व्यास उवाच।
एतां श्रुत्वा कथां रम्यां लवस्य बलिनो मुनिः ।
संशयानः पर्यपृच्छन्नागं दशशताननम्
vyāsa uvāca|
etāṃ śrutvā kathāṃ ramyāṃ lavasya balino muniḥ |
saṃśayānaḥ paryapṛcchannāgaṃ daśaśatānanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवात्स्यायन उवाच।
त्वयोक्तं तु पुरा रामः सीतामेकाकिनीं वने ।
रजकस्य दुरुक्त्यासौ तत्याज महि लोलुपः
śrīvātsyāyana uvāca|
tvayoktaṃ tu purā rāmaḥ sītāmekākinīṃ vane |
rajakasya duruktyāsau tatyāja mahi lolupaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानक्यां क्व सुतौ जातौ क्व धनुर्धरतां गतौ ।
कथं च शिक्षिता विद्या यो रामहयमाहरत्
jānakyāṃ kva sutau jātau kva dhanurdharatāṃ gatau |
kathaṃ ca śikṣitā vidyā yo rāmahayamāharat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच।
इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं शेषो नागो महामतिः ।
प्रशस्य विप्रं जगदे रामचारित्रमद्भुतम्
vyāsa uvāca|
iti śrutvā munervākyaṃ śeṣo nāgo mahāmatiḥ |
praśasya vipraṃ jagade rāmacāritramadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
रामो राज्यमयोध्यायां भ्रातृभिः सहितोऽकरोत् ।
धर्मेण पालयन्सर्वं क्षितिखंडं स्वया स्त्रिया
śeṣa uvāca|
rāmo rājyamayodhyāyāṃ bhrātṛbhiḥ sahito'karot |
dharmeṇa pālayansarvaṃ kṣitikhaṃḍaṃ svayā striyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता दधार तद्वीर्यं मासाः पंचाभवंस्तदा ।
अत्यंतं शुशुभे देवी त्रयीव पुरुषं धरा
sītā dadhāra tadvīryaṃ māsāḥ paṃcābhavaṃstadā |
atyaṃtaṃ śuśubhe devī trayīva puruṣaṃ dharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्समये रामः पप्रच्छ च विदेहजाम् ।
कीदृशो दोहदः साध्वि मया ते साध्यते हि सः
kadācitsamaye rāmaḥ papraccha ca videhajām |
kīdṛśo dohadaḥ sādhvi mayā te sādhyate hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रहस्येव तु सा पृष्टा त्रपमाणा पतिं सती ।
लज्जा गद्गद वाग्रामं निजगाद वचोऽमृतम्
rahasyeva tu sā pṛṣṭā trapamāṇā patiṃ satī |
lajjā gadgada vāgrāmaṃ nijagāda vaco'mṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीतोवाच।
त्वत्कृपातो मया सर्वं भुक्तं भोक्ष्यामि शोभनम् ।
न कश्चिन्मानसे कांत विषयो ह्यतिरिच्यते
sītovāca|
tvatkṛpāto mayā sarvaṃ bhuktaṃ bhokṣyāmi śobhanam |
na kaścinmānase kāṃta viṣayo hyatiricyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याभवादृशः स्वामी देवसंस्तुतसत्पदः ।
तस्याः सर्वं वरीवर्ति न किंचिदवशिष्यते
yasyābhavādṛśaḥ svāmī devasaṃstutasatpadaḥ |
tasyāḥ sarvaṃ varīvarti na kiṃcidavaśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमाग्रहात्पृच्छसि मां दोहदं मनसि स्थितम् ।
ब्रवीमि पुरतः सत्यं तव स्वामिन्मनोहर
tvamāgrahātpṛcchasi māṃ dohadaṃ manasi sthitam |
bravīmi purataḥ satyaṃ tava svāminmanohara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरं जातं मया सत्यो लोपामुद्रादिकाः स्त्रियः ।
दृष्ट्वा स्वामिन्मनो द्रष्टुं ता उत्सुकति सुंदरीः
ciraṃ jātaṃ mayā satyo lopāmudrādikāḥ striyaḥ |
dṛṣṭvā svāminmano draṣṭuṃ tā utsukati suṃdarīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राज्यं प्राप्ता त्वया सार्द्धमनेकसुखमास्थिता ।
कृतघ्नाहं कदापीह ता नमस्कर्तुमानसा
rājyaṃ prāptā tvayā sārddhamanekasukhamāsthitā |
