सज्जिकं परमोत्कृष्टं स्वर्णं चैव विनिर्मितम् ।
राजतैर्वा दलैः कार्यं राजतैर्वैणवैस्तु यत्
sajjikaṃ paramotkṛṣṭaṃ svarṇaṃ caiva vinirmitam |
rājatairvā dalaiḥ kāryaṃ rājatairvaiṇavaistu yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लतासूत्रैरथो वापि रचितं दारुणाथवा ।
वस्त्रेण वाथ रचितं मृदाविरचितं भवेत्
latāsūtrairatho vāpi racitaṃ dāruṇāthavā |
vastreṇa vātha racitaṃ mṛdāviracitaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र संवेष्ट्य वस्त्रेण सुगंधेन समन्विते ।
धौतवस्त्रयुगे शुद्धे मृद्वासन समन्विते
tatra saṃveṣṭya vastreṇa sugaṃdhena samanvite |
dhautavastrayuge śuddhe mṛdvāsana samanvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतोष्णरहिते पादचतुष्टयसमन्विते ।
प्रावृतिच्छेदनोपेते क्रिमिकीटविवर्जिते
śītoṣṇarahite pādacatuṣṭayasamanvite |
prāvṛticchedanopete krimikīṭavivarjite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धौतेन मृदुवस्त्रेण सर्वतो वेष्ट्य तं शिवम् ।
विन्यस्य सज्जिकामध्ये प्रावृत्य च पुनर्विभुम्
dhautena mṛduvastreṇa sarvato veṣṭya taṃ śivam |
vinyasya sajjikāmadhye prāvṛtya ca punarvibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा हि सज्जिका राम देवस्याग्रेति कीर्तिता ।
तस्य च स्थापनं पाठो रहस्ये च महेशितुः
eṣā hi sajjikā rāma devasyāgreti kīrtitā |
tasya ca sthāpanaṃ pāṭho rahasye ca maheśituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा भित्तिमूले स्याद्देववेद्यामथापि वा ।
सुरक्षिते तथा देशे रक्षकं च नियोजयेत्
athavā bhittimūle syāddevavedyāmathāpi vā |
surakṣite tathā deśe rakṣakaṃ ca niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राणादेरविनाभावं कुर्वीत नियमैः सह ।
एतद्धि राजसं प्रोक्तं स्थापनं परमात्मनः
prāṇāderavinābhāvaṃ kurvīta niyamaiḥ saha |
etaddhi rājasaṃ proktaṃ sthāpanaṃ paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सात्विकं स्वसमीपस्थं धारणं तामसं पुनः ।
धारणं गात्रसंस्पर्शमशेषदेहगोपनम्
sātvikaṃ svasamīpasthaṃ dhāraṇaṃ tāmasaṃ punaḥ |
dhāraṇaṃ gātrasaṃsparśamaśeṣadehagopanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मस्तके धारणं मुख्यं ब्रह्मणा च तथा कृतम् ।
विन्यस्य मुकुटस्यांते धारणं शुभमुच्यते
mastake dhāraṇaṃ mukhyaṃ brahmaṇā ca tathā kṛtam |
vinyasya mukuṭasyāṃte dhāraṇaṃ śubhamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटे धारणं शस्तं यथा लक्ष्म्या धृतं शुभम् ।
बाणेन च धृतं मूर्ध्नि दक्षिणोरसि वा पुनः
lalāṭe dhāraṇaṃ śastaṃ yathā lakṣmyā dhṛtaṃ śubham |
bāṇena ca dhṛtaṃ mūrdhni dakṣiṇorasi vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णे च हरकर्णेन मुनिना परमर्षिणा ।
विनिर्भिद्य तथा गात्रं लोहस्थानं प्रकल्प्य च
karṇe ca harakarṇena muninā paramarṣiṇā |
vinirbhidya tathā gātraṃ lohasthānaṃ prakalpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयंति तथा लिंगं राक्षसाः केचिदुत्तमाः ।
अनिकेतन मर्त्यानामशक्तानां शिरोधृतिः
dhārayaṃti tathā liṃgaṃ rākṣasāḥ keciduttamāḥ |
aniketana martyānāmaśaktānāṃ śirodhṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधमाधममाख्यातं नीवीबंधादिधारणम् ।
तेषु तूच्छिष्टसंप्राप्तौ मस्तके धारणं भवेत्
adhamādhamamākhyātaṃ nīvībaṃdhādidhāraṇam |
teṣu tūcchiṣṭasaṃprāptau mastake dhāraṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधमाधमवृत्तीनां सदा वै लिंगधारणम् ।
पापिनामपि चाश्चर्यं यमलोके न विद्यते
adhamādhamavṛttīnāṃ sadā vai liṃgadhāraṇam |
pāpināmapi cāścaryaṃ yamaloke na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीराम उवाच-
