Library·Padma Purāṇa·5·5.43
शेष उवाच हनूमान्वीरसिंहं तु समागत्याब्रवीद्वचः । तिष्ठ यासि कुतो वीर जेष्यामि त्वां क्षणादिह
śeṣa uvāca hanūmānvīrasiṃhaṃ tu samāgatyābravīdvacaḥ | tiṣṭha yāsi kuto vīra jeṣyāmi tvāṃ kṣaṇādiha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तं समाकर्ण्य प्लवगस्य वचो महत् । कोपपूरपरिप्लुष्टः कार्मुकं जलदस्वनम्
evamuktaṃ samākarṇya plavagasya vaco mahat | kopapūraparipluṣṭaḥ kārmukaṃ jaladasvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनद्य घोरान्निशितान्बाणान्मुंचन्बभौ रणे । आषाढे जलदस्येव धारासारे मनोहरः
vinadya ghorānniśitānbāṇānmuṃcanbabhau raṇe | āṣāḍhe jaladasyeva dhārāsāre manoharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्दृष्ट्वा निशितान्बाणान्स्वदेहे सुविलग्नकान् । चुकोप हृदयेऽत्यतं हनूमानंजनी सुतः
tāndṛṣṭvā niśitānbāṇānsvadehe suvilagnakān | cukopa hṛdaye'tyataṃ hanūmānaṃjanī sutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्टिना ताडयामास हृदये वज्रसारिणा । समुष्टिना हतो वीरः पपात धरणीतले
muṣṭinā tāḍayāmāsa hṛdaye vajrasāriṇā | samuṣṭinā hato vīraḥ papāta dharaṇītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्च्छितं तं समालोक्य पितृव्यं स शुभांगदः । रुक्मांगदोऽपि संमूर्च्छां त्यक्त्वागाद्रणमंडलम्
mūrcchitaṃ taṃ samālokya pitṛvyaṃ sa śubhāṃgadaḥ | rukmāṃgado'pi saṃmūrcchāṃ tyaktvāgādraṇamaṃḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणान्समभिवर्षंतौ मेघाविव महास्वनौ । कुर्वंतौ कदनं घोरं प्लवंगं प्रति जग्मतुः
bāṇānsamabhivarṣaṃtau meghāviva mahāsvanau | kurvaṃtau kadanaṃ ghoraṃ plavaṃgaṃ prati jagmatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ दृष्ट्वा समरे वीरौ समायातौ कपीश्वरः । लांगूलेन च संवेष्ट्य सरथौ चापधारकौ
tau dṛṣṭvā samare vīrau samāyātau kapīśvaraḥ | lāṃgūlena ca saṃveṣṭya sarathau cāpadhārakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फोटयामास भूदेशे तत्क्षणान्मूर्च्छितावुभौ । निश्चेष्टौ समभूतां तौ रुधिरारक्तदेहकौ
sphoṭayāmāsa bhūdeśe tatkṣaṇānmūrcchitāvubhau | niśceṣṭau samabhūtāṃ tau rudhirāraktadehakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलमित्रश्चिरं युद्धं विधाय सुमदेन हि । मूर्च्छामप्रापयत्तं वै बाणैः सुशितपर्वभिः
balamitraściraṃ yuddhaṃ vidhāya sumadena hi | mūrcchāmaprāpayattaṃ vai bāṇaiḥ suśitaparvabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलेन क्षणान्नीतो मूर्च्छां चैतन्यवर्जिताम् । जयमाप्तं तु कटकं शत्रुघ्नस्य भटार्दनम्
puṣkalena kṣaṇānnīto mūrcchāṃ caitanyavarjitām | jayamāptaṃ tu kaṭakaṃ śatrughnasya bhaṭārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्समये सांबः स्यंदनं वरमास्थितः । विस्फारयन्धनुर्दिव्यमुपाधावद्भटानिमान्
etasminsamaye sāṃbaḥ syaṃdanaṃ varamāsthitaḥ | visphārayandhanurdivyamupādhāvadbhaṭānimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जटाजूटांतरगतां चंद्ररेखां वहन्महान् । सर्पाभूषां मनःस्पर्शां दधदाजगवं धनुः
