त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः 5.113
श्रीराम उवाच-
खे दृश्यंते विमानस्था नानारूपधराः शुभाः ।
सर्वकामफलोपेताः सुभार्य्याः शतयोषितः
trayodaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ 5.113
śrīrāma uvāca-
khe dṛśyaṃte vimānasthā nānārūpadharāḥ śubhāḥ |
sarvakāmaphalopetāḥ subhāryyāḥ śatayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रनरनारीभिः पूज्यमानाः पदे पदे ।
गायंति विंशतिर्योषा रूपलावण्यकोमलाः
sahasranaranārībhiḥ pūjyamānāḥ pade pade |
gāyaṃti viṃśatiryoṣā rūpalāvaṇyakomalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करंकवाहिनी चैका चामरासक्तबाहवः ।
तालवृंतद्वयं नार्य्यो वीजयंति प्रगृह्य वै
karaṃkavāhinī caikā cāmarāsaktabāhavaḥ |
tālavṛṃtadvayaṃ nāryyo vījayaṃti pragṛhya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचक्रे चांकमध्ये स्या उपधानं तथापरः ।
एकस्याः करयोर्हस्तः स्तावकानेकसंयुतः
sacakre cāṃkamadhye syā upadhānaṃ tathāparaḥ |
ekasyāḥ karayorhastaḥ stāvakānekasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाविधपरीहास कृतोत्फुल्लमुखांबुजः ।
एकैकत्र विमाने तु दृश्यते चंद्रदीधितिः
nānāvidhaparīhāsa kṛtotphullamukhāṃbujaḥ |
ekaikatra vimāne tu dṛśyate caṃdradīdhitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रीशतेषु विमानेषु दृश्यते ईश्वरः शुभः ।
एते किं पुण्यकर्तारो विष्णुमायाथवा मुने
strīśateṣu vimāneṣu dṛśyate īśvaraḥ śubhaḥ |
ete kiṃ puṇyakartāro viṣṇumāyāthavā mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच-
एते हि ब्राह्मणाः पुण्या गृहस्थाश्रमवासिनः ।
येषामेव च स ग्रासो दत्तो दशरथेन ते
śaṃbhuruvāca-
ete hi brāhmaṇāḥ puṇyā gṛhasthāśramavāsinaḥ |
yeṣāmeva ca sa grāso datto daśarathena te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तु ममचित्तानां कदाचिदभवन्मतिः ।
यथेह सुखिनः सर्वे वयं चान्योपजीविनः
teṣāṃ tu mamacittānāṃ kadācidabhavanmatiḥ |
yatheha sukhinaḥ sarve vayaṃ cānyopajīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मानेवानुजीवंति शतशो मनुजा इह ।
येन पुण्येन च वयं सर्वेकामानुमोदिनः
asmānevānujīvaṃti śataśo manujā iha |
yena puṇyena ca vayaṃ sarvekāmānumodinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्त्रीकृतोपचाराश्च सर्वे राज्यसुखान्विताः ।
जरामरणहीनाश्च युवानः सर्वदैव हि
sustrīkṛtopacārāśca sarve rājyasukhānvitāḥ |
jarāmaraṇahīnāśca yuvānaḥ sarvadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचार्यैवं द्विजाः सर्वे वसिष्ठस्याश्रमं ययुः ।
आगतानथ संपूज्य वसिष्ठो वाक्यमुक्तवान्
vicāryaivaṃ dvijāḥ sarve vasiṣṭhasyāśramaṃ yayuḥ |
āgatānatha saṃpūjya vasiṣṭho vākyamuktavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमर्थमागता यूयं शीघ्रं ब्रूत द्विजोत्तमाः ।
द्विजा ऊचुः -
वयमिच्छामहे सर्वे सर्वसंपत्समन्विते
kimarthamāgatā yūyaṃ śīghraṃ brūta dvijottamāḥ |
dvijā ūcuḥ -
vayamicchāmahe sarve sarvasaṃpatsamanvite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमाने कामगे रोढुं तत्संपादय नो गुरो ।
तत्तेषां चिंतितं श्रुत्वा वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्
vimāne kāmage roḍhuṃ tatsaṃpādaya no guro |
tatteṣāṃ ciṃtitaṃ śrutvā vasiṣṭho vākyamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणं सर्वदा विप्राः श्रोतव्यं पापनाशनम् ।
धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षस्तत्रैव दृश्यते
purāṇaṃ sarvadā viprāḥ śrotavyaṃ pāpanāśanam |
