शौनक उवाच।
कथयस्व मुने सूत सर्वमासोत्तमस्य च ।
कार्तिकस्य विधिं सम्यङ्नियमान्वक्तुमर्हसि
śaunaka uvāca|
kathayasva mune sūta sarvamāsottamasya ca |
kārtikasya vidhiṃ samyaṅniyamānvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
आश्विनस्य द्विजश्रेष्ठ पौर्णमास्यां समाहितः ।
कार्तिकस्य व्रतं कुर्याद्यावदुद्बोधिनी भवेत्
sūta uvāca|
āśvinasya dvijaśreṣṭha paurṇamāsyāṃ samāhitaḥ |
kārtikasya vrataṃ kuryādyāvadudbodhinī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवा विप्र नरः कुर्यान्मलमूत्रमुदङ्मुखः ।
भवेन्मौनी च सर्वज्ञ रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः
divā vipra naraḥ kuryānmalamūtramudaṅmukhaḥ |
bhavenmaunī ca sarvajña rātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्यंभसि च गोष्ठेषु श्मशाने वल्मिके द्विज ।
कुर्यादुत्सर्जनं नैव व्रती मूत्रपुरीषयोः
pathyaṃbhasi ca goṣṭheṣu śmaśāne valmike dvija |
kuryādutsarjanaṃ naiva vratī mūtrapurīṣayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युत्तमेषु स्थानेषु मलमूत्रं न कारयेत् ।
शुद्धां मृदं गृहीत्वाथ वामं प्रक्षालयेत्करम्
atyuttameṣu sthāneṣu malamūtraṃ na kārayet |
śuddhāṃ mṛdaṃ gṛhītvātha vāmaṃ prakṣālayetkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भिर्मृदापि शुद्ध्यर्थं पूर्वं विंशतिसंख्यया ।
एका लिंगे गुदे पंच तथा वामकरे दश
adbhirmṛdāpi śuddhyarthaṃ pūrvaṃ viṃśatisaṃkhyayā |
ekā liṃge gude paṃca tathā vāmakare daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोर्दश दातव्या पादयोश्च त्रिभिस्त्रिभिः ।
मुखशुद्धिं ततः कुर्य्यात्संकल्पं स्नपनस्य च
ubhayordaśa dātavyā pādayośca tribhistribhiḥ |
mukhaśuddhiṃ tataḥ kuryyātsaṃkalpaṃ snapanasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदि दामोदरं ध्यात्वा इमं मंत्रं ततो वदेत् ।
कार्तिकेहं करिष्यामि प्रातःस्नानं जनार्द्दन
hṛdi dāmodaraṃ dhyātvā imaṃ maṃtraṃ tato vadet |
kārtikehaṃ kariṣyāmi prātaḥsnānaṃ janārddana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दामोदरस्य प्रीत्यर्थं राधया पापनाशनं ।
नमः पंकजनाभाय श्रीकृष्णजलशायिने
dāmodarasya prītyarthaṃ rādhayā pāpanāśanaṃ |
namaḥ paṃkajanābhāya śrīkṛṣṇajalaśāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्ते राधया सार्द्धं गृहाणार्घं प्रसीद मे ।
स्नानं कुर्य्यात्ततो विप्र तिलकं तु यथाविधि
namaste rādhayā sārddhaṃ gṛhāṇārghaṃ prasīda me |
snānaṃ kuryyāttato vipra tilakaṃ tu yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वपुंड्रविहीनस्तु किंचित्कर्मकरोति यः ।
निष्फलं कर्म तत्सर्वं सत्यमेतन्मयोच्यते
ūrdhvapuṃḍravihīnastu kiṃcitkarmakaroti yaḥ |
niṣphalaṃ karma tatsarvaṃ satyametanmayocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्छरीरं मनुष्याणामूर्ध्वपुंड्रं विना कृतम् ।
तद्दर्शनं न कर्तव्यं दृष्ट्वा सूर्यं निरीक्षयेत्
yaccharīraṃ manuṣyāṇāmūrdhvapuṃḍraṃ vinā kṛtam |
taddarśanaṃ na kartavyaṃ dṛṣṭvā sūryaṃ nirīkṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वपुंड्रं मृदा शुभ्रं ललाटे यस्य दृश्यते ।