jaṭājūṭāṃtaragatāṃ caṃdrarekhāṃ vahanmahān | sarpābhūṣāṃ manaḥsparśāṃ dadhadājagavaṃ dhanuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्च्छितान्स्वजनान्दृष्ट्वा भक्तार्तिघ्नो महेश्वरः । योद्धुं प्रायान्महासैन्यैः शत्रुघ्नस्य भटानिमान्
mūrcchitānsvajanāndṛṣṭvā bhaktārtighno maheśvaraḥ | yoddhuṃ prāyānmahāsainyaiḥ śatrughnasya bhaṭānimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सगणः सपरीवारः कंपयन्पृथिवीतलम् । भक्तरक्षार्थमागच्छंस्त्रिपुरं तु पुरा यथा
sagaṇaḥ saparīvāraḥ kaṃpayanpṛthivītalam | bhaktarakṣārthamāgacchaṃstripuraṃ tu purā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोपाच्छोणतरे नेत्रे वहन्प्रलयकारकः । पश्यन्वीरान्बहुमतीन्पिनाकी देववंदितः
kopācchoṇatare netre vahanpralayakārakaḥ | paśyanvīrānbahumatīnpinākī devavaṃditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमागतं महेशानं वीक्ष्य रामानुजो बली । जगाम समरे योद्धुं सर्वदेवशिरोमणिम्
tamāgataṃ maheśānaṃ vīkṣya rāmānujo balī | jagāma samare yoddhuṃ sarvadevaśiromaṇim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथागतं तु शत्रुघ्नं रुद्रो वीक्ष्य पिनाकधृक् । उवाच परमापन्नः कोपं सगुणचापधृक्
athāgataṃ tu śatrughnaṃ rudro vīkṣya pinākadhṛk | uvāca paramāpannaḥ kopaṃ saguṇacāpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलेन महत्कर्म कृतं रामांघ्रिसेविना । मद्भक्तं यो रणे हत्वा गतः समरमंडलम्
puṣkalena mahatkarma kṛtaṃ rāmāṃghrisevinā | madbhaktaṃ yo raṇe hatvā gataḥ samaramaṃḍalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य क्वास्ति परो वीरः पुष्कलः परमास्त्रवित् । तं हत्वा सुखमाप्स्यामि समरे भक्तपीडनम्
adya kvāsti paro vīraḥ puṣkalaḥ paramāstravit | taṃ hatvā sukhamāpsyāmi samare bhaktapīḍanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच इत्युक्त्वा वीरभद्रं स प्रेषयामास पुष्कलम् । याहि त्वं समरे योद्धुं पुष्कलं सेवकार्दनम्
śeṣa uvāca ityuktvā vīrabhadraṃ sa preṣayāmāsa puṣkalam | yāhi tvaṃ samare yoddhuṃ puṣkalaṃ sevakārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नंदिनं प्रेषयामास हनूमंतं महाबलम् । कुशध्वजं प्रचंडं तु भृंगिणं च सुबाहुकम्
naṃdinaṃ preṣayāmāsa hanūmaṃtaṃ mahābalam | kuśadhvajaṃ pracaṃḍaṃ tu bhṛṃgiṇaṃ ca subāhukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमदं चंडनामानं गणं स्वीयं समादिशत् । पुष्कलस्तु समायांतं वीरभद्रं महागणम्
sumadaṃ caṃḍanāmānaṃ gaṇaṃ svīyaṃ samādiśat | puṣkalastu samāyāṃtaṃ vīrabhadraṃ mahāgaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महारुद्रस्य संवीक्ष्य योद्धुं प्रायान्महामनाः । पुष्कलः पंचभिर्बाणैस्ताडयामास संयुगे
mahārudrasya saṃvīkṣya yoddhuṃ prāyānmahāmanāḥ | puṣkalaḥ paṃcabhirbāṇaistāḍayāmāsa saṃyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैर्बाणैः क्षतगात्रस्तु त्रिशूलं स समादिशत् । स त्रिशूलं क्षणाच्छित्त्वा व्यगर्जत महाबलः