kṛtaghnāhaṃ kadāpīha tā namaskartumānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा तपःकोशान्वस्त्राद्यैः परिपूजये ।
रत्नानि चैव भास्वंति भूषा अपि समर्पये
tatra gatvā tapaḥkośānvastrādyaiḥ paripūjaye |
ratnāni caiva bhāsvaṃti bhūṣā api samarpaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मे तोषिताः सत्यो ददत्याशीर्मनोहराः ।
एष मे दोहदः कांत परिपूरय मानसः
yathā me toṣitāḥ satyo dadatyāśīrmanoharāḥ |
eṣa me dohadaḥ kāṃta paripūraya mānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थमाकर्ण्य वचनं सीतायाः सुमनोहरम् ।
जगाद परमप्रीतो रामचंद्रः प्रियां प्रति
itthamākarṇya vacanaṃ sītāyāḥ sumanoharam |
jagāda paramaprīto rāmacaṃdraḥ priyāṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यासि जानकी प्रातर्गमिष्यसि तपोधनाः ।
प्रेक्ष्यतास्तु कृतार्था त्वमागमिष्यसि मेंऽतिकम्
dhanyāsi jānakī prātargamiṣyasi tapodhanāḥ |
prekṣyatāstu kṛtārthā tvamāgamiṣyasi meṃ'tikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति रामवचः श्रुत्वा परमां प्रीतिमाप सा ।
प्रातर्मम भवत्यद्धा तापसीनां समीक्षणम्
iti rāmavacaḥ śrutvā paramāṃ prītimāpa sā |
prātarmama bhavatyaddhā tāpasīnāṃ samīkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तन्निशि रामेण चाराः कीर्तिं निजां श्रुताम् ।
प्रेक्षितुं प्रेषितास्ते तु निशीथे ह्यगमनञ्छनैः
atha tanniśi rāmeṇa cārāḥ kīrtiṃ nijāṃ śrutām |
prekṣituṃ preṣitāste tu niśīthe hyagamanañchanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते प्रत्यहं रामकथाः शृण्वंतः सुमनोहराः ।
तद्दिने गतवंतस्तु धनाढ्यस्य गृहं महत्
te pratyahaṃ rāmakathāḥ śṛṇvaṃtaḥ sumanoharāḥ |
taddine gatavaṃtastu dhanāḍhyasya gṛhaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपं वीक्ष्य प्रज्वलंतं वचनं वीक्ष्य मानुषम् ।
स्थितास्तत्र क्षणं चाराः समशृण्वन्यशो भृशम्
dīpaṃ vīkṣya prajvalaṃtaṃ vacanaṃ vīkṣya mānuṣam |
sthitāstatra kṣaṇaṃ cārāḥ samaśṛṇvanyaśo bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र काचन वामाक्षी बालकं प्रति हर्षिता ।
स्तनं धयंतं निजगौ वाक्यं तु सुमनोहरम्
tatra kācana vāmākṣī bālakaṃ prati harṣitā |
stanaṃ dhayaṃtaṃ nijagau vākyaṃ tu sumanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिब पुत्र यथेष्टं त्वं स्तन्यं मम मनोहरम् ।
पश्चात्तव सुदुष्प्रापं भविष्यति ममात्मज
piba putra yatheṣṭaṃ tvaṃ stanyaṃ mama manoharam |
paścāttava suduṣprāpaṃ bhaviṣyati mamātmaja
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुर्याः पती रामो नीलोत्पलदलप्रभः ।
तत्पुरीस्थजनानां तु न भविष्यति वै जनुः
etatpuryāḥ patī rāmo nīlotpaladalaprabhaḥ |
tatpurīsthajanānāṃ tu na bhaviṣyati vai januḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्माभावात्कथं पानं स्तन्यस्य भुवि जायते ।
तस्मात्पिब मुहुः स्तन्यं दुर्ल्लभं हृदि मन्य च
janmābhāvātkathaṃ pānaṃ stanyasya bhuvi jāyate |
tasmātpiba muhuḥ stanyaṃ durllabhaṃ hṛdi manya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये श्रीरामं स्मरिष्यंति ध्यायंति च वदंति ये ।
तेषामपि पयःपानं न भविष्यति जातुचित्
ye śrīrāmaṃ smariṣyaṃti dhyāyaṃti ca vadaṃti ye |