चित्रगुप्तेन लिखिता ललाटे या लिपिर्दृढा ।
तया तु लिप्या नियतं नरकं कथमन्यथा
śrīrāma uvāca-
citraguptena likhitā lalāṭe yā lipirdṛḍhā |
tayā tu lipyā niyataṃ narakaṃ kathamanyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति पूजनं शंभोः पापं नाशयते कथम् ।
शंभुरुवाच-
पापं नाशयते कृत्स्नमपि जन्मशतार्जितम्
karoti pūjanaṃ śaṃbhoḥ pāpaṃ nāśayate katham |
śaṃbhuruvāca-
pāpaṃ nāśayate kṛtsnamapi janmaśatārjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्त्सनात्सर्वपापानां स्मरणाच्च महेशितुः ।
भस्मेति पदमाख्यातं तस्य धारणमुत्तमम्
bhartsanātsarvapāpānāṃ smaraṇācca maheśituḥ |
bhasmeti padamākhyātaṃ tasya dhāraṇamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाविधि ललाटे वै वह्निवीर्यप्रधारणात् ।
नाशयेल्लिखितां यामीं पटस्थामिव हव्यभुक्
yathāvidhi lalāṭe vai vahnivīryapradhāraṇāt |
nāśayellikhitāṃ yāmīṃ paṭasthāmiva havyabhuk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णोपरिकृतं पापं नष्टं स्यान्मुखधारणे ।
कंठे च धारणात्कंठभोगादिकृतपातकम्
karṇoparikṛtaṃ pāpaṃ naṣṭaṃ syānmukhadhāraṇe |
kaṃṭhe ca dhāraṇātkaṃṭhabhogādikṛtapātakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्वोर्बाहुकृतं पापं वक्षसि मनसा कृतम् ।
नाभ्यां शिश्नकृतं पापं पृष्ठे गुदकृतं तथा
bāhvorbāhukṛtaṃ pāpaṃ vakṣasi manasā kṛtam |
nābhyāṃ śiśnakṛtaṃ pāpaṃ pṛṣṭhe gudakṛtaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वयोर्धारणाद्राम परस्त्र्यालिंगनादिजम् ।
तद्भस्मधारणं शस्तं सर्वत्रैव त्रिपुंड्रकम्
pārśvayordhāraṇādrāma parastryāliṃganādijam |
tadbhasmadhāraṇaṃ śastaṃ sarvatraiva tripuṃḍrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मविष्णुमहेशानां त्रय्यग्नीनां च धारणम् ।
गुप्त्यै लोकत्रयाणां च धारणं तेन वै कृतम्
brahmaviṣṇumaheśānāṃ trayyagnīnāṃ ca dhāraṇam |
guptyai lokatrayāṇāṃ ca dhāraṇaṃ tena vai kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतं पंचदशस्थाने शुद्धं भस्माभिमंत्रितम् ।
कोष्ठयुग्मे बाहुयुग्मे कोष्ठोपरि युगे तथा
dhṛtaṃ paṃcadaśasthāne śuddhaṃ bhasmābhimaṃtritam |
koṣṭhayugme bāhuyugme koṣṭhopari yuge tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारणं सर्वदेहानां पूजायै धर्मसंमतम् ।
भस्माशना भस्मशय्या भस्मोद्धूलितविग्रहाः
dhāraṇaṃ sarvadehānāṃ pūjāyai dharmasaṃmatam |
bhasmāśanā bhasmaśayyā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मस्नानाः सदापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः ।
आदौ ब्राह्मणदीक्षायां त्रियायुषमिति स्मृतम्
bhasmasnānāḥ sadāpāpairmucyaṃte nātra saṃśayaḥ |
ādau brāhmaṇadīkṣāyāṃ triyāyuṣamiti smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसवे च मनुष्याणां भूतावेशेऽपि रक्षकम् ।
सर्पादिविषहान्यर्थं सर्वेषां साधनं त्विदम्
prasave ca manuṣyāṇāṃ bhūtāveśe'pi rakṣakam |
sarpādiviṣahānyarthaṃ sarveṣāṃ sādhanaṃ tvidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि वा वैष्णवो मर्त्य अथवापीतरो जनः ।
भस्मस्नायी भस्मयुक्तः कर्मस्वधिकरोति वै
api vā vaiṣṇavo martya athavāpītaro janaḥ |
bhasmasnāyī bhasmayuktaḥ karmasvadhikaroti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीराम उवाच-
भस्ममाहात्म्यमादौ मे भस्मायुष्यं हि कस्य वै ।
कथं हि रक्षते ह्येतत्सर्वमेतद्वदस्व मे
śrīrāma uvāca-
bhasmamāhātmyamādau me bhasmāyuṣyaṃ hi kasya vai |
kathaṃ hi rakṣate hyetatsarvametadvadasva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच-
आयुष्यवर्द्धने हेतुस्त्रिविधस्यापि देहिनः ।
पापघ्नं शीतमुष्णं च स्पर्शाच्छिवपदप्रदम्