dharmaścārthaśca kāmaśca mokṣastatraiva dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्युक्त्वाथ सुनयः पुराणकुशलं मुनिम् ।
जग्मुरंगिरसं श्रेष्ठं सर्वशास्त्रविशारदम्
tathetyuktvātha sunayaḥ purāṇakuśalaṃ munim |
jagmuraṃgirasaṃ śreṣṭhaṃ sarvaśāstraviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वागमपुराणज्ञं सदा सत्कर्म्मचारिणम् ।
इदमूचुर्नमस्कृत्य वयं सफलजीविनः
sarvāgamapurāṇajñaṃ sadā satkarmmacāriṇam |
idamūcurnamaskṛtya vayaṃ saphalajīvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतकृत्या वयं ब्रह्मन्साक्षाद्दृष्टोऽसि यन्मुने ।
अंगिरा उवाच-
यत्कार्यमागता यूयं तत्कार्यं करवाण्यहम्
kṛtakṛtyā vayaṃ brahmansākṣāddṛṣṭo'si yanmune |
aṃgirā uvāca-
yatkāryamāgatā yūyaṃ tatkāryaṃ karavāṇyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणं श्रोतुकामास्तु यूयमत्र समागताः ।
कीर्तयिष्ये विधानं वः समस्ताघविनाशनम्
purāṇaṃ śrotukāmāstu yūyamatra samāgatāḥ |
kīrtayiṣye vidhānaṃ vaḥ samastāghavināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वज्ञानप्रदं देवं तत्वविज्ञानसंभवम् ।
शिवभक्तिप्रदं हृद्यं विष्णुभक्तिप्रदं शुभम्
sarvajñānapradaṃ devaṃ tatvavijñānasaṃbhavam |
śivabhaktipradaṃ hṛdyaṃ viṣṇubhaktipradaṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रस्वगतिप्राप्ति ज्ञानदं रमणीप्रदम् ।
नानाविधशुभज्ञानं रतितंत्रप्रकाशकम्
vicitrasvagatiprāpti jñānadaṃ ramaṇīpradam |
nānāvidhaśubhajñānaṃ ratitaṃtraprakāśakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्तिमुक्तिप्रधानं च विधिदर्शनदीपकम् ।
विचित्रभक्तिकथनं भक्तिसाहसकीर्तनम्
bhuktimuktipradhānaṃ ca vidhidarśanadīpakam |
vicitrabhaktikathanaṃ bhaktisāhasakīrtanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतप्रतिष्ठादानादि भस्मपूजाविधिप्रद्रम् ।
पुराणं पाद्ममुदितं ब्रह्मपद्मोपनिर्वृतम्
vratapratiṣṭhādānādi bhasmapūjāvidhipradram |
purāṇaṃ pādmamuditaṃ brahmapadmopanirvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वरेण कथितं प्रमथाकृतिवर्णनम् ।
एतदन्यत्र कथितं पुराणे पाद्म एव तु
maheśvareṇa kathitaṃ pramathākṛtivarṇanam |
etadanyatra kathitaṃ purāṇe pādma eva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिलीपेनपुरापृष्टोवसिष्ठःप्रोक्तवानिदम् ।
तच्छृणुध्वं मुनिवरा ज्ञानं सर्वं भविष्यति
dilīpenapurāpṛṣṭovasiṣṭhaḥproktavānidam |
tacchṛṇudhvaṃ munivarā jñānaṃ sarvaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तद्वचनाद्विप्राः पुराणश्रवणे रताः ।
कथं श्रोतव्यमधुना किं कृत्वेत्यब्रुवन्मुनिम्
atha tadvacanādviprāḥ purāṇaśravaṇe ratāḥ |
kathaṃ śrotavyamadhunā kiṃ kṛtvetyabruvanmunim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि सर्वं समाचष्ट शृणु धर्मं सनातनम् ।
नमस्कृत्य पुराणज्ञं दद्याच्चार्घासनं ततः
so'pi sarvaṃ samācaṣṭa śṛṇu dharmaṃ sanātanam |
namaskṛtya purāṇajñaṃ dadyāccārghāsanaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषीद तत्र चेत्युक्त्वा गंधपुष्पैः समर्चयेत् ।
आत्मयोगं च तांबूलमधिकं वा समर्पयेत्
niṣīda tatra cetyuktvā gaṃdhapuṣpaiḥ samarcayet |
ātmayogaṃ ca tāṃbūlamadhikaṃ vā samarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रूहि पुण्यकथां ब्रह्मन्पौराणिकीमितीरयेत् ।
न खट्वासनमारुह्य नोच्चासनमथापि वा
brūhi puṇyakathāṃ brahmanpaurāṇikīmitīrayet |
na khaṭvāsanamāruhya noccāsanamathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीचासनो वै शृणुयाद्धर्म्मकामार्थसिद्धये ।