चांडालोऽपि विशुद्धात्मा पूज्य एव न संशयः ।
अच्छिद्रमूर्ध्वपुंड्रं तु ये कुर्वंति नराधमाः
ūrdhvapuṃḍraṃ mṛdā śubhraṃ lalāṭe yasya dṛśyate |
cāṃḍālo'pi viśuddhātmā pūjya eva na saṃśayaḥ |
acchidramūrdhvapuṃḍraṃ tu ye kurvaṃti narādhamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां ललाटे सततं शुनःपादो न संशयः ।
प्रातःकालोदितं कर्म्म समाप्य हरिवल्लभाम्
teṣāṃ lalāṭe satataṃ śunaḥpādo na saṃśayaḥ |
prātaḥkāloditaṃ karmma samāpya harivallabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयेद्भक्तितो विप्र तुलसीं पापनाशिनीम् ।
पौराणीं तु कथां श्रुत्वा श्रीहरेः स्थिरमानसः
pūjayedbhaktito vipra tulasīṃ pāpanāśinīm |
paurāṇīṃ tu kathāṃ śrutvā śrīhareḥ sthiramānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विप्रं व्रती भक्त्या पूजयेत्तं यथाविधि ।
परासनं परान्नं च परशय्यां परांगनाम्
tato vipraṃ vratī bhaktyā pūjayettaṃ yathāvidhi |
parāsanaṃ parānnaṃ ca paraśayyāṃ parāṃganām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदा वर्जयेद्विप्र कार्त्तिके च विशेषतः ।
सौवीरकं तथा माषानामिषं च तथा मधु
sarvadā varjayedvipra kārttike ca viśeṣataḥ |
sauvīrakaṃ tathā māṣānāmiṣaṃ ca tathā madhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजमाषादिकं नित्यं वर्जयेत्कार्तिके व्रती ।
जंबीरमामिषं चूर्णमन्नं पर्य्युषितं द्विज
rājamāṣādikaṃ nityaṃ varjayetkārtike vratī |
jaṃbīramāmiṣaṃ cūrṇamannaṃ paryyuṣitaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्ये मसूरिका प्रोक्ता गवां दुग्धमनामिषम् ।
लवणं भूमिजं विप्र प्राण्यङ्गमामिषं खलु
dhānye masūrikā proktā gavāṃ dugdhamanāmiṣam |
lavaṇaṃ bhūmijaṃ vipra prāṇyaṅgamāmiṣaṃ khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजक्रीता रसाः सर्वे जलं चाल्पसरः स्थितम् ।
ब्रह्मचर्यं तुर्यकाले पत्रावल्यां च भोजनम्
dvijakrītā rasāḥ sarve jalaṃ cālpasaraḥ sthitam |
brahmacaryaṃ turyakāle patrāvalyāṃ ca bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद्वै द्विजशार्दूल तैलाभ्यंगं च वर्जयेत् ।
छत्राकं नालिकं हिंगुं पलांडुं पूतिकादलम्
kuryādvai dvijaśārdūla tailābhyaṃgaṃ ca varjayet |
chatrākaṃ nālikaṃ hiṃguṃ palāṃḍuṃ pūtikādalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लशुनं मूलकं शिग्रुं तथैव तुंबिकाफलम् ।
कपित्थं चैव वृंताकं कूष्मांडं कांस्यभोजनम्
laśunaṃ mūlakaṃ śigruṃ tathaiva tuṃbikāphalam |
kapitthaṃ caiva vṛṃtākaṃ kūṣmāṃḍaṃ kāṃsyabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपाचितं सूतिकान्नं मत्स्यं शय्यां रजस्वलाम् ।
द्विस्त्रिश्चान्नं स्त्रियः संगं वर्जयेत्कार्तिकव्रती
dvipācitaṃ sūtikānnaṃ matsyaṃ śayyāṃ rajasvalām |
dvistriścānnaṃ striyaḥ saṃgaṃ varjayetkārtikavratī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धात्रीफलं गृही विप्र रवौ तत्सर्वदा त्यजेत् ।
कूष्मांडे धनहानिः स्यात्बृहत्यां न स्मरेद्धरिम्
dhātrīphalaṃ gṛhī vipra ravau tatsarvadā tyajet |
