शेष उवाच।
भरतं मूर्च्छितं दृष्ट्वा रघुनाथः सुदुःखितः ।
प्रतीहारमुवाचेदं शत्रुघ्नं प्रापयाशु माम्
śeṣa uvāca|
bharataṃ mūrcchitaṃ dṛṣṭvā raghunāthaḥ suduḥkhitaḥ |
pratīhāramuvācedaṃ śatrughnaṃ prāpayāśu mām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वाक्यं प्रोक्तमाकर्ण्य क्षणाच्छत्रुघ्नमानयत् ।
यत्र रामो निजभ्राता भरतेन सह स्थितः
tadvākyaṃ proktamākarṇya kṣaṇācchatrughnamānayat |
yatra rāmo nijabhrātā bharatena saha sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरतं मूर्च्छितं दृष्ट्वा रघुनाथं च दुःखितम् ।
प्रणम्य दुःखितोऽवोचत्किमिदं दारुणं महत्
bharataṃ mūrcchitaṃ dṛṣṭvā raghunāthaṃ ca duḥkhitam |
praṇamya duḥkhito'vocatkimidaṃ dāruṇaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा रामोंऽत्यजप्रोक्तं वाक्यं लोकविगर्हितम् ।
तं प्रत्युवाच रामोऽसौ शत्रुघ्नं पदसेवकम्
tadā rāmoṃ'tyajaproktaṃ vākyaṃ lokavigarhitam |
taṃ pratyuvāca rāmo'sau śatrughnaṃ padasevakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधोमुखो दीनरवो गद्गदाक्षरवेपथुः ।
शृणु भ्रातर्वचो मेऽद्य कुरु तत्क्षिप्रमादरात्
adhomukho dīnaravo gadgadākṣaravepathuḥ |
śṛṇu bhrātarvaco me'dya kuru tatkṣipramādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा स्याद्विमलाकीर्तिर्गंगेव पृथिवीं गता ।
सीताया वाच्यमतुलं लोके श्रुत्वांत्यजोदितम्
yathā syādvimalākīrtirgaṃgeva pṛthivīṃ gatā |
sītāyā vācyamatulaṃ loke śrutvāṃtyajoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हातुमिच्छामि देहं स्वमेनां वा जानकीं किल ।
इति वाक्यं समाकर्ण्य रामस्य किल शत्रुहा
hātumicchāmi dehaṃ svamenāṃ vā jānakīṃ kila |
iti vākyaṃ samākarṇya rāmasya kila śatruhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवेपथुः पपातोर्व्यां दुःखितः परदारणः ।
संज्ञां प्राप्य मुहूर्तेन रघुनाथमवोचत
savepathuḥ papātorvyāṃ duḥkhitaḥ paradāraṇaḥ |
saṃjñāṃ prāpya muhūrtena raghunāthamavocata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्न उवाच।
किमेतदुच्यते स्वामिञ्जानकीं प्रति दारुणम् ।
पाखंडैर्दुष्टचित्तैश्च सर्वधर्मबहिष्कृतैः
śatrughna uvāca|
kimetaducyate svāmiñjānakīṃ prati dāruṇam |
pākhaṃḍairduṣṭacittaiśca sarvadharmabahiṣkṛtaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निंदिता श्रुतिरग्राह्या भवति त्वग्र्यजन्मनाम् ।
जाह्नवी सर्वलोकानां पापघ्नी दुरितापहा
niṃditā śrutiragrāhyā bhavati tvagryajanmanām |
jāhnavī sarvalokānāṃ pāpaghnī duritāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निस्पृष्टा पापिभिः पुंभिः सा स्पर्शेनार्हिता सताम् ।
सूर्यो जगत्प्रकाशाय समुदेति जगत्यहो
nispṛṣṭā pāpibhiḥ puṃbhiḥ sā sparśenārhitā satām |
sūryo jagatprakāśāya samudeti jagatyaho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उलूकानां रुचिकरो न भवेत्तत्र का क्षतिः ।
तस्मात्त्वमेनां गृह्णीष्व मा त्यजानिंदितां स्त्रियम्
ulūkānāṃ rucikaro na bhavettatra kā kṣatiḥ |
tasmāttvamenāṃ gṛhṇīṣva mā tyajāniṃditāṃ striyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरामभद्रकृपया कुरुष्व वचनं मम ।
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शत्रुघ्नस्य महात्मनः
śrīrāmabhadrakṛpayā kuruṣva vacanaṃ mama |