teṣāmapi payaḥpānaṃ na bhaviṣyati jātucit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादिवाक्यं संश्रुत्य श्रीरामयशसोऽमृतम् ।
हर्षिताः प्रययुर्गेहमन्यद्भाग्यवतो महत्
ityādivākyaṃ saṃśrutya śrīrāmayaśaso'mṛtam |
harṣitāḥ prayayurgehamanyadbhāgyavato mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदन्यश्चरस्तत्र मनोरममिदं गृहम् ।
मत्वा तिष्ठन्हि रामस्य क्षणं शुश्रूषया यशः
tāvadanyaścarastatra manoramamidaṃ gṛham |
matvā tiṣṭhanhi rāmasya kṣaṇaṃ śuśrūṣayā yaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र काचिन्निजं कांतं पर्यंकोपरि सुस्थितम् ।
तांबूलं चर्वती दत्तं भर्त्तास्नेहेन सुंदरी
tatra kācinnijaṃ kāṃtaṃ paryaṃkopari susthitam |
tāṃbūlaṃ carvatī dattaṃ bharttāsnehena suṃdarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कंकणस्वरशोभाढ्या कर्पूरागरुधूपिता ।
कांतं वीक्ष्य चलन्नेत्रा कामरूपमवोचत
kaṃkaṇasvaraśobhāḍhyā karpūrāgarudhūpitā |
kāṃtaṃ vīkṣya calannetrā kāmarūpamavocata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाथ त्वं तादृशो मह्यं भासि यादृग्रघोः पतिः ।
अत्यंतं सुंदरतरं वपुर्बिभ्रत्सुकोमलम्
nātha tvaṃ tādṛśo mahyaṃ bhāsi yādṛgraghoḥ patiḥ |
atyaṃtaṃ suṃdarataraṃ vapurbibhratsukomalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मप्रांतं नेत्रयुग्मं वक्षो मोहनविस्तृतम् ।
भुजौ च सांगदौ बिभ्रत्साक्षाद्राम इवासि मे
padmaprāṃtaṃ netrayugmaṃ vakṣo mohanavistṛtam |
bhujau ca sāṃgadau bibhratsākṣādrāma ivāsi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाकर्ण्य कांतायाः सुमनोहरम् ।
उवाच नेत्रयोः प्रांतं नर्तयन्कामसुंदरः
iti vākyaṃ samākarṇya kāṃtāyāḥ sumanoharam |
uvāca netrayoḥ prāṃtaṃ nartayankāmasuṃdaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु कांते त्वया प्रोक्तं साध्व्या तु सुमनोहरम् ।
पतिव्रतानां तद्योग्यं स्वकांतो राम एव हि
śṛṇu kāṃte tvayā proktaṃ sādhvyā tu sumanoharam |
pativratānāṃ tadyogyaṃ svakāṃto rāma eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं क्वाहं मंदभाग्यः क्व रामो भाग्यवान्महान् ।
क्व चाहं कीटवत्तुच्छः क्व ब्रह्मादिसुरार्चितः
paraṃ kvāhaṃ maṃdabhāgyaḥ kva rāmo bhāgyavānmahān |
kva cāhaṃ kīṭavattucchaḥ kva brahmādisurārcitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खद्योतः क्व नभोरत्नं शलभः क्व नु पामरः ।
गजारिः क्व मृगेंद्रोऽसौ शशकः क्व नु मंदधीः
khadyotaḥ kva nabhoratnaṃ śalabhaḥ kva nu pāmaraḥ |
gajāriḥ kva mṛgeṃdro'sau śaśakaḥ kva nu maṃdadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व च सा जाह्नवी देवी क्व रथ्या जलमुत्पथम् ।
क्व मेरुः सुरसंवासः क्व गुंजापुंजकोल्पकः
kva ca sā jāhnavī devī kva rathyā jalamutpatham |
kva meruḥ surasaṃvāsaḥ kva guṃjāpuṃjakolpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहं क्व क्व रामोऽसौ यत्पादरजसांगना ।
शिलीभूता क्षणाज्जाता ब्रह्ममोहनरूपधृक्
tathāhaṃ kva kva rāmo'sau yatpādarajasāṃganā |
śilībhūtā kṣaṇājjātā brahmamohanarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं प्रब्रुवाणं परिरेभे निजं पतिम् ।
जातकामा हृतप्रेम्णा नर्तित भ्रू धनुर्धरा
iti vākyaṃ prabruvāṇaṃ parirebhe nijaṃ patim |
jātakāmā hṛtapremṇā nartita bhrū dhanurdharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि वाक्यं संश्रुत्य गतश्चान्यनिवेशनम् ।
