Padma Purāṇa 5.16

सुमतिरुवाच। एवं तया क्रीडमानः सर्वत्र धरणीतले । नाबुध्यत गतानब्दाञ्छतसंख्या परीमितान्

sumatiruvāca| evaṃ tayā krīḍamānaḥ sarvatra dharaṇītale | nābudhyata gatānabdāñchatasaṃkhyā parīmitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ज्ञात्वाथव तद्विप्रः स्वकालपरिवर्तिनीम् । मनोरथैश्च संपूर्णां स्वस्यप्रियतमां वराम्

tato jñātvāthava tadvipraḥ svakālaparivartinīm | manorathaiśca saṃpūrṇāṃ svasyapriyatamāṃ varām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यवर्तताश्रमं श्रेष्ठं पयोष्णीतीरसंस्थितम् । निर्वैरजं तु जनतासंकुलं मृगसेवितम्

nyavartatāśramaṃ śreṣṭhaṃ payoṣṇītīrasaṃsthitam | nirvairajaṃ tu janatāsaṃkulaṃ mṛgasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रावसत्स सुतपाः शिष्यैर्वेदसमन्वितैः । सेवितांघ्रियुगो नित्यं तताप परमं तपः

tatrāvasatsa sutapāḥ śiṣyairvedasamanvitaiḥ | sevitāṃghriyugo nityaṃ tatāpa paramaṃ tapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिदथ शर्यातिर्यष्टुमैच्छत देवताः । तदा च्यवनमानेतुं प्रेषयामास सेवकान्

kadācidatha śaryātiryaṣṭumaicchata devatāḥ | tadā cyavanamānetuṃ preṣayāmāsa sevakān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैराहूतो द्विजवरस्तत्रागच्छन्महातपाः । सुकन्यया धर्मपत्न्या स्वाचार परिनिष्ठया

tairāhūto dvijavarastatrāgacchanmahātapāḥ | sukanyayā dharmapatnyā svācāra pariniṣṭhayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतं तं मुनिवरं पत्न्या पुत्र्या महायशाः । ददर्श दुहितुः पार्श्वे पुरुषं सूर्यवर्चसम्

āgataṃ taṃ munivaraṃ patnyā putryā mahāyaśāḥ | dadarśa duhituḥ pārśve puruṣaṃ sūryavarcasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा दुहितरं प्राह कृतपादाभिवंदनाम् । आशिषो न प्रयुंजानो नातिप्रीतमना इव

rājā duhitaraṃ prāha kṛtapādābhivaṃdanām | āśiṣo na prayuṃjāno nātiprītamanā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकीर्षितं ते किमिदं पतिस्त्वया । प्रलंभितो लोकनमस्कृतो मुनिः । त्वया जराग्रस्तमसंमतं पतिं । विहाय जारं भजसेऽमुमध्वगम्

cikīrṣitaṃ te kimidaṃ patistvayā | pralaṃbhito lokanamaskṛto muniḥ | tvayā jarāgrastamasaṃmataṃ patiṃ | vihāya jāraṃ bhajase'mumadhvagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं मतिस्तेऽवगतान्यथासतां कुलप्रसूतेः कुलदूषणं त्विदम् । बिभर्षि जारं यदपत्रपाकुलं पितुः स्वभर्तुश्च नयस्यधस्तमाम्

kathaṃ matiste'vagatānyathāsatāṃ kulaprasūteḥ kuladūṣaṇaṃ tvidam | bibharṣi jāraṃ yadapatrapākulaṃ pituḥ svabhartuśca nayasyadhastamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ब्रुवाणं पितरं स्मयमाना शुचिस्मिता । उवाच तात जामाता तवैष भृगुनंदनः

evaṃ bruvāṇaṃ pitaraṃ smayamānā śucismitā | uvāca tāta jāmātā tavaiṣa bhṛgunaṃdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशंस पित्रे तत्सर्वं वयोरूपाभिलंभनम् । विस्मितः परमप्रीतस्तनयां परिषस्वजे