etacchrutvā vacastasya śatrughnasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनःपुनर्जगादेदं यदुक्तं भरतं प्रति ।
तन्निशम्य वचो भ्रातुर्दुःखपूरपरिप्लुतः
punaḥpunarjagādedaṃ yaduktaṃ bharataṃ prati |
tanniśamya vaco bhrāturduḥkhapūrapariplutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात मूर्च्छितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः ।
भ्रातरं पतितं वीक्ष्य शत्रुघ्नं दुःखितो भृशम्
papāta mūrcchito bhūmau chinnamūla iva drumaḥ |
bhrātaraṃ patitaṃ vīkṣya śatrughnaṃ duḥkhito bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीहारमुवाचेदं लक्ष्मणं त्वानयांतिकम् ।
स लक्ष्मणगृहं गत्वा न्यवेदयदिदं वचः
pratīhāramuvācedaṃ lakṣmaṇaṃ tvānayāṃtikam |
sa lakṣmaṇagṛhaṃ gatvā nyavedayadidaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतीहार उवाच।
स्वामिन्रामो भवंतं तु समाह्वयति वेगतः ।
स तच्छ्रुत्वा समाह्वानं रामचंद्रेण वेगतः
pratīhāra uvāca|
svāminrāmo bhavaṃtaṃ tu samāhvayati vegataḥ |
sa tacchrutvā samāhvānaṃ rāmacaṃdreṇa vegataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगाम तरसा तत्र यत्र स भ्रातृकोऽनघः ।
भरतं मूर्च्छितं दृष्ट्वा शत्रुघ्नमपि मूर्च्छितम्
jagāma tarasā tatra yatra sa bhrātṛko'naghaḥ |
bharataṃ mūrcchitaṃ dṛṣṭvā śatrughnamapi mūrcchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरामचंद्रं दुःखार्तं दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
किमेतद्दारुणं राजन्दृश्यते मूर्च्छनादिकम्
śrīrāmacaṃdraṃ duḥkhārtaṃ duḥkhito vākyamabravīt |
kimetaddāruṇaṃ rājandṛśyate mūrcchanādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाशु शंस मां सर्वं कारणं मुख्यतोऽनघ ।
एवं वदंतं नृपतिर्वृत्तांतं सर्वमादितः
tadāśu śaṃsa māṃ sarvaṃ kāraṇaṃ mukhyato'nagha |
evaṃ vadaṃtaṃ nṛpatirvṛttāṃtaṃ sarvamāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशंस लक्ष्मणं क्षिप्रं दुःखपूरपरिप्लुतम् ।
लक्ष्मणस्तद्वचः श्रुत्वा सीतायास्त्यागसंभवम्
śaśaṃsa lakṣmaṇaṃ kṣipraṃ duḥkhapūrapariplutam |
lakṣmaṇastadvacaḥ śrutvā sītāyāstyāgasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निःश्वसन्मुहुरुच्छ्वासं स्तब्धगात्र इवाभवत् ।
भ्रातरं स्तब्धगात्रं च कंपमानं मुहुर्मुहुः
niḥśvasanmuhurucchvāsaṃ stabdhagātra ivābhavat |
bhrātaraṃ stabdhagātraṃ ca kaṃpamānaṃ muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न किंचन वदन्तं तं वीक्ष्य शोकार्दितोऽब्रवीत् ।
किं करिष्याम्यहं भूमौ स्थित्वा दुर्यशसांकितः
na kiṃcana vadantaṃ taṃ vīkṣya śokārdito'bravīt |
kiṃ kariṣyāmyahaṃ bhūmau sthitvā duryaśasāṃkitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजामीदं वपुः श्रीमल्लोकभीत्या च शोकवान् ।
सर्वदा भ्रातरो मह्यं मद्वाक्यकरणोत्सुकाः
tyajāmīdaṃ vapuḥ śrīmallokabhītyā ca śokavān |
sarvadā bhrātaro mahyaṃ madvākyakaraṇotsukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं तेपि दैवेन प्रतिकूलवचः कराः ।
कुत्र गच्छामि कं यामि हसिष्यंति नृपा भुवि
idānīṃ tepi daivena pratikūlavacaḥ karāḥ |
kutra gacchāmi kaṃ yāmi hasiṣyaṃti nṛpā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्यशो लांछितं मां वै कुष्ठिनं रूपवन्नराः ।
