शंभुरुवाच-
अथान्यदपि निर्वच्मि प्रमदाख्यानमुत्तमम् ।
सुतया देवरातस्य यत्प्राप्तं नामकीर्तनात्
śaṃbhuruvāca-
athānyadapi nirvacmi pramadākhyānamuttamam |
sutayā devarātasya yatprāptaṃ nāmakīrtanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवरातसुता बाला कला नामातिरूपिणी ।
धनंजयसुतस्यासीद्भार्या शोणस्य धीमतः
devarātasutā bālā kalā nāmātirūpiṇī |
dhanaṃjayasutasyāsīdbhāryā śoṇasya dhīmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावुभौ नियतौ नित्यं धर्म्मैकप्रवणौ शुभौ ।
लब्धवंतौ निधिमथो गंगास्नानाय तौ गतौ
tāvubhau niyatau nityaṃ dharmmaikapravaṇau śubhau |
labdhavaṃtau nidhimatho gaṃgāsnānāya tau gatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवाहपतिते कूले मृत्तिकानयनायतौ ।
कूलादादाय मृल्लोष्टं दृष्टवंतौ महाघटम्
pravāhapatite kūle mṛttikānayanāyatau |
kūlādādāya mṛlloṣṭaṃ dṛṣṭavaṃtau mahāghaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजतं चोर्द्ध्वपाषाणमथ शोणः प्रियां वचः ।
इदमाह कथं कार्यं किं कर्तव्यं हि नो हितम्
rājataṃ corddhvapāṣāṇamatha śoṇaḥ priyāṃ vacaḥ |
idamāha kathaṃ kāryaṃ kiṃ kartavyaṃ hi no hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्योवाच-
न नारीमतमालंब्य किंचित्कार्यं समाचरेत् ।
न च नार्या चरेद्गुह्यमप्रियं वाथ किंचन
bhāryovāca-
na nārīmatamālaṃbya kiṃcitkāryaṃ samācaret |
na ca nāryā caredguhyamapriyaṃ vātha kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि नारीसमक्षं तु द्रविणं दृष्टिमापतेत् ।
वंचयीत तथा नारी ईदृशैर्वाक्यसंचयैः
yadi nārīsamakṣaṃ tu draviṇaṃ dṛṣṭimāpatet |
vaṃcayīta tathā nārī īdṛśairvākyasaṃcayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्माभिर्न हि संप्रेक्ष्यं किं वा तत्र हि तिष्ठति ।
द्रविणं चेन्न संप्रेक्ष्यं बाधोदर्कं भविष्यति
asmābhirna hi saṃprekṣyaṃ kiṃ vā tatra hi tiṣṭhati |
draviṇaṃ cenna saṃprekṣyaṃ bādhodarkaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्याज्ञातं तु यदि चेत्कुतो ज्ञानविनिश्चयः ।
अप्रदृष्टस्त्विदानीं चेन्निभृतः कोपि तिष्ठति
anyājñātaṃ tu yadi cetkuto jñānaviniścayaḥ |
apradṛṣṭastvidānīṃ cennibhṛtaḥ kopi tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिरोधानं न किंचिच्चेन्मायया कोपि तिष्ठति ।
न चेन्माया मनुष्याणां क्षेत्त्रपालस्तु तिष्ठति
tirodhānaṃ na kiṃciccenmāyayā kopi tiṣṭhati |
na cenmāyā manuṣyāṇāṃ kṣettrapālastu tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न हि चेद्भैरवश्चेह तिष्ठति ब्रह्मराक्षसः ।
न सोपि चेन्महाविद्या राज्ञां तत्र भविष्यति
na hi cedbhairavaśceha tiṣṭhati brahmarākṣasaḥ |
na sopi cenmahāvidyā rājñāṃ tatra bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च जानाति चेद्राजा व्यवहारादिसंभवः ।
स चेद्गूढप्रकारेण चोरबाधा भविष्यति
na ca jānāti cedrājā vyavahārādisaṃbhavaḥ |
sa cedgūḍhaprakāreṇa corabādhā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमत्तस्य भवतो महानर्थो भविष्यति ।
प्रायेणार्थवतां नॄणां भोगलिप्सा प्रजायते
apramattasya bhavato mahānartho bhaviṣyati |
prāyeṇārthavatāṃ nṝṇāṃ bhogalipsā prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगाद्भोगांतरेच्छा च सर्वानुष्ठाननाशिनी ।
जानाति यदि नारी स्वं भावयोगगतं तथा
bhogādbhogāṃtarecchā ca sarvānuṣṭhānanāśinī |
jānāti yadi nārī svaṃ bhāvayogagataṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारी स्वतंत्रतामेति रोषाल्लब्धप्रकाशिनी ।
रोषे विश्वासतां याति तदा दोषः पुरोदितः
nārī svataṃtratāmeti roṣāllabdhaprakāśinī |
roṣe viśvāsatāṃ yāti tadā doṣaḥ puroditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वासिनि च विश्रंभः प्रवासो वान्यचित्तता ।
