Padma Purāṇa 5.54

शेष उवाच। गतः प्रातःक्रियां कर्तुं समिधस्तत्क्रियार्हकाः । आनेतुं जानकीसूनुर्वृतो मुनिसुतैर्लवः

śeṣa uvāca| gataḥ prātaḥkriyāṃ kartuṃ samidhastatkriyārhakāḥ | ānetuṃ jānakīsūnurvṛto munisutairlavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्श तत्र यज्ञाश्वं स्वर्णपत्रेण चिह्नितम् । कुंकुमागरुकस्तूरी दिव्यगंधेन वासितम्

dadarśa tatra yajñāśvaṃ svarṇapatreṇa cihnitam | kuṃkumāgarukastūrī divyagaṃdhena vāsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलोक्य जातकुतुको मुनिपुत्रानुवाच सः । अर्वा कस्य मनोवेगः प्राप्तो दैवान्मदाश्रमम्

vilokya jātakutuko muniputrānuvāca saḥ | arvā kasya manovegaḥ prāpto daivānmadāśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगच्छंतु मया सार्धं प्रेक्षंतां मा भयं कृथाः । इत्युक्त्वा स लवस्तूर्णं वाहस्य निकटे गतः

āgacchaṃtu mayā sārdhaṃ prekṣaṃtāṃ mā bhayaṃ kṛthāḥ | ityuktvā sa lavastūrṇaṃ vāhasya nikaṭe gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रराज समीपस्थो वाहस्य रघुवंशजः । धनुर्बाणधरः स्कंधे जयंत इव दुर्जयः

sa rarāja samīpastho vāhasya raghuvaṃśajaḥ | dhanurbāṇadharaḥ skaṃdhe jayaṃta iva durjayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गत्वा मुनिसुतैः सार्धं वाचयामास पत्रकम् । भालस्थितं स्पष्टवर्णराजिराजितमुत्तमम्

gatvā munisutaiḥ sārdhaṃ vācayāmāsa patrakam | bhālasthitaṃ spaṣṭavarṇarājirājitamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवस्वतो महान्वंशः सर्वलोकेषु विश्रुतः । यत्र कोपि पराबाधी न परद्रव्यलंपटः

vivasvato mahānvaṃśaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ | yatra kopi parābādhī na paradravyalaṃpaṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्यवंशध्वजो धन्वी धनुर्दीक्षा गुरुर्गुरुः । यं देवाः सामराः सर्वे नमंति मणिमौलिभिः

sūryavaṃśadhvajo dhanvī dhanurdīkṣā gururguruḥ | yaṃ devāḥ sāmarāḥ sarve namaṃti maṇimaulibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यात्मजो वीर बलदर्पहारी रघूद्वहः । रामचंद्रो महाभागः सर्वशूरशिरोमणिः

tasyātmajo vīra baladarpahārī raghūdvahaḥ | rāmacaṃdro mahābhāgaḥ sarvaśūraśiromaṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्माता कोशलनृपपुत्रीरत्नसमुद्भवा । तस्याः कुक्षिभवं रत्नं रामः शत्रुक्षयंकरः

tanmātā kośalanṛpaputrīratnasamudbhavā | tasyāḥ kukṣibhavaṃ ratnaṃ rāmaḥ śatrukṣayaṃkaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करोति हयमेधं स ब्राह्मणेन सुशिक्षितः । रावणाभिधविप्रेंद्र वधपापापनुत्तये

karoti hayamedhaṃ sa brāhmaṇena suśikṣitaḥ | rāvaṇābhidhavipreṃdra vadhapāpāpanuttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोचितस्तेन वाहानां मुख्योऽसौ याज्ञिको हयः । महाबलपरीवारो परिखाभिः सुरक्षितः

mocitastena vāhānāṃ mukhyo'sau yājñiko hayaḥ | mahābalaparīvāro parikhābhiḥ surakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्रक्षकोऽस्ति मद्भ्राता शत्रुघ्नो लवणांतकः । हस्त्यश्वरथपादातसंघसेनासमन्वितः