मनोर्वंशे पुरा भूपा जाता जाता गुणाधिकाः
duryaśo lāṃchitaṃ māṃ vai kuṣṭhinaṃ rūpavannarāḥ |
manorvaṃśe purā bhūpā jātā jātā guṇādhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं मयि जाते तु विपरीतं बभूव तत् ।
इति संभाषमाणं तं रामभद्रं समीक्ष्य सः
idānīṃ mayi jāte tu viparītaṃ babhūva tat |
iti saṃbhāṣamāṇaṃ taṃ rāmabhadraṃ samīkṣya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तभ्याश्रूणि विपुलान्युवाच विकल स्वरः ।
स्वामिन्विषादं मा कार्षीः कथं तव मतिर्हृता
saṃstabhyāśrūṇi vipulānyuvāca vikala svaraḥ |
svāminviṣādaṃ mā kārṣīḥ kathaṃ tava matirhṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीतामनिंदितां को नु त्यजति श्रुतवान्भवान् ।
आकारयामि रजकं परिपृच्छामि तं प्रति
sītāmaniṃditāṃ ko nu tyajati śrutavānbhavān |
ākārayāmi rajakaṃ paripṛcchāmi taṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं त्वयानिंदिता सा जानकी योषितां वरा ।
तव देशे बलात्कश्चिद्बाध्यते न जनोऽल्पकः
kathaṃ tvayāniṃditā sā jānakī yoṣitāṃ varā |
tava deśe balātkaścidbādhyate na jano'lpakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्तस्य यथास्वांते प्रतीतिः स्यात्तथाचर ।
किमर्थं त्यज्यते भीरुः पतिव्रतपरायणा
tasmāttasya yathāsvāṃte pratītiḥ syāttathācara |
kimarthaṃ tyajyate bhīruḥ pativrataparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा वचसा नान्यं जानाति जनकात्मजा ।
तस्मादेनां गृहाण त्वमेतां मा त्यज जानकीम्
manasā vacasā nānyaṃ jānāti janakātmajā |
tasmādenāṃ gṛhāṇa tvametāṃ mā tyaja jānakīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममोपरि कृपां कृत्वा मदुक्तं संश्रयाशु तत् ।
एवं वदंतं प्रत्यूचे रामः शोकेन कर्षितः
mamopari kṛpāṃ kṛtvā maduktaṃ saṃśrayāśu tat |
evaṃ vadaṃtaṃ pratyūce rāmaḥ śokena karṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणं धर्मवाक्येन बोधयंस्त्यजनोद्यमः
lakṣmaṇaṃ dharmavākyena bodhayaṃstyajanodyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राम उवाच।
कथं तु मां ब्रवीषि त्वं मा त्यजैनामनिंदिताम् ।
लोकापवादात्त्यक्ष्येऽहं जानन्नपि विपापिनीम्
rāma uvāca|
kathaṃ tu māṃ bravīṣi tvaṃ mā tyajaināmaniṃditām |
lokāpavādāttyakṣye'haṃ jānannapi vipāpinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयशः कारणेऽहं स्वं देहं त्यक्ष्याम्यशोभनम् ।
त्वामपि भ्रातरं त्यक्ष्ये लोकवादाद्विगर्हितम्
svayaśaḥ kāraṇe'haṃ svaṃ dehaṃ tyakṣyāmyaśobhanam |
tvāmapi bhrātaraṃ tyakṣye lokavādādvigarhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमुतान्ये गृहाः पुत्रा मित्राणि वसुशोभनम् ।
स्वयशःकारणे सर्वं त्यजामि किमु मैथिलीम्
kimutānye gṛhāḥ putrā mitrāṇi vasuśobhanam |
svayaśaḥkāraṇe sarvaṃ tyajāmi kimu maithilīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तथा मे प्रियो भ्राता न कलत्रं न बांधवाः ।
यथा मे विमलाकीर्तिर्वल्लभा लोकविश्रुता
na tathā me priyo bhrātā na kalatraṃ na bāṃdhavāḥ |
yathā me vimalākīrtirvallabhā lokaviśrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदानीं रजको नैव प्रष्टव्यो भवति ध्रुवम् ।
कालेन सर्वं भविता लोकचित्तस्य रंजनम्
idānīṃ rajako naiva praṣṭavyo bhavati dhruvam |
