ snānakāloyaṃ gaṃgāṃbhaḥ sadṛśaḥ smṛtaḥ |
aruṇodayakāle tu daśamī yadi dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्रैकादशी कार्या धर्मकामार्थनाशिनी ।
स्वल्पां च दशमीविद्धां त्यजेदेकादशीं बुधः
na tatraikādaśī kāryā dharmakāmārthanāśinī |
svalpāṃ ca daśamīviddhāṃ tyajedekādaśīṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराबिंदोस्तु संपर्कात्घृतकुंभं त्यजेद्यथा ।
संपूर्णैकादशी यत्र द्वादश्यां पुनरेव सा
surābiṃdostu saṃparkātghṛtakuṃbhaṃ tyajedyathā |
saṃpūrṇaikādaśī yatra dvādaśyāṃ punareva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरा यतिभिः कार्या पूर्वामुपवसेद्गृही ।
एकादशीकला यत्र द्वादशीपरतो न चेत्
uttarā yatibhiḥ kāryā pūrvāmupavasedgṛhī |
ekādaśīkalā yatra dvādaśīparato na cet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणम् ।
एकादशी विलुप्ता चेत्परतो द्वादशीयुता
tatra kratuśataṃ puṇyaṃ trayodaśyāṃ tu pāraṇam |
ekādaśī viluptā cetparato dvādaśīyutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोष्या द्वादशी पूर्णा यदीच्छेत्परमां गतिम् ।
संपूर्णैऽकादशी यत्र प्रभाते पुनरेव सा
upoṣyā dvādaśī pūrṇā yadīcchetparamāṃ gatim |
saṃpūrṇai'kādaśī yatra prabhāte punareva sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैरेवोत्तरा कार्या परतो द्वादशी यदि ।
एकादशीव्रते येषां मनः संलीयते नृणाम्
sarvairevottarā kāryā parato dvādaśī yadi |
ekādaśīvrate yeṣāṃ manaḥ saṃlīyate nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां स्वर्गो हि वासोऽथ यांति ते सदनं हरेः ।
एकादश्याः परं नास्ति परलोकस्य साधनम्
teṣāṃ svargo hi vāso'tha yāṃti te sadanaṃ hareḥ |
ekādaśyāḥ paraṃ nāsti paralokasya sādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहुपापसमायुक्तः करोति हरिवासरम् ।
सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति हरिमंदिरम्
bahupāpasamāyuktaḥ karoti harivāsaram |
sarvapāpavinirmuktaḥ sa yāti harimaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिसहिता या योषित्करोति हरिवासरम् ।
सुपुत्रा स्वामिसुभगा याति प्रेत्य हरेर्गृहम्
patisahitā yā yoṣitkaroti harivāsaram |
suputrā svāmisubhagā yāti pretya harergṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो यच्छति हरेरग्रे प्रदीपं भक्तिभावतः ।
हरेर्द्दिने र्द्विजश्रेष्ठ पुण्यसंख्या न विद्यते
yo yacchati hareragre pradīpaṃ bhaktibhāvataḥ |
harerddine rdvijaśreṣṭha puṇyasaṃkhyā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यांगना भर्तृसहिता कुरुते जागरं हरेः ।
हरेर्निकेतने तिष्ठेच्चिरं पत्या सह द्विज
yāṃganā bhartṛsahitā kurute jāgaraṃ hareḥ |
harerniketane tiṣṭhecciraṃ patyā saha dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्किञ्चिद्धरये वस्तु भक्त्या यच्छति यो द्विज ।
हरेर्दिने तस्य पुण्यमक्षयं चैव सर्वदा
yatkiñciddharaye vastu bhaktyā yacchati yo dvija |
harerdine tasya puṇyamakṣayaṃ caiva sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरासीद्वल्लभो नाम्ना नगरे कांचनाह्वये ।
धनेन पुष्कलेनापि राजते स धनेश्वरः
purāsīdvallabho nāmnā nagare kāṃcanāhvaye |
dhanena puṣkalenāpi rājate sa dhaneśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य प्रिया महारूपा नाम्ना हेमप्रभा द्विज ।
गरीयान्मुखरस्तत्र बाधते च कलेर्गुणः
tasya priyā mahārūpā nāmnā hemaprabhā dvija |
garīyānmukharastatra bādhate ca kalerguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा सदा कलहं कुर्यात्पत्या सह तपोधन ।
