शेष उवाच।
आगतं वीक्ष्य श्रीरामं शत्रुघ्नः प्रणतार्तिहम् ।
भ्रातरं सकलाद्दुःखान्मुक्तोऽभूद्द्विजसत्तम
śeṣa uvāca|
āgataṃ vīkṣya śrīrāmaṃ śatrughnaḥ praṇatārtiham |
bhrātaraṃ sakalādduḥkhānmukto'bhūddvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनूमान्वीक्ष्य विभ्रांतो रामस्य चरणौ मुदा ।
ववंदे भक्तरक्षार्थमागतं निजगाद च
hanūmānvīkṣya vibhrāṃto rāmasya caraṇau mudā |
vavaṃde bhaktarakṣārthamāgataṃ nijagāda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिंस्तवैतद्युक्तं तु स्वभक्तपरिपालनम् ।
यत्संग्रामे जितं सर्वं पाशबद्धममोचयः
svāmiṃstavaitadyuktaṃ tu svabhaktaparipālanam |
yatsaṃgrāme jitaṃ sarvaṃ pāśabaddhamamocayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं त्विदानीं धन्या वै यद्द्रक्ष्यामो भवत्पदे ।
जेष्यामोऽरीन्क्षणादेव त्वत्कृपातो रघूद्वह
vayaṃ tvidānīṃ dhanyā vai yaddrakṣyāmo bhavatpade |
jeṣyāmo'rīnkṣaṇādeva tvatkṛpāto raghūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
स्थाणुस्तदागतं रामं योगिनां ध्यानगोचरम् ।
पतित्वा पादयोर्विप्र जगाद प्रणताभयम्
śeṣa uvāca|
sthāṇustadāgataṃ rāmaṃ yogināṃ dhyānagocaram |
patitvā pādayorvipra jagāda praṇatābhayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्त्वं पुरुषः साक्षात्प्रकृतेः पर ईर्यसे ।
यः स्वांशकलया विश्वं सृजस्यवसि हंसि च
ekastvaṃ puruṣaḥ sākṣātprakṛteḥ para īryase |
yaḥ svāṃśakalayā viśvaṃ sṛjasyavasi haṃsi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरूपस्त्वमशेषस्य जगतः कारणं परम् ।
एक एव त्रिधारूपं गृह्णासि कुहकान्वितः
arūpastvamaśeṣasya jagataḥ kāraṇaṃ param |
eka eva tridhārūpaṃ gṛhṇāsi kuhakānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृष्टौ विधातृरूपेण पालने स्वयमास च ।
प्रलये जगतः साक्षादहं शर्वाख्यतां गतः
sṛṣṭau vidhātṛrūpeṇa pālane svayamāsa ca |
pralaye jagataḥ sākṣādahaṃ śarvākhyatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव यत्परमेशस्य हयमेधक्रतुक्रिया ।
ब्रह्महत्यापनोदाय तद्विडंबनमद्भुतम्
tava yatparameśasya hayamedhakratukriyā |
brahmahatyāpanodāya tadviḍaṃbanamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पादशौचममलं गंगाख्यं शिरसोंऽतरा ।
वहामि पापशांत्यर्थं तस्य ते पातकं कुतः
yatpādaśaucamamalaṃ gaṃgākhyaṃ śirasoṃ'tarā |
vahāmi pāpaśāṃtyarthaṃ tasya te pātakaṃ kutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया बह्वपकाराय कृतं कर्म तव स्फुटम् ।
क्षम्यतां तत्कृपालो हि भवतो व्यवधायकम्
mayā bahvapakārāya kṛtaṃ karma tava sphuṭam |
kṣamyatāṃ tatkṛpālo hi bhavato vyavadhāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करोमि मया सत्यपालनार्थमिदं कृतम् ।
जानन्प्रभावं भवतो भक्तरक्षार्थमागतः
kiṃ karomi mayā satyapālanārthamidaṃ kṛtam |
jānanprabhāvaṃ bhavato bhaktarakṣārthamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ पुरा उज्जयिन्यां महाकालनिकेतने ।
स्नात्वा शिप्राख्य सरिति तपस्तेपे महाद्भुतम्
asau purā ujjayinyāṃ mahākālaniketane |
snātvā śiprākhya sariti tapastepe mahādbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रसन्नो जातोऽहं जगाद भूमिपं प्रति ।