विश्रम्भाज्जायते स्त्रीणां नानाविधविचेष्टिता
viśvāsini ca viśraṃbhaḥ pravāso vānyacittatā |
viśrambhājjāyate strīṇāṃ nānāvidhaviceṣṭitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं कंचित्पुरुषं दृष्ट्वा युवानं प्रीतिरापतेत् ।
प्रीत्या संजायते योगो योगान्मैथुनसंगतिः
yaṃ kaṃcitpuruṣaṃ dṛṣṭvā yuvānaṃ prītirāpatet |
prītyā saṃjāyate yogo yogānmaithunasaṃgatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सततं मैथुने जाते विश्रंभांतरमापतेत् ।
भवता वा तथा पूर्वं भुक्तेदानीं च भुज्यते
satataṃ maithune jāte viśraṃbhāṃtaramāpatet |
bhavatā vā tathā pūrvaṃ bhuktedānīṃ ca bhujyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
का प्रतीच्छा तवेदानीं प्रीतिः कस्यामथापि वा ।
का विदग्धा सुसंस्निग्धा पुरुषादन्यतश्चरेत्
kā pratīcchā tavedānīṃ prītiḥ kasyāmathāpi vā |
kā vidagdhā susaṃsnigdhā puruṣādanyataścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योब्रवीदथ वाक्यं तां यदि ब्रूयास्त्वमद्य मे ।
सर्वमेव तथा वच्मि नान्यथा वाक्यमुच्यते
yobravīdatha vākyaṃ tāṃ yadi brūyāstvamadya me |
sarvameva tathā vacmi nānyathā vākyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं च धृष्टतां याता तथा रूपांतरेण च ।
द्रव्यमादाय यत्किंचिदनुवर्तेत्स्वतंत्रतः
itthaṃ ca dhṛṣṭatāṃ yātā tathā rūpāṃtareṇa ca |
dravyamādāya yatkiṃcidanuvartetsvataṃtrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समारयित्वा तां द्रव्यं गृहीत्वा पातयिष्यति ।
अथ पूर्वं पति मृतौ प्रविशेन्नाशुशुक्षणिम्
samārayitvā tāṃ dravyaṃ gṛhītvā pātayiṣyati |
atha pūrvaṃ pati mṛtau praviśennāśuśukṣaṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैधव्ये द्रविणं सर्वं धर्मार्थं मे भविष्यति ।
इति निश्चित्य मनसा वैधव्ये समुपस्थिते
vaidhavye draviṇaṃ sarvaṃ dharmārthaṃ me bhaviṣyati |
iti niścitya manasā vaidhavye samupasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योनिकुंडं समासाद्य दिवा वा यदि वा निशि ।
एकांतस्थानमभ्येत्य विवृत्य वसनं भगम्
yonikuṃḍaṃ samāsādya divā vā yadi vā niśi |
ekāṃtasthānamabhyetya vivṛtya vasanaṃ bhagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदमूचे वचो दुःखादुपस्थस्थकरा सती ।
किं त्वया वै कृतं योने किंवा पापमुपाश्रिता
idamūce vaco duḥkhādupasthasthakarā satī |
kiṃ tvayā vai kṛtaṃ yone kiṃvā pāpamupāśritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिश्नस्य वाथवा पापं यत्त्वदंतरवेशनात् ।
यच्च कर्तृकृतं पापं मादृक्सेवाविवर्जनात्
śiśnasya vāthavā pāpaṃ yattvadaṃtaraveśanāt |
yacca kartṛkṛtaṃ pāpaṃ mādṛksevāvivarjanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतोपि कंडूसंभूतौ प्रवेशयेदथांगुलीम् ।
विचित्रचेष्टां कृत्वा तु कंडू बुद्धेरतः परम्
atopi kaṃḍūsaṃbhūtau praveśayedathāṃgulīm |
vicitraceṣṭāṃ kṛtvā tu kaṃḍū buddherataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दयित्वा कराभ्यां तत्संताड्य च विवृत्य तु ।
असकृद्धुन्वती पादौ विवृतास्यातिदुःखिता
mardayitvā karābhyāṃ tatsaṃtāḍya ca vivṛtya tu |
asakṛddhunvatī pādau vivṛtāsyātiduḥkhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खट्वा काष्ठमथालिंग्य स्तनपीडं यथाप्रियम् ।
अथो विचित्रचित्तत्वे ततः प्रद्युष्टती भवेत्
khaṭvā kāṣṭhamathāliṃgya stanapīḍaṃ yathāpriyam |
atho vicitracittatve tataḥ pradyuṣṭatī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवाह्नि पुरे स्थित्वा शाकं व्यवहृतं च यत् ।
आलंब्य वेश्मनि निशि संध्यायां विशिखासु च
athavāhni pure sthitvā śākaṃ vyavahṛtaṃ ca yat |
ālaṃbya veśmani niśi saṃdhyāyāṃ viśikhāsu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वान्यवेषमात्मानं यैः कैरप्युपभुज्यते ।