śaṃbhuruvāca-
āyuṣyavarddhane hetustrividhasyāpi dehinaḥ |
pāpaghnaṃ śītamuṣṇaṃ ca sparśācchivapadapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र ते कीर्तयिष्यामि चेतिहासं पुरातनम् ।
आसीद्वासिष्ठवंश्यस्तु धनंजय इति द्विजः
atra te kīrtayiṣyāmi cetihāsaṃ purātanam |
āsīdvāsiṣṭhavaṃśyastu dhanaṃjaya iti dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भार्याशतं चासीद्रूपलावण्यसंयुतम् ।
तासामेका तु सुषुवे शामाकाकरुणं मुने
tasya bhāryāśataṃ cāsīdrūpalāvaṇyasaṃyutam |
tāsāmekā tu suṣuve śāmākākaruṇaṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्याणां संख्यया राम सुताश्चासंस्तपस्विनः ।
पित्रा विभागस्तेषां च विषमः परिकल्पितः
bhāryāṇāṃ saṃkhyayā rāma sutāścāsaṃstapasvinaḥ |
pitrā vibhāgasteṣāṃ ca viṣamaḥ parikalpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातॄणां च तदा ह्येव वैरबंधो महानभूत् ।
नराणामेकजातीनां वैरं नियतमेव तु
bhrātṝṇāṃ ca tadā hyeva vairabaṃdho mahānabhūt |
narāṇāmekajātīnāṃ vairaṃ niyatameva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ करुणो गत्वा भवनाशिनिका तटे ।
नानामुनिगणैः सार्द्धं नरसिंहदिदृक्षया
athāsau karuṇo gatvā bhavanāśinikā taṭe |
nānāmunigaṇaiḥ sārddhaṃ narasiṃhadidṛkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृसिंहदर्शनार्थं तु ब्राह्मणेन तु केनचित् ।
उत्कृष्टफलितंवीरमानीतं रूपगंधवत्
nṛsiṃhadarśanārthaṃ tu brāhmaṇena tu kenacit |
utkṛṣṭaphalitaṃvīramānītaṃ rūpagaṃdhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करुणस्तु तदादाय व्यजिघ्रत्फलमुत्तमम् ।
तत्रस्थिता द्विजगणाः शापेन तमयोजयन्
karuṇastu tadādāya vyajighratphalamuttamam |
tatrasthitā dvijagaṇāḥ śāpena tamayojayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मक्षिका भव पापात्मन्वर्षाणां शतमप्यतः ।
शापावसानं भविता दधीचेन महात्मना
makṣikā bhava pāpātmanvarṣāṇāṃ śatamapyataḥ |
śāpāvasānaṃ bhavitā dadhīcena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मक्षिकतां प्राप्तो भार्यामिदमभाषत ।
मक्षिकात्वमहं प्राप्तो मां शुभे पालयस्व भोः
atha makṣikatāṃ prāpto bhāryāmidamabhāṣata |
makṣikātvamahaṃ prāpto māṃ śubhe pālayasva bhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स तथा भूतो बभ्राम च ततस्ततः ।
अथैवंविधमाज्ञाय ज्ञातयः पापनिश्चयाः
ityuktvā sa tathā bhūto babhrāma ca tatastataḥ |
athaivaṃvidhamājñāya jñātayaḥ pāpaniścayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वधे यत्नमास्थाय तैलमध्ये ह्यपातयन् ।
मृतं पतिमथादाय दुःखिता सा कृशोदरी
tadvadhe yatnamāsthāya tailamadhye hyapātayan |
mṛtaṃ patimathādāya duḥkhitā sā kṛśodarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दुःखशमनार्थाय प्राह देवीत्वरुंधती ।
अमुं संजीवयाम्यद्य भस्मनैव शुचिस्मिते
tadduḥkhaśamanārthāya prāha devītvaruṃdhatī |
amuṃ saṃjīvayāmyadya bhasmanaiva śucismite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथाग्निहोत्रजं भस्म अरुंधत्यै न्यवेदयत् ।
मृत्युंजयेन मंत्रेण मृतजंतौ तथाक्षिपत्
athāgnihotrajaṃ bhasma aruṃdhatyai nyavedayat |
mṛtyuṃjayena maṃtreṇa mṛtajaṃtau tathākṣipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंदवायुं तथा चक्रे व्यजनेन शुचिस्मिता ।
उदतिष्ठत्ततो जंतुर्भस्मनोऽस्य प्रभावतः
maṃdavāyuṃ tathā cakre vyajanena śucismitā |
udatiṣṭhattato jaṃturbhasmano'sya prabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वर्षशते पूर्णे ज्ञातिरेको ह्यमारयत् ।
मृते भर्तरि सा साध्वी दुःखिता च शुचिस्मिता
tato varṣaśate pūrṇe jñātireko hyamārayat |
