Padma Purāṇa 5.39

शेष उवाच। निनदत्सुमृदंगेषु वीणानादेषु सर्वतः । मुक्तो वाहस्ततो देव पुरं देवविनिर्मितम्

śeṣa uvāca| ninadatsumṛdaṃgeṣu vīṇānādeṣu sarvataḥ | mukto vāhastato deva puraṃ devavinirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र स्फाटिक कुड्यानां रचनाभिर्गृहा नृणाम् । हसंति विंध्यं विमलं पर्वतं नागसेवितम्

yatra sphāṭika kuḍyānāṃ racanābhirgṛhā nṛṇām | hasaṃti viṃdhyaṃ vimalaṃ parvataṃ nāgasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजतानि गृहाण्यत्र दृश्यंते प्रकृतेरपि । विचित्रमणिसन्नद्धा नानामाणिक्यगोपुराः

rājatāni gṛhāṇyatra dṛśyaṃte prakṛterapi | vicitramaṇisannaddhā nānāmāṇikyagopurāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मिन्यो यत्र लोकानां गेहे गेहे मनोहराः । हरंति चित्तानि नृणां मुखपद्मकलेक्षिताः

padminyo yatra lokānāṃ gehe gehe manoharāḥ | haraṃti cittāni nṛṇāṃ mukhapadmakalekṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मरागमणिर्यत्र गेहे गेहे सुभूमिषु । बद्धः संलक्ष्यते विप्र तदोष्ठस्पर्धया नु किम्

padmarāgamaṇiryatra gehe gehe subhūmiṣu | baddhaḥ saṃlakṣyate vipra tadoṣṭhaspardhayā nu kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडाशैलाः प्रत्यगारं नीलरत्नविनिर्मिताः । कुर्वंति शंकां मेघस्य मयूराणां कलापिनाम्

krīḍāśailāḥ pratyagāraṃ nīlaratnavinirmitāḥ | kurvaṃti śaṃkāṃ meghasya mayūrāṇāṃ kalāpinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसा यत्र नृणां गेहे स्फाटिकेषु नियंत्रिताः । कुर्वंति मेघान्नो भीतिं मानसं न स्मरंति च

haṃsā yatra nṛṇāṃ gehe sphāṭikeṣu niyaṃtritāḥ | kurvaṃti meghānno bhītiṃ mānasaṃ na smaraṃti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरंतरं शिवस्थाने ध्वस्तं चंद्रिकया तमः । शुक्लकृष्णविभेदो न पक्षयोस्तत्र वै नृणाम्

niraṃtaraṃ śivasthāne dhvastaṃ caṃdrikayā tamaḥ | śuklakṛṣṇavibhedo na pakṣayostatra vai nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र वीरमणी राजा धार्मिकेष्वग्रणीर्महान् । राज्यं करोति विपुलं सर्वभोगसमन्वितम्

tatra vīramaṇī rājā dhārmikeṣvagraṇīrmahān | rājyaṃ karoti vipulaṃ sarvabhogasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो महाशूरो नाम्ना रुक्मांगदो बली । वनिताभिर्गतो रम्यदेहाभिः क्रीडितुं वनम्

tasya putro mahāśūro nāmnā rukmāṃgado balī | vanitābhirgato ramyadehābhiḥ krīḍituṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां मंजीरसंरावः कंकणानां रवस्तथा । मनो हरति कामस्य किमन्यस्य कथात्र भोः

tāsāṃ maṃjīrasaṃrāvaḥ kaṃkaṇānāṃ ravastathā | mano harati kāmasya kimanyasya kathātra bhoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनं जगाम सुमहत्सुपुष्पनगसंयुतम् । सदाशिवकृतस्थानमृतुषट्कैर्विराजितम्

vanaṃ jagāma sumahatsupuṣpanagasaṃyutam | sadāśivakṛtasthānamṛtuṣaṭkairvirājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चंपका यत्र बहुशः फुल्लकोरकशोभिताः । कुर्वंति कामिनां तत्र हृच्छयार्तिं विलोकिताः

caṃpakā yatra bahuśaḥ phullakorakaśobhitāḥ | kurvaṃti kāmināṃ tatra hṛcchayārtiṃ vilokitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूताः फलादिभिर्नम्रा मंजरीकोटिसंयुताः । नागाः पुन्नागवृक्षाश्च शालास्तालास्तमालकाः

cūtāḥ phalādibhirnamrā maṃjarīkoṭisaṃyutāḥ | nāgāḥ punnāgavṛkṣāśca śālāstālāstamālakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोकिलानां समारावा यत्र च श्रुतिगोचराः । सदा मधुपझंकार गतनिद्राः सुमल्लिकाः