अथ वाच्यप्रभावेण शंकिता योग्यमाहरेत्
kṛtvānyaveṣamātmānaṃ yaiḥ kairapyupabhujyate |
atha vācyaprabhāveṇa śaṃkitā yogyamāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञातं च गृहं गत्वा रमयेदेव निश्चितम् ।
नारीसमक्षं लब्धे तु द्रविणे ह्येतदिष्यते
ajñātaṃ ca gṛhaṃ gatvā ramayedeva niścitam |
nārīsamakṣaṃ labdhe tu draviṇe hyetadiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मान्मयापि भवतो न विचारप्रयोजनम् ।
शोण उवाच-
एवमेतन्न संदेहो गच्छ त्वं तिष्ठ दूरतः
tasmānmayāpi bhavato na vicāraprayojanam |
śoṇa uvāca-
evametanna saṃdeho gaccha tvaṃ tiṣṭha dūrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मलमूत्रविसर्गार्थं स्थित्वा गच्छाम्यतः परम् ।
तस्यां गतायां शोणोपि वस्त्रखंडं त्वकल्पयत्
malamūtravisargārthaṃ sthitvā gacchāmyataḥ param |
tasyāṃ gatāyāṃ śoṇopi vastrakhaṃḍaṃ tvakalpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकस्मिंस्ततः खंडे त्वग्रहीद्द्रविणं बहु ।
सैकते त्ववरं जानुदघ्नं कृत्वा ततस्ततः
ekaikasmiṃstataḥ khaṃḍe tvagrahīddraviṇaṃ bahu |
saikate tvavaraṃ jānudaghnaṃ kṛtvā tatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्त्वा धनं पूरयित्वा विष्ठां चक्रे ततोपरि ।
वस्त्राधारं घटं तं च प्रतिचिक्षेप कुत्रचित्
kṣiptvā dhanaṃ pūrayitvā viṣṭhāṃ cakre tatopari |
vastrādhāraṃ ghaṭaṃ taṃ ca praticikṣepa kutracit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमज्ञातवत्कृत्वा स्नानाय प्रययौ मुनिः ।
तस्य भार्या ततः स्नानं कृत्वा संपूज्य पार्वतीम्
sarvamajñātavatkṛtvā snānāya prayayau muniḥ |
tasya bhāryā tataḥ snānaṃ kṛtvā saṃpūjya pārvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छेति भर्त्रा सा प्रोक्ता स्ववेश्माभ्यागमत्सती ।
एतामेकाकिनीं ज्ञात्वा मारीचो नाम राक्षसः
gaccheti bhartrā sā proktā svaveśmābhyāgamatsatī |
etāmekākinīṃ jñātvā mārīco nāma rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तृरूपमथास्थाय कलामेतदुवाच ह ।
मारीच उवाच-
सप्तगोदावरीतीरे पवित्रं पापनाशनम्
bhartṛrūpamathāsthāya kalāmetaduvāca ha |
mārīca uvāca-
saptagodāvarītīre pavitraṃ pāpanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्राक्षाराममिति प्रोक्तं यत्र भीमः स्वयं स्थितः ।
भुक्तिमुक्तिप्रदो नॄणां स्मरणात्पापनाशनः
drākṣārāmamiti proktaṃ yatra bhīmaḥ svayaṃ sthitaḥ |
bhuktimuktiprado nṝṇāṃ smaraṇātpāpanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गच्छावहे शीघ्रं त्वं तु निर्गच्छ सुंदरि ।
कलोवाच-
इदानीमभिषेकाय प्रवृत्तो नाभिषिक्तवान्
tatra gacchāvahe śīghraṃ tvaṃ tu nirgaccha suṃdari |
kalovāca-
idānīmabhiṣekāya pravṛtto nābhiṣiktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथमेतादृशं त्वं हि पूर्वानुक्तं वदिष्यसि ।
प्रकृतेरन्यथाभावमुत्पातं विदुरुत्तमाः
kathametādṛśaṃ tvaṃ hi pūrvānuktaṃ vadiṣyasi |
prakṛteranyathābhāvamutpātaṃ viduruttamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मारीच उवाच-
भर्तुरप्रतिकूलत्वं नारीणां धर्म उच्यते ।
प्रतिकूलानुकूला वा मम शीघ्रं वदस्व तत्
mārīca uvāca-
bharturapratikūlatvaṃ nārīṇāṃ dharma ucyate |
pratikūlānukūlā vā mama śīghraṃ vadasva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तूष्णींभूत्वाथ सा साध्वी भर्तेत्येव विचार्य तम् ।
निर्ययौ तेन सा बाला वनमध्ये गता सती
tūṣṇīṃbhūtvātha sā sādhvī bhartetyeva vicārya tam |
niryayau tena sā bālā vanamadhye gatā satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ मध्याह्नकालोसौ क्रियतामाह्निकक्रियाः ।
राक्षसोथ वचः श्रुत्वा नानुष्ठानस्थलं त्विह
atha madhyāhnakālosau kriyatāmāhnikakriyāḥ |