kūṣmāṃḍe dhanahāniḥ syātbṛhatyāṃ na smareddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पटोले तु न वृद्धिः स्याद्बलहानिश्च मूलके ।
कलंकी जायते बिल्वे तिर्यग्योनिश्च निंबुके
paṭole tu na vṛddhiḥ syādbalahāniśca mūlake |
kalaṃkī jāyate bilve tiryagyoniśca niṃbuke
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताले शरीरनाशः स्यान्नारिकेले च मूर्खता ।
तुंबी गोमांसतुल्या स्याद्गोवधं स्यात्कलिंदके
tāle śarīranāśaḥ syānnārikele ca mūrkhatā |
tuṃbī gomāṃsatulyā syādgovadhaṃ syātkaliṃdake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिंबी पापकरा प्रोक्ता पूतिका ब्रह्मघातिका ।
वार्ताक्यां सुतनाशः स्याच्चिररोगी च माषके
śiṃbī pāpakarā proktā pūtikā brahmaghātikā |
vārtākyāṃ sutanāśaḥ syāccirarogī ca māṣake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसे च बहुपापं स्याद्वर्जयेत्प्रतिपदादिषु ।
यत्किंचिद्वर्जयेद्योऽन्नं श्रीहरे प्रीतये द्विज
māṃse ca bahupāpaṃ syādvarjayetpratipadādiṣu |
yatkiṃcidvarjayedyo'nnaṃ śrīhare prītaye dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुनर्भूसुरे दत्वा व्रतांते तस्य भोजनम् ।
कार्तिकव्रतिनं विप्र यथोक्तकारिणं नरम्
tatpunarbhūsure datvā vratāṃte tasya bhojanam |
kārtikavratinaṃ vipra yathoktakāriṇaṃ naram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमदूताः पलायंते सिंहं दृष्ट्वा यथा गजाः ।
श्रेष्ठं विष्णुव्रतं विप्र तत्तुल्या न शतं मखाः
yamadūtāḥ palāyaṃte siṃhaṃ dṛṣṭvā yathā gajāḥ |
śreṣṭhaṃ viṣṇuvrataṃ vipra tattulyā na śataṃ makhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा क्रतुं व्रजेत्स्वर्गं वैकुंठं कार्तिकव्रती ।
यत्किंचिद्दुष्कृतं विप्र मनोवाक्कायकर्मजम्
kṛtvā kratuṃ vrajetsvargaṃ vaikuṃṭhaṃ kārtikavratī |
yatkiṃcidduṣkṛtaṃ vipra manovākkāyakarmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तु विलयं याति कार्तिकव्रतिनं क्षणात् ।
कार्त्तिकव्रतिनः पुण्यं ब्रह्मा चैव चतुर्मुखः
dṛṣṭvā tu vilayaṃ yāti kārtikavratinaṃ kṣaṇāt |
kārttikavratinaḥ puṇyaṃ brahmā caiva caturmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न समर्थो भवेद्वक्तुं यथोक्तव्रतकारिणः ।
यत्कृत्वा कलुषं सर्वं व्रजेद्विप्र दशो दिशः
na samartho bhavedvaktuṃ yathoktavratakāriṇaḥ |
yatkṛtvā kaluṣaṃ sarvaṃ vrajedvipra daśo diśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व गच्छामि क्व तिष्ठामि कार्त्तिकव्रतिनो भयात् ।
पौर्णमास्यां यथाशक्ति चान्नवस्त्रादिकं द्विज
kva gacchāmi kva tiṣṭhāmi kārttikavratino bhayāt |
paurṇamāsyāṃ yathāśakti cānnavastrādikaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दद्याद्वै श्रीहरेः प्रीत्यै ब्राह्मणानपि भोजयेत् ।
रात्रौ जागरणं कुर्यान्नृत्यगीतादिभिर्व्रती ।
य इदं शृणुयाद्भक्त्या तस्य पापं प्रणश्यति
dadyādvai śrīhareḥ prītyai brāhmaṇānapi bhojayet |
rātrau jāgaraṇaṃ kuryānnṛtyagītādibhirvratī |
ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā tasya pāpaṃ praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.