शश्वद्गुरुजनान्कामं भर्त्सनान्नीचभाषया
sā sadā kalahaṃ kuryātpatyā saha tapodhana |
śaśvadgurujanānkāmaṃ bhartsanānnīcabhāṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाकपात्रे सदाश्नीयात्गुप्ता सैकांतिकेमला ।
उच्छिष्टं गुरुजनेभ्यश्च दद्याद्वै प्रतिवासरम्
pākapātre sadāśnīyātguptā saikāṃtikemalā |
ucchiṣṭaṃ gurujanebhyaśca dadyādvai prativāsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जारे सदा स्थितं चित्तमहं साध्वीति सा वदेत् ।
स्वामिनः कलहैर्ब्रह्मन्मनोद्वेगकरा सदा
jāre sadā sthitaṃ cittamahaṃ sādhvīti sā vadet |
svāminaḥ kalahairbrahmanmanodvegakarā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकदा चागतां दृष्ट्वा चकार भर्त्सनां च ताम् ।
भर्त्ता तस्याः प्रहारं च सर्वपापयुतां द्विज
ekadā cāgatāṃ dṛṣṭvā cakāra bhartsanāṃ ca tām |
bharttā tasyāḥ prahāraṃ ca sarvapāpayutāṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैव रोषसमायुक्ता गता शून्यगृहे तु वै ।
सुप्ताऽज्ञाता स्थिता कस्मिन्जलान्नं न चखाद ह
saiva roṣasamāyuktā gatā śūnyagṛhe tu vai |
suptā'jñātā sthitā kasminjalānnaṃ na cakhāda ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवात्तत्र दिने विष्णोः पार्श्वस्य परिवर्त्तनम् ।
एकादशीव्रतं विप्र सर्वपापप्रणाशनम्
daivāttatra dine viṣṇoḥ pārśvasya parivarttanam |
ekādaśīvrataṃ vipra sarvapāpapraṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभाते रजनी द्वादशी श्रवणान्विता ।
आगता तत्र सा नारी रोषनिर्भरमानसा
tataḥ prabhāte rajanī dvādaśī śravaṇānvitā |
āgatā tatra sā nārī roṣanirbharamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराहारौ कृतौ द्वौ च निर्मला सा बभूव ह ।
रात्रौ च पंचतां याता जयंतीवासरे द्विज
nirāhārau kṛtau dvau ca nirmalā sā babhūva ha |
rātrau ca paṃcatāṃ yātā jayaṃtīvāsare dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमाज्ञया ततो दूता आगतास्तां तथाविधाम् ।
नेतुं भयंकरास्ते च पाशमुद्गरपाणयः
yamājñayā tato dūtā āgatāstāṃ tathāvidhām |
netuṃ bhayaṃkarāste ca pāśamudgarapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बद्ध्वा नेतुं मनश्चक्रे कृतांतसदनं यदा ।
तदागता विष्णुदूताः शंखचक्रगदाधराः
baddhvā netuṃ manaścakre kṛtāṃtasadanaṃ yadā |
tadāgatā viṣṇudūtāḥ śaṃkhacakragadādharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छित्त्वा पाशं ततो दिव्ये स्यंदने तां गतैनसम् ।
ते वै चारोहयामासु निर्मलां भवनं हरेः
chittvā pāśaṃ tato divye syaṃdane tāṃ gatainasam |
te vai cārohayāmāsu nirmalāṃ bhavanaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गता तैर्वेष्टिता साथ दुर्ल्लभं निर्जरैः शुभम् ।
विष्णोर्दिवसमाहात्म्यं कथितं ते द्विजर्षभ
gatā tairveṣṭitā sātha durllabhaṃ nirjaraiḥ śubham |
viṣṇordivasamāhātmyaṃ kathitaṃ te dvijarṣabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनिच्छयापि यः कुर्यात्स याति हरिमंदिरम् ।
एकादश्यादिने मर्त्यो दीपं दातुं हरेर्गृहे
anicchayāpi yaḥ kuryātsa yāti harimaṃdiram |
ekādaśyādine martyo dīpaṃ dātuṃ harergṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेत्प्रतिपदं सोऽपि चाश्वमेधफलाधिकम् ।
शृण्वंति च पुराणानि पठंति च हरेर्दिने ।
प्रत्यक्षरं लभंते ते कपिलादानजं फलम्
gacchetpratipadaṃ so'pi cāśvamedhaphalādhikam |
śṛṇvaṃti ca purāṇāni paṭhaṃti ca harerdine |
pratyakṣaraṃ labhaṃte te kapilādānajaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.