kokilānāṃ samārāvā yatra ca śrutigocarāḥ | sadā madhupajhaṃkāra gatanidrāḥ sumallikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाडिमानां समूहाश्च कर्णिकारैः समन्विताः । केतकीकानकीवन्यवृक्षराजिविराजिताः

dāḍimānāṃ samūhāśca karṇikāraiḥ samanvitāḥ | ketakīkānakīvanyavṛkṣarājivirājitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्वने प्रमदसंयुतचित्तवृत्तिर्गायन्कलं मधुरवाग्विचिकीर्षयोच्चैः । उद्यत्कुचाभिरभितो वनिताभिरागाच्छोभानिधान वपुरुद्गतभीर्विवेश

tasminvane pramadasaṃyutacittavṛttirgāyankalaṃ madhuravāgvicikīrṣayoccaiḥ | udyatkucābhirabhito vanitābhirāgācchobhānidhāna vapurudgatabhīrviveśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित्तं नृत्यविद्याभिस्तोषयंति स्म शोभनम् । काश्चिद्गानकलाभिश्च काश्चिद्वाक्चतुरोचितैः

kāścittaṃ nṛtyavidyābhistoṣayaṃti sma śobhanam | kāścidgānakalābhiśca kāścidvākcaturocitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूसंज्ञया पराः काश्चित्तोषयामासुरुन्मदाः । परिरंभणचातुर्यैस्तं हृष्टं विदधुः स्त्रियः

bhrūsaṃjñayā parāḥ kāścittoṣayāmāsurunmadāḥ | pariraṃbhaṇacāturyaistaṃ hṛṣṭaṃ vidadhuḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभिः पुष्पोच्चयं कृत्वा भूषयामास ताः स्त्रियः । वाण्या कोमलया शंसन्रेमे कामवपुर्धरः

tābhiḥ puṣpoccayaṃ kṛtvā bhūṣayāmāsa tāḥ striyaḥ | vāṇyā komalayā śaṃsanreme kāmavapurdharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवृत्ते समये राजराजस्य धीमतः । प्रायात्तद्वनदेशं स हयः परमशोभनः

evaṃ pravṛtte samaye rājarājasya dhīmataḥ | prāyāttadvanadeśaṃ sa hayaḥ paramaśobhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं स्वर्णपत्ररचितैकललाटदेशं । गंगासमं घुसृणकुंकुम पिंजरांगम् । गत्यासमं पवनवेगतिरस्करिण्या । दृष्ट्वा स्त्रियः परमकौतुकधामदेहम्

taṃ svarṇapatraracitaikalalāṭadeśaṃ | gaṃgāsamaṃ ghusṛṇakuṃkuma piṃjarāṃgam | gatyāsamaṃ pavanavegatiraskariṇyā | dṛṣṭvā striyaḥ paramakautukadhāmadeham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊचुः पतिं कमलमध्यपिशंगवर्णा -। स्ताम्राधरप्रतिभयाहतविद्रुमाभाः । दंतव्रजप्रमितहास्यसुशोभिवक्त्राः । कामस्य बाणनयनादिविमोहनाभाः

ūcuḥ patiṃ kamalamadhyapiśaṃgavarṇā -| stāmrādharapratibhayāhatavidrumābhāḥ | daṃtavrajapramitahāsyasuśobhivaktrāḥ | kāmasya bāṇanayanādivimohanābhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रिय ऊचुः। कांतकोयं महानर्वास्वर्णपत्रैकशोभितः । कस्य वा भाति शोभाढ्यो गृहाण स्वबलादिमम्

striya ūcuḥ| kāṃtakoyaṃ mahānarvāsvarṇapatraikaśobhitaḥ | kasya vā bhāti śobhāḍhyo gṛhāṇa svabalādimam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेष उवाच। तदुक्तं वच आकर्ण्य लीलाललितलोचनः । जग्राह हयमेकेन करपद्मेन लीलया

śeṣa uvāca| taduktaṃ vaca ākarṇya līlālalitalocanaḥ | jagrāha hayamekena karapadmena līlayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाचयित्वा स्वर्णपत्रं स्पष्टवर्णसमन्वितम् । जहास महिलामध्ये जगाद वचनं पुनः

vācayitvā svarṇapatraṃ spaṣṭavarṇasamanvitam | jahāsa mahilāmadhye jagāda vacanaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्मांगद उवाच। पृथिव्यां नास्ति मे पित्रा समः शौर्येण च श्रिया । तस्मिन्कथं विधत्ते स उत्सेकं रामभूमिपः

