शेष उवाच।
क्षणान्मूर्च्छां जहौ वीरः शत्रुघ्नः समरांगणे ।
अन्येऽपि वीराबलिनो मूर्च्छां प्राप्ताः सुजीविताः
śeṣa uvāca|
kṣaṇānmūrcchāṃ jahau vīraḥ śatrughnaḥ samarāṃgaṇe |
anye'pi vīrābalino mūrcchāṃ prāptāḥ sujīvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुघ्नो वाजिनां श्रेष्ठं ददर्श पुरतः स्थितम् ।
आत्मानं च शिरस्त्राणरहितं सैन्यजीवितम्
śatrughno vājināṃ śreṣṭhaṃ dadarśa purataḥ sthitam |
ātmānaṃ ca śirastrāṇarahitaṃ sainyajīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीक्ष्य चित्रमिदं स्वांते चकारच जगाद ह ।
सुमतिं मंत्रिणां श्रेष्ठं मूर्च्छाविरहितं तदा
vīkṣya citramidaṃ svāṃte cakāraca jagāda ha |
sumatiṃ maṃtriṇāṃ śreṣṭhaṃ mūrcchāvirahitaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपां कृत्वा हयं प्रादाद्बालो यज्ञस्य पूर्तये ।
गच्छाम रामं तरसा हयागमनकांक्षिणम्
kṛpāṃ kṛtvā hayaṃ prādādbālo yajñasya pūrtaye |
gacchāma rāmaṃ tarasā hayāgamanakāṃkṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स रथे स्थित्वा हयमादाय वेगतः ।
ययौ तदाश्रमाद्दूरं भेरीशंखविवर्जितः
ityuktvā sa rathe sthitvā hayamādāya vegataḥ |
yayau tadāśramāddūraṃ bherīśaṃkhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पृष्ठतो महासैन्यं चतुरंगसमन्वितम् ।
चचाल कुर्वन्संभग्नं स्वभारेण फणीश्वरम्
tatpṛṣṭhato mahāsainyaṃ caturaṃgasamanvitam |
cacāla kurvansaṃbhagnaṃ svabhāreṇa phaṇīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जवेन जाह्नवीं तीर्त्वा कल्लोलजलशालिनीम् ।
जगाम विषये स्वीये स्वकीयजनशोभिते
javena jāhnavīṃ tīrtvā kallolajalaśālinīm |
jagāma viṣaye svīye svakīyajanaśobhite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलेन युतो राजा सुरथेन समन्वितः ।
रथे मणिमये तिष्ठन्महत्कोदंडधारकः
puṣkalena yuto rājā surathena samanvitaḥ |
rathe maṇimaye tiṣṭhanmahatkodaṃḍadhārakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयं तं पुरतः कृत्वा रत्नमालाविभूषितम् ।
श्वेतातपत्रं तस्यैव मूर्ध्नि चामरभूषितम्
hayaṃ taṃ purataḥ kṛtvā ratnamālāvibhūṣitam |
śvetātapatraṃ tasyaiva mūrdhni cāmarabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकरथसाहस्रैः परितो बलिभिर्नृपैः ।
उद्यत्कोदंडललितैर्वीरनादविभूषितैः
anekarathasāhasraiḥ parito balibhirnṛpaiḥ |
udyatkodaṃḍalalitairvīranādavibhūṣitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमेण नगरीं प्राप सूर्यवंशविभूषिताम् ।
अनेकैः केतुभिः श्रेष्ठैर्भूषितां दुर्गराजिताम्
krameṇa nagarīṃ prāpa sūryavaṃśavibhūṣitām |
anekaiḥ ketubhiḥ śreṣṭhairbhūṣitāṃ durgarājitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामः श्रुत्वा हयं प्राप्तं शत्रुघ्नेन सहामुना ।
पुष्कलेन च वीरेण ययौ हर्षमनेकधा
rāmaḥ śrutvā hayaṃ prāptaṃ śatrughnena sahāmunā |
puṣkalena ca vīreṇa yayau harṣamanekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटकं निर्दिदेशासौ चतुरंगं महाबलम् ।
लक्ष्मणं प्रेषयामास भ्रातरं बलिनां वरम्
kaṭakaṃ nirdideśāsau caturaṃgaṃ mahābalam |
lakṣmaṇaṃ preṣayāmāsa bhrātaraṃ balināṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मणः सैन्यसहितो गत्वा भ्रातरमागतम् ।