याचस्वेति महाराज स वव्रे राज्यमद्भुतम्
tataḥ prasanno jāto'haṃ jagāda bhūmipaṃ prati |
yācasveti mahārāja sa vavre rājyamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया प्रोक्तं देवपुरे तव राज्यं भविष्यति ।
यावद्रामहयः पुर्यामागमिष्यति याज्ञिकः
mayā proktaṃ devapure tava rājyaṃ bhaviṣyati |
yāvadrāmahayaḥ puryāmāgamiṣyati yājñikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावत्प्रभृत्यहं स्थास्ये तव रक्षार्थमुद्यतः ।
एतद्दत्तवरो राम किं करोमि स्वसत्यतः
tāvatprabhṛtyahaṃ sthāsye tava rakṣārthamudyataḥ |
etaddattavaro rāma kiṃ karomi svasatyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृणितोऽस्म्यधुना राज्ञा सपुत्रपशुबांधवः ।
हयं समर्प्यते पादसेवां राजा विधास्यति
ghṛṇito'smyadhunā rājñā saputrapaśubāṃdhavaḥ |
hayaṃ samarpyate pādasevāṃ rājā vidhāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
इति वाक्यं समाकर्ण्य महेशस्य रघूत्तमः ।
उवाच धीरया वाचा कृपया पूर्णलोचनः
śeṣa uvāca|
iti vākyaṃ samākarṇya maheśasya raghūttamaḥ |
uvāca dhīrayā vācā kṛpayā pūrṇalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राम उवाच।
देवानामयमेवास्ति धर्मो भक्तस्य पालनम् ।
त्वया साधुकृतं कर्म यद्भक्तो रक्षितोऽधुना
rāma uvāca|
devānāmayamevāsti dharmo bhaktasya pālanam |
tvayā sādhukṛtaṃ karma yadbhakto rakṣito'dhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममासि हृदये शर्व भवतो हृदये त्वहम् ।
आवयोरंतरं नास्ति मूढाः पश्यंति दुर्धियः
mamāsi hṛdaye śarva bhavato hṛdaye tvaham |
āvayoraṃtaraṃ nāsti mūḍhāḥ paśyaṃti durdhiyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये भेदं विदधत्यद्धा आवयोरेकरूपयोः ।
कुंभीपाकेषु पच्यंते नराः कल्पसहस्रकम्
ye bhedaṃ vidadhatyaddhā āvayorekarūpayoḥ |
kuṃbhīpākeṣu pacyaṃte narāḥ kalpasahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये त्वद्भक्तास्त एवासन्मद्भक्ता धर्मसंयुताः ।
मद्भक्ता अपि भूयस्या भक्त्या तव नतिंकराः
ye tvadbhaktāsta evāsanmadbhaktā dharmasaṃyutāḥ |
madbhaktā api bhūyasyā bhaktyā tava natiṃkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
इत्थं भाषितमाकर्ण्य शर्वो वीरमणिं नृपम् ।
मूर्च्छितं जीवयामास करस्पर्शादिना प्रभुः
śeṣa uvāca|
itthaṃ bhāṣitamākarṇya śarvo vīramaṇiṃ nṛpam |
mūrcchitaṃ jīvayāmāsa karasparśādinā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानपि सुतानस्य मूर्च्छिताञ्छरपीडितान् ।
जीवयामास स मृडः समर्थः प्रभुरीश्वरः
anyānapi sutānasya mūrcchitāñcharapīḍitān |
jīvayāmāsa sa mṛḍaḥ samarthaḥ prabhurīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सज्जं विधाय तं भूपं श्रीरामपदयोर्नतिम् ।
कारयामास भूतेशः पुत्रपौत्रैः परीवृतम्
sajjaṃ vidhāya taṃ bhūpaṃ śrīrāmapadayornatim |
kārayāmāsa bhūteśaḥ putrapautraiḥ parīvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यो राजा वीरमणिर्यो ददर्श रघूत्तमम् ।
योगिभिर्योगनिष्ठाभिर्दुष्प्रापमयुतायुतैः
dhanyo rājā vīramaṇiryo dadarśa raghūttamam |