śaśaṃsa pitre tatsarvaṃ vayorūpābhilaṃbhanam | vismitaḥ paramaprītastanayāṃ pariṣasvaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमेनायाजयद्वीरं ग्रहं सोमस्य चाग्रहीत् । असोमपोरप्यश्विनोश्च्यवनः स्वेन तेजसा

somenāyājayadvīraṃ grahaṃ somasya cāgrahīt | asomaporapyaśvinoścyavanaḥ svena tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहं तु ग्राहयामास तपोबलसमन्वितः । वज्रं गृहीत्वा शक्रस्तु हंतुं ब्राह्मणसत्तमम्

grahaṃ tu grāhayāmāsa tapobalasamanvitaḥ | vajraṃ gṛhītvā śakrastu haṃtuṃ brāhmaṇasattamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपंक्तिपावनौ देवौ कुर्वाणं पंक्तिगोचरौ । शक्रं वज्रधरं दृष्ट्वा मुनिः स्वहननोद्यतम्

apaṃktipāvanau devau kurvāṇaṃ paṃktigocarau | śakraṃ vajradharaṃ dṛṣṭvā muniḥ svahananodyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुंकारमकरोद्धीमान्स्तंभयामास तद्भुजम् । इंद्रः स्तब्धभुजस्तत्र दृष्टः सर्वैश्च मानवैः

huṃkāramakaroddhīmānstaṃbhayāmāsa tadbhujam | iṃdraḥ stabdhabhujastatra dṛṣṭaḥ sarvaiśca mānavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोपेन श्वसमानोऽहिर्यथा मंत्रनियंत्रितः । तुष्टाव स मुनिं शक्रः स्तब्धबाहुस्तपोनिधिम्

kopena śvasamāno'hiryathā maṃtraniyaṃtritaḥ | tuṣṭāva sa muniṃ śakraḥ stabdhabāhustaponidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्विभ्यां भागदानं च कुर्वंतं निर्भयांतरम् । कथयामास भोः स्वामिन्दीयतामश्विनोर्बलि

aśvibhyāṃ bhāgadānaṃ ca kurvaṃtaṃ nirbhayāṃtaram | kathayāmāsa bhoḥ svāmindīyatāmaśvinorbali

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया न वार्यते तात क्षमस्वाघं महत्कृतम् । इत्युक्तः स मुनिः कोपं जहौ तूर्णं कृपानिधिः

mayā na vāryate tāta kṣamasvāghaṃ mahatkṛtam | ityuktaḥ sa muniḥ kopaṃ jahau tūrṇaṃ kṛpānidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इंद्रो मुक्तभुजोऽप्यासीत्तदानीं पुरुषर्षभ । एतद्वीक्ष्य जनाः सर्वे कौतुकाविष्टमानसाः

iṃdro muktabhujo'pyāsīttadānīṃ puruṣarṣabha | etadvīkṣya janāḥ sarve kautukāviṣṭamānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशंसुर्ब्राह्मणबलं ते तु देवादिदुर्ल्लभम् । ततो राजा बहुधनं ब्राह्मणेभ्योऽददन्महान्

śaśaṃsurbrāhmaṇabalaṃ te tu devādidurllabham | tato rājā bahudhanaṃ brāhmaṇebhyo'dadanmahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रे चावभृथस्नानं यागांते शत्रुतापनः । त्वया पृष्टं यदाचक्ष्व च्यवनस्य महोदयम्

cakre cāvabhṛthasnānaṃ yāgāṃte śatrutāpanaḥ | tvayā pṛṣṭaṃ yadācakṣva cyavanasya mahodayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मया कथितः सर्वस्तपोयोगसमन्वितः । नमस्कृत्वा तपोमूर्तिमिमं प्राप्य जयाशिषः

sa mayā kathitaḥ sarvastapoyogasamanvitaḥ | namaskṛtvā tapomūrtimimaṃ prāpya jayāśiṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषय त्वं सपत्नीकं रामयज्ञे मनोरमे । शेष उवाच। एवं तु कुर्वतोर्वार्तां हयः प्रापाश्रमं प्रति

preṣaya tvaṃ sapatnīkaṃ rāmayajñe manorame | śeṣa uvāca| evaṃ tu kurvatorvārtāṃ hayaḥ prāpāśramaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदधद्वायुवेगेन पृथ्वीं खुरविलक्षिताम् । दूर्वांकुरान्मुखाग्रेण चरंस्तत्र महाश्रमे

vidadhadvāyuvegena pṛthvīṃ khuravilakṣitām | dūrvāṃkurānmukhāgreṇa caraṃstatra mahāśrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनयो यावदादाय दर्भान्स्नातुं गता नदीम् । शत्रुघ्नः शत्रुसेनायास्तापनः शूरसंमतः

