शेष उवाच।
आह्वयंतं महासैन्यवारिधौ पुष्कलं नृपम् ।
समालक्ष्य कपींद्रोऽपि हनूमांस्तमधावत
śeṣa uvāca|
āhvayaṃtaṃ mahāsainyavāridhau puṣkalaṃ nṛpam |
samālakṣya kapīṃdro'pi hanūmāṃstamadhāvata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लांगूलमुद्यम्य विशालदेहं ।
सरावमातत्य पयोदघोषम् ।
रणस्थितान्वीरवरान्कपींद्रो ।
जगाम तं वीरमणिं नृपेन्द्रम्
lāṃgūlamudyamya viśāladehaṃ |
sarāvamātatya payodaghoṣam |
raṇasthitānvīravarānkapīṃdro |
jagāma taṃ vīramaṇiṃ nṛpendram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयांतं तं हनूमंतं वीक्ष्य पुष्कल उद्भटः ।
विलोकयामासदृशा वैरिक्रोध सुशोणया
āyāṃtaṃ taṃ hanūmaṃtaṃ vīkṣya puṣkala udbhaṭaḥ |
vilokayāmāsadṛśā vairikrodha suśoṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाद तं हनूमंतं पुष्कलः परमास्त्रवित् ।
मेघगंभीरया वाचा नादयन्रणमंडलम्
jagāda taṃ hanūmaṃtaṃ puṣkalaḥ paramāstravit |
meghagaṃbhīrayā vācā nādayanraṇamaṃḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कल उवाच।
कथं त्वं समरे योद्धुमागतोसि महाकपे ।
कियद्बलं स्वल्पमेतद्राज्ञो वीरमणेर्महत्
puṣkala uvāca|
kathaṃ tvaṃ samare yoddhumāgatosi mahākape |
kiyadbalaṃ svalpametadrājño vīramaṇermahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र त्रिजगती सर्वा संमुखे समुपागता ।
तत्र त्वं लीलया योद्धुं यातुमिच्छसि वा न वा
yatra trijagatī sarvā saṃmukhe samupāgatā |
tatra tvaṃ līlayā yoddhuṃ yātumicchasi vā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोयं राजा वीरमणिः कियद्बलमथाल्पकम् ।
अत्रागमनमत्युग्रं तव वीर न भाव्यते
koyaṃ rājā vīramaṇiḥ kiyadbalamathālpakam |
atrāgamanamatyugraṃ tava vīra na bhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रघुनाथकृपापांगादहं निस्तीर्य दुस्तरम् ।
क्षणान्निर्यामि कीशेंद्र मा चित्तं कुरु संगरे
raghunāthakṛpāpāṃgādahaṃ nistīrya dustaram |
kṣaṇānniryāmi kīśeṃdra mā cittaṃ kuru saṃgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया राक्षसपाथोधिस्तीर्णो रामकृपाव्रजात् ।
तथा रामं सुसंस्मृत्य निस्तरिष्यामि दुस्तरम्
tvayā rākṣasapāthodhistīrṇo rāmakṛpāvrajāt |
tathā rāmaṃ susaṃsmṛtya nistariṣyāmi dustaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये केचिद्दुस्तरं प्राप्य रघुनाथं स्मरंति च ।
तेषां दुःखोदधिः शुष्को भविष्यति न संशयः
ye keciddustaraṃ prāpya raghunāthaṃ smaraṃti ca |
teṣāṃ duḥkhodadhiḥ śuṣko bhaviṣyati na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्व्रज महावीर शत्रुघ्नसविधे बलिन् ।
एष आयामि निर्जित्य भूपं वीरमणिं क्षणात्
tasmādvraja mahāvīra śatrughnasavidhe balin |
eṣa āyāmi nirjitya bhūpaṃ vīramaṇiṃ kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
इति धीरां समाकर्ण्य वाणीं पुष्कलभाषिताम् ।
जगाद वचनं भूयः पुष्कलं परवीरहा
śeṣa uvāca|
iti dhīrāṃ samākarṇya vāṇīṃ puṣkalabhāṣitām |
jagāda vacanaṃ bhūyaḥ puṣkalaṃ paravīrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनुमानुवाच।
पुत्र मा साहसं कार्षीर्भूपं वीरमणिं प्रति ।
एष दाता शरण्यश्च बलशौर्यसमन्वितः
hanumānuvāca|
putra mā sāhasaṃ kārṣīrbhūpaṃ vīramaṇiṃ prati |
eṣa dātā śaraṇyaśca balaśauryasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं बालः स्थविरो भूपोऽखिलशस्त्रास्त्रवित्तमः ।