rākṣasotha vacaḥ śrutvā nānuṣṭhānasthalaṃ tviha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र तत्रास्ति गंतव्यमितो गच्छावहे ततः ।
किंचित्प्रदेशं गत्वा तु गुहां वीक्ष्य सरस्तथा
yatra tatrāsti gaṃtavyamito gacchāvahe tataḥ |
kiṃcitpradeśaṃ gatvā tu guhāṃ vīkṣya sarastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इह स्थानं हि मे स्थातुं कार्यं स्नानमथ प्रिये ।
इत्युक्त्वा सरसि स्नात्वा फलाहारं प्रकल्प्य च
iha sthānaṃ hi me sthātuṃ kāryaṃ snānamatha priye |
ityuktvā sarasi snātvā phalāhāraṃ prakalpya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनावसरे प्राप्ते कला दध्यावुमां शिवम् ।
अयं धवो मम न वा इति ध्यानपराभवत्
bhojanāvasare prāpte kalā dadhyāvumāṃ śivam |
ayaṃ dhavo mama na vā iti dhyānaparābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ध्यानेन तं चोरं निश्चित्य च पतिव्रता ।
भीतातिनम्रवदना अश्रुपूर्णमुखी तदा
atha dhyānena taṃ coraṃ niścitya ca pativratā |
bhītātinamravadanā aśrupūrṇamukhī tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कष्टमापतितं पापमित्युक्त्वा निपापत च ।
रुदतीं तामथो दृष्ट्वा राक्षसः पापनिश्चयः
kaṣṭamāpatitaṃ pāpamityuktvā nipāpata ca |
rudatīṃ tāmatho dṛṣṭvā rākṣasaḥ pāpaniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्षितुं तामथारेभे न चैतद्धर्षणं प्रति ।
बलात्कारमथो कर्तुं यतमाने तु राक्षसे
dharṣituṃ tāmathārebhe na caitaddharṣaṇaṃ prati |
balātkāramatho kartuṃ yatamāne tu rākṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजानुनाभिपर्यंतं शैलस्थानमकल्पयत् ।
शिला समभवद्वस्त्रं राक्षसो वीक्ष्य तामथ
ājānunābhiparyaṃtaṃ śailasthānamakalpayat |
śilā samabhavadvastraṃ rākṣaso vīkṣya tāmatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं तां हनिष्यामि खादयिष्याम्यतः परम् ।
इत्युक्त्वा भ्रामयित्वासिं शिरश्छेत्तुं प्रचक्रमे
ityevaṃ tāṃ haniṣyāmi khādayiṣyāmyataḥ param |
ityuktvā bhrāmayitvāsiṃ śiraśchettuṃ pracakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाहं मत्पतिर्ज्ञात्वा शापं दास्यति मा हर ।
इत्युक्तमात्रे वचसि शिरश्चिच्छेद राक्षसः
kalāhaṃ matpatirjñātvā śāpaṃ dāsyati mā hara |
ityuktamātre vacasi śiraściccheda rākṣasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ता यां दुर्मृतिं तस्यामथ शैवाः समागताः ।
दूता विचित्राभरणाः सर्वायुधधराः शुभाः
prāptā yāṃ durmṛtiṃ tasyāmatha śaivāḥ samāgatāḥ |
dūtā vicitrābharaṇāḥ sarvāyudhadharāḥ śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतां विमानमारोप्य शिवालोकमुपागमन् ।
तामागतां गिरिसुता हर्षेण प्रतिपूज्य च
etāṃ vimānamāropya śivālokamupāgaman |
tāmāgatāṃ girisutā harṣeṇa pratipūjya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपादप्रणतां शुद्धामुमा वाक्यमभाषत ।
पातिव्रत्येन ते तुष्टा अभीष्टं प्रददामि ते
svapādapraṇatāṃ śuddhāmumā vākyamabhāṣata |
pātivratyena te tuṣṭā abhīṣṭaṃ pradadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलोवाच-
दासीभावं प्रयच्छ त्वं त्वत्पादाब्जं मम प्रियम् ।
प्रार्थ्यैःकिमन्यैर्बहुभिस्तथास्त्विति शिवाब्रवीत्
kalovāca-
dāsībhāvaṃ prayaccha tvaṃ tvatpādābjaṃ mama priyam |
prārthyaiḥkimanyairbahubhistathāstviti śivābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रादिवनिताभिः सा पूजिताथ कलानिधिः ।
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः शोणो मुनिरथो गृहम्
iṃdrādivanitābhiḥ sā pūjitātha kalānidhiḥ |
etasminnaṃtare prāptaḥ śoṇo muniratho gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्र दृष्ट्वा तां भार्यां ध्यानयोगपरोभवत् ।
रक्षोहृतां मृतां प्राप्तां शिवालोकमुमां प्रति
na tatra dṛṣṭvā tāṃ bhāryāṃ dhyānayogaparobhavat |
