शेष उवाच।
इत्युक्तवंतं स्वपतिं वीक्ष्य प्रेम्णा सुनिर्भरम् ।
प्रत्युवाच हसंतीव किंचिद्गद्गदभाषिणी
śeṣa uvāca|
ityuktavaṃtaṃ svapatiṃ vīkṣya premṇā sunirbharam |
pratyuvāca hasaṃtīva kiṃcidgadgadabhāṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाथ ते विजयोभूयात्सर्वत्र रणमंडले ।
शत्रुघ्नाज्ञा प्रकर्तव्या हयरक्षा यथा भवेत्
nātha te vijayobhūyātsarvatra raṇamaṃḍale |
śatrughnājñā prakartavyā hayarakṣā yathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरणीया हि सर्वत्र सेविका त्वत्पदानुगा ।
कदापि मानसं नाथ त्वत्तो नान्यत्र गच्छति
smaraṇīyā hi sarvatra sevikā tvatpadānugā |
kadāpi mānasaṃ nātha tvatto nānyatra gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमायोधने कांत स्मर्तव्याहं न जातुचित् ।
सत्यां मयि तव स्वांते युद्धे 3विजयसंशयः
paramāyodhane kāṃta smartavyāhaṃ na jātucit |
satyāṃ mayi tava svāṃte yuddhe 3vijayasaṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मनेत्र तथा कार्यमूर्मिलाद्या यथा मम ।
हास्यं नैव प्रकुर्वंति मां वीक्ष्य करताडनैः
padmanetra tathā kāryamūrmilādyā yathā mama |
hāsyaṃ naiva prakurvaṃti māṃ vīkṣya karatāḍanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं पत्नी महाभीरोः संग्रामे प्रपलायितुः ।
कातरा यर्हि युद्ध्यंति शूराणां समयः कुतः
iyaṃ patnī mahābhīroḥ saṃgrāme prapalāyituḥ |
kātarā yarhi yuddhyaṃti śūrāṇāṃ samayaḥ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं न हसंत्युच्चैर्यथा मे देवरांगनाः ।
तथा कार्यं महाबाहो रामस्य हयरक्षणे
ityevaṃ na hasaṃtyuccairyathā me devarāṃganāḥ |
tathā kāryaṃ mahābāho rāmasya hayarakṣaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योद्धा त्वमादौ सर्वत्र परे ये तव पृष्ठतः ।
धनुष्टंकारबधिराः क्रियंतां बलिनः परे
yoddhā tvamādau sarvatra pare ye tava pṛṣṭhataḥ |
dhanuṣṭaṃkārabadhirāḥ kriyaṃtāṃ balinaḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तवप्रोद्यत्करांभोज करवालभिया बलम् ।
परेषां भवतात्क्षिप्रमन्योन्य भयव्याकुलम्
tavaprodyatkarāṃbhoja karavālabhiyā balam |
pareṣāṃ bhavatātkṣipramanyonya bhayavyākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलं महदलं कार्यं परान्विजयता त्वया ।
गच्छ स्वामिन्महाबाहो तव श्रेयो भवत्विह
kulaṃ mahadalaṃ kāryaṃ parānvijayatā tvayā |
gaccha svāminmahābāho tava śreyo bhavatviha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं धनुर्गृहाणाशु महद्गुणविभूषितम् ।
यस्य गर्जितमाकर्ण्य वैरिवृंदं भयातुरम्
idaṃ dhanurgṛhāṇāśu mahadguṇavibhūṣitam |
yasya garjitamākarṇya vairivṛṃdaṃ bhayāturam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमौ ते त्विषुधी वीर बध्येतां शं यथा भवेत् ।
वैरिकोटिविनिष्पेष बाणकोटि सुपूरितौ
imau te tviṣudhī vīra badhyetāṃ śaṃ yathā bhavet |
vairikoṭiviniṣpeṣa bāṇakoṭi supūritau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कवचं त्विदमाधेहि शरीरे कामसुंदरे ।
वज्रप्रभा महादीप्ति हतसंतमसंदृढम्