अनेके विजिताः संख्ये वीराः शौर्यसुशोभिनः
tvaṃ bālaḥ sthaviro bhūpo'khilaśastrāstravittamaḥ |
aneke vijitāḥ saṃkhye vīrāḥ śauryasuśobhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानीहि पार्श्वे तस्य त्वं रक्षितारं सदाशिवम् ।
भक्त्या वशीकृतं स्थाणुं सोमं चैतत्पुरिस्थितम्
jānīhi pārśve tasya tvaṃ rakṣitāraṃ sadāśivam |
bhaktyā vaśīkṛtaṃ sthāṇuṃ somaṃ caitatpuristhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादहमनेनैव योत्स्ये भूपेन पुष्कल ।
अन्यान्वीरान्विजित्वा त्वं कीर्तिमाप्नुहि पुष्कलाम्
tasmādahamanenaiva yotsye bhūpena puṣkala |
anyānvīrānvijitvā tvaṃ kīrtimāpnuhi puṣkalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कल उवाच।
शिवो भक्त्या वशीकृत्य स्वपुरे स्थापितोऽमुना ।
परमस्याशु हृदयेन तिष्ठति महेश्वरः
puṣkala uvāca|
śivo bhaktyā vaśīkṛtya svapure sthāpito'munā |
paramasyāśu hṛdayena tiṣṭhati maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाशिवोयमाराध्य परमं स्थानमागतः ।
स रामो मन्मनस्त्यक्त्वा न क्वापि परिगच्छति
sadāśivoyamārādhya paramaṃ sthānamāgataḥ |
sa rāmo manmanastyaktvā na kvāpi parigacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र रामस्तत्र विश्वं सर्वं स्थास्नु चरिष्णु च ।
तस्मादहं जयिष्यामि रणे वीरमणिं नृपम्
yatra rāmastatra viśvaṃ sarvaṃ sthāsnu cariṣṇu ca |
tasmādahaṃ jayiṣyāmi raṇe vīramaṇiṃ nṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रज त्वं समरे योद्धुमन्यान्मानिवरान्नृपान् ।
वीरसिंहमुखान्कीश मच्चिंतां मा कुरु प्रभो
vraja tvaṃ samare yoddhumanyānmānivarānnṛpān |
vīrasiṃhamukhānkīśa macciṃtāṃ mā kuru prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाचमित्थं समाकर्ण्य हनूमान्धीरसेविताम् ।
जगाम समरे योद्धुं वीरसिंहं नृपानुजम्
vācamitthaṃ samākarṇya hanūmāndhīrasevitām |
jagāma samare yoddhuṃ vīrasiṃhaṃ nṛpānujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीनिधिः सुतेनास्य शुभांगदसुसंज्ञिना ।
द्वैरथेन प्रयुयुधे महाशस्त्रास्त्रवेदिना
lakṣmīnidhiḥ sutenāsya śubhāṃgadasusaṃjñinā |
dvairathena prayuyudhe mahāśastrāstravedinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलमित्रेण सुमदः स्वप्रतापबलोर्जितः ।
योद्धुं सशस्त्रः संग्रामं विचचार नृपात्मजः
balamitreṇa sumadaḥ svapratāpabalorjitaḥ |
yoddhuṃ saśastraḥ saṃgrāmaṃ vicacāra nṛpātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आह्वयंतं नृपं दृष्ट्वा द्वैरथे युद्धकोविदः ।
पुष्कलो रुक्मखचिते रथे तिष्ठन्ययौ हि तम्
āhvayaṃtaṃ nṛpaṃ dṛṣṭvā dvairathe yuddhakovidaḥ |
puṣkalo rukmakhacite rathe tiṣṭhanyayau hi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा तमागतं दृष्ट्वा पुष्कलं युद्धकोविदम् ।
उवाच निर्भिया वाण्या रणमध्ये सुभाषितः
rājā tamāgataṃ dṛṣṭvā puṣkalaṃ yuddhakovidam |
uvāca nirbhiyā vāṇyā raṇamadhye subhāṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीरमणिरुवाच।
बालमायाहि मां क्रुद्धं संग्रामे चंडकोपनम् ।
गच्छ प्राणपरीप्सायै मा युद्धं कुरु मे सह
vīramaṇiruvāca|
bālamāyāhi māṃ kruddhaṃ saṃgrāme caṃḍakopanam |