rakṣohṛtāṃ mṛtāṃ prāptāṃ śivālokamumāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उमादत्तवरां चापि दृष्टवाञ्ज्ञानचक्षुषा ।
किंचिद्दुःखश्चिरं ध्यात्वा परावृत्य मुनिस्तदा
umādattavarāṃ cāpi dṛṣṭavāñjñānacakṣuṣā |
kiṃcidduḥkhaściraṃ dhyātvā parāvṛtya munistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वशुरं गतवान्सोऽथ देवरातं मुनीश्वरः ।
निवेद्य सर्वं सहितो विश्वामित्रमगान्मुनिम्
śvaśuraṃ gatavānso'tha devarātaṃ munīśvaraḥ |
nivedya sarvaṃ sahito viśvāmitramagānmunim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवेद्य तद्वसिष्ठस्य वसिष्ठोऽप्याह तान्मुनीन् ।
गत्वा कैलासमादौ तु दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्
nivedya tadvasiṣṭhasya vasiṣṭho'pyāha tānmunīn |
gatvā kailāsamādau tu dṛṣṭvā devaṃ maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुज्ञां शिवतो लब्ध्वा पार्वतीमंदिरे गताः ।
देव्यै विज्ञाप्य तत्सर्वं यथार्थं प्रवदामतत्
anujñāṃ śivato labdhvā pārvatīmaṃdire gatāḥ |
devyai vijñāpya tatsarvaṃ yathārthaṃ pravadāmatat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्युक्त्वा मुनिवराः कैलासं शंकरालयम् ।
गत्वा प्रणम्य देवेशं वीरभद्रेण पूजिताः
tathetyuktvā munivarāḥ kailāsaṃ śaṃkarālayam |
gatvā praṇamya deveśaṃ vīrabhadreṇa pūjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञापयामासुरिदं शोणभार्य्याहृतेति च ।
शिवः प्राह मुनींद्रास्तांञ्ज्ञातमेव मया त्विदम्
vijñāpayāmāsuridaṃ śoṇabhāryyāhṛteti ca |
śivaḥ prāha munīṃdrāstāṃñjñātameva mayā tvidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकालमरणं त्वस्या आयुर्वर्षशतं स्थितम् ।
अकालमृत्युयुक्तानां पुनर्ज्जीवनमस्ति च
akālamaraṇaṃ tvasyā āyurvarṣaśataṃ sthitam |
akālamṛtyuyuktānāṃ punarjjīvanamasti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशपुत्रप्रसूर्वीरा रूपसौभाग्यवत्यपि ।
भवद्भिरिति निश्चित्य समागतमिह द्विजाः
daśaputraprasūrvīrā rūpasaubhāgyavatyapi |
bhavadbhiriti niścitya samāgatamiha dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमलोकगतानां तु सर्वमेतद्विनिश्चितम् ।
ममलोकगतानां च गतिरन्या न विद्यते
yamalokagatānāṃ tu sarvametadviniścitam |
mamalokagatānāṃ ca gatiranyā na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनया कीर्तितं नाम प्राणनिर्गमने पुरा ।
तया यमलिपिर्मृष्टा कथमायुष्यनिर्णयः
anayā kīrtitaṃ nāma prāṇanirgamane purā |
tayā yamalipirmṛṣṭā kathamāyuṣyanirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा गिरिजायै च निवेदयत कृत्स्नशः ।
अथ ते पार्वतीपाददर्शनाय गता द्विजाः
athavā girijāyai ca nivedayata kṛtsnaśaḥ |
atha te pārvatīpādadarśanāya gatā dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य मातरं सर्वे विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ।
दीनानाथाकृशा भार्या प्रणष्टपितृकाञ्छिशून्
praṇamya mātaraṃ sarve viśvāmitro'bravīdidam |
dīnānāthākṛśā bhāryā praṇaṣṭapitṛkāñchiśūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षयित्वा पुरा मातरिष्टदा त्वं सदा ह्यभूः ।
कला पौत्री ममैवेयं त्वामाराध्य पतिं त्वमुम्
rakṣayitvā purā mātariṣṭadā tvaṃ sadā hyabhūḥ |
kalā pautrī mamaiveyaṃ tvāmārādhya patiṃ tvamum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणं लब्धवती मातस्त्वत्पूजायाः फलं त्विदम् ।
तपसा लभ्यते पर्णे दानेन यदि वापि च
śoṇaṃ labdhavatī mātastvatpūjāyāḥ phalaṃ tvidam |
tapasā labhyate parṇe dānena yadi vāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतोपवासैरथवा कला सा लभ्यते मया ।
एतया परिविष्टान्नं भोक्तुमिच्छामि तत्कथम्
vratopavāsairathavā kalā sā labhyate mayā |