परिरेभे मुदाक्रांतः क्षतशोभितगात्रकम्
lakṣmaṇaḥ sainyasahito gatvā bhrātaramāgatam |
parirebhe mudākrāṃtaḥ kṣataśobhitagātrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र कुशलं पृष्टो वार्तां चात्र चकार सः ।
परमं हर्षमापन्नः शत्रुघ्नः संगतो मुदा
sarvatra kuśalaṃ pṛṣṭo vārtāṃ cātra cakāra saḥ |
paramaṃ harṣamāpannaḥ śatrughnaḥ saṃgato mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौमित्रिः स्वरथे स्थित्वा भ्रात्रा सह महामनाः ।
सैन्येन महता वीरो ययौ स्वनगरीं प्रति
saumitriḥ svarathe sthitvā bhrātrā saha mahāmanāḥ |
sainyena mahatā vīro yayau svanagarīṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरयूः पुण्यसलिला पवित्रित जगत्त्रया ।
रामपादरजः पूता शरच्चंद्रसमप्रभा
sarayūḥ puṇyasalilā pavitrita jagattrayā |
rāmapādarajaḥ pūtā śaraccaṃdrasamaprabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसकारंडवाकीर्णा चक्रवाकोपशोभिता ।
विचित्रतरवर्णैश्च पक्षिभिर्नादिता भृशम्
haṃsakāraṃḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā |
vicitrataravarṇaiśca pakṣibhirnāditā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंडपास्तत्र बहुशो रामचंद्रेणकारिताः ।
ब्राह्मणानां वेदविदां पृथक्पाठनिनादकाः
maṃḍapāstatra bahuśo rāmacaṃdreṇakāritāḥ |
brāhmaṇānāṃ vedavidāṃ pṛthakpāṭhaninādakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियास्तत्र बहवो धनुःपाणि सुशोभिताः ।
ज्याटंकारेण बहुना नादयंतो महीतलम्
kṣatriyāstatra bahavo dhanuḥpāṇi suśobhitāḥ |
jyāṭaṃkāreṇa bahunā nādayaṃto mahītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुंजते ब्राह्मणा यत्र विचित्रान्नैर्मनोहरैः ।
परस्परं प्रपश्यंतो वार्तां चक्रुर्मनोहराम्
bhuṃjate brāhmaṇā yatra vicitrānnairmanoharaiḥ |
parasparaṃ prapaśyaṃto vārtāṃ cakrurmanoharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पायसान्नानि शुभ्राणि चंद्रकांतिसमानि च ।
क्षीराज्यबहुयुक्तानि शर्करामिश्रितानि च
pāyasānnāni śubhrāṇi caṃdrakāṃtisamāni ca |
kṣīrājyabahuyuktāni śarkarāmiśritāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपूपास्तत्र बहुलाश्चंद्रबिंबसमाः श्रिया ।
कर्पूरादिसुगंधेन वासिताः सुमनोहराः
apūpāstatra bahulāścaṃdrabiṃbasamāḥ śriyā |
karpūrādisugaṃdhena vāsitāḥ sumanoharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फेनिकाघटकाः स्निग्धाः शतच्छिद्रा विरंध्रकाः ।
शष्कुल्यो मंडकामृष्टा मधुरान्नसमन्विताः
phenikāghaṭakāḥ snigdhāḥ śatacchidrā viraṃdhrakāḥ |
śaṣkulyo maṃḍakāmṛṣṭā madhurānnasamanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तं कुमुदसंकाशं मुद्गदालिविमिश्रितम् ।
सुगंधेन समायुक्तमत्यंतं प्रीतिदायकम्
bhaktaṃ kumudasaṃkāśaṃ mudgadālivimiśritam |
sugaṃdhena samāyuktamatyaṃtaṃ prītidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओदनो दधिना युक्तो भीमसेनसमन्वितः ।
स्वादुपाककरैः सृष्टः पात्रे मुक्तः प्रवेषकैः
odano dadhinā yukto bhīmasenasamanvitaḥ |
svādupākakaraiḥ sṛṣṭaḥ pātre muktaḥ praveṣakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र केचिद्द्विजाः पात्रे निक्षिप्तं वीक्ष्य पायसम् ।