kavacaṃ tvidamādhehi śarīre kāmasuṃdare |
vajraprabhā mahādīpti hatasaṃtamasaṃdṛḍham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरस्त्राणं निजोत्तंसे कुरु कांत मनोरमम् ।
इमेव तंसे विशदे मणिरत्नविभूषिते
śirastrāṇaṃ nijottaṃse kuru kāṃta manoramam |
imeva taṃse viśade maṇiratnavibhūṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति सुविमलवाचं वीरपुत्रीं प्रपश्यन् ।
नयनकमलदृष्ट्या वीक्षमाणस्तंदंगम् ।
अधिगतपरिमोदो भारतिः शत्रुजेता ।
रणकरणसमर्थस्तां जगादातिधीरः
iti suvimalavācaṃ vīraputrīṃ prapaśyan |
nayanakamaladṛṣṭyā vīkṣamāṇastaṃdaṃgam |
adhigataparimodo bhāratiḥ śatrujetā |
raṇakaraṇasamarthastāṃ jagādātidhīraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कल उवाच।
कांते यत्त्वं वदसि मां तथा सर्वं चराम्यहम् ।
वीरपत्नी भवेत्कीर्तिस्तव कांतिमतीप्सिता
puṣkala uvāca|
kāṃte yattvaṃ vadasi māṃ tathā sarvaṃ carāmyaham |
vīrapatnī bhavetkīrtistava kāṃtimatīpsitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कांतिमतीदत्तं कवचं मुकुटं वरम् ।
धनुर्महेषुधीखड्गं सर्वं जग्राह वीर्यवान्
iti kāṃtimatīdattaṃ kavacaṃ mukuṭaṃ varam |
dhanurmaheṣudhīkhaḍgaṃ sarvaṃ jagrāha vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिधाय च तत्सर्वं बहुशो भासमन्वितः ।
शुशुभेऽतीव सुभटः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः
paridhāya ca tatsarvaṃ bahuśo bhāsamanvitaḥ |
śuśubhe'tīva subhaṭaḥ sarvaśastrāstrakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमस्त्रशस्त्रशोभाढ्यं वीरमालाविभूषितम् ।
कुंकुमागुरुकस्तूरी चंदनादिकचर्चितम्
tamastraśastraśobhāḍhyaṃ vīramālāvibhūṣitam |
kuṃkumāgurukastūrī caṃdanādikacarcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाकुसुममालाभिराजानुपरिशोभितम् ।
नीराजयामास मुहुस्तत्र कांतिमती सती
nānākusumamālābhirājānupariśobhitam |
nīrājayāmāsa muhustatra kāṃtimatī satī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीराजयित्वा बहुशः किरंती मौक्तिकैर्मुहुः ।
गलदश्रुचलन्नेत्रा परिरेभे पतिं निजम्
nīrājayitvā bahuśaḥ kiraṃtī mauktikairmuhuḥ |
galadaśrucalannetrā parirebhe patiṃ nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृढं सपरिरभ्यैतां चिरमाश्वासयत्तदा ।
वीरपत्नि कांतिमति विरहं मा कृथा मम
dṛḍhaṃ saparirabhyaitāṃ ciramāśvāsayattadā |
vīrapatni kāṃtimati virahaṃ mā kṛthā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष गच्छामि सविधे तव भामे पतिव्रते ।
इत्युक्त्वा तां निजां पत्नीं रथमारुरुहे वरम्
eṣa gacchāmi savidhe tava bhāme pativrate |
ityuktvā tāṃ nijāṃ patnīṃ rathamāruruhe varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रयांतं पतिं श्रेष्ठं नयनैर्निमिषोज्झितैः ।
विलोकयामास तदा पतिव्रतपरायणा
taṃ prayāṃtaṃ patiṃ śreṣṭhaṃ nayanairnimiṣojjhitaiḥ |
vilokayāmāsa tadā pativrataparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स ययौ जनकं द्रष्टुं जननीं प्रेमविह्वलाम् ।