kālena sarvaṃ bhavitā lokacittasya raṃjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमयो यद्वदामस्तु न चिकित्स्यो भवेत्क्षितौ ।
सकालेन परीपाकाद्भेषजादेव नश्यति
āmayo yadvadāmastu na cikitsyo bhavetkṣitau |
sakālena parīpākādbheṣajādeva naśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा कालेन संभावि सांप्रतं मा विलंबय ।
त्यजैनां विपिने साध्वीं मां वा खड्गेन घातय
tathā kālena saṃbhāvi sāṃprataṃ mā vilaṃbaya |
tyajaināṃ vipine sādhvīṃ māṃ vā khaḍgena ghātaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तं वाक्यमाकर्ण्य दुःखितोऽभूत्तदा महान् ।
चिंतयामास च स्वांते लक्ष्मणः शोककर्षितः
ityuktaṃ vākyamākarṇya duḥkhito'bhūttadā mahān |
ciṃtayāmāsa ca svāṃte lakṣmaṇaḥ śokakarṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्राज्ञप्तो जामदग्न्यो मातरं चाप्यघातयत् ।
गुरोराज्ञा नैव लंघ्या युक्ताऽयुक्तापि सर्वथा
pitrājñapto jāmadagnyo mātaraṃ cāpyaghātayat |
gurorājñā naiva laṃghyā yuktā'yuktāpi sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादेनां त्यजाम्येव रामस्य प्रियकाम्यया ।
इति संचिंत्य मनसि भ्रातरं प्रत्युवाच सः
tasmādenāṃ tyajāmyeva rāmasya priyakāmyayā |
iti saṃciṃtya manasi bhrātaraṃ pratyuvāca saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणउवाच।
अकृत्यमपि कार्यं वै गुर्वाज्ञां नैव लंघयेत् ।
तस्मात्कुर्वे भवद्वाक्यं यत्त्वं वदसि सुव्रत
lakṣmaṇauvāca|
akṛtyamapi kāryaṃ vai gurvājñāṃ naiva laṃghayet |
tasmātkurve bhavadvākyaṃ yattvaṃ vadasi suvrata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं भाषमाणं तं लक्ष्मणं प्रत्युवाच सः ।
साधुसाधु महाप्राज्ञ त्वया मे तोषितं मनः
ityevaṃ bhāṣamāṇaṃ taṃ lakṣmaṇaṃ pratyuvāca saḥ |
sādhusādhu mahāprājña tvayā me toṣitaṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यैव रात्रौ जानक्या दोहदस्तापसी क्षणे ।
तन्मिषेण रथे स्थाप्य मोचयैनां महावने
adyaiva rātrau jānakyā dohadastāpasī kṣaṇe |
tanmiṣeṇa rathe sthāpya mocayaināṃ mahāvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं भाषितमाकर्ण्य विशुष्यद्वदनोऽभितः ।
रुदन्बाष्पकलां मुंचञ्जगाम स्वं निवेशनम्
itthaṃ bhāṣitamākarṇya viśuṣyadvadano'bhitaḥ |
rudanbāṣpakalāṃ muṃcañjagāma svaṃ niveśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमंत्रं तु समाहूय वचनं तमथाब्रवीत् ।
रथं मे कुरु सज्जं वै सदश्ववरभूषितम्
sumaṃtraṃ tu samāhūya vacanaṃ tamathābravīt |
rathaṃ me kuru sajjaṃ vai sadaśvavarabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तद्वाक्यं समाकर्ण्य रथमानीतवांस्तदा ।
आनीतं तं रथं दृष्ट्वा लक्ष्मणः शोककर्षितः
sa tadvākyaṃ samākarṇya rathamānītavāṃstadā |
ānītaṃ taṃ rathaṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaḥ śokakarṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमं दुःखमापन्नः संरुह्य स्यंदनं वरम् ।
निःश्वसञ्जानकीगेहं प्रतस्थे भ्रातृसेवकः
paramaṃ duḥkhamāpannaḥ saṃruhya syaṃdanaṃ varam |
niḥśvasañjānakīgehaṃ pratasthe bhrātṛsevakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा चांतःपुरे भ्राता रामस्य मिथिलात्मजाम् ।
प्रत्यूचे निःश्वसन्वाक्यं दुःखपूरपरिप्लुतः
gatvā cāṃtaḥpure bhrātā rāmasya mithilātmajām |