yogibhiryoganiṣṭhābhirduṣprāpamayutāyutaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते नत्वा रघुनाथं तं कृतार्थी कृतविग्रहाः ।
ब्रह्मादिभिः पूज्यतमा अभूवन्द्विजसत्तम
te natvā raghunāthaṃ taṃ kṛtārthī kṛtavigrahāḥ |
brahmādibhiḥ pūjyatamā abhūvandvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्न हनुमद्भ्यां च पुष्कलादिभिरुद्भटैः ।
परिष्टुताय रामाय ददौ राजा हयोत्तमम्
śatrughna hanumadbhyāṃ ca puṣkalādibhirudbhaṭaiḥ |
pariṣṭutāya rāmāya dadau rājā hayottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्येन सहितं सर्वं सपुत्रपशुबांधवम् ।
शर्वेण प्रेरितः प्रादाद्भूपो वीरमणिस्तदा
rājyena sahitaṃ sarvaṃ saputrapaśubāṃdhavam |
śarveṇa preritaḥ prādādbhūpo vīramaṇistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो रामो नुतः सर्वैर्वैरिभिर्निजसेवकैः ।
शत्रुघ्नादिभिरत्यंतमुत्सुकैश्च विशेषतः
tato rāmo nutaḥ sarvairvairibhirnijasevakaiḥ |
śatrughnādibhiratyaṃtamutsukaiśca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथे मणिमये तिष्ठन्बभूव स तिरोहितः ।
अंतर्हिते रामभद्रे सर्वे प्रापुः सुविस्मयम्
rathe maṇimaye tiṣṭhanbabhūva sa tirohitaḥ |
aṃtarhite rāmabhadre sarve prāpuḥ suvismayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा जानीहि मनुष्यं तं रामं लोकैकवंदितम् ।
जले स्थले च सर्वत्र वर्तते संस्थितः सदा
mā jānīhi manuṣyaṃ taṃ rāmaṃ lokaikavaṃditam |
jale sthale ca sarvatra vartate saṃsthitaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वीरा अलं हृष्टा अन्योन्यं परिरेभिरे ।
तूर्यमंगलवादित्रैः सुमहानुत्सवोऽभवत्
tato vīrā alaṃ hṛṣṭā anyonyaṃ parirebhire |
tūryamaṃgalavāditraiḥ sumahānutsavo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मुक्तो हयः सर्वैर्वीरैः शस्त्रास्त्रकोविदैः ।
सर्वैरनुगतः प्रीतैर्विस्मयेन समन्वितैः
tato mukto hayaḥ sarvairvīraiḥ śastrāstrakovidaiḥ |
sarvairanugataḥ prītairvismayena samanvitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्वः सत्यप्रतिज्ञश्च तमनुज्ञाप्य सेवकम् ।
श्रीरामं शरणं प्रोच्य याहि लोकैकदुर्ल्लभम्
śarvaḥ satyapratijñaśca tamanujñāpya sevakam |
śrīrāmaṃ śaraṇaṃ procya yāhi lokaikadurllabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयमंतर्हितस्तत्र प्रलयोत्पत्तिकारकः ।
कैलासमगमच्छर्वः सेवकैः परिशोभितः
svayamaṃtarhitastatra pralayotpattikārakaḥ |
kailāsamagamaccharvaḥ sevakaiḥ pariśobhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूपो वीरमणिर्ध्यायञ्छ्रीरामचरणोदजम् ।
शत्रुघ्नेन ययौ साकं बलिना बलसंयुतः
bhūpo vīramaṇirdhyāyañchrīrāmacaraṇodajam |
śatrughnena yayau sākaṃ balinā balasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्रामस्य चरितं ये शृण्वंति नरोत्तमाः ।
तेषां संसारजं दुःखं न भविष्यति कर्हिचित्
etadrāmasya caritaṃ ye śṛṇvaṃti narottamāḥ |
teṣāṃ saṃsārajaṃ duḥkhaṃ na bhaviṣyati karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे हयप्रस्थानंनाम षट्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe hayaprasthānaṃnāma ṣaṭcatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.