गत्वा पितरमंबां च ववंदे शिरसा मुदा
sa yayau janakaṃ draṣṭuṃ jananīṃ premavihvalām |
gatvā pitaramaṃbāṃ ca vavaṃde śirasā mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माता पुत्रं परिष्वज्य स्वांकमारोपयत्तदा ।
मुंचंती बाष्पनिचयं स्वस्त्यस्त्विति जगाद सा
mātā putraṃ pariṣvajya svāṃkamāropayattadā |
muṃcaṃtī bāṣpanicayaṃ svastyastviti jagāda sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितरं प्राह भरतं रामो यज्ञकरः परः ।
पालनीयो लक्ष्मणेन भवद्भिश्च महात्मभिः
pitaraṃ prāha bharataṃ rāmo yajñakaraḥ paraḥ |
pālanīyo lakṣmaṇena bhavadbhiśca mahātmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आज्ञप्तोऽसौ जनन्या च पित्रा हृषितया गिरा ।
ययौ शत्रुघ्नकटकं महावीरविभूषितम्
ājñapto'sau jananyā ca pitrā hṛṣitayā girā |
yayau śatrughnakaṭakaṃ mahāvīravibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथिभिः पत्तिभिर्वीरैः सदश्वैः सादिभिर्वृतः ।
ययौ मुदा रघूत्तंस महायज्ञहयाग्रणीः
rathibhiḥ pattibhirvīraiḥ sadaśvaiḥ sādibhirvṛtaḥ |
yayau mudā raghūttaṃsa mahāyajñahayāgraṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छन्पांचालदेशांश्च कुरूंश्चैवोत्तरान्कुरून् ।
दशार्णाञ्छ्रीविशालांश्च सर्वशोभासमन्वितः
gacchanpāṃcāladeśāṃśca kurūṃścaivottarānkurūn |
daśārṇāñchrīviśālāṃśca sarvaśobhāsamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तत्रोपशृण्वानो रघुवीरयशोऽखिलम् ।
रावणासुरघातेन भक्तरक्षाविधायकम्
tatra tatropaśṛṇvāno raghuvīrayaśo'khilam |
rāvaṇāsuraghātena bhaktarakṣāvidhāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्च हयमेधादि कार्यमारभ्य पावनम् ।
यशो वितन्वन्भुवने लोकान्रामोऽविता भयात्
punaśca hayamedhādi kāryamārabhya pāvanam |
yaśo vitanvanbhuvane lokānrāmo'vitā bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेभ्यस्तुष्टो ददौ हारान्रत्नानि विविधानि च ।
महाधनानि वासांसि शत्रुघ्नः प्रवरो महान्
tebhyastuṣṭo dadau hārānratnāni vividhāni ca |
mahādhanāni vāsāṃsi śatrughnaḥ pravaro mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिर्नाम तेजस्वी सर्वविद्याविशारदः ।
रघुनाथस्य सचिवः शत्रुघ्नानुचरो वरः
sumatirnāma tejasvī sarvavidyāviśāradaḥ |
raghunāthasya sacivaḥ śatrughnānucaro varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययौ तेन महावीरो ग्रामाञ्जनपदान्बहून् ।
रघुनाथप्रतापेन न कोपि हृतवान्हयम्
yayau tena mahāvīro grāmāñjanapadānbahūn |
raghunāthapratāpena na kopi hṛtavānhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशाधिपाये बहवो महाबलपराक्रमाः ।
हस्त्यश्वरथपादात चतुरंगसमन्विताः
deśādhipāye bahavo mahābalaparākramāḥ |
hastyaśvarathapādāta caturaṃgasamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपदो बहुशो नीत्वा मुक्तामाणिक्यसंयुताः ।
शत्रुघ्नं हयरक्षार्थमागतं प्रणता मुहुः
saṃpado bahuśo nītvā muktāmāṇikyasaṃyutāḥ |
śatrughnaṃ hayarakṣārthamāgataṃ praṇatā muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं राज्यं धनं सर्वं सपुत्रपशुबांधवम् ।