pratyūce niḥśvasanvākyaṃ duḥkhapūrapariplutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातर्जानकि रामेण प्रेषितो भवनं तव ।
तापसीः प्रति याहि त्वं दोहदप्राप्तिहेतवे
mātarjānaki rāmeṇa preṣito bhavanaṃ tava |
tāpasīḥ prati yāhi tvaṃ dohadaprāptihetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वाक्यं समाकर्ण्य लक्ष्मणस्य विदेहजा ।
परमं हर्षमापन्ना लक्ष्मणं प्रत्यभाषत
iti vākyaṃ samākarṇya lakṣmaṇasya videhajā |
paramaṃ harṣamāpannā lakṣmaṇaṃ pratyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जानक्युवाच।
धन्याहं मैथिली राज्ञी रामस्य चरणस्मरा ।
यस्या दोहदपूर्त्यर्थं प्रेषयामास लक्ष्मणम्
jānakyuvāca|
dhanyāhaṃ maithilī rājñī rāmasya caraṇasmarā |
yasyā dohadapūrtyarthaṃ preṣayāmāsa lakṣmaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्याहं ता वनचरीस्तापसीः पतिदेवताः ।
नमस्कुर्यां च वासोभिः पूजयामि मनोहराः
adyāhaṃ tā vanacarīstāpasīḥ patidevatāḥ |
namaskuryāṃ ca vāsobhiḥ pūjayāmi manoharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा रम्यवस्त्राणि महार्हाभरणानि च ।
मणीन्विमलमुक्ताश्च कर्पूरादिसुगंधिमत्
ityuktvā ramyavastrāṇi mahārhābharaṇāni ca |
maṇīnvimalamuktāśca karpūrādisugaṃdhimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंदनादिकवस्तूनि विचित्राणि सहस्रधा ।
जग्राह रघुनाथस्य पत्नी स्वप्रियकाम्यया
caṃdanādikavastūni vicitrāṇi sahasradhā |
jagrāha raghunāthasya patnī svapriyakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता गृहीत्वा सर्वाणि दासीनां करयोर्मुहुः ।
लक्ष्मणं प्रतिगच्छंती देहल्यां चास्खलत्तदा
sītā gṛhītvā sarvāṇi dāsīnāṃ karayormuhuḥ |
lakṣmaṇaṃ pratigacchaṃtī dehalyāṃ cāskhalattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविचार्य तदौत्सुक्याल्लक्ष्मणं प्रियकारिणम् ।
उवाच कुत्र सरथो येन मां प्रापयिष्यसि
avicārya tadautsukyāllakṣmaṇaṃ priyakāriṇam |
uvāca kutra saratho yena māṃ prāpayiṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निःश्वसन्रथं हैमं जानक्या सह निर्विशत् ।
सुमंत्रं प्रत्युवाचासौ चालयाश्वान्मनोजवान्
sa niḥśvasanrathaṃ haimaṃ jānakyā saha nirviśat |
sumaṃtraṃ pratyuvācāsau cālayāśvānmanojavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सुयुक्तं रथं वाक्याल्लक्ष्मणस्य तु चाह्वयत् ।
अश्रुपूर्णमुखं पश्यँल्लक्ष्मणं स मुहुर्मुहुः
sa suyuktaṃ rathaṃ vākyāllakṣmaṇasya tu cāhvayat |
aśrupūrṇamukhaṃ paśya~llakṣmaṇaṃ sa muhurmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहतास्तेन कशया वाहास्तस्यापतन्पथि ।
न चलंति यदा वाहास्तदा लक्ष्मणमब्रवीत्
āhatāstena kaśayā vāhāstasyāpatanpathi |
na calaṃti yadā vāhāstadā lakṣmaṇamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमंत्र उवाच।
स्वामिंश्चलंति नो वाहा यत्नेन परिचालिताः ।
किं करोमि न जानेऽत्र कारणं वाहपातने
sumaṃtra uvāca|
svāmiṃścalaṃti no vāhā yatnena paricālitāḥ |
kiṃ karomi na jāne'tra kāraṇaṃ vāhapātane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवंतं प्रत्यूचे लक्ष्मणो गद्गदस्वरः ।
सारथिं धैर्यमास्थाय ताडयैतान्कशादिभिः
evaṃ bruvaṃtaṃ pratyūce lakṣmaṇo gadgadasvaraḥ |