etayā pariviṣṭānnaṃ bhoktumicchāmi tatkatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच-
यादृशी चेष्यते भार्य्या तादृशी दीयते मया ।
नैनां त्यक्तुमहं शक्ता किं वा त्वं मन्यसे मुने
pārvatyuvāca-
yādṛśī ceṣyate bhāryyā tādṛśī dīyate mayā |
naināṃ tyaktumahaṃ śaktā kiṃ vā tvaṃ manyase mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वामित्र उवाच-
माता त्वमित्येव मया अविशंकितमीरितम् ।
शोणो मुनिरयं मातस्तव विज्ञापयिष्यति
viśvāmitra uvāca-
mātā tvamityeva mayā aviśaṃkitamīritam |
śoṇo munirayaṃ mātastava vijñāpayiṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोण उवाच-
तामेव भार्य्यां प्रतिमे प्रीतिरत्युक्तत्कटाति ।
सैव मे दीयतां भार्य्या चान्यथा मरणं भवेत्
śoṇa uvāca-
tāmeva bhāryyāṃ pratime prītiratyuktatkaṭāti |
saiva me dīyatāṃ bhāryyā cānyathā maraṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच-
भार्या पतीसमावेव विषमौ तु विगर्हितौ ।
तव चासदृशी चेयं सदृशीं प्रददाम्यहम्
pārvatyuvāca-
bhāryā patīsamāveva viṣamau tu vigarhitau |
tava cāsadṛśī ceyaṃ sadṛśīṃ pradadāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च मन्मंदिरे प्राप्तां त्यक्ष्ये देहविवर्ज्जिताम् ।
शोण उवाच-
यदि नो दीयते चेयं भार्य्यामन्यां मम प्रियाम्
na ca manmaṃdire prāptāṃ tyakṣye dehavivarjjitām |
śoṇa uvāca-
yadi no dīyate ceyaṃ bhāryyāmanyāṃ mama priyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यं महेश्वरे भक्तिं प्रयच्छ वरमुत्तमम् ।
भविष्यत्येव मे वैतदित्युक्त्वा चाब्रवीन्मुनीन्
rājyaṃ maheśvare bhaktiṃ prayaccha varamuttamam |
bhaviṣyatyeva me vaitadityuktvā cābravīnmunīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोक्तव्यमिह युष्माभिर्ममास्मिन्दिवसत्रयम् ।
प्रतींदुवारे देवस्य महेशस्यैव तुष्टये
bhoktavyamiha yuṣmābhirmamāsmindivasatrayam |
pratīṃduvāre devasya maheśasyaiva tuṣṭaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनीयाः सदा कालमष्टौ विप्रा मुनीश्वराः ।
इच्छया यत्र कुत्रापि व्रतमेतदुपक्रमेत्
bhojanīyāḥ sadā kālamaṣṭau viprā munīśvarāḥ |
icchayā yatra kutrāpi vratametadupakramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वत्सरे परिपूर्णे तु महाराज तमीश्वरम् ।
चतुर्निष्कप्रमाणेन तदर्द्धेनैव कारयेत्
vatsare paripūrṇe tu mahārāja tamīśvaram |
caturniṣkapramāṇena tadarddhenaiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतवस्त्रयुगं सूक्ष्मं चामरे व्यजने तथा ।
पादुकोपानहं च्छत्रं सर्वं विप्रे नियोजयेत्
śvetavastrayugaṃ sūkṣmaṃ cāmare vyajane tathā |
pādukopānahaṃ cchatraṃ sarvaṃ vipre niyojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वशक्त्या दक्षिणां दत्वा ब्राह्मणांश्च विसर्जयेत् ।
एतदुद्यापने कुर्यादादौ मध्ये तथा सुधीः
svaśaktyā dakṣiṇāṃ datvā brāhmaṇāṃśca visarjayet |
etadudyāpane kuryādādau madhye tathā sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनेदिने तथा पूजा सोमस्य परमात्मनः
dinedine tathā pūjā somasya paramātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पुरुषस्य विद्महे महादेवस्य धीमहि ।
तन्नो रुद्र प्रःचोदयात्
tatpuruṣasya vidmahe mahādevasya dhīmahi |
tanno rudra praḥcodayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पूजामंत्रः ।
स्थंडिले पूजयेद्देवं प्रतिमायामथापि वा ।
एकभक्तं स्वयं कुर्याद्ब्रह्मचर्यसमन्वितम्
iti pūjāmaṃtraḥ |
sthaṃḍile pūjayeddevaṃ pratimāyāmathāpi vā |
ekabhaktaṃ svayaṃ kuryādbrahmacaryasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्सोमव्रतं प्रोक्तं शिवतुष्टिप्रदं शुभम् ।
य एवं कुरुते भक्त्या नारी वा पुरुषोपि वा
etatsomavrataṃ proktaṃ śivatuṣṭipradaṃ śubham |