रामचंद्रस्य सर्वं हि न मदीयं रघूद्वह
idaṃ rājyaṃ dhanaṃ sarvaṃ saputrapaśubāṃdhavam |
rāmacaṃdrasya sarvaṃ hi na madīyaṃ raghūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तदुक्तमाकर्ण्य शत्रुघ्नः परवीरहा ।
आज्ञां स्वां तत्र संज्ञाप्य ययौ तैः सहितः पथि
evaṃ taduktamākarṇya śatrughnaḥ paravīrahā |
ājñāṃ svāṃ tatra saṃjñāpya yayau taiḥ sahitaḥ pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं क्रमेण संप्राप्तः शत्रुघ्नो हयसंयुतः ।
अहिच्छत्रां पुरीं ब्रह्मन्नानाजनसमाकुलाम्
evaṃ krameṇa saṃprāptaḥ śatrughno hayasaṃyutaḥ |
ahicchatrāṃ purīṃ brahmannānājanasamākulām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मद्विजसमाकीर्णां नानारत्नविभूषिताम् ।
सौवर्णैः स्फाटिकैर्हर्म्यैर्गोपुरैः समलंकृताम्
brahmadvijasamākīrṇāṃ nānāratnavibhūṣitām |
sauvarṇaiḥ sphāṭikairharmyairgopuraiḥ samalaṃkṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रंभा तिरस्कारकारिण्यः कमलाननाः ।
दृश्यंते सर्वहर्म्येषु ललना लीलयान्विताः
yatra raṃbhā tiraskārakāriṇyaḥ kamalānanāḥ |
dṛśyaṃte sarvaharmyeṣu lalanā līlayānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र स्वाचारललिताः सर्वभोगैकभोगिनः ।
धनदानुचरायद्वत्तथा लीलासमन्विताः
yatra svācāralalitāḥ sarvabhogaikabhoginaḥ |
dhanadānucarāyadvattathā līlāsamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वीरा धनुर्हस्ताःशरसंधानकोविदाः ।
कुर्वंति तत्र राजानं सुहृष्टं सुमदाभिधम्
yatra vīrā dhanurhastāḥśarasaṃdhānakovidāḥ |
kurvaṃti tatra rājānaṃ suhṛṣṭaṃ sumadābhidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधं ददर्शासौ नगरं दूरतः प्रभुः ।
पार्श्वे तस्य पुरश्रेष्ठमुद्यानं शोभयान्वितम्
evaṃvidhaṃ dadarśāsau nagaraṃ dūrataḥ prabhuḥ |
pārśve tasya puraśreṣṭhamudyānaṃ śobhayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुन्नागैर्नागचंपैश्च तिलकैर्देवदारुभिः ।
अशोकैः पाटलैश्चूतैर्मंदारैःकोविदारकैः
punnāgairnāgacaṃpaiśca tilakairdevadārubhiḥ |
aśokaiḥ pāṭalaiścūtairmaṃdāraiḥkovidārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आम्रजंबुकदंबैश्च प्रियालपनसैस्तथा ।
शालैस्तालैस्तमालैश्च मल्लिकाजातियूथिभिः
āmrajaṃbukadaṃbaiśca priyālapanasaistathā |
śālaistālaistamālaiśca mallikājātiyūthibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीपैः कदंबैर्बकुलैश्चंपकैर्मदनादिभिः ।
शोभितं सददर्शाथशत्रुघ्नःपरवीरहा
nīpaiḥ kadaṃbairbakulaiścaṃpakairmadanādibhiḥ |
śobhitaṃ sadadarśāthaśatrughnaḥparavīrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयोगतस्तद्वनमध्यदेशे ।
तमालतालादि सुशोभिते वै ।
ययौ ततः पृष्ठत एव वीरो ।
धनुर्धरैः सेवितपादपद्मः
hayogatastadvanamadhyadeśe |
tamālatālādi suśobhite vai |
yayau tataḥ pṛṣṭhata eva vīro |
dhanurdharaiḥ sevitapādapadmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श त रचितं देवायतनमद्भुतम् ।
इंद्रनीलैश्च वैडूर्यैस्तथा मारकतैरपि