तावदन्यश्चरो वाक्यं शुश्राव यशसान्वितम्
ityādi vākyaṃ saṃśrutya gataścānyaniveśanam |
tāvadanyaścaro vākyaṃ śuśrāva yaśasānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचित्पुष्पमयीं शय्यां चंदनं सह चंद्रकम् ।
सर्वं विधाय कामार्हं जगाद वचनं पतिम्
kācitpuṣpamayīṃ śayyāṃ caṃdanaṃ saha caṃdrakam |
sarvaṃ vidhāya kāmārhaṃ jagāda vacanaṃ patim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पते कुरुष्व भोगार्हे शयनं पुष्पमंचके ।
चंदनादिकलेपं च तथा भोगमनेकधा
pate kuruṣva bhogārhe śayanaṃ puṣpamaṃcake |
caṃdanādikalepaṃ ca tathā bhogamanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वादृशा एव भोगार्हा न च रामपराङ्मुखाः ।
सर्वं रामकृपाप्राप्तमुपभुंक्ष्व यथातथम्
tvādṛśā eva bhogārhā na ca rāmaparāṅmukhāḥ |
sarvaṃ rāmakṛpāprāptamupabhuṃkṣva yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्सदृशी कामिनी ते चंदनं तापहारकम् ।
पर्यंकः पुष्परचितः सर्वं रामकृपाभवम्
matsadṛśī kāminī te caṃdanaṃ tāpahārakam |
paryaṃkaḥ puṣparacitaḥ sarvaṃ rāmakṛpābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये रामं न भजिष्यंति ते नरा जठरं स्वयम् ।
न भर्तुं शक्नुवंत्येव वस्त्रभोगादि वर्जिताः
ye rāmaṃ na bhajiṣyaṃti te narā jaṭharaṃ svayam |
na bhartuṃ śaknuvaṃtyeva vastrabhogādi varjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ब्रुवंतीं महिलां हर्षितः पतिरब्रवीत् ।
सर्वं तथ्यं ब्रवीषि त्वं मम रामकृपाभवम्
iti bruvaṃtīṃ mahilāṃ harṣitaḥ patirabravīt |
sarvaṃ tathyaṃ bravīṣi tvaṃ mama rāmakṛpābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं रामभद्रस्य यशः श्रुत्वा गतश्चरः ।
तावदन्यस्य वेश्मस्थश्चरोऽन्य शुश्रुवे वचः
ityevaṃ rāmabhadrasya yaśaḥ śrutvā gataścaraḥ |
tāvadanyasya veśmasthaścaro'nya śuśruve vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काचित्कांतेन पर्यंके वीणावादनतत्परा ।
कांतेन रामसत्कीर्तिं गायमाना पतिं जगौ
kācitkāṃtena paryaṃke vīṇāvādanatatparā |
kāṃtena rāmasatkīrtiṃ gāyamānā patiṃ jagau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वामिन्वयं धन्यतमा येषां पुर्याः पतिः प्रभुः ।
श्रीरामः स्वप्रजाः पुत्रानिव पाति च रक्षकः
svāminvayaṃ dhanyatamā yeṣāṃ puryāḥ patiḥ prabhuḥ |
śrīrāmaḥ svaprajāḥ putrāniva pāti ca rakṣakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो महत्कर्मदुःसाध्यं कृतवान्सुलभं न तत् ।
समुद्रं यो निजग्राह सेतुं तत्र बबंध च
yo mahatkarmaduḥsādhyaṃ kṛtavānsulabhaṃ na tat |
samudraṃ yo nijagrāha setuṃ tatra babaṃdha ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणं यो रिपुं हत्वा लंकां संभज्य वानरैः ।
जानकीमाजहारात्र महदाचारमाचरत्
rāvaṇaṃ yo ripuṃ hatvā laṃkāṃ saṃbhajya vānaraiḥ |
jānakīmājahārātra mahadācāramācarat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति प्रोक्तं समाकर्ण्य वचः सुमधुराक्षरम् ।
पतिः स्मितं चकारेमां वाक्यं पुनरथाब्रवीत्
iti proktaṃ samākarṇya vacaḥ sumadhurākṣaram |
patiḥ smitaṃ cakāremāṃ vākyaṃ punarathābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुग्धेनेदं महत्कर्म रामचंद्रस्य भामिनी ।
दशाननवधादीनि समुद्र दमनानि च
mugdhenedaṃ mahatkarma rāmacaṃdrasya bhāminī |