tairbāṇaiḥ kṣatagātrastu triśūlaṃ sa samādiśat | sa triśūlaṃ kṣaṇācchittvā vyagarjata mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छिन्नं स्वीयं त्रिशूलं वै वीक्ष्य रुद्रानुगो बली । खट्वांगेन जघानाशु मस्तके भारतिं द्विज
chinnaṃ svīyaṃ triśūlaṃ vai vīkṣya rudrānugo balī | khaṭvāṃgena jaghānāśu mastake bhāratiṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खट्वांगाभिहतः सोऽथ मुमूर्च्छ क्षणमुद्भटः । विहाय मूर्च्छां सद्वीरः पुष्कलः परमास्त्रवित्
khaṭvāṃgābhihataḥ so'tha mumūrccha kṣaṇamudbhaṭaḥ | vihāya mūrcchāṃ sadvīraḥ puṣkalaḥ paramāstravit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरैश्चिच्छेद खट्वांगं करस्थं तस्य तत्क्षणात् । वीरभद्रः स्वकेच्छिन्ने खट्वांगे करसंस्थिते
śaraiściccheda khaṭvāṃgaṃ karasthaṃ tasya tatkṣaṇāt | vīrabhadraḥ svakecchinne khaṭvāṃge karasaṃsthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमक्रोधमापन्नो बभंज रथिनो रथम् । भंक्त्वा रथं तु वीरस्य पदातिं च विधाय सः
paramakrodhamāpanno babhaṃja rathino ratham | bhaṃktvā rathaṃ tu vīrasya padātiṃ ca vidhāya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाहुयुद्धेन युयुधे पुष्कलेन महात्मना । स पुष्कलो रथं त्यक्त्वा चूर्णितं तेन वेगतः
bāhuyuddhena yuyudhe puṣkalena mahātmanā | sa puṣkalo rathaṃ tyaktvā cūrṇitaṃ tena vegataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्टिना ताडयामास वीरभद्रं महाबलः । अन्योन्यं मुष्टिभिर्घ्नंतावूरुभिर्जानुभिस्तथा
muṣṭinā tāḍayāmāsa vīrabhadraṃ mahābalaḥ | anyonyaṃ muṣṭibhirghnaṃtāvūrubhirjānubhistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परवधोद्युक्तौ परस्परजयैषिणौ । एवं चतुर्दिनमभूद्रात्रिं दिवमपीशयोः
parasparavadhodyuktau parasparajayaiṣiṇau | evaṃ caturdinamabhūdrātriṃ divamapīśayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कोपि तत्र हीयेत न जीयेत महाबलः । पंचमे तु दिने वृत्ते वीरभद्रो महाबलः
na kopi tatra hīyeta na jīyeta mahābalaḥ | paṃcame tu dine vṛtte vīrabhadro mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा नभ उड्डीनो महावीरं तु पुष्कलम् । तत्र युद्धं तयोरासीद्देवासुरविमोहनम्
gṛhītvā nabha uḍḍīno mahāvīraṃ tu puṣkalam | tatra yuddhaṃ tayorāsīddevāsuravimohanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुष्टिना चरणाघातैर्बाहुभिः सुखुरैर्महत् । तदात्यंतं प्रकुपितः पुष्कलो वीरभद्रकम्
muṣṭinā caraṇāghātairbāhubhiḥ sukhurairmahat | tadātyaṃtaṃ prakupitaḥ puṣkalo vīrabhadrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा कंठदेशे तु ताडयामास भूतले । तत्प्रहारेण व्यथितो वीरभद्रो महाबलः
gṛhītvā kaṃṭhadeśe tu tāḍayāmāsa bhūtale | tatprahāreṇa vyathito vīrabhadro mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा पुष्कलं पादे जघानास्फालयन्मुहुः । ताडयित्वा महीदेशे पुष्कलं सुमहाबलः
gṛhītvā puṣkalaṃ pāde jaghānāsphālayanmuhuḥ | tāḍayitvā mahīdeśe puṣkalaṃ sumahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिशूलेन चकर्ताशु शिरो ज्वलितकुंडलम् । जगर्ज पुष्कलं हत्वा वीरभद्रो महाबलः