dadarśa ta racitaṃ devāyatanamadbhutam |
iṃdranīlaiśca vaiḍūryaistathā mārakatairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभितं सुरसेवार्हं कैलासप्रस्थसन्निभम् ।
जातरूपमयैः स्तंभैःशोभितं सद्मनां वरम्
śobhitaṃ surasevārhaṃ kailāsaprasthasannibham |
jātarūpamayaiḥ staṃbhaiḥśobhitaṃ sadmanāṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वातद्रघुनाथस्य भ्राता देवालयं वरम् ।
पप्रच्छ सुमतिं स्वीयं मंत्रिणं वदतांवरम्
dṛṣṭvātadraghunāthasya bhrātā devālayaṃ varam |
papraccha sumatiṃ svīyaṃ maṃtriṇaṃ vadatāṃvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्न उवाच।
वदामात्य वरेदं किं कस्यदेवस्य केतनम् ।
का देवता पूज्यतेऽत्र कस्य हेतोः स्थितानघ
śatrughna uvāca|
vadāmātya varedaṃ kiṃ kasyadevasya ketanam |
kā devatā pūjyate'tra kasya hetoḥ sthitānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाकर्ण्य यथावदिहसर्वशः
evamākarṇya yathāvadihasarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाक्षायाः परं स्थानं विद्धि विश्वैकशर्मदम् ।
यस्या दर्शनमात्रेण सर्वसिद्धिः प्रजापते
kāmākṣāyāḥ paraṃ sthānaṃ viddhi viśvaikaśarmadam |
yasyā darśanamātreṇa sarvasiddhiḥ prajāpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरास्तु यां स्तुत्वा नत्वा प्राप्ताखिलां श्रियम् ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां दात्री भक्तानुकंपिनी
devāsurāstu yāṃ stutvā natvā prāptākhilāṃ śriyam |
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dātrī bhaktānukaṃpinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचिता सुमदेनात्राहिच्छत्रा पतिना पुरा ।
स्थिता करोति सकलं भक्तानां दुःखहारिणी
yācitā sumadenātrāhicchatrā patinā purā |
sthitā karoti sakalaṃ bhaktānāṃ duḥkhahāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां नमस्कुरु शत्रुघ्न सर्ववीर शिरोमणे ।
नत्वाशु सिद्धिं प्राप्नोषि ससुरासुरदुर्ल्लभाम्
tāṃ namaskuru śatrughna sarvavīra śiromaṇe |
natvāśu siddhiṃ prāpnoṣi sasurāsuradurllabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ।
पप्रच्छ सकलां वार्तां भवान्याः पुरुषर्षभः
iti śrutvātha tadvākyaṃ śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ |
papraccha sakalāṃ vārtāṃ bhavānyāḥ puruṣarṣabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्न उवाच।
कोऽहिच्छत्रापती राजा सुमदः किं तपः कृतम् ।
येनेयं सर्वलोकानां माता तुष्टात्र संस्थिता
śatrughna uvāca|
ko'hicchatrāpatī rājā sumadaḥ kiṃ tapaḥ kṛtam |
yeneyaṃ sarvalokānāṃ mātā tuṣṭātra saṃsthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वद सर्वं महामात्य नानार्थपरिबृंहितम् ।
यथावत्त्वं हि जानासि तस्माद्वद महामते
vada sarvaṃ mahāmātya nānārthaparibṛṃhitam |
yathāvattvaṃ hi jānāsi tasmādvada mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिरुवाच।
हेमकूटो गिरिः पूतः सर्वदेवोपशोभितः ।
तत्रास्ति तीर्थं विमलमृषिवृंदसुसेवितम्
sumatiruvāca|
hemakūṭo giriḥ pūtaḥ sarvadevopaśobhitaḥ |