gaccha prāṇaparīpsāyai mā yuddhaṃ kuru me saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वादृशान्बालकान्भूपा मादृशाः कृपयंति हि ।
प्रहरंति न चैतान्वै तस्माद्गच्छ रणाद्बहिः
tvādṛśānbālakānbhūpā mādṛśāḥ kṛpayaṃti hi |
praharaṃti na caitānvai tasmādgaccha raṇādbahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्त्वं न मया दृष्टश्चक्षुर्भ्यां तावदुन्मनाः ।
सांप्रतं त्वां प्रहर्तुं न मनः समभिकांक्षति
yāvattvaṃ na mayā dṛṣṭaścakṣurbhyāṃ tāvadunmanāḥ |
sāṃprataṃ tvāṃ prahartuṃ na manaḥ samabhikāṃkṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्त्वया मत्सुतो बाणैर्भिन्नो मूर्च्छीकृतः पुनः ।
सर्वं मया क्षांतमद्य तवबालधियो महत्
yattvayā matsuto bāṇairbhinno mūrcchīkṛtaḥ punaḥ |
sarvaṃ mayā kṣāṃtamadya tavabāladhiyo mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाकर्ण्य पुष्कलो निजगाद तम् ।
पुष्कल उवाच।
बालोऽहं त्वं महावृद्धः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः
iti vākyaṃ samākarṇya puṣkalo nijagāda tam |
puṣkala uvāca|
bālo'haṃ tvaṃ mahāvṛddhaḥ sarvaśastrāstrakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियाणां मतं चैव ये बलाधिक्यसंयुताः ।
त एव वृद्धा भूपाग्र्य न वयोवृद्धतां गताः
kṣatriyāṇāṃ mataṃ caiva ye balādhikyasaṃyutāḥ |
ta eva vṛddhā bhūpāgrya na vayovṛddhatāṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया ते मूर्च्छितः पुत्रः सशौर्यबलदर्पितः ।
इदानीं त्वामहं शस्त्रैः पातयिष्यामि संगरे
mayā te mūrcchitaḥ putraḥ saśauryabaladarpitaḥ |
idānīṃ tvāmahaṃ śastraiḥ pātayiṣyāmi saṃgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्त्वं यत्नतस्तिष्ठ राजन्संग्राममूर्धनि ।
रामभक्तं न मां कश्चिज्जयतींद्रपदे स्थितः
tasmāttvaṃ yatnatastiṣṭha rājansaṃgrāmamūrdhani |
rāmabhaktaṃ na māṃ kaścijjayatīṃdrapade sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं भाषितमाश्रुत्य पुष्कलस्य नृपाग्रणीः ।
जहास बालं संवीक्ष्य कोपं च व्यदधात्पुनः
itthaṃ bhāṣitamāśrutya puṣkalasya nṛpāgraṇīḥ |
jahāsa bālaṃ saṃvīkṣya kopaṃ ca vyadadhātpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वै कुपितमालक्ष्य भरतात्मज उन्मदः ।
जघान शरविंशत्या राजानं हृदि तीक्ष्णया
taṃ vai kupitamālakṣya bharatātmaja unmadaḥ |
jaghāna śaraviṃśatyā rājānaṃ hṛdi tīkṣṇayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजा तानागतान्दृष्ट्वा बाणांस्तेन विमोचितान् ।
चिच्छेद परमक्रुद्धः शरैस्तीक्ष्णैरनेकधा
rājā tānāgatāndṛṣṭvā bāṇāṃstena vimocitān |
ciccheda paramakruddhaḥ śaraistīkṣṇairanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाणच्छेदनं दृष्ट्वा भारतिः परवीरहा ।
चुकोप हृदयेऽत्यंतं राजानं च त्रिभिः शरैः
tadbāṇacchedanaṃ dṛṣṭvā bhāratiḥ paravīrahā |
cukopa hṛdaye'tyaṃtaṃ rājānaṃ ca tribhiḥ śaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विव्याध भाले भूपाल पुत्रः पुष्कलसंज्ञकः ।
तत्र लग्ना विरेजुस्ते त्रिकूटशिखराणि किम्
vivyādha bhāle bhūpāla putraḥ puṣkalasaṃjñakaḥ |
tatra lagnā virejuste trikūṭaśikharāṇi kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्बाणैर्व्यथितो राजा जघान नवभिः शरैः ।
हृदये पुष्कलं वीरं महाकोपसमन्वितः ।
तैर्वत्सदन्तैर्बह्वस्रं पीतं रामानुजाङ्गजम्
tairbāṇairvyathito rājā jaghāna navabhiḥ śaraiḥ |