mṛte bhartari sā sādhvī duḥkhitā ca śucismitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधीचं नाम विप्रेंद्रं महामाहेश्वरं मुनिम् ।
जगाम शरणं साध्वी प्राह विप्रस्तपोधनः
dadhīcaṃ nāma vipreṃdraṃ mahāmāheśvaraṃ munim |
jagāma śaraṇaṃ sādhvī prāha viprastapodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रियायुषा विहीनं तु जमदग्निं तपोनिधिम् ।
भस्मैव जीवयामास कश्यपं च तथाविधम्
triyāyuṣā vihīnaṃ tu jamadagniṃ taponidhim |
bhasmaiva jīvayāmāsa kaśyapaṃ ca tathāvidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवानपि तथाभूतान्मामप्येतादृशं पुरा ।
तस्मात्तु भस्मना जंतुं जीवयामि तवानघे
devānapi tathābhūtānmāmapyetādṛśaṃ purā |
tasmāttu bhasmanā jaṃtuṃ jīvayāmi tavānaghe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा भगवान्दधीचो महेश्वरं वै शरणं जगाम ।
भस्माभिमंत्र्याथ करे गृहीत्वा संजीवयामास धवं सुसाध्व्याः
ityevamuktvā bhagavāndadhīco maheśvaraṃ vai śaraṇaṃ jagāma |
bhasmābhimaṃtryātha kare gṛhītvā saṃjīvayāmāsa dhavaṃ susādhvyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेशस्य करस्पर्शाद्विशापः करुणोऽभवत् ।
स्वरूपं च ततो गत्वा स्वमाश्रमपदं ययौ
maheśasya karasparśādviśāpaḥ karuṇo'bhavat |
svarūpaṃ ca tato gatvā svamāśramapadaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधीचमपि सा साध्वी गृहमानीय भोजने ।
प्रार्थयामास विप्रर्षिं भुक्तवानथ स द्विजः
dadhīcamapi sā sādhvī gṛhamānīya bhojane |
prārthayāmāsa viprarṣiṃ bhuktavānatha sa dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तवत्यथ विप्रेंद्रे कोटिशिष्याः समागताः ।
अथ देवाः समायाता भस्मोद्धूलितविग्रहाः
bhuktavatyatha vipreṃdre koṭiśiṣyāḥ samāgatāḥ |
atha devāḥ samāyātā bhasmoddhūlitavigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कृत्य दधीचं तु पप्रच्छुः शिवकांक्षया ।
देवा ऊचुः -
अस्माकं तु पुरा ज्ञानं नष्टमासीन्महामते
namaskṛtya dadhīcaṃ tu papracchuḥ śivakāṃkṣayā |
devā ūcuḥ -
asmākaṃ tu purā jñānaṃ naṣṭamāsīnmahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौतमस्य तु भार्यां वै दृष्ट्वा कामातुरा वयम् ।
तथा च धर्षिता देवी विवाहकृतमंगला
gautamasya tu bhāryāṃ vai dṛṣṭvā kāmāturā vayam |
tathā ca dharṣitā devī vivāhakṛtamaṃgalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां वै कामयमानानां नष्टं ज्ञानमभूच्च नः ।
ततः सर्वे वयं भूता गता दुर्वाससं मुनिम्
tāṃ vai kāmayamānānāṃ naṣṭaṃ jñānamabhūcca naḥ |
tataḥ sarve vayaṃ bhūtā gatā durvāsasaṃ munim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स उवाचाधुना सर्वमपनेष्यामि वोमलम् ।
शतरुद्रियमंत्रेण मंत्रितं शंभुना स्वयम्
sa uvācādhunā sarvamapaneṣyāmi vomalam |
śatarudriyamaṃtreṇa maṃtritaṃ śaṃbhunā svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममापि दत्तं तेनैव ब्रह्महत्यादिशांतये ।
इत्येवमुक्त्वा दुर्वासा दत्तवान्भस्मचोत्तमम्
mamāpi dattaṃ tenaiva brahmahatyādiśāṃtaye |
ityevamuktvā durvāsā dattavānbhasmacottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तद्वचनात्सर्वे वयं विकृतचेतनाः ।
शतरुद्रियमंत्रेण भस्मोद्धूलितविग्रहाः
atha tadvacanātsarve vayaṃ vikṛtacetanāḥ |
śatarudriyamaṃtreṇa bhasmoddhūlitavigrahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्धूतपातकाः सर्वे संवृत्तास्तत्क्षणेन हि ।
आश्चर्यमेतज्जानीमो भस्मसामर्थ्यमीदृशम्
nirdhūtapātakāḥ sarve saṃvṛttāstatkṣaṇena hi |
āścaryametajjānīmo bhasmasāmarthyamīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधीच उवाच-
शैवस्य भस्मनः शक्तिं संक्षेपेण वदामि वः ।