tatrāsti tīrthaṃ vimalamṛṣivṛṃdasusevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमदो हि तपस्तेपे हतमातृपितृप्रजः ।
अरिभिः सर्वसामंतैर्जगाम तपसे हि तम्
sumado hi tapastepe hatamātṛpitṛprajaḥ |
aribhiḥ sarvasāmaṃtairjagāma tapase hi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणि त्रीणि सपदा त्वेकेन मनसा स्मरन् ।
जगतां मातरं दध्यौ नासाग्रस्तिमितेक्षणः
varṣāṇi trīṇi sapadā tvekena manasā smaran |
jagatāṃ mātaraṃ dadhyau nāsāgrastimitekṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणि त्रीणि शुष्काणां पर्णानां भक्षणं चरन् ।
चकार परमुग्रं स तपः परमदुश्चरम्
varṣāṇi trīṇi śuṣkāṇāṃ parṇānāṃ bhakṣaṇaṃ caran |
cakāra paramugraṃ sa tapaḥ paramaduścaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अब्दानि त्रीणि सलिले शीतकाले ममज्ज सः ।
ग्रीष्मे चचार पंचाग्नीन्प्रावृट्सु जलदोन्मुखः
abdāni trīṇi salile śītakāle mamajja saḥ |
grīṣme cacāra paṃcāgnīnprāvṛṭsu jaladonmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीणि वर्षाणि पवनं संरुध्य स्वांतगोचरम् ।
भवानीं संस्मरन्धीरो न च किंचन पश्यति
trīṇi varṣāṇi pavanaṃ saṃrudhya svāṃtagocaram |
bhavānīṃ saṃsmarandhīro na ca kiṃcana paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षे तु द्वादशेऽतीते दृष्ट्वैतत्परमं तपः ।
विभाव्य मनसातीव शक्रः पस्पर्ध तं भयात्
varṣe tu dvādaśe'tīte dṛṣṭvaitatparamaṃ tapaḥ |
vibhāvya manasātīva śakraḥ paspardha taṃ bhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदिदेश सकामं तु परिवारपरीवृतम् ।
अप्सरोभिः सुसंयुक्तं ब्रह्मेंद्रादिजयोद्यतम्
ādideśa sakāmaṃ tu parivāraparīvṛtam |
apsarobhiḥ susaṃyuktaṃ brahmeṃdrādijayodyatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ कामसखे मह्यं प्रियमाचर मोहन ।
सुमदस्य तपोविघ्नं समाचर यथा भवेत्
gaccha kāmasakhe mahyaṃ priyamācara mohana |
sumadasya tapovighnaṃ samācara yathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा महद्वाक्यं तुरासाहः स्वयंप्रभुः ।
उवाच विश्वविजये प्रौढगर्वो रघूद्वह
iti śrutvā mahadvākyaṃ turāsāhaḥ svayaṃprabhuḥ |
uvāca viśvavijaye prauḍhagarvo raghūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काम उवाच।
स्वामिन्कोऽसौ हि सुमदः किं तपः स्वल्पकं पुनः ।
ब्रह्मादीनां तपोभंगं करोम्यस्य तु का कथा
kāma uvāca|
svāminko'sau hi sumadaḥ kiṃ tapaḥ svalpakaṃ punaḥ |
brahmādīnāṃ tapobhaṃgaṃ karomyasya tu kā kathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्बाणबलनिर्भिन्नश्चंद्रस्तारां गतः पुरा ।
त्वमप्यहल्यां गतवान्विश्वामित्रस्तु मेनिकाम्
madbāṇabalanirbhinnaścaṃdrastārāṃ gataḥ purā |
tvamapyahalyāṃ gatavānviśvāmitrastu menikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिंतां मा कुरु देवेंद्र सेवके मयि संस्थिते ।
एष गच्छामि सुमदं देवान्पालय मारिष
ciṃtāṃ mā kuru deveṃdra sevake mayi saṃsthite |
eṣa gacchāmi sumadaṃ devānpālaya māriṣa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा कामदेवो हेमकूटं गिरिं ययौ ।