परस्परं ते प्रत्यूचुः किमिदं दृश्यतेऽद्भुतम्
tatra keciddvijāḥ pātre nikṣiptaṃ vīkṣya pāyasam |
parasparaṃ te pratyūcuḥ kimidaṃ dṛśyate'dbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं चंद्रबिंबं नभसः पतितं तमसो भयात् ।
अमृतं तु भवत्यत्र मृत्युनाशकमद्भुतम्
kiṃ caṃdrabiṃbaṃ nabhasaḥ patitaṃ tamaso bhayāt |
amṛtaṃ tu bhavatyatra mṛtyunāśakamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा रोषताम्राक्षः प्रोवाचान्यो द्विजोत्तमः ।
नभवत्येव चंद्रस्य बिंबं त्वमृतविप्लुतम्
tacchrutvā roṣatāmrākṣaḥ provācānyo dvijottamaḥ |
nabhavatyeva caṃdrasya biṃbaṃ tvamṛtaviplutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकमिंदोर्वपुस्त्वेतद्दृश्यते सदृशं कथम् ।
ब्राह्मणानां सहस्रस्य पात्रे पात्रे पृथक्पृथक्
ekamiṃdorvapustvetaddṛśyate sadṛśaṃ katham |
brāhmaṇānāṃ sahasrasya pātre pātre pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जानीहि कुमुदं कर्पूरं वा भविष्यति ।
मा जानीहि मृगांकस्य बिंबं शुभ्रश्रियान्वितम्
tato jānīhi kumudaṃ karpūraṃ vā bhaviṣyati |
mā jānīhi mṛgāṃkasya biṃbaṃ śubhraśriyānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदन्यो रुषाक्रांतो धुन्वन्स्वं मस्तकं तथा ।
न जानंति द्विजा मूढाः स्वादुज्ञाना विचक्षणाः
tāvadanyo ruṣākrāṃto dhunvansvaṃ mastakaṃ tathā |
na jānaṃti dvijā mūḍhāḥ svādujñānā vicakṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं तु क्षौद्रकंदस्यरसेन परिपाचितम् ।
जानीहि शतपत्रस्य पुष्पाणि मधुराणि च
idaṃ tu kṣaudrakaṃdasyarasena paripācitam |
jānīhi śatapatrasya puṣpāṇi madhurāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परस्परं विप्राः कंदमूलफलाशिनः ।
तर्कयंति मुने प्रीता रसज्ञानेऽतिलोलुपाः
evaṃ parasparaṃ viprāḥ kaṃdamūlaphalāśinaḥ |
tarkayaṃti mune prītā rasajñāne'tilolupāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदन्यो द्विजः प्राह क्षत्त्रियाणां वरं जनुः ।
भोक्ष्यंते तादृशं त्वन्नं महत्पुण्यैरुपस्कृतम्
tāvadanyo dvijaḥ prāha kṣattriyāṇāṃ varaṃ januḥ |
bhokṣyaṃte tādṛśaṃ tvannaṃ mahatpuṇyairupaskṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तं प्राब्रवीद्विप्रो दत्तस्य फलमीदृशम् ।
ये ददत्यग्रजन्मभ्यः प्राप्नुवंति त ईप्सितम्
tadā taṃ prābravīdvipro dattasya phalamīdṛśam |
ye dadatyagrajanmabhyaḥ prāpnuvaṃti ta īpsitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैरर्चितो नैव हरिर्नैवेद्यैर्विविधैर्मुहुः ।
तेषामेतादृशं भोज्यं न भवेदक्षिगोचरम्
yairarcito naiva harirnaivedyairvividhairmuhuḥ |
teṣāmetādṛśaṃ bhojyaṃ na bhavedakṣigocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैर्नरैरग्रजन्मानो भोजिता विविधै रसैः ।
भुंजते ते स्वादुरसं पापिनां चक्षुरुज्झितम्
yairnarairagrajanmāno bhojitā vividhai rasaiḥ |
bhuṃjate te svādurasaṃ pāpināṃ cakṣurujjhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवंविधैरसैर्मिष्टैर्भोजिता द्विजसत्तमाः ।
मंडपे विपठंतस्ते शब्दब्रह्मविचक्षणाः
evaṃvidhairasairmiṣṭairbhojitā dvijasattamāḥ |