rukmāṃgada uvāca| pṛthivyāṃ nāsti me pitrā samaḥ śauryeṇa ca śriyā | tasminkathaṃ vidhatte sa utsekaṃ rāmabhūmipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य रक्षां प्रकुरुते सदा रुद्रः पिनाकधृक् । यं देवा दानवा यक्षा नमंति मणिमौलिभिः

yasya rakṣāṃ prakurute sadā rudraḥ pinākadhṛk | yaṃ devā dānavā yakṣā namaṃti maṇimaulibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरुताद्वाजिमेधं वै जनको मे महाबलः । या त्वेष वाजिशालायां बध्नंतु मम वै भटाः

kurutādvājimedhaṃ vai janako me mahābalaḥ | yā tveṣa vājiśālāyāṃ badhnaṃtu mama vai bhaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाक्यं समाकर्ण्य महिलास्ता मनोहराः । प्रहर्षवदना जाताः कांतं तु परिरेभिरे

iti vākyaṃ samākarṇya mahilāstā manoharāḥ | praharṣavadanā jātāḥ kāṃtaṃ tu parirebhire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा च हयं पुत्रो राज्ञो वीरमणेर्महान् । पुरं पत्नीसमायुक्तो महोत्साहमवीविशत्

gṛhītvā ca hayaṃ putro rājño vīramaṇermahān | puraṃ patnīsamāyukto mahotsāhamavīviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदंगध्वनिषु प्रोच्चैराहतेषु समंततः । बंदिभिः संस्तुतः प्रागात्स्वपितुर्मंदिरं महत्

mṛdaṃgadhvaniṣu proccairāhateṣu samaṃtataḥ | baṃdibhiḥ saṃstutaḥ prāgātsvapiturmaṃdiraṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै स कथयामास हयं नीतं रघोः पतेः । वाजिमेधाय निर्मुक्तं स्वच्छंदगतिमद्भुतम्

tasmai sa kathayāmāsa hayaṃ nītaṃ raghoḥ pateḥ | vājimedhāya nirmuktaṃ svacchaṃdagatimadbhutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षितं शत्रुसूदेन महाबलसमेतिना । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नृपो वीरमणिर्महान्

rakṣitaṃ śatrusūdena mahābalasametinā | tacchrutvā vacanaṃ tasya nṛpo vīramaṇirmahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातिप्रशंसयामास तत्कर्म सुमहामतिः । नीत्वा पुनः समायांतं चौरस्येव विचेष्टितम्

nātipraśaṃsayāmāsa tatkarma sumahāmatiḥ | nītvā punaḥ samāyāṃtaṃ caurasyeva viceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयामास जामात्रे शिवायाद्भुतकर्मणे । अर्धांगनाधरायांगभूषाय चंद्रधारिणे

kathayāmāsa jāmātre śivāyādbhutakarmaṇe | ardhāṃganādharāyāṃgabhūṣāya caṃdradhāriṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन संमंत्रयामास नृपो वीरमणिर्महान् । पुत्रसृष्टं महत्कर्म विनिंद्यं महतां मतः

tena saṃmaṃtrayāmāsa nṛpo vīramaṇirmahān | putrasṛṣṭaṃ mahatkarma viniṃdyaṃ mahatāṃ mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिव उवाच। राजन्पुत्रेण भवतः कृतं कर्म महाद्भुतम् । यो जहार महावाहंरामचंद्रस्य धीमतः

śiva uvāca| rājanputreṇa bhavataḥ kṛtaṃ karma mahādbhutam | yo jahāra mahāvāhaṃrāmacaṃdrasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य युद्धं महद्भाति सुरासुरविमोहनम् । शत्रुघ्नेन महाराज्ञा वीरकोट्येकरक्षिणा

adya yuddhaṃ mahadbhāti surāsuravimohanam | śatrughnena mahārājñā vīrakoṭyekarakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया यो ध्रियते स्वांते जिह्वया प्रोच्यते हि यः । तस्य रामस्ययज्ञांगं जहार तव पुत्रकः

mayā yo dhriyate svāṃte jihvayā procyate hi yaḥ | tasya rāmasyayajñāṃgaṃ jahāra tava putrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमत्र महाँल्लाभो भविष्यतितरां रणे । यद्रामचरणांभोजं द्रक्ष्यामः स्वीयसेवितम्

paramatra mahā~llābho bhaviṣyatitarāṃ raṇe | yadrāmacaraṇāṃbhojaṃ drakṣyāmaḥ svīyasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र यत्नो महान्कार्यो हयस्य परिरक्षणे । नयिष्यंति बलाद्वाहं मया रक्षितमप्यमुम्

atra yatno mahānkāryo hayasya parirakṣaṇe | nayiṣyaṃti balādvāhaṃ mayā rakṣitamapyamum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादिमं महाराज राज्येन सह सन्नतः । वाजिनं भोजनं दत्वा प्रेक्षस्वांघ्रियुगं ततः