वसंतेन युतः सख्या तथैवाप्सरसांगणैः
evamuktvā kāmadevo hemakūṭaṃ giriṃ yayau |
vasaṃtena yutaḥ sakhyā tathaivāpsarasāṃgaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसंतस्तत्र सकलान्वृक्षान्पुष्पफलैर्युतान् ।
कोकिलान्षट्पदश्रेण्या घुष्टानाशु चकार ह
vasaṃtastatra sakalānvṛkṣānpuṣpaphalairyutān |
kokilānṣaṭpadaśreṇyā ghuṣṭānāśu cakāra ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वायुः सुशीतलो वाति दक्षिणां दिशमाश्रितः ।
कृतमालासरित्तीर लवंगकुसुमान्वितः
vāyuḥ suśītalo vāti dakṣiṇāṃ diśamāśritaḥ |
kṛtamālāsarittīra lavaṃgakusumānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधे वने वृत्ते रंभानामाप्सरोवरा ।
सखीभिः संवृता तत्र जगाम सुमदांतिकम्
evaṃvidhe vane vṛtte raṃbhānāmāpsarovarā |
sakhībhiḥ saṃvṛtā tatra jagāma sumadāṃtikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रारभत गानं सा किन्नरस्वरशोभना ।
मृदंगपणवानेकवाद्यभेदविशारदा
tatrārabhata gānaṃ sā kinnarasvaraśobhanā |
mṛdaṃgapaṇavānekavādyabhedaviśāradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्गानमाकर्ण्य नराधिपोऽसौ ।
वसंतमालोक्य मनोहरं च ।
तथान्यपुष्टारटितं मनोरमं ।
चकार चक्षुः परिवर्तनं बुधः
tadgānamākarṇya narādhipo'sau |
vasaṃtamālokya manoharaṃ ca |
tathānyapuṣṭāraṭitaṃ manoramaṃ |
cakāra cakṣuḥ parivartanaṃ budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रबुद्धं नृपं वीक्ष्य कामः पुष्पायुधस्त्वरन् ।
चकार सत्वरं सज्यं धनुस्तत्पृष्ठतोऽनघ
taṃ prabuddhaṃ nṛpaṃ vīkṣya kāmaḥ puṣpāyudhastvaran |
cakāra satvaraṃ sajyaṃ dhanustatpṛṣṭhato'nagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाप्सरास्तत्र नृपस्य पादयोः ।
संवाहनं नर्तितनेत्रपल्लवा ।
चकार चान्या तु कटाक्षमोक्षणं ।
चकार काचिद्भृशमंगचेष्टितम्
ekāpsarāstatra nṛpasya pādayoḥ |
saṃvāhanaṃ nartitanetrapallavā |
cakāra cānyā tu kaṭākṣamokṣaṇaṃ |
cakāra kācidbhṛśamaṃgaceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरोभिस्तथाकीर्णः कामविह्वलमानसः ।
चिंतयामास मतिमाञ्जितेंद्रियशिरोमणिः
apsarobhistathākīrṇaḥ kāmavihvalamānasaḥ |
ciṃtayāmāsa matimāñjiteṃdriyaśiromaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता मे तपसो विघ्नकारिण्योऽप्सरसां वराः ।
शक्रेण प्रेषिताः सर्वाः करिष्यंति यथातथम्
etā me tapaso vighnakāriṇyo'psarasāṃ varāḥ |
śakreṇa preṣitāḥ sarvāḥ kariṣyaṃti yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संचिंत्य सुतपास्ता उवाच वरांगनाः ।
का यूयं कुत्र संस्थाः किं भवतीनां चिकीर्षितम्
iti saṃciṃtya sutapāstā uvāca varāṃganāḥ |
kā yūyaṃ kutra saṃsthāḥ kiṃ bhavatīnāṃ cikīrṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यद्भुतं जातमहो यद्भवत्योऽक्षिगोचराः ।
यास्तपोभिः सुदुष्प्राप्यास्ता मे तपस आगताः
atyadbhutaṃ jātamaho yadbhavatyo'kṣigocarāḥ |
yāstapobhiḥ suduṣprāpyāstā me tapasa āgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.