विस्तरेण न शक्येत वक्तुं वर्षशतैरपि
dadhīca uvāca-
śaivasya bhasmanaḥ śaktiṃ saṃkṣepeṇa vadāmi vaḥ |
vistareṇa na śakyeta vaktuṃ varṣaśatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र वः कीर्तयिष्यामि पुरावृत्तं तु देवयोः ।
हरिशंकरयोः सर्वे ब्रह्महत्यादिनाशनम्
atra vaḥ kīrtayiṣyāmi purāvṛttaṃ tu devayoḥ |
hariśaṃkarayoḥ sarve brahmahatyādināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा चैकार्णवे घोरे ब्रह्मणः प्रलये सति ।
महाविष्णुस्तु भगवाञ्छेते स्म प्रलयांभसि
purā caikārṇave ghore brahmaṇaḥ pralaye sati |
mahāviṣṇustu bhagavāñchete sma pralayāṃbhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पार्श्वद्वयं प्राप्य ब्रह्मांडानां शतद्वयम् ।
विंशतिः पादयोः पार्श्वे विंशतिर्मस्तकांतरे
tasya pārśvadvayaṃ prāpya brahmāṃḍānāṃ śatadvayam |
viṃśatiḥ pādayoḥ pārśve viṃśatirmastakāṃtare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासामौक्तिकभावेन ब्रह्मांडमदधात्प्रभुः ।
तन्नाभिमंडले केचिल्लोमशाद्या मुनीश्वराः
nāsāmauktikabhāvena brahmāṃḍamadadhātprabhuḥ |
tannābhimaṃḍale kecillomaśādyā munīśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्तपंतः सुमहदीश्वरं पर्युपासते ।
अथ विष्णुर्महातेजाश्चिंतामाप सिसृक्षया
tapastapaṃtaḥ sumahadīśvaraṃ paryupāsate |
atha viṣṇurmahātejāściṃtāmāpa sisṛkṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यानयोगपरो भूत्वा न किंचित्पर्यपश्यत ।
अथ दुःखेन महता रुरोदोच्चैः पुनः पुनः
dhyānayogaparo bhūtvā na kiṃcitparyapaśyata |
atha duḥkhena mahatā rurodoccaiḥ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नंतरे दीप्तिः काचिल्लोकविलक्षणा ।
दृष्ट्वा च हरिणा भीत्या लोचने च निमीलिते
etasminnaṃtare dīptiḥ kācillokavilakṣaṇā |
dṛṣṭvā ca hariṇā bhītyā locane ca nimīlite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगम्यमानो गोक्षीरसमतेजाः स गात्रवान् ।
संग्रथ्य कोटिब्रह्मांडदामयुग्मं करद्वये
āgamyamāno gokṣīrasamatejāḥ sa gātravān |
saṃgrathya koṭibrahmāṃḍadāmayugmaṃ karadvaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधानमुरसा धामकोटिब्रह्मांडकल्पितम् ।
ब्रह्मांडमेकं निपतदुत्पतच्च करद्वये
dadhānamurasā dhāmakoṭibrahmāṃḍakalpitam |
brahmāṃḍamekaṃ nipatadutpatacca karadvaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाभरणसंयुक्तं तथाभूतं तमव्ययम् ।
विष्णुस्तुष्टाव चादृष्ट्वा दर्शनाय च तस्य वै
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ tathābhūtaṃ tamavyayam |
viṣṇustuṣṭāva cādṛṣṭvā darśanāya ca tasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुरुवाच-
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते शाश्वताव्यय ।
न जानेऽहं भवंतं भोस्त्वं च वेत्सि नमोनमः
viṣṇuruvāca-
namaste devadeveśa namaste śāśvatāvyaya |
na jāne'haṃ bhavaṃtaṃ bhostvaṃ ca vetsi namonamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानामि न च ते भावं दुर्निरीक्ष्या च ते द्युतिः ।
माणिक्यकुंडलं हेमदामजालविभूषितम्
jānāmi na ca te bhāvaṃ durnirīkṣyā ca te dyutiḥ |
māṇikyakuṃḍalaṃ hemadāmajālavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नांगुलीयं सुभगं बाहुकोष्ठविभूषणम् ।
तनुरक्तोत्तमाकीर्ण दीप्तायतविलोचनम्
ratnāṃgulīyaṃ subhagaṃ bāhukoṣṭhavibhūṣaṇam |
tanuraktottamākīrṇa dīptāyatavilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणलोचनसंकाशं भाललोचनमव्ययम् ।
कंदर्पकार्मुकभ्रांतिजनक भ्रुवमीश्वरम्
bāṇalocanasaṃkāśaṃ bhālalocanamavyayam |
kaṃdarpakārmukabhrāṃtijanaka bhruvamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धाधोन्नतचार्वंग नासमच्छकपोलकम् ।