munayo yāvadādāya darbhānsnātuṃ gatā nadīm | śatrughnaḥ śatrusenāyāstāpanaḥ śūrasaṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत्प्राप मुनेर्वासं च्यवनस्यातिशोभितम् । गत्वा तदाश्रमे वीरो ददर्श च्यवनं मुनिम्

tāvatprāpa munervāsaṃ cyavanasyātiśobhitam | gatvā tadāśrame vīro dadarśa cyavanaṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकन्यायाः समीपस्थं तपोमूर्तिमिवस्थितम् । ववंदे चरणौ तस्य स्वाभिधां समुदाहरन्

sukanyāyāḥ samīpasthaṃ tapomūrtimivasthitam | vavaṃde caraṇau tasya svābhidhāṃ samudāharan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुघ्नोहं रघुपतेर्भ्राता वाहस्य पालकः

śatrughnohaṃ raghupaterbhrātā vāhasya pālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमस्करोमि युष्मभ्यं महापापोपशांतये । इति वाक्यं समाकर्ण्य जगाद मुनिसत्तमः

namaskaromi yuṣmabhyaṃ mahāpāpopaśāṃtaye | iti vākyaṃ samākarṇya jagāda munisattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुघ्न तव कल्याणं भूयान्नरवरर्षभ । यज्ञं पालयमानस्य कीर्तिस्ते विपुला भवेत्

śatrughna tava kalyāṇaṃ bhūyānnaravararṣabha | yajñaṃ pālayamānasya kīrtiste vipulā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रं पश्यत भो विप्रा रामोऽपि मखकारकः । यन्नामस्मरणादीनि कुर्वंति पापनाशनम्

citraṃ paśyata bho viprā rāmo'pi makhakārakaḥ | yannāmasmaraṇādīni kurvaṃti pāpanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापातकसंयुक्ताः परदाररता नराः । यन्नामस्मरणोद्युक्ता मुक्ता यांति परां गतिम्

mahāpātakasaṃyuktāḥ paradāraratā narāḥ | yannāmasmaraṇodyuktā muktā yāṃti parāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादपद्मसमुत्थेन रेणुना ग्रावमूर्तिभृत् । तत्क्षणाद्गौतमार्धांगी जाता मोहनरूपधृक्

pādapadmasamutthena reṇunā grāvamūrtibhṛt | tatkṣaṇādgautamārdhāṃgī jātā mohanarūpadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मामकीयस्य रूपस्य ध्यानेन प्रेमनिर्भरा । सर्वपातकराशिं सा दग्ध्वा प्राप्ता सुरूपताम्

māmakīyasya rūpasya dhyānena premanirbharā | sarvapātakarāśiṃ sā dagdhvā prāptā surūpatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्या यस्य मनोहारिरूपं प्रधनमण्डले । पश्यंतः प्रापुरेतस्य रूपं विकृतिवर्जितम्

daityā yasya manohārirūpaṃ pradhanamaṇḍale | paśyaṃtaḥ prāpuretasya rūpaṃ vikṛtivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगिनो ध्याननिष्ठा ये यं ध्यात्वा योगमास्थिताः । संसारभयनिर्मुक्ताः प्रयाताः परमं पदम्

yogino dhyānaniṣṭhā ye yaṃ dhyātvā yogamāsthitāḥ | saṃsārabhayanirmuktāḥ prayātāḥ paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्योऽहमद्य रामस्य मुखं द्रक्ष्यामि शोभनम् । पयोजदलनेत्रांतं सुनसं सुभ्रुसून्नतम्

dhanyo'hamadya rāmasya mukhaṃ drakṣyāmi śobhanam | payojadalanetrāṃtaṃ sunasaṃ subhrusūnnatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा जिह्वा रघुनाथस्य नामकीर्तनमादरात् । करोति विपरीता या फणिनो रसना समा

sā jihvā raghunāthasya nāmakīrtanamādarāt | karoti viparītā yā phaṇino rasanā samā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य प्राप्तं तपःपुण्यमद्य पूर्णा मनोरथाः । यद्द्रक्ष्ये रामचंद्रस्य मुखं ब्रह्मादिदुर्ल्लभम्

adya prāptaṃ tapaḥpuṇyamadya pūrṇā manorathāḥ | yaddrakṣye rāmacaṃdrasya mukhaṃ brahmādidurllabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्पादरेणुना स्वांगं पवित्रं विदधाम्यहम् । विचित्रतरवार्ताभिः पावये रसनां स्वकाम्