triśūlena cakartāśu śiro jvalitakuṃḍalam | jagarja puṣkalaṃ hatvā vīrabhadro mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्जता तेन शार्वेण प्रापितास्त्रा समुद्भटाः । हाहाकारो महानासीत्पुष्कले पतिते रणे
garjatā tena śārveṇa prāpitāstrā samudbhaṭāḥ | hāhākāro mahānāsītpuṣkale patite raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रासं प्रापुर्जनाः सर्वे रणमध्ये सुकोविदाः । ते शशंशुश्च शत्रुघ्नं पुष्कलं पतितं रणे
trāsaṃ prāpurjanāḥ sarve raṇamadhye sukovidāḥ | te śaśaṃśuśca śatrughnaṃ puṣkalaṃ patitaṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहतं वीरभद्रेण महेश्वरगणेन वै । इत्याश्रुत्य महावीरः पुष्कलस्य वधं तदा
nihataṃ vīrabhadreṇa maheśvaragaṇena vai | ityāśrutya mahāvīraḥ puṣkalasya vadhaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखं प्राप्तो रणेऽत्यतं कंपमानः शुचा महान् । तं दुःखितं च शत्रुघ्नं ज्ञात्वा रुद्रो ऽब्रवीद्वचः
duḥkhaṃ prāpto raṇe'tyataṃ kaṃpamānaḥ śucā mahān | taṃ duḥkhitaṃ ca śatrughnaṃ jñātvā rudro 'bravīdvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्नं समरे वीरं शोचंतं पुष्कले हते । रे शत्रुघ्न रणे शोकं मा कृथाः सुमहाबल
śatrughnaṃ samare vīraṃ śocaṃtaṃ puṣkale hate | re śatrughna raṇe śokaṃ mā kṛthāḥ sumahābala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीराणां रणमध्ये तु पातनं कीर्तये स्मृतम् । धन्यो वीरः पुष्कलाख्यो यश्च वै दिनपंचकम्
vīrāṇāṃ raṇamadhye tu pātanaṃ kīrtaye smṛtam | dhanyo vīraḥ puṣkalākhyo yaśca vai dinapaṃcakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युयुधे वीरभद्रेण महाप्रलयकारिणा । येन क्षणाद्विनिहतो दक्षो मदपमानकृत्
yuyudhe vīrabhadreṇa mahāpralayakāriṇā | yena kṣaṇādvinihato dakṣo madapamānakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणाद्विनिहता येन दैत्यास्त्रिपुरसैनिकाः । तस्माद्युद्ध्स्व राजेंद्र शोकं त्यक्त्वा महाबल
kṣaṇādvinihatā yena daityāstripurasainikāḥ | tasmādyuddhsva rājeṃdra śokaṃ tyaktvā mahābala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्नात्तिष्ठाद्य वीराग्र्य मयि योद्धरि संस्थिते । शोकं संत्यज्य शत्रुघ्नो वीरश्चुक्रोध शंकरम्
yatnāttiṣṭhādya vīrāgrya mayi yoddhari saṃsthite | śokaṃ saṃtyajya śatrughno vīraścukrodha śaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्तसज्जधनुर्बाणैः प्रचच्छाद महेश्वरम् । ते बाणाः सुरशीर्षण्य वपुषं क्षतविक्षतम्
āttasajjadhanurbāṇaiḥ pracacchāda maheśvaram | te bāṇāḥ suraśīrṣaṇya vapuṣaṃ kṣatavikṣatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकुर्वत महच्चित्रं भक्तरक्षार्थमागतम् । ते बाणाः शंकरस्यापि बाणा नभसि संस्थिताः
akurvata mahaccitraṃ bhaktarakṣārthamāgatam | te bāṇāḥ śaṃkarasyāpi bāṇā nabhasi saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याप्यैतत्सकलं विश्वं चित्रकारि मुनेरपि । तद्बाणयोर्युद्धबलं वीक्ष्य सर्वत्र मेनिरे