मंदस्मितं प्रसन्नास्यं विभुं बालेंदुदर्शनम्
snigdhādhonnatacārvaṃga nāsamacchakapolakam |
maṃdasmitaṃ prasannāsyaṃ vibhuṃ bāleṃdudarśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञानरक्तवसनं वेदकल्पितभूषणम् ।
शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि चक्षुर्मे दीयतां विभो
vijñānaraktavasanaṃ vedakalpitabhūṣaṇam |
śaraṇaṃ tvāṃ prapanno'smi cakṣurme dīyatāṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीनांधकृपणाज्ञाननष्टस्य शरणं भव ।
अथ दिव्यं ददौ चक्षुः स्वात्मदर्शनशक्तिमत्
dīnāṃdhakṛpaṇājñānanaṣṭasya śaraṇaṃ bhava |
atha divyaṃ dadau cakṣuḥ svātmadarśanaśaktimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दृष्ट्वा हरिः शंभुं त्रिनेत्रं पुरतः स्थितम् ।
को भवानित्युवाचाथ न जाने त्वां महायशः
atha dṛṣṭvā hariḥ śaṃbhuṃ trinetraṃ purataḥ sthitam |
ko bhavānityuvācātha na jāne tvāṃ mahāyaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणामं केवलं कर्तुं शक्तोऽस्मि न हि वेदितुम् ।
सदाशिव उवाच-
तव ज्ञानं प्रदास्यामि कुरु स्नानं च वारुणम्
praṇāmaṃ kevalaṃ kartuṃ śakto'smi na hi veditum |
sadāśiva uvāca-
tava jñānaṃ pradāsyāmi kuru snānaṃ ca vāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मस्नानं ततः पश्चात्ततो ज्ञानं वदाम्यहम् ।
श्रीभगवानुवाच-
मत्स्नानयोग्यं सलिलं न चतिष्ठति कुत्रचित्
bhasmasnānaṃ tataḥ paścāttato jñānaṃ vadāmyaham |
śrībhagavānuvāca-
matsnānayogyaṃ salilaṃ na catiṣṭhati kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तोथ निषण्णस्तु ब्रह्मांडासक्तविग्रहः ।
ऊरुदघ्नजले स्नातुं न योग्यमभवद्धरेः
ityuktotha niṣaṇṇastu brahmāṃḍāsaktavigrahaḥ |
ūrudaghnajale snātuṃ na yogyamabhavaddhareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुर्जहास स्नानाय जलमत्यधिकं त्वहो ।
दधीच उवाच-
अथ देवः शिवो विष्णुं भालाक्षेण व्यलोकयत्
śaṃbhurjahāsa snānāya jalamatyadhikaṃ tvaho |
dadhīca uvāca-
atha devaḥ śivo viṣṇuṃ bhālākṣeṇa vyalokayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलीनसूक्ष्मावयवं वामाक्षेण व्यलोकयत् ।
ततः सूक्ष्मतनुर्विष्णुः शीतदेहश्च शंभुना
vilīnasūkṣmāvayavaṃ vāmākṣeṇa vyalokayat |
tataḥ sūkṣmatanurviṣṇuḥ śītadehaśca śaṃbhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तश्च स्नाहि भो विष्णो ह्रद एष विकल्पितः ।
ततो ह्रदे हरिः स्नातुं हरांके कल्पिते तदा
uktaśca snāhi bho viṣṇo hrada eṣa vikalpitaḥ |
tato hrade hariḥ snātuṃ harāṃke kalpite tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेष्टुं न शशाकाथ गंभीरे तद्ध्रदस्य तु ।
हरिराह च नो पंथा ह्रदस्यास्य प्रवेशने
praveṣṭuṃ na śaśākātha gaṃbhīre taddhradasya tu |
harirāha ca no paṃthā hradasyāsya praveśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गो मे दीयतां देव तमथो शंभुरब्रवीत् ।
कोटियोजनगंभीरं जलमेतन्महत्पुरा
mārgo me dīyatāṃ deva tamatho śaṃbhurabravīt |
koṭiyojanagaṃbhīraṃ jalametanmahatpurā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निविष्टस्यैव भवत ऊरुदघ्नं जलं विभो ।
इदानीं तिष्ठतश्चापि न प्रवेशो ह्रदे कथम्
niviṣṭasyaiva bhavata ūrudaghnaṃ jalaṃ vibho |
idānīṃ tiṣṭhataścāpi na praveśo hrade katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टांगुलप्रमाणोऽयमूरुस्तस्मिन्ह्रदे च मे ।
पश्यामि प्रविश त्वं च पादस्पर्शं ददामि ते
aṣṭāṃgulapramāṇo'yamūrustasminhrade ca me |
paśyāmi praviśa tvaṃ ca pādasparśaṃ dadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाक्यमेकं तु सोपानं वेदं मद्वाक्यनिस्सृतम् ।
हरिरुवाच-