tatpādareṇunā svāṃgaṃ pavitraṃ vidadhāmyaham | vicitrataravārtābhiḥ pāvaye rasanāṃ svakām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादि रामचरणस्मरणप्रबुद्ध- प्रेमव्रजप्रसृतगद्गदवागुदश्रुः । श्रीरामचंद्र रघुपुंगवधर्ममूर्ते भक्तानुकंपकसमुद्धर संसृतेर्माम्

ityādi rāmacaraṇasmaraṇaprabuddha- premavrajaprasṛtagadgadavāgudaśruḥ | śrīrāmacaṃdra raghupuṃgavadharmamūrte bhaktānukaṃpakasamuddhara saṃsṛtermām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जल्पन्नश्रुकलापूर्णो मुनीनां पुरतस्तदा । नाज्ञासीत्तत्र पारक्यं निजं ध्यानेन संस्थितः

jalpannaśrukalāpūrṇo munīnāṃ puratastadā | nājñāsīttatra pārakyaṃ nijaṃ dhyānena saṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुघ्नस्तं मुनिं प्राह स्वामिन्नो मखसत्तमः । क्रियतां भवता पादरजसा सुपवित्रितः

śatrughnastaṃ muniṃ prāha svāminno makhasattamaḥ | kriyatāṃ bhavatā pādarajasā supavitritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महद्भाग्यं रघुपतेर्यद्युष्मन्मानसांतरे । तिष्ठत्यसौ महाबाहुः सर्वलोकसुपूजितः

mahadbhāgyaṃ raghupateryadyuṣmanmānasāṃtare | tiṣṭhatyasau mahābāhuḥ sarvalokasupūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तः सपरीवारः सर्वाग्निपरिसंवृतः । जगाम च्यवनस्तत्र प्रमोदह्रदसंप्लुतः

ityuktaḥ saparīvāraḥ sarvāgniparisaṃvṛtaḥ | jagāma cyavanastatra pramodahradasaṃplutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हनूमांस्तं पदायांतं रामभक्तमवेक्ष्य ह । शत्रुघ्नं निजगादासौ वचो विनयसंयुतः

hanūmāṃstaṃ padāyāṃtaṃ rāmabhaktamavekṣya ha | śatrughnaṃ nijagādāsau vaco vinayasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिन्कथयसि त्वं चेन्महापुरुषसुंदरम् । रामभक्तं मुनिवरं नयामि स्वपुरीमहम्

svāminkathayasi tvaṃ cenmahāpuruṣasuṃdaram | rāmabhaktaṃ munivaraṃ nayāmi svapurīmaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रुत्वा महद्वाक्यं कपिवीरस्य शत्रुहा । आदिदेश हनूमंतं गच्छ प्रापयतं मुनिम्

iti śrutvā mahadvākyaṃ kapivīrasya śatruhā | ādideśa hanūmaṃtaṃ gaccha prāpayataṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हनूमांस्तं मुनिं स्वीये पृष्ठ आरोप्य वेगवान् । सकुटुंबं निनायाशु वायुः ख इव सर्वगः

hanūmāṃstaṃ muniṃ svīye pṛṣṭha āropya vegavān | sakuṭuṃbaṃ nināyāśu vāyuḥ kha iva sarvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगतं तं मुनिं दृष्ट्वा रामो मतिमतां वरः । अर्घ्यपाद्यादिकं चक्रे प्रीतः प्रणयविह्वलः

āgataṃ taṃ muniṃ dṛṣṭvā rāmo matimatāṃ varaḥ | arghyapādyādikaṃ cakre prītaḥ praṇayavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्योऽस्मि मुनिवर्यस्य दर्शनेन तवाधुना । पवित्रितो मखो मह्यं सर्वसंभारसंभृतः

dhanyo'smi munivaryasya darśanena tavādhunā | pavitrito makho mahyaṃ sarvasaṃbhārasaṃbhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाक्यं समाकर्ण्य च्यवनो मुनिसत्तमः । उवाच प्रेमनिर्भिन्न पुलकांगोऽतिनिर्वृतः

iti vākyaṃ samākarṇya cyavano munisattamaḥ | uvāca premanirbhinna pulakāṃgo'tinirvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिन्ब्रह्मण्यदेवस्य तव वाडवपूजनम् । युक्तमेव महाराज धर्ममार्गं प्ररक्षितुः

svāminbrahmaṇyadevasya tava vāḍavapūjanam | yuktameva mahārāja dharmamārgaṃ prarakṣituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.