ya evaṃ kurute bhaktyā nārī vā puruṣopi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छायेव शंकरस्यासौ नित्यमेवानुवर्तते ।
अद्य सोमदिनं प्राप्तं मध्याह्नात्परतो भुजिः
chāyeva śaṃkarasyāsau nityamevānuvartate |
adya somadinaṃ prāptaṃ madhyāhnātparato bhujiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं च सर्वे मुनयः कृतपौर्वाह्णिकक्रियाः ।
माध्याह्निकीं क्रिंयां कृत्वा भोक्तुमर्हथ सत्तमाः
yūyaṃ ca sarve munayaḥ kṛtapaurvāhṇikakriyāḥ |
mādhyāhnikīṃ kriṃyāṃ kṛtvā bhoktumarhatha sattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुर्वचनमाकर्ण्य तथेत्युक्त्वा नमस्य च ।
अनुष्ठानाय ते सर्वे गता भागीरथीं नदीम्
māturvacanamākarṇya tathetyuktvā namasya ca |
anuṣṭhānāya te sarve gatā bhāgīrathīṃ nadīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संगमे मध्यतो वृत्ते कृत्वा माध्याह्निकीं क्रियाम् ।
विश्वेशपूजां कृत्वा च षोडशैरुपचारकैः
saṃgame madhyato vṛtte kṛtvā mādhyāhnikīṃ kriyām |
viśveśapūjāṃ kṛtvā ca ṣoḍaśairupacārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते पार्वतीगेहं गत्वा देवीं प्रणम्य च ।
लोकमातुर्नियोगेन शालंकायनकात्मजः
atha te pārvatīgehaṃ gatvā devīṃ praṇamya ca |
lokamāturniyogena śālaṃkāyanakātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादप्रक्षालनमुखानुपचारानकल्पयत् ।
पंचगंधकमादाय तान्मुनीनभ्यलेपयत्
pādaprakṣālanamukhānupacārānakalpayat |
paṃcagaṃdhakamādāya tānmunīnabhyalepayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यं च महदाप्नोति यो दद्यात्पंचगंधकम् ।
पंचबाणसमो भूत्वा स्त्रीणां वल्लभतामियात्
rājyaṃ ca mahadāpnoti yo dadyātpaṃcagaṃdhakam |
paṃcabāṇasamo bhūtvā strīṇāṃ vallabhatāmiyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णवे यो हि दद्यात्तु सोपि मारसमो भवेत् ।
कामीत्वकामी यः कुर्यात्कैलासे पंचवत्सरान्
viṣṇave yo hi dadyāttu sopi mārasamo bhavet |
kāmītvakāmī yaḥ kuryātkailāse paṃcavatsarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वगंधसमोपेतो भोगी चेष्टार्थसंयुतः ।
यथेष्टवर्तनो भूत्वा ततो जायेत भूमिपः
sarvagaṃdhasamopeto bhogī ceṣṭārthasaṃyutaḥ |
yatheṣṭavartano bhūtvā tato jāyeta bhūmipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्तूरीचंदनं चंद्रमगरुद्वितयं तथा ।
पंचगंधं समाख्यातं सर्वकार्येषु शोभनम्
kastūrīcaṃdanaṃ caṃdramagarudvitayaṃ tathā |
paṃcagaṃdhaṃ samākhyātaṃ sarvakāryeṣu śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलिप्तपंचगंधेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु ।
आसीनेषु तदाभ्यागाद्ब्राह्मणः स्थविरः कृशः
viliptapaṃcagaṃdheṣu brāhmaṇeṣu mahātmasu |
āsīneṣu tadābhyāgādbrāhmaṇaḥ sthaviraḥ kṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उन्मत्तवेषो दिग्वासा जराजर्ज्जरितस्त्वरी ।
खल्वाटः श्वासकासी च बहुहिक्की क्षुधान्वितः
unmattaveṣo digvāsā jarājarjjaritastvarī |
khalvāṭaḥ śvāsakāsī ca bahuhikkī kṣudhānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लालास्नुतः श्मश्रुकूर्चश्लेष्मानम्रः स्खलत्पदः ।
द्व्यष्टवर्षा तथा नारी सर्वाभरणभूषिता
lālāsnutaḥ śmaśrukūrcaśleṣmānamraḥ skhalatpadaḥ |
dvyaṣṭavarṣā tathā nārī sarvābharaṇabhūṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपलावण्यसंयुक्ता लोकोत्कृष्टस्वरूपिणी ।
पुरुषान्रूपसंयुक्तान्वीक्षंती च ततस्ततः
rūpalāvaṇyasaṃyuktā lokotkṛṣṭasvarūpiṇī |
puruṣānrūpasaṃyuktānvīkṣaṃtī ca tatastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायंती त्वथ नृत्यंती तं दृष्ट्वाह सती पतिम् ।
प्रबाधते वृद्धधवं शीघ्रमेहि कृशाधम
gāyaṃtī tvatha nṛtyaṃtī taṃ dṛṣṭvāha satī patim |