daśānanavadhādīni samudra damanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लीलयायोऽवनिं प्राप्तो ब्रह्मादिप्रार्थितो महान् ।
करोति सच्चरित्राणि महापापहराणि च
līlayāyo'vaniṃ prāpto brahmādiprārthito mahān |
karoti saccaritrāṇi mahāpāpaharāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मा जानीहि नरं रामं कौसल्यानंददायकम् ।
सृजत्यवति हंत्येतद्विश्वं लीलात्तमानुषः
mā jānīhi naraṃ rāmaṃ kausalyānaṃdadāyakam |
sṛjatyavati haṃtyetadviśvaṃ līlāttamānuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्या वयं ये रामस्य पश्यामो मुखपंकजम् ।
ब्रह्मादिसुरदुर्दर्शं महत्पुण्यकृतो वयम्
dhanyā vayaṃ ye rāmasya paśyāmo mukhapaṃkajam |
brahmādisuradurdarśaṃ mahatpuṇyakṛto vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशृणोद्रामचंद्रस्य चरित्रं श्रुतिसौख्यदम् ।
इत्यादिवाक्यं शुश्राव चारो द्वारिस्थितो मुहुः
aśṛṇodrāmacaṃdrasya caritraṃ śrutisaukhyadam |
ityādivākyaṃ śuśrāva cāro dvāristhito muhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यो ह्यन्यं गृहं गत्वा तस्थौ श्रोतुं हरेर्यशः ।
तत्रापि रामभद्रस्य यशः शुश्राव शोभनम्
anyo hyanyaṃ gṛhaṃ gatvā tasthau śrotuṃ hareryaśaḥ |
tatrāpi rāmabhadrasya yaśaḥ śuśrāva śobhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खेलंती स्वामिना सार्धं द्यूतेन सुमनोहरा ।
उवाच वाक्यं मधुरं नर्तयंतीव कंकणे
khelaṃtī svāminā sārdhaṃ dyūtena sumanoharā |
uvāca vākyaṃ madhuraṃ nartayaṃtīva kaṃkaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जितं मया कांत जवेन सर्वं ।
करिष्यसि त्वं किमु हारिमानसः ।
इत्यादि वाक्यं परिहासपूर्वकं ।
कृत्वा स्वकांतं परिषस्वजे मुदा
jitaṃ mayā kāṃta javena sarvaṃ |
kariṣyasi tvaṃ kimu hārimānasaḥ |
ityādi vākyaṃ parihāsapūrvakaṃ |
kṛtvā svakāṃtaṃ pariṣasvaje mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच कांतश्चार्वंगि जितमेव सुशोभने ।
रामं मे स्मरतो नित्यं न कुत्रापि पराजयः
uvāca kāṃtaścārvaṃgi jitameva suśobhane |
rāmaṃ me smarato nityaṃ na kutrāpi parājayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं त्वां तु जेष्यामि रामं स्मृत्वा मनोहरम् ।
देवा यथा पुरा स्मृत्वा दितिजानजयन्क्षणात्
idānīṃ tvāṃ tu jeṣyāmi rāmaṃ smṛtvā manoharam |
devā yathā purā smṛtvā ditijānajayankṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्त्वा पाशकानां परिवर्तनमाकरोत् ।
तावज्जयं प्रपेदेऽसौ हर्षितो वाक्यमब्रवीत्
evamuktvā pāśakānāṃ parivartanamākarot |
tāvajjayaṃ prapede'sau harṣito vākyamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम प्रोक्तमृतं जातं जिता त्वं नवयौवना ।
रामस्मारी कदाप्येव न भवेद्रिपुतो भयी
mama proktamṛtaṃ jātaṃ jitā tvaṃ navayauvanā |
rāmasmārī kadāpyeva na bhavedriputo bhayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं तौ वदंतौ च परस्परमथोत्सुकौ ।
परिरभ्य दृढं प्रेम्णा ततश्चारो गतो गृहम्
ityevaṃ tau vadaṃtau ca parasparamathotsukau |
parirabhya dṛḍhaṃ premṇā tataścāro gato gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पंचमहाचारा राज्ञः संश्रुत्य वै यशः ।
परस्परं प्रशंसंतो गेहं स्वं स्वं ययुर्मुदा
evaṃ paṃcamahācārā rājñaḥ saṃśrutya vai yaśaḥ |