maṃḍape vipaṭhaṃtaste śabdabrahmavicakṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यंत्येके हसन्त्येके नदन्त्येके प्रहर्षिताः ।
उत्सवो बहुरुद्भाति तत्र शत्रुघ्न आगमत्
nṛtyaṃtyeke hasantyeke nadantyeke praharṣitāḥ |
utsavo bahurudbhāti tatra śatrughna āgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रामः शत्रुघ्नमायांतं पुष्कलेन समन्वितम् ।
निरीक्ष्यमुदमुद्भूतां रक्षितुं नाशकत्तदा
rāmaḥ śatrughnamāyāṃtaṃ puṣkalena samanvitam |
nirīkṣyamudamudbhūtāṃ rakṣituṃ nāśakattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदुत्तिष्ठते रामो भ्रातरं हयपालकम् ।
तावद्रामपदेलग्नः शत्रुघ्नो भ्रातृवत्सलः
yāvaduttiṣṭhate rāmo bhrātaraṃ hayapālakam |
tāvadrāmapadelagnaḥ śatrughno bhrātṛvatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादयोः पतितं वीक्ष्य भ्रातरं विनयान्वितम् ।
परिरेभे दृढं प्रीतः क्षतसंशोभितांगकम्
pādayoḥ patitaṃ vīkṣya bhrātaraṃ vinayānvitam |
parirebhe dṛḍhaṃ prītaḥ kṣatasaṃśobhitāṃgakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्रूणि बहुधा मुंचन्हर्षाच्छिरसि राघवः ।
अत्यंतं परमां प्राप मुदं वचनदूरगाम्
aśrūṇi bahudhā muṃcanharṣācchirasi rāghavaḥ |
atyaṃtaṃ paramāṃ prāpa mudaṃ vacanadūragām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्कलं स्वीयपदयोर्नम्रं विनयविह्वलः ।
सुदृढं भुजयोर्मध्ये विनीयापीडयद्भृशम्
puṣkalaṃ svīyapadayornamraṃ vinayavihvalaḥ |
sudṛḍhaṃ bhujayormadhye vinīyāpīḍayadbhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनूमंतं तथा वीरं सुग्रीवं चांगदं तथा ।
लक्ष्मीनिधिं जनकजं प्रतापाग्र्यं रिपुंजयम्
hanūmaṃtaṃ tathā vīraṃ sugrīvaṃ cāṃgadaṃ tathā |
lakṣmīnidhiṃ janakajaṃ pratāpāgryaṃ ripuṃjayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुबाहुं सुमदं वीरं विमलं नीलरत्नकम् ।
सत्यवंतं वीरमणिं सुरथं रामसेवकम्
subāhuṃ sumadaṃ vīraṃ vimalaṃ nīlaratnakam |
satyavaṃtaṃ vīramaṇiṃ surathaṃ rāmasevakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यानपि महाभागान्रघुनाथः स्वयं तदा ।
परिरेभे दृढं स्निग्धान्पादयोः प्रणतान्नृपान्
anyānapi mahābhāgānraghunāthaḥ svayaṃ tadā |
parirebhe dṛḍhaṃ snigdhānpādayoḥ praṇatānnṛpān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिः श्रीरघुपतिं भक्तानुग्रहकारकम् ।
परिरभ्य दृढं प्रीतः संमुखे तिष्ठदुन्नतः
sumatiḥ śrīraghupatiṃ bhaktānugrahakārakam |
parirabhya dṛḍhaṃ prītaḥ saṃmukhe tiṣṭhadunnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा रामो निजामात्यं वीक्ष्य सान्निध्यमागतम् ।
उवाच परमप्रीत्या मंत्रिणं वदतां वरः
tadā rāmo nijāmātyaṃ vīkṣya sānnidhyamāgatam |
uvāca paramaprītyā maṃtriṇaṃ vadatāṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमते मंत्रिणां श्रेष्ठ शंश मे वाग्मिनां वर ।
क एते भूमिपाः सर्वे कथमत्र समागताः
sumate maṃtriṇāṃ śreṣṭha śaṃśa me vāgmināṃ vara |
ka ete bhūmipāḥ sarve kathamatra samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुत्रकुत्र हयः प्राप्तः केनकेन नियंत्रितः ।
कथं वै मोचितो भ्रात्रा महाबलसुशालिना