vyāpyaitatsakalaṃ viśvaṃ citrakāri munerapi | tadbāṇayoryuddhabalaṃ vīkṣya sarvatra menire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रलयं लोकसंहारकारकं सर्वमोहकम् । आकाशे तु विमानानि संश्रित्य स्वपुरस्थिताः
pralayaṃ lokasaṃhārakārakaṃ sarvamohakam | ākāśe tu vimānāni saṃśritya svapurasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोकयितुमागत्य प्रशंसंति तयोर्भृशम् । अयं लोकत्रयस्यास्य प्रलयोत्पत्तिकारकः
vilokayitumāgatya praśaṃsaṃti tayorbhṛśam | ayaṃ lokatrayasyāsya pralayotpattikārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असावपि महाराज रामचंद्रस्य चानुजः । किमिदं भविता को वा जेष्यति क्षितिमंडले
asāvapi mahārāja rāmacaṃdrasya cānujaḥ | kimidaṃ bhavitā ko vā jeṣyati kṣitimaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पराजयं वा को वीरः प्राप्स्यते रणमूर्धनि । एवमेकादशाहानि वृत्तं युद्धं परस्परम्
parājayaṃ vā ko vīraḥ prāpsyate raṇamūrdhani | evamekādaśāhāni vṛttaṃ yuddhaṃ parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशे दिवसे प्राप्ते मुमोचास्त्रं नराधिपः । ब्रह्मसंज्ञं महादेवं हंतुं क्रोधसमन्वितः
dvādaśe divase prāpte mumocāstraṃ narādhipaḥ | brahmasaṃjñaṃ mahādevaṃ haṃtuṃ krodhasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सविज्ञाय महास्त्रं तन्मुक्तं शत्रुघ्नवैरिणा । हसन्नप्यपिबत्तेन मुक्तं ब्रह्मशिरो महत्
savijñāya mahāstraṃ tanmuktaṃ śatrughnavairiṇā | hasannapyapibattena muktaṃ brahmaśiro mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यंतं विस्मयं प्राप्य किं कर्तव्यमतः परम् । एवं विचारयुक्तस्य हृदये ज्वलनोपमम्
atyaṃtaṃ vismayaṃ prāpya kiṃ kartavyamataḥ param | evaṃ vicārayuktasya hṛdaye jvalanopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरं वै निचखानाशु देवदेव शिरोमणिः । तेन बाणेन शत्रुघ्नो मूर्च्छितो रणमंडले
śaraṃ vai nicakhānāśu devadeva śiromaṇiḥ | tena bāṇena śatrughno mūrcchito raṇamaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हाहाभूतमभूत्सर्वं कटकं भटसेवितम् । वीराः सर्वे रुद्रगणैः पातिताः पृथिवीतले
hāhābhūtamabhūtsarvaṃ kaṭakaṃ bhaṭasevitam | vīrāḥ sarve rudragaṇaiḥ pātitāḥ pṛthivītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुबाहुसुमदोन्मुख्याः स्वबाहुबलदर्पिताः । पतितं मूर्च्छया वीक्ष्य शत्रुघ्नं शरपीडितम्
subāhusumadonmukhyāḥ svabāhubaladarpitāḥ | patitaṃ mūrcchayā vīkṣya śatrughnaṃ śarapīḍitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलं तु रथे स्थाप्य सेवकैः परिरक्षितुम् । हनूमानागतो योद्धुं शिवं संहारकारकम्
puṣkalaṃ tu rathe sthāpya sevakaiḥ parirakṣitum | hanūmānāgato yoddhuṃ śivaṃ saṃhārakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरामस्मरणं योधान्स्वीयान्विप्र प्रहर्षितान् । प्रकुर्वन्रोषितस्तीव्रं लांगूलं च प्रकंपयन्
śrīrāmasmaraṇaṃ yodhānsvīyānvipra praharṣitān | prakurvanroṣitastīvraṃ lāṃgūlaṃ ca prakaṃpayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.