शब्दारोहणसामर्थ्यं कस्यापीह न विद्यते
vākyamekaṃ tu sopānaṃ vedaṃ madvākyanissṛtam |
hariruvāca-
śabdārohaṇasāmarthyaṃ kasyāpīha na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तस्य ग्रहणं शक्यं ग्रहणं वा कथं श्रुतेः ।
शंभुरुवाच-
पुंसः शक्तिर्न वस्तूनां धारणारोहणादिषु
mūrtasya grahaṇaṃ śakyaṃ grahaṇaṃ vā kathaṃ śruteḥ |
śaṃbhuruvāca-
puṃsaḥ śaktirna vastūnāṃ dhāraṇārohaṇādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहाणेमं महावेदं जग्राह हरिरप्यथ ।
नम्रकरश्चाशक्तेर्हि पतन्निव जनार्द्दनः
gṛhāṇemaṃ mahāvedaṃ jagrāha harirapyatha |
namrakaraścāśakterhi patanniva janārddanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च शक्यं मया धर्तुमिति प्राह शिवं हरिः ।
शिवः प्रहस्य निपती पात्यतीव महाह्रदे
na ca śakyaṃ mayā dhartumiti prāha śivaṃ hariḥ |
śivaḥ prahasya nipatī pātyatīva mahāhrade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सोपानमथारुह्य स्नातुमर्हसि केशव ।
दधीच उवाच-
वेदे सोपानभूते हि ऊरुदघ्नोपलब्धिनि
tatsopānamathāruhya snātumarhasi keśava |
dadhīca uvāca-
vede sopānabhūte hi ūrudaghnopalabdhini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नात्वा स विधिना बहिरुत्तीर्य चोक्तवान् ।
स्नातोऽस्मि किमतः कार्यं शंभुराह हरिं ततः
tatra snātvā sa vidhinā bahiruttīrya coktavān |
snāto'smi kimataḥ kāryaṃ śaṃbhurāha hariṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्यायसे हृदये किं त्वं न च किंचिद्वदस्व मे ।
हरिर्न किंचिदित्याह तमथो शंभुरुक्तवान्
dhyāyase hṛdaye kiṃ tvaṃ na ca kiṃcidvadasva me |
harirna kiṃcidityāha tamatho śaṃbhuruktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मस्नानेन संशुद्धो वेत्स्यसे परमं शुभम् ।
दीक्षितस्य हि तच्छस्तं तद्रक्षां करवाण्यहम्
bhasmasnānena saṃśuddho vetsyase paramaṃ śubham |
dīkṣitasya hi tacchastaṃ tadrakṣāṃ karavāṇyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधीच उवाच-
स्ववक्षः स्थितभस्मैकं नखेनादाय शंकरः ।
प्रणवेनाभिमंत्र्याथ गायत्र्या ब्रह्मभूतया
dadhīca uvāca-
svavakṣaḥ sthitabhasmaikaṃ nakhenādāya śaṃkaraḥ |
praṇavenābhimaṃtryātha gāyatryā brahmabhūtayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंगुलिभ्यामुपादाय शिवः पंचाक्षरेण वै ।
हरिमस्तकगात्रेषु सर्वेष्वपि समाक्षिपत्
aṃgulibhyāmupādāya śivaḥ paṃcākṣareṇa vai |
harimastakagātreṣu sarveṣvapi samākṣipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांतदृष्ट्या निरीक्ष्याथ जीवेत्याह हरिं हरः ।
ध्यायस्व किं ते हृदये स च ध्यानपरोऽभवत्
śāṃtadṛṣṭyā nirīkṣyātha jīvetyāha hariṃ haraḥ |
dhyāyasva kiṃ te hṛdaye sa ca dhyānaparo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यद्धृदये दीपं दीर्घाकारमतिप्रभम् ।
हरिराह शिवं साक्षाद्दीपो दृष्टो मयेति च
apaśyaddhṛdaye dīpaṃ dīrghākāramatiprabham |
harirāha śivaṃ sākṣāddīpo dṛṣṭo mayeti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवः प्राह न ते ज्ञानं परिपक्वमथो हरे ।
भस्म भक्षय ते ज्ञानं समग्रं संभविष्यति
śivaḥ prāha na te jñānaṃ paripakvamatho hare |
bhasma bhakṣaya te jñānaṃ samagraṃ saṃbhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरुवाच-
भक्षयिष्ये शुभं भस्म स्नातोऽहं भस्मना पुरा ।
दृष्ट्वेश्वरं भक्तिगम्यं भस्माभक्षयदच्युतः
hariruvāca-
bhakṣayiṣye śubhaṃ bhasma snāto'haṃ bhasmanā purā |
dṛṣṭveśvaraṃ bhaktigamyaṃ bhasmābhakṣayadacyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्चर्यमतीवासीत्पक्वबिंबसमद्युतिः ।
वासुदेवः शुद्धमुक्ताफलवर्णोऽभवत्क्षणात्
tatrāścaryamatīvāsītpakvabiṃbasamadyutiḥ |