शृण्वित्युक्त्वा पुराणज्ञ इमं मंत्रमुदीरयेत्
nīcāsano vai śṛṇuyāddharmmakāmārthasiddhaye |
śṛṇvityuktvā purāṇajña imaṃ maṃtramudīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो हरिंहरमथो गणेशं भारतीमतः ।
इष्टदेवं नमस्कृत्वा पुराणं वक्तुमर्हति
namo hariṃharamatho gaṇeśaṃ bhāratīmataḥ |
iṣṭadevaṃ namaskṛtvā purāṇaṃ vaktumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्द्धयामं प्रतिदिनं यदि वापीच्छया भवेत् ।
एवं पाठसमाप्तिं च श्रुत्वा कृत्यं समाचरेत्
arddhayāmaṃ pratidinaṃ yadi vāpīcchayā bhavet |
evaṃ pāṭhasamāptiṃ ca śrutvā kṛtyaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोतुश्च तूष्णीं मननं तूष्णीं श्रवणमेव वा ।
अन्यथा भारती क्रुद्ध्येत् तत्क्रोधान्मूकता भवेत्
śrotuśca tūṣṇīṃ mananaṃ tūṣṇīṃ śravaṇameva vā |
anyathā bhāratī kruddhyet tatkrodhānmūkatā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पुराणश्रोता च तांबूलादिसमर्पणम् ।
वक्तुश्च जीविकाकार्या स्वसामर्थ्यानुसारतः
tasmātpurāṇaśrotā ca tāṃbūlādisamarpaṇam |
vaktuśca jīvikākāryā svasāmarthyānusārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणप्रक्रमे देयं सचेलोद्गमनीयकम् ।
सूक्ष्मांबरमथो वापि वस्त्रद्वितयमर्पयेत्
purāṇaprakrame deyaṃ sacelodgamanīyakam |
sūkṣmāṃbaramatho vāpi vastradvitayamarpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसनं तु महच्चित्रं रम्यमूर्जस्वलं मृदु ।
सुवर्णं वा तथा दद्याद्गो भू गेहादिकं तथा
āsanaṃ tu mahaccitraṃ ramyamūrjasvalaṃ mṛdu |
suvarṇaṃ vā tathā dadyādgo bhū gehādikaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्समस्तं विप्रेंद्रा दक्षिणामूर्तिना पुरा ।
शंकरेण मुनीनां हि भाषितं च दिवौकसाम्
etatsamastaṃ vipreṃdrā dakṣiṇāmūrtinā purā |
śaṃkareṇa munīnāṃ hi bhāṣitaṃ ca divaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ ते मुनयः सर्वे तं प्रणम्यासनस्थितम् ।
पृथक्पृथक्च तांबूलं दत्वा शुश्रूषवः स्थिताः
atha te munayaḥ sarve taṃ praṇamyāsanasthitam |
pṛthakpṛthakca tāṃbūlaṃ datvā śuśrūṣavaḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनापि कथितं सर्वं पुराणं सर्वसंप्रदम् ।
उपांताध्यायपर्य्यंतं श्रुतवंतो द्विजोत्तमाः
tenāpi kathitaṃ sarvaṃ purāṇaṃ sarvasaṃpradam |
upāṃtādhyāyaparyyaṃtaṃ śrutavaṃto dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिलीप उवाच-
कामगेन विमानेन सर्वसंपत्समृद्धिना ।
सर्वतः सुखयुक्तेन पुण्यस्थानमुपस्थितम्
dilīpa uvāca-
kāmagena vimānena sarvasaṃpatsamṛddhinā |
sarvataḥ sukhayuktena puṇyasthānamupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच-
नालं पृष्टं त्वया राजन्नितोप्यतिशयांतरैः ।
क्रीडमाना भविष्यंति येन तत्पुण्यमुच्यते
vasiṣṭha uvāca-
nālaṃ pṛṣṭaṃ tvayā rājannitopyatiśayāṃtaraiḥ |
krīḍamānā bhaviṣyaṃti yena tatpuṇyamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुधाधवलितं कृत्वा शिववेश्मसमं ततः ।
स्त्रियो रूपविलासाढ्याः सर्वालंकारभूषिताः
sudhādhavalitaṃ kṛtvā śivaveśmasamaṃ tataḥ |
striyo rūpavilāsāḍhyāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानासुगीतकुशला नानानृत्यविशारदाः ।
चतस्रोऽष्टौ षडथवा मर्द्दलध्वनिकाः स्त्रियः
nānāsugītakuśalā nānānṛtyaviśāradāḥ |
catasro'ṣṭau ṣaḍathavā marddaladhvanikāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वशिन्यौ द्वे आवजिक्यौ कोणिकाधमने उभे ।
लासिक्यस्तु चतस्रः स्युः संतुष्टैकाथ गायिका