hṛdaye puṣkalaṃ vīraṃ mahākopasamanvitaḥ |
tairvatsadantairbahvasraṃ pītaṃ rāmānujāṅgajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पा आशीविषा यद्वत्क्रुद्धास्तद्वपुषि स्थिताः ।
परमं कोपमापन्नः पुष्कलो भूमिपं पुनः
sarpā āśīviṣā yadvatkruddhāstadvapuṣi sthitāḥ |
paramaṃ kopamāpannaḥ puṣkalo bhūmipaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणानां शतकेनाशु बिभेद शितपर्वणाम् ।
तैर्बाणैः कवचं भिन्नं किरीटः सशिरस्त्रकः
bāṇānāṃ śatakenāśu bibheda śitaparvaṇām |
tairbāṇaiḥ kavacaṃ bhinnaṃ kirīṭaḥ saśirastrakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथो धनुर्महत्सज्यं छिन्नं कोपपरिप्लवात् ।
क्षतजेन परिप्लुष्टो बाणभिन्नकलेवरः
ratho dhanurmahatsajyaṃ chinnaṃ kopapariplavāt |
kṣatajena paripluṣṭo bāṇabhinnakalevaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यं स्यंदनमारुह्य जगाम भरतात्मजम् ।
धन्योसि वीर रामस्य चरणाब्जमधुव्रत
anyaṃ syaṃdanamāruhya jagāma bharatātmajam |
dhanyosi vīra rāmasya caraṇābjamadhuvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महत्कृतं कर्म तेऽद्य यदहं विरथीकृतः ।
प्राणान्रक्षस्व भो वीर सांप्रतं मयि युद्ध्यति
mahatkṛtaṃ karma te'dya yadahaṃ virathīkṛtaḥ |
prāṇānrakṣasva bho vīra sāṃprataṃ mayi yuddhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुलभा न तव प्राणाः कालरूपे मयि स्थिते ।
इत्युक्त्वा व्यहनद्बाणैरसंख्यैः शस्त्रकोविदः
sulabhā na tava prāṇāḥ kālarūpe mayi sthite |
ityuktvā vyahanadbāṇairasaṃkhyaiḥ śastrakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ दिशि च तद्बाणा नान्यद्दृश्येत तत्र ह ।
अनेके गजसाहस्रा भिन्ना अश्वाः समंततः
bhūmau diśi ca tadbāṇā nānyaddṛśyeta tatra ha |
aneke gajasāhasrā bhinnā aśvāḥ samaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथारथियुतास्तेन छिन्ना भिन्ना द्विधाकृताः ।
शोणितौघा सरित्तत्र प्रसुस्राव रणांगणे
rathārathiyutāstena chinnā bhinnā dvidhākṛtāḥ |
śoṇitaughā sarittatra prasusrāva raṇāṃgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रोन्मदा हि मातंगा दृश्यंते शैलशृंगवत् ।
केशाः शैवाललक्ष्यास्ते मुहुः प्राणिशिरः स्थिताः
yatronmadā hi mātaṃgā dṛśyaṃte śailaśṛṃgavat |
keśāḥ śaivālalakṣyāste muhuḥ prāṇiśiraḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेके पाणयश्छिन्ना वीराणां मुद्रिकाश्रियः ।
दृश्यंते अहिवत्तत्र चंदनादिकरूषिताः
aneke pāṇayaśchinnā vīrāṇāṃ mudrikāśriyaḥ |
dṛśyaṃte ahivattatra caṃdanādikarūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरांसि च भटाग्र्याणां कच्छपाभां वहंति वै ।
मांसानि पंका यत्रासन्वीराणां महतां ततः
śirāṃsi ca bhaṭāgryāṇāṃ kacchapābhāṃ vahaṃti vai |
māṃsāni paṃkā yatrāsanvīrāṇāṃ mahatāṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं व्यतिकरे वृत्ते योगिन्यः शतशो रणे ।
पपुः पात्रेण रुधिरं प्राणिनां रणपातिनाम्
evaṃ vyatikare vṛtte yoginyaḥ śataśo raṇe |
papuḥ pātreṇa rudhiraṃ prāṇināṃ raṇapātinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसानि बुभुजुस्ता वै हर्षकौतुकसंयुताः ।
पीत्वा तु शोणितं तत्र भक्षित्वा मांसमुन्मदाः
māṃsāni bubhujustā vai harṣakautukasaṃyutāḥ |