tasmādimaṃ mahārāja rājyena saha sannataḥ | vājinaṃ bhojanaṃ datvā prekṣasvāṃghriyugaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति वाक्यं समाकर्ण्य शिवस्य स नृपोत्तमः । उवाच तं सुरेंद्रादिवंद्यपादांबुजद्वयम्

iti vākyaṃ samākarṇya śivasya sa nṛpottamaḥ | uvāca taṃ sureṃdrādivaṃdyapādāṃbujadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरमणिरुवाच। क्षत्रियाणामयं धर्मो यत्प्रतापस्य रक्षणम् । तदसौ क्रांतुमुद्युक्तः क्रतुना हयसंज्ञिना

vīramaṇiruvāca| kṣatriyāṇāmayaṃ dharmo yatpratāpasya rakṣaṇam | tadasau krāṃtumudyuktaḥ kratunā hayasaṃjñinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्रक्ष्यः स्वप्रतापो येनकेनापि मानिना । यावच्छक्यं कर्म कृत्वा शरीरव्ययकारिणा

tasmādrakṣyaḥ svapratāpo yenakenāpi māninā | yāvacchakyaṃ karma kṛtvā śarīravyayakāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं कृतं सुतेनेदं गृहीतोऽश्व पुनर्यतः । कोपितं रामभूपालं समयार्हं कुरु प्रभो

sarvaṃ kṛtaṃ sutenedaṃ gṛhīto'śva punaryataḥ | kopitaṃ rāmabhūpālaṃ samayārhaṃ kuru prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्त्रियाणामिदं कर्म कर्तव्यार्हं भवेन्नहि । यदकस्माद्रिपोः पादौ प्रणमेद्भयविह्वलः

kṣattriyāṇāmidaṃ karma kartavyārhaṃ bhavennahi | yadakasmādripoḥ pādau praṇamedbhayavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिपवो विहसंत्येनं कातरोऽयं नृपाधमः । क्षुद्रः प्राकृतवन्नीचो नतवान्भयविह्वलः

ripavo vihasaṃtyenaṃ kātaro'yaṃ nṛpādhamaḥ | kṣudraḥ prākṛtavannīco natavānbhayavihvalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्भवान्यथायोग्यं योद्धव्ये समुपस्थिते । यद्विधेयं विचार्यैव कर्तव्यं भक्तरक्षणम्

tasmādbhavānyathāyogyaṃ yoddhavye samupasthite | yadvidheyaṃ vicāryaiva kartavyaṃ bhaktarakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेष उवाच। इति वाक्यं समाकर्ण्य चंद्रचूडोवदद्वचः । प्रहसन्मेघगंभीरवाण्या संमोहयन्मनः

śeṣa uvāca| iti vākyaṃ samākarṇya caṃdracūḍovadadvacaḥ | prahasanmeghagaṃbhīravāṇyā saṃmohayanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि देवास्त्रयस्त्रिंशत्कोटयः समुपस्थिताः । तथापि त्वत्तः केनाश्वो गृह्यते मम रक्षितुः

yadi devāstrayastriṃśatkoṭayaḥ samupasthitāḥ | tathāpi tvattaḥ kenāśvo gṛhyate mama rakṣituḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि रामः समागत्य स्वात्मानं दर्शयिष्यति । तदाहं चरणौ तस्य प्रणमामि सुकोमलौ

yadi rāmaḥ samāgatya svātmānaṃ darśayiṣyati | tadāhaṃ caraṇau tasya praṇamāmi sukomalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वामिना न हि योद्धव्यं महान नय उच्यते । अन्ये वीरास्तृणप्रायाः किंचित्कर्तुं न वै क्षमाः

svāminā na hi yoddhavyaṃ mahāna naya ucyate | anye vīrāstṛṇaprāyāḥ kiṃcitkartuṃ na vai kṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्युद्ध्यस्व राजेंद्र रक्षके मयि सुस्थिते । को गृह्णाति बलाद्वाहं त्रिलोकी यदि संगता

tasmādyuddhyasva rājeṃdra rakṣake mayi susthite | ko gṛhṇāti balādvāhaṃ trilokī yadi saṃgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेष उवाच। एतद्वचः परं श्रुत्वा चंद्रचूडस्य भूमिपः । जहर्ष मानसेऽत्यंतं युद्धकर्मणि कौतुकी

śeṣa uvāca| etadvacaḥ paraṃ śrutvā caṃdracūḍasya bhūmipaḥ | jaharṣa mānase'tyaṃtaṃ yuddhakarmaṇi kautukī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.