vaśinyau dve āvajikyau koṇikādhamane ubhe |
lāsikyastu catasraḥ syuḥ saṃtuṣṭaikātha gāyikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका द्वे वा सुगीतज्ञेऽमुखरे हि प्रकीर्तिते ।
कोणवाद्यकृते द्वे तु तूष्णींभूताः षडष्ट वा
ekā dve vā sugītajñe'mukhare hi prakīrtite |
koṇavādyakṛte dve tu tūṣṇīṃbhūtāḥ ṣaḍaṣṭa vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा रूपविलासिन्यः सर्वाश्चापतितस्तनाः ।
रतितंत्राधिकुशलास्तत एवाविशंकिताः
sarvā rūpavilāsinyaḥ sarvāścāpatitastanāḥ |
ratitaṃtrādhikuśalāstata evāviśaṃkitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुसूक्ष्मा वस्त्रवेषाश्च विद्युच्चंचलदृष्टयः ।
एतादृशीभिर्योषाभिर्येन नृत्यं हि कारितम्
susūkṣmā vastraveṣāśca vidyuccaṃcaladṛṣṭayaḥ |
etādṛśībhiryoṣābhiryena nṛtyaṃ hi kāritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्दिवसे राजन्वत्सरान्सविमानगः ।
शतस्त्रीवीक्षितमुखो युवा बहुभिरर्चितः
ekasmindivase rājanvatsarānsavimānagaḥ |
śatastrīvīkṣitamukho yuvā bahubhirarcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनंदपोषसंपूर्णः क्रोधेर्ष्यादिविवर्जितः ।
पंचगंधविलिप्तांगः सचंद्रा हिदलाननः
ānaṃdapoṣasaṃpūrṇaḥ krodherṣyādivivarjitaḥ |
paṃcagaṃdhaviliptāṃgaḥ sacaṃdrā hidalānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्योपमस्तु योषाश्च सर्वास्ता दशनान्विताः ।
सद्योविकसितामोदि पारिजातकृतस्रजः
sūryopamastu yoṣāśca sarvāstā daśanānvitāḥ |
sadyovikasitāmodi pārijātakṛtasrajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा विकसितारोहि रक्तसंधिकृतस्रजः ।
धम्मिल्ले वक्षसि तथा बिभ्रत्यः सुस्मिताधराः
sarvā vikasitārohi raktasaṃdhikṛtasrajaḥ |
dhammille vakṣasi tathā bibhratyaḥ susmitādharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चरत्येतादृशीभिस्तु नृत्यगीतानुमोदितः ।
एवं विमानगो भूत्वा उषित्वा कालमक्षयम्
caratyetādṛśībhistu nṛtyagītānumoditaḥ |
evaṃ vimānago bhūtvā uṣitvā kālamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाज्जायेत नृपतिरेवं कृत्वा पुनस्तथा ।
राज्यं स्वर्गफलं भुक्त्वा शिवभक्तो भविष्यति
paścājjāyeta nṛpatirevaṃ kṛtvā punastathā |
rājyaṃ svargaphalaṃ bhuktvā śivabhakto bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंभुरुवाच-।
दिलीपाय वसिष्ठोक्तं मुनीनामंगिरोब्रवीत् ।
ते तथा कृतवंतश्च तौर्य्यत्रिकमुमापतेः
śaṃbhuruvāca-|
dilīpāya vasiṣṭhoktaṃ munīnāmaṃgirobravīt |
te tathā kṛtavaṃtaśca tauryyatrikamumāpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा पुराणं पाद्मं च समग्रं सुखिनो भवन् ।
त एते ब्राह्मणा राम विमानवरमास्थिताः
śrutvā purāṇaṃ pādmaṃ ca samagraṃ sukhino bhavan |
ta ete brāhmaṇā rāma vimānavaramāsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यंते खे च सुखिनः सदा मुदितमानसाः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं पुराणेषु विनिश्चितम्
dṛśyaṃte khe ca sukhinaḥ sadā muditamānasāḥ |
etatte sarvamākhyātaṃ purāṇeṣu viniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतः परं च किं भूयः श्रोतुमिच्छसि राघव
itaḥ paraṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi rāghava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शिवराघवसंवादे त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
ti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śivarāghavasaṃvāde trayodaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.