parasparaṃ praśaṃsaṃto gehaṃ svaṃ svaṃ yayurmudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकः षष्ठश्चरः कारुगेहानालोक्य तत्र ह ।
जगाम श्रोतुकामोऽसौ यशो राज्ञो महीपतेः
ekaḥ ṣaṣṭhaścaraḥ kārugehānālokya tatra ha |
jagāma śrotukāmo'sau yaśo rājño mahīpateḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजकः क्रोधसंस्पृष्टो भार्यामन्यगृहोषिताम् ।
पदा संताडयामास धिक्कुर्वञ्छोणनेत्रवान्
rajakaḥ krodhasaṃspṛṣṭo bhāryāmanyagṛhoṣitām |
padā saṃtāḍayāmāsa dhikkurvañchoṇanetravān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ त्वं मद्गृहात्तस्य गेहं यत्रोषिता दिनम् ।
नाहं गृह्णामि भवतीं दुष्टां वचनलंघिनीम्
gaccha tvaṃ madgṛhāttasya gehaṃ yatroṣitā dinam |
nāhaṃ gṛhṇāmi bhavatīṃ duṣṭāṃ vacanalaṃghinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदास्य माता प्रोवाच मा त्यजैनां गृहागताम् ।
अपराधेन रहितां दुष्टकर्मविवर्जिताम्
tadāsya mātā provāca mā tyajaināṃ gṛhāgatām |
aparādhena rahitāṃ duṣṭakarmavivarjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातरं प्रत्युवाचाथ रजकः क्रोधसंयुतः ।
नाहं रामइव प्रेष्ठां गृह्णाम्यन्यगृहोषिताम्
mātaraṃ pratyuvācātha rajakaḥ krodhasaṃyutaḥ |
nāhaṃ rāmaiva preṣṭhāṃ gṛhṇāmyanyagṛhoṣitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजा यत्करोत्येव तत्सर्वं नीतिमद्भवेत् ।
अहं गृह्णामि नो भार्यां परवेश्मनि संस्थिताम्
sa rājā yatkarotyeva tatsarvaṃ nītimadbhavet |
ahaṃ gṛhṇāmi no bhāryāṃ paraveśmani saṃsthitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनःपुनरुवाचेदं नाहं रामो महीश्वरः ।
यः परस्य गृहे संस्थां जानकीं वै ररक्ष सः
punaḥpunaruvācedaṃ nāhaṃ rāmo mahīśvaraḥ |
yaḥ parasya gṛhe saṃsthāṃ jānakīṃ vai rarakṣa saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाश्रुत्य चारः क्रोधपरिप्लुतः ।
खड्गं गृहीत्वा स्वकरे तं हंतुं विदधे मनः
iti vākyaṃ samāśrutya cāraḥ krodhapariplutaḥ |
khaḍgaṃ gṛhītvā svakare taṃ haṃtuṃ vidadhe manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स रामोक्तं च सस्मार न वध्यः कोपि मे जनः ।
इति ज्ञात्वा सरोषं तु संजहार महामनाः
sa rāmoktaṃ ca sasmāra na vadhyaḥ kopi me janaḥ |
iti jñātvā saroṣaṃ tu saṃjahāra mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा श्रुत्वा सुदुःखार्तः पंचचारा यतः स्थिताः ।
ततो गतः प्रकुपितो निःश्वसन्मुहुरुच्छ्वसन्
tadā śrutvā suduḥkhārtaḥ paṃcacārā yataḥ sthitāḥ |
tato gataḥ prakupito niḥśvasanmuhurucchvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वै परस्परं तत्र मिलितास्तु समब्रुवन् ।
स्वश्रुतं रामचरितं सर्वलोकैकपूजितम्
te vai parasparaṃ tatra militāstu samabruvan |
svaśrutaṃ rāmacaritaṃ sarvalokaikapūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तद्भाषितमाकर्ण्य परस्परममंत्रयन् ।
न वाच्यं रघुनाथाया वाच्यं दुष्टजनोदितम्
te tadbhāṣitamākarṇya parasparamamaṃtrayan |
na vācyaṃ raghunāthāyā vācyaṃ duṣṭajanoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संमंत्र्य ते गेहं गत्वा सुषुपुरुत्सुकाः ।
प्राता राज्ञे प्रशंसाम इति बुद्ध्या व्यवस्थिताः
iti saṃmaṃtrya te gehaṃ gatvā suṣupurutsukāḥ |
prātā rājñe praśaṃsāma iti buddhyā vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.