tadrakṣako'sti madbhrātā śatrughno lavaṇāṃtakaḥ | hastyaśvarathapādātasaṃghasenāsamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य राज्ञ इति श्रेष्ठो मानो जायेत्स्वकान्मदात् । शूरा वयं धनुर्धारि श्रेष्ठा वयमिहोत्कटाः

yasya rājña iti śreṣṭho māno jāyetsvakānmadāt | śūrā vayaṃ dhanurdhāri śreṣṭhā vayamihotkaṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते गृह्णंतु बलाद्वाहं रत्नमालाविभूषितम् । मनोवेगं कामजवं सर्वगत्याधिभास्वरम्

te gṛhṇaṃtu balādvāhaṃ ratnamālāvibhūṣitam | manovegaṃ kāmajavaṃ sarvagatyādhibhāsvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मोचयिता भ्राता शत्रुघ्नो लीलया हठात् । शरासनविनिर्मुक्त वत्सदंतकृतव्यथात्

tato mocayitā bhrātā śatrughno līlayā haṭhāt | śarāsanavinirmukta vatsadaṃtakṛtavyathāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये क्षत्रियाः क्षत्रियकन्यकायां । जाताश्च सत्क्षेत्रकुलेषु सत्सु । गृह्णंतु ते तद्विपरीतदेहा । नमंतु राज्यं रघवे निवेद्य

ye kṣatriyāḥ kṣatriyakanyakāyāṃ | jātāśca satkṣetrakuleṣu satsu | gṛhṇaṃtu te tadviparītadehā | namaṃtu rājyaṃ raghave nivedya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संवाच्य कुपितो लवः शस्त्रधनुर्धरः । उवाच मुनिपुत्रांस्तान्रोषगद्गदभाषितः

iti saṃvācya kupito lavaḥ śastradhanurdharaḥ | uvāca muniputrāṃstānroṣagadgadabhāṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यत क्षिप्रमेतस्य धृष्टत्वं क्षत्रियस्य वै । लिलेख यो भालपत्रे स्वप्रतापबलं नृपः

paśyata kṣiprametasya dhṛṣṭatvaṃ kṣatriyasya vai | lilekha yo bhālapatre svapratāpabalaṃ nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोऽसौ रामः कः शत्रुघ्नः कीटाः स्वल्पबलाश्रिताः । क्षत्रियाणां कुले जाता एते न वयमुत्तमाः

ko'sau rāmaḥ kaḥ śatrughnaḥ kīṭāḥ svalpabalāśritāḥ | kṣatriyāṇāṃ kule jātā ete na vayamuttamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्य वीरसूर्माता जानकी न कुशप्रसूः । या रत्नं कुशसंज्ञं तु दधाराग्निमिवारणिः

etasya vīrasūrmātā jānakī na kuśaprasūḥ | yā ratnaṃ kuśasaṃjñaṃ tu dadhārāgnimivāraṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदानीं क्षत्रियत्वादि दर्शयिष्यामि सर्वतः । यदि क्षत्रियभूरेष भविष्यति च शत्रुहा

idānīṃ kṣatriyatvādi darśayiṣyāmi sarvataḥ | yadi kṣatriyabhūreṣa bhaviṣyati ca śatruhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीष्यति मया बद्धं वाहं यज्ञक्रियोचितम् । नोचेत्क्षत्रत्वमुन्मुच्य कुशस्य चरणार्चकः

gṛhīṣyati mayā baddhaṃ vāhaṃ yajñakriyocitam | nocetkṣatratvamunmucya kuśasya caraṇārcakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधुना मद्धनुर्मुक्तैः शरैः सुप्तो भविष्यति । अन्ये ये च महावीरा रणमंडलभूषणाः

adhunā maddhanurmuktaiḥ śaraiḥ supto bhaviṣyati | anye ye ca mahāvīrā raṇamaṃḍalabhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिवाक्यमुच्चार्य लवो जग्राह तं हयम् । तृणीकृत्य नृपान्सर्वांश्चापबाणधरो वरः

ityādivākyamuccārya lavo jagrāha taṃ hayam | tṛṇīkṛtya nṛpānsarvāṃścāpabāṇadharo varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा मुनिसुताः प्रोचुर्लवं हयजिहीर्षकम् । अयोध्यानृपती रामो महाबलपराक्रमः