pītvā tu śoṇitaṃ tatra bhakṣitvā māṃsamunmadāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननृतुर्जहसुः प्रोच्चैरुज्जगुः प्रधनांगणे ।
पिशाचास्तत्र समरे प्राणिनां मस्तकानि वै
nanṛturjahasuḥ proccairujjaguḥ pradhanāṃgaṇe |
piśācāstatra samare prāṇināṃ mastakāni vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृत्वा कराभ्यां मत्तांगास्तालवद्वादनोद्यताः ।
शिवास्तत्र महामांसं पतितानां रणांगणे
dhṛtvā karābhyāṃ mattāṃgāstālavadvādanodyatāḥ |
śivāstatra mahāmāṃsaṃ patitānāṃ raṇāṃgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षित्वा व्यनदन्मत्ताः कातराणां भयप्रदाः ।
कातरास्त्राः समापन्ना गताः कुंजरकोटरे
bhakṣitvā vyanadanmattāḥ kātarāṇāṃ bhayapradāḥ |
kātarāstrāḥ samāpannā gatāḥ kuṃjarakoṭare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षिता योगिनीभिस्ते पापिनां क्वापि न स्थितिः ।
एतत्कदनमालक्ष्य स्वसैन्यस्य रथाग्रणीः
bhakṣitā yoginībhiste pāpināṃ kvāpi na sthitiḥ |
etatkadanamālakṣya svasainyasya rathāgraṇīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलोऽपि चकारात्र कदनं रणमंडले ।
भिद्यंते गजशीर्षाणि पतंति मौक्तिकानि तु
puṣkalo'pi cakārātra kadanaṃ raṇamaṃḍale |
bhidyaṃte gajaśīrṣāṇi pataṃti mauktikāni tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते लोमभिः पूर्णा ताम्रपर्णीव तन्नदी ।
पुष्कलप्रहिता बाणा नृणामंगेषु संगताः ।
कुर्वंति प्राणविच्छेदं वीराणामपि सर्वतः
dṛśyate lomabhiḥ pūrṇā tāmraparṇīva tannadī |
puṣkalaprahitā bāṇā nṛṇāmaṃgeṣu saṃgatāḥ |
kurvaṃti prāṇavicchedaṃ vīrāṇāmapi sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे रुधिरसिक्तांगाः सर्वे च्छिन्ननिजांगकाः ।
दृश्यंते किंशुका यद्वत्सुभटाः प्रधनांगणे
sarve rudhirasiktāṃgāḥ sarve cchinnanijāṃgakāḥ |
dṛśyaṃte kiṃśukā yadvatsubhaṭāḥ pradhanāṃgaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्समये क्रुद्धः समाभाष्य महीपतिम् ।
जघान बहुबाणैस्तं रोषपूरपरिप्लुतः
etasminsamaye kruddhaḥ samābhāṣya mahīpatim |
jaghāna bahubāṇaistaṃ roṣapūrapariplutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाणवेधभिन्नांगो विशीर्णकवचो नृपः ।
महाबलं तं मन्वानः प्राहरच्छरकोटिभिः
tadbāṇavedhabhinnāṃgo viśīrṇakavaco nṛpaḥ |
mahābalaṃ taṃ manvānaḥ prāharaccharakoṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्बाणैः कवचान्मुक्तं सुस्राव बहुशोणितम् ।
वपुर्बभूव रुचिरं शरपंजरगोचरम्
tairbāṇaiḥ kavacānmuktaṃ susrāva bahuśoṇitam |
vapurbabhūva ruciraṃ śarapaṃjaragocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरपंजरमध्यस्थो विह्वलीकृतमानसः ।
शरान्नेतुं च संधातुं न क्षमः स च भारतिः
śarapaṃjaramadhyastho vihvalīkṛtamānasaḥ |
śarānnetuṃ ca saṃdhātuṃ na kṣamaḥ sa ca bhāratiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामं स्मृत्वा धनुर्धृत्वा करे सज्जं महद्दृढम् ।
मुमोच बाणान्निशितान्वैरिवृंदनिवारणान्
rāmaṃ smṛtvā dhanurdhṛtvā kare sajjaṃ mahaddṛḍham |
mumoca bāṇānniśitānvairivṛṃdanivāraṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्बाणैः शरजालं तद्विधूय मुनिपुंगव ।
शंखं प्रध्माय समरे जगाद गतभीर्नृपम्
tairbāṇaiḥ śarajālaṃ tadvidhūya munipuṃgava |