vāsudevaḥ śuddhamuktāphalavarṇo'bhavatkṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततःप्रभृति शुक्लोऽसौ वासुदेवः प्रसन्नवान् ।
पुनर्ध्यानपरो भूत्वा दीपमध्ये च पूरुषम्
tataḥprabhṛti śuklo'sau vāsudevaḥ prasannavān |
punardhyānaparo bhūtvā dīpamadhye ca pūruṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुद्धस्फटिकसंकाशं त्रिनेत्रं द्विभुजं शिवम् ।
वरदं दक्षिणे हस्ते वामे चाभयदं विभुम्
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ trinetraṃ dvibhujaṃ śivam |
varadaṃ dakṣiṇe haste vāme cābhayadaṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचवर्षीयवपुषं शरच्चंद्रायुतद्युतिम् ।
माणिक्यकुंडलं हेम दामजालविभूषितम्
paṃcavarṣīyavapuṣaṃ śaraccaṃdrāyutadyutim |
māṇikyakuṃḍalaṃ hema dāmajālavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रत्नांगुलीयसुभगं बाहुकोष्ठसुभूषणम् ।
तनुरक्तोष्ठमाकर्ण दीर्घायतविलोचनम्
ratnāṃgulīyasubhagaṃ bāhukoṣṭhasubhūṣaṇam |
tanuraktoṣṭhamākarṇa dīrghāyatavilocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्निग्धोन्नत सुचार्वंग नासमच्छकपोलकम् ।
मंदस्मितं प्रसन्नास्यं बालेंदुदर्शनं विभुम्
snigdhonnata sucārvaṃga nāsamacchakapolakam |
maṃdasmitaṃ prasannāsyaṃ bāleṃdudarśanaṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञानरक्तवसनं वेदकल्पितनूपुरम् ।
वामांगुलीयमध्यस्थमतिप्रणवमव्ययम्
vijñānaraktavasanaṃ vedakalpitanūpuram |
vāmāṃgulīyamadhyasthamatipraṇavamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टवानथ तं विष्णुः कृतकृत्योऽभवत्तदा ।
अथाह शंभुर्भो विष्णो हृदि दृष्टं त्वया किमु
dṛṣṭavānatha taṃ viṣṇuḥ kṛtakṛtyo'bhavattadā |
athāha śaṃbhurbho viṣṇo hṛdi dṛṣṭaṃ tvayā kimu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिराह पुरा दृष्टः पुरुषः शांतविग्रहः ।
इत्युदीर्य महाविष्णुः शिवपादे पपात ह
harirāha purā dṛṣṭaḥ puruṣaḥ śāṃtavigrahaḥ |
ityudīrya mahāviṣṇuḥ śivapāde papāta ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरुवाच-
न शक्तिं भस्मनो जाने प्रभावं वा कुतस्तव ।
नमस्तेऽस्तु नमस्तेऽस्तु त्वामेव शरणं गतः
hariruvāca-
na śaktiṃ bhasmano jāne prabhāvaṃ vā kutastava |
namaste'stu namaste'stu tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाशिव उवाच-
वरं वृणु महाभाग मनसा यं त्वमिच्छसि ।
शिववाचमथाकर्ण्य हरिर्वव्रे वरोत्तमम्
sadāśiva uvāca-
varaṃ vṛṇu mahābhāga manasā yaṃ tvamicchasi |
śivavācamathākarṇya harirvavre varottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिरुवाच-
त्वत्पादयुगले शंभो भक्तिरस्तु सदा मम ।
अथ दत्वा वरं शंभुरिदमाह वचो हरिम्
hariruvāca-
tvatpādayugale śaṃbho bhaktirastu sadā mama |
atha datvā varaṃ śaṃbhuridamāha vaco harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मधारणसंपन्नो मम भक्तो भविष्यसि ।
दधीच उवाच-
इत्थमुक्तं महाज्ञानं भस्मसंभवमादितः
bhasmadhāraṇasaṃpanno mama bhakto bhaviṣyasi |
dadhīca uvāca-
itthamuktaṃ mahājñānaṃ bhasmasaṃbhavamāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्यूयं सुराः सर्वे धारयध्वं तदादरात् ।
विस्मयोत्फुल्लनयना देवाश्चासंस्तदस्त्विति
tasmādyūyaṃ surāḥ sarve dhārayadhvaṃ tadādarāt |
vismayotphullanayanā devāścāsaṃstadastviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य इदं शृणुयान्नित्यं पुण्याख्यानमनुत्तमम् ।
विमुक्तः सर्वपापेभ्यो यात्यसौ शांकरं पदम्
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ puṇyākhyānamanuttamam |
vimuktaḥ sarvapāpebhyo yātyasau śāṃkaraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.