tadā munisutāḥ procurlavaṃ hayajihīrṣakam | ayodhyānṛpatī rāmo mahābalaparākramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वाहं न गृह्णाति शक्रोऽपि स्वबलोद्धतः । मा गृहाण शृणुष्वेदं मद्वाक्यं हितसंयुतम्

tasya vāhaṃ na gṛhṇāti śakro'pi svabaloddhataḥ | mā gṛhāṇa śṛṇuṣvedaṃ madvākyaṃ hitasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तं स श्रुतौ धृत्वा जगाद स द्विजात्मजान् । यूयं बलं न जानीथ क्षत्रियाणां द्विजोत्तमाः

ityuktaṃ sa śrutau dhṛtvā jagāda sa dvijātmajān | yūyaṃ balaṃ na jānītha kṣatriyāṇāṃ dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रिया वीर्यशौंडीर्या द्विजा भोजनशालिनः । तस्माद्यूयं गृहे गत्वा भुंजंतु जननी हृतम्

kṣatriyā vīryaśauṃḍīryā dvijā bhojanaśālinaḥ | tasmādyūyaṃ gṛhe gatvā bhuṃjaṃtu jananī hṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तास्तेऽभवंस्तूष्णीं प्रेक्षंतस्तत्पराक्रमम् । लवस्य मुनिपुत्रास्ते संतस्थुर्दूरतो बहिः

ityuktāste'bhavaṃstūṣṇīṃ prekṣaṃtastatparākramam | lavasya muniputrāste saṃtasthurdūrato bahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं व्यतिकरे वृत्ते सेवकास्तस्य भूपतेः । आयातास्तं हयं बद्धं दृष्ट्वा प्रोचुस्तदा लवम्

evaṃ vyatikare vṛtte sevakāstasya bhūpateḥ | āyātāstaṃ hayaṃ baddhaṃ dṛṣṭvā procustadā lavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बबंध को हयमहो रुष्टः कस्य च धर्मराट् । को बाणव्रजमध्यस्थः प्राप्स्यते परमां व्यथाम्

babaṃdha ko hayamaho ruṣṭaḥ kasya ca dharmarāṭ | ko bāṇavrajamadhyasthaḥ prāpsyate paramāṃ vyathām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा लवो जगादाशु मया बद्धोऽश्व उत्तमः । यो मोचयति तस्याशु रुष्टो भ्राता कुशो महान्

tadā lavo jagādāśu mayā baddho'śva uttamaḥ | yo mocayati tasyāśu ruṣṭo bhrātā kuśo mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमः करिष्यति किमु ह्यागतोऽपि स्वयं प्रभुः । नत्वा गमिष्यति क्षिप्रं शरवृष्ट्या सुतोषितः

yamaḥ kariṣyati kimu hyāgato'pi svayaṃ prabhuḥ | natvā gamiṣyati kṣipraṃ śaravṛṣṭyā sutoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेष उवाच। इति वाक्यं समाकर्ण्य बालोयमिति तेब्रुवन् । समागता मोचयितुं हयं बद्धं तु ये हरेः

śeṣa uvāca| iti vākyaṃ samākarṇya bāloyamiti tebruvan | samāgatā mocayituṃ hayaṃ baddhaṃ tu ye hareḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्वैमोचयितुं प्राप्ताञ्छत्रुघ्नस्य च सेवकान् । कोदंडं करयोर्धृत्वा क्षुरप्रान्सममूमुचत्

tānvaimocayituṃ prāptāñchatrughnasya ca sevakān | kodaṃḍaṃ karayordhṛtvā kṣuraprānsamamūmucat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते छिन्नबाहवः शोकाच्छत्रुघ्नं प्रतिसंगताः । पृष्टास्ते जगदुः सर्वे लवात्स्वभुजकृंतनम्

te chinnabāhavaḥ śokācchatrughnaṃ pratisaṃgatāḥ | pṛṣṭāste jagaduḥ sarve lavātsvabhujakṛṃtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखण्डे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे लवेन हयबंधनंनाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe lavena hayabaṃdhanaṃnāma catuḥpaṃcāśattamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.