śaṃkhaṃ pradhmāya samare jagāda gatabhīrnṛpam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कल उवाच।
त्वया कृतं महत्कर्म यन्मां बाणस्य पंजरे ।
गोचरं कृतवान्वीर वीरतापनमुद्भटम्
puṣkala uvāca|
tvayā kṛtaṃ mahatkarma yanmāṃ bāṇasya paṃjare |
gocaraṃ kṛtavānvīra vīratāpanamudbhaṭam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धत्वान्मम मान्योसि सांप्रतं रणमंडले ।
पश्यमेऽद्य पराक्रांतं राजन्वीरमणे महत्
vṛddhatvānmama mānyosi sāṃprataṃ raṇamaṃḍale |
paśyame'dya parākrāṃtaṃ rājanvīramaṇe mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणत्रयेण भो वीर मूर्च्छितं करवै नहि ।
तर्हि प्रतिज्ञां शृणु वै सर्ववीरविमोहिनीम्
bāṇatrayeṇa bho vīra mūrcchitaṃ karavai nahi |
tarhi pratijñāṃ śṛṇu vai sarvavīravimohinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगां प्राप्यापि यो वै तां निंदित्वा पापहारिणीम् ।
न मज्जति महापापो महामूढविचेष्टितः
gaṃgāṃ prāpyāpi yo vai tāṃ niṃditvā pāpahāriṇīm |
na majjati mahāpāpo mahāmūḍhaviceṣṭitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पापं ममैवास्तु चेन्न त्वां रणमंडले ।
पातये मूर्च्छया वीर सन्नद्धो भव भूपते
tasya pāpaṃ mamaivāstu cenna tvāṃ raṇamaṃḍale |
pātaye mūrcchayā vīra sannaddho bhava bhūpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाकर्ण्य पुष्कलस्य नृपोत्तमः ।
चुकोप भृशमुद्विग्नः संदधे निशिताञ्छरान्
iti vākyaṃ samākarṇya puṣkalasya nṛpottamaḥ |
cukopa bhṛśamudvignaḥ saṃdadhe niśitāñcharān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शरा हृदयं भित्त्वा गतास्ते भारतेर्महत् ।
पेतुः क्षितावधो यद्वद्रामभक्तिपराङ्मुखाः
te śarā hṛdayaṃ bhittvā gatāste bhāratermahat |
petuḥ kṣitāvadho yadvadrāmabhaktiparāṅmukhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शरं मुमोचास्मै निशितं वह्निसप्रभम् ।
लक्षीकृत्य महद्वक्षः कपाटतटविस्तृतम्
tataḥ śaraṃ mumocāsmai niśitaṃ vahnisaprabham |
lakṣīkṛtya mahadvakṣaḥ kapāṭataṭavistṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाणो भूमिपतिना द्विधा छिन्नः शरेण हि ।
पपात रथमध्ये स रविमंडलवज्ज्वलन्
sa bāṇo bhūmipatinā dvidhā chinnaḥ śareṇa hi |
papāta rathamadhye sa ravimaṃḍalavajjvalan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरं बाणमाधत्त मातृभक्तिभवं ततः ।
निधाय पुण्यं सोऽप्येष चिच्छेद महता पुनः
aparaṃ bāṇamādhatta mātṛbhaktibhavaṃ tataḥ |
nidhāya puṇyaṃ so'pyeṣa ciccheda mahatā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा खिन्नः स हृदये किंकर्तव्यमिति स्मरन् ।
रामं हृदि निजार्तिघ्नं मुमोच परमास्त्रवित्
tadā khinnaḥ sa hṛdaye kiṃkartavyamiti smaran |
rāmaṃ hṛdi nijārtighnaṃ mumoca paramāstravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाणस्तस्य हृदये लग्न आशीविषोपमः ।
मूर्च्छामप्रापयत्तं वै ज्वलन्सूर्यसमप्रभः
sa bāṇastasya hṛdaye lagna āśīviṣopamaḥ |
mūrcchāmaprāpayattaṃ vai jvalansūryasamaprabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हाहाकृतं सर्वं पलायनपरायणम् ।
राज्ञि संमूर्च्छिते जाते पुष्कलो जयमाप्तवान्
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ palāyanaparāyaṇam |
rājñi saṃmūrcchite jāte puṣkalo jayamāptavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.