sārathiṃ dhairyamāsthāya tāḍayaitānkaśādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छ्रुत्वोदितं यंता कथंचित्समचालयत् ।
तदा स्फुरद्दक्षनेत्रं जानक्या दुःखशंसकम्
etacchrutvoditaṃ yaṃtā kathaṃcitsamacālayat |
tadā sphuraddakṣanetraṃ jānakyā duḥkhaśaṃsakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैव हृदये शोकः समभूद्दुःखशंसकः ।
तदैव पक्षिणः पुण्याः कुर्वंति परिवर्तनम्
tadaiva hṛdaye śokaḥ samabhūdduḥkhaśaṃsakaḥ |
tadaiva pakṣiṇaḥ puṇyāḥ kurvaṃti parivartanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं वीक्ष्यैव वैदेही प्रत्युवाचाथ देवरम् ।
कथं मे तापसीक्षायै यातुमिच्छा रघूद्वह
evaṃ vīkṣyaiva vaidehī pratyuvācātha devaram |
kathaṃ me tāpasīkṣāyai yātumicchā raghūdvaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामे भूयाद्धि कल्याणं भरते वा तथानुजे ।
तत्प्रजासु च सर्वत्र मा भवंतु विपर्ययाः
rāme bhūyāddhi kalyāṇaṃ bharate vā tathānuje |
tatprajāsu ca sarvatra mā bhavaṃtu viparyayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवंतीं संवीक्ष्य जानकीं च स लक्ष्मणः ।
न किंचिदुक्तवान्रुद्ध कंठो बाष्पप्रपूरितः
evaṃ bruvaṃtīṃ saṃvīkṣya jānakīṃ ca sa lakṣmaṇaḥ |
na kiṃciduktavānruddha kaṃṭho bāṣpaprapūritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गच्छंती मृगान्वामं परिवर्तनकारकान् ।
अपश्यद्दुःखसंघातकारकान्समभाषत
sā gacchaṃtī mṛgānvāmaṃ parivartanakārakān |
apaśyadduḥkhasaṃghātakārakānsamabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य यन्मे मृगा वामं वर्तयंति तदिष्यते ।
श्रीरामचरणौ मुक्त्वा गच्छंत्यायुक्तमेव तत्
adya yanme mṛgā vāmaṃ vartayaṃti tadiṣyate |
śrīrāmacaraṇau muktvā gacchaṃtyāyuktameva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिलानां परोधर्मः स्वभर्तृचरणार्चनम् ।
तन्मुक्त्वान्यत्र यांत्या मे यद्भवेद्युक्तमेव तत्
mahilānāṃ parodharmaḥ svabhartṛcaraṇārcanam |
tanmuktvānyatra yāṃtyā me yadbhavedyuktameva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पथि विचारं तु कुर्वंत्या परमार्थतः ।
जाह्नवी ददृशे देव्या मुनिवृंदैकसेविता
evaṃ pathi vicāraṃ tu kurvaṃtyā paramārthataḥ |
jāhnavī dadṛśe devyā munivṛṃdaikasevitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्यां जलस्य कल्लोला दृश्यंते दुग्धसंनिभाः ।
तरंगो दृश्यते यत्र स्वर्गसोपानमूर्तिभृत्
yasyāṃ jalasya kallolā dṛśyaṃte dugdhasaṃnibhāḥ |
taraṃgo dṛśyate yatra svargasopānamūrtibhṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्या वारिकणस्पर्शान्महापातकसंचयः ।
पलायते न कुत्रापि स्थानमीक्षन्समंततः
yasyā vārikaṇasparśānmahāpātakasaṃcayaḥ |
palāyate na kutrāpi sthānamīkṣansamaṃtataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगां प्राप्याथ सौमित्रिर्जानकीं स्यंदने स्थिताम् ।
उवाच निर्गलद्बाष्प एहि सीते रथाद्भुवि
gaṃgāṃ prāpyātha saumitrirjānakīṃ syaṃdane sthitām |
uvāca nirgaladbāṣpa ehi sīte rathādbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीता तद्वाक्यमाकर्ण्य क्षणादवततार सा ।
लक्ष्मणेन धृता बाहौ स्खलंती पथि कंटकैः
sītā tadvākyamākarṇya kṣaṇādavatatāra sā |
lakṣmaṇena dhṛtā bāhau skhalaṃtī pathi kaṃṭakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.