prabādhate vṛddhadhavaṃ śīghramehi kṛśādhama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आलंब्य त्वत्करं वृद्ध दुःखिता नित्यमस्म्यहम् ।
भूषणं वसनं घ्राणं स्रग्विलेपनमेव च
ālaṃbya tvatkaraṃ vṛddha duḥkhitā nityamasmyaham |
bhūṣaṇaṃ vasanaṃ ghrāṇaṃ sragvilepanameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हासो गीतिस्तथा पानं मंडनं शोभनं गृहम् ।
सर्वऋतुसमृद्धिश्च कामस्यैवाभिवृद्धये
hāso gītistathā pānaṃ maṃḍanaṃ śobhanaṃ gṛham |
sarvaṛtusamṛddhiśca kāmasyaivābhivṛddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषामेव कामानां रतिरेका प्रयोजनम् ।
सुखानि सर्वाण्येकत्र रतिरेकत्र च स्थिता
sarveṣāmeva kāmānāṃ ratirekā prayojanam |
sukhāni sarvāṇyekatra ratirekatra ca sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलया तुलितं सर्वं रतिः शतगुणाधिका ।
तन्मादृशी समासाद्य भवंतं किं करिष्यति
tulayā tulitaṃ sarvaṃ ratiḥ śataguṇādhikā |
tanmādṛśī samāsādya bhavaṃtaṃ kiṃ kariṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति चान्यानि वाक्यानि ब्रुवाणा गृह्य वै करे ।
तदुत्तरमुवाचेदं किं कुर्म्मो भाग्यमीदृशम्
iti cānyāni vākyāni bruvāṇā gṛhya vai kare |
taduttaramuvācedaṃ kiṃ kurmmo bhāgyamīdṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा मारय दुरुक्त्या त्वं मां विज्ञायाथ चेदृशम् ।
एतादृशो द्विजः प्रायात्पार्वतीमंदिरं तदा
mā māraya duruktyā tvaṃ māṃ vijñāyātha cedṛśam |
etādṛśo dvijaḥ prāyātpārvatīmaṃdiraṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविज्ञायैव गिरिजामिदं वचनमब्रवीत् ।
द्विज उवाच-
अन्नार्थिनमिह प्राप्तं विद्धि मामतिथिं मुने
avijñāyaiva girijāmidaṃ vacanamabravīt |
dvija uvāca-
annārthinamiha prāptaṃ viddhi māmatithiṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजनावसरे प्राप्तं ब्राह्मणान्न हि भोजय ।
तद्भार्यावचनं प्राह क्व मुनिर्योषिदेव हि
bhojanāvasare prāptaṃ brāhmaṇānna hi bhojaya |
tadbhāryāvacanaṃ prāha kva muniryoṣideva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंधस्य वचनं सर्वमेवमेतादृशं दृढम् ।
पार्वत्युवाच-
प्रक्षाल्य चरणावेतमासने उपवेशय
aṃdhasya vacanaṃ sarvamevametādṛśaṃ dṛḍham |
pārvatyuvāca-
prakṣālya caraṇāvetamāsane upaveśaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जांबूनदकृतेतीव भोज्येनातर्पयद्द्विजम् ।
सुरत्नचषकोपेतममृतं ब्रह्मवादिनीम्
jāṃbūnadakṛtetīva bhojyenātarpayaddvijam |
suratnacaṣakopetamamṛtaṃ brahmavādinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुंधतीमथाहूय पर्य्यवेषयदंबिका ।
कला चारुंधती चैव अनसूया पतिव्रता
aruṃdhatīmathāhūya paryyaveṣayadaṃbikā |
kalā cāruṃdhatī caiva anasūyā pativratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवेषं पदार्थानां स्रग्गंधाक्षतभूषणाः ।
अकुर्वन्नंबिकावाक्यात्षड्रसानां पृथक्पृथक्
pariveṣaṃ padārthānāṃ sraggaṃdhākṣatabhūṣaṇāḥ |
akurvannaṃbikāvākyātṣaḍrasānāṃ pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुंजानेषु तु विप्रेषु दिग्वासा ब्राह्मणाकृतिः ।
क्षणेन बुभुजे सर्वं दातुं नो शेकुरंगनाः
bhuṃjāneṣu tu vipreṣu digvāsā brāhmaṇākṛtiḥ |
kṣaṇena bubhuje sarvaṃ dātuṃ no śekuraṃganāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ सा गिरिजा देवी स्वयं दातुं प्रचक्रमे ।
यथादत्तमशेषं तु क्षणेनाश्नाति स द्विजः
atha sā girijā devī svayaṃ dātuṃ pracakrame |
yathādattamaśeṣaṃ tu kṣaṇenāśnāti sa dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भांडस्थितमशेषं च भोक्तुमैच्छत्प्रिया सह ।
तथांबिका समादाय प्रादादक्षय्यमस्त्विति
bhāṃḍasthitamaśeṣaṃ ca bhoktumaicchatpriyā saha |
tathāṃbikā samādāya prādādakṣayyamastviti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.