kutrakutra hayaḥ prāptaḥ kenakena niyaṃtritaḥ |
kathaṃ vai mocito bhrātrā mahābalasuśālinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
इत्युक्तो मंत्रिणां श्रेष्ठः सुमतिः प्राह राघवम् ।
प्रहसन्मेघगंभीर नादेन च सुबुद्धिमान्
śeṣa uvāca|
ityukto maṃtriṇāṃ śreṣṭhaḥ sumatiḥ prāha rāghavam |
prahasanmeghagaṃbhīra nādena ca subuddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमतिरुवाच।
सर्वज्ञस्य पुरस्तेऽद्य मया कथमुदीर्यते ।
पृच्छसि त्वं लोकरीत्या सर्वं जानासि सर्वदृक्
sumatiruvāca|
sarvajñasya puraste'dya mayā kathamudīryate |
pṛcchasi tvaṃ lokarītyā sarvaṃ jānāsi sarvadṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि तव निर्देशं शिरस्याधाय सर्वदा ।
ब्रवीमि तच्छृणुष्वाद्य सर्वराजशिरोमणे
tathāpi tava nirdeśaṃ śirasyādhāya sarvadā |
bravīmi tacchṛṇuṣvādya sarvarājaśiromaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्प्रसादादहो स्वामिन्सर्वत्र जगतीतले ।
परिबभ्राम ते वाहो भालपत्रसुशोभितः
tvatprasādādaho svāminsarvatra jagatītale |
paribabhrāma te vāho bhālapatrasuśobhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कश्चित्तं निजग्राह स्वनामबलदर्पितः ।
स्वं स्वं राज्यं समर्प्याथ प्रणेमुस्ते पदांबुजम्
na kaścittaṃ nijagrāha svanāmabaladarpitaḥ |
svaṃ svaṃ rājyaṃ samarpyātha praṇemuste padāṃbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को वा रावण दैत्येंद्र निहंतुर्वाजिसत्तमम् ।
गृह्णाति विजयाकांक्षी जरामरणवर्जितः
ko vā rāvaṇa daityeṃdra nihaṃturvājisattamam |
gṛhṇāti vijayākāṃkṣī jarāmaraṇavarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहिच्छत्रां गतस्तावत्तव वाजी मनोरमः ।
तद्राजा सुमदः श्रुत्वा हयं प्राप्तं तव प्रभो
ahicchatrāṃ gatastāvattava vājī manoramaḥ |
tadrājā sumadaḥ śrutvā hayaṃ prāptaṃ tava prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सपुत्रः प्रबलः सर्वसैन्येन बलिना वृतः ।
सर्वं समर्पयामास राज्यं निहतकंटकम्
saputraḥ prabalaḥ sarvasainyena balinā vṛtaḥ |
sarvaṃ samarpayāmāsa rājyaṃ nihatakaṃṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो राजा जगतां नेत्रीं मातरं जगदंबिकाम् ।
प्रसाद्य चिरमायुष्यं लेभे राज्यमकंटकम्
yo rājā jagatāṃ netrīṃ mātaraṃ jagadaṃbikām |
prasādya ciramāyuṣyaṃ lebhe rājyamakaṃṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष त्वां प्रणमति सुमदः प्रभुसेवितम् ।
तं गृहाण कृपादृष्ट्या चिराद्दर्शनकांक्षकम्
sa eṣa tvāṃ praṇamati sumadaḥ prabhusevitam |
taṃ gṛhāṇa kṛpādṛṣṭyā cirāddarśanakāṃkṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुबाहुभूपस्य नगरे बलपूरिते ।
दमनस्तस्य वै पुत्रः प्रजग्राह हयोत्तमम्
tataḥ subāhubhūpasya nagare balapūrite |
damanastasya vai putraḥ prajagrāha hayottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन साकं महद्युद्धं बभूव दमनेन च ।
पुष्कलो जयमापेदे संमूर्छ्य सुभुजात्मजम्
tena sākaṃ mahadyuddhaṃ babhūva damanena ca |
puṣkalo jayamāpede saṃmūrchya subhujātmajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुबाहुः संक्रुद्धो रणे पवनजं बलात् ।
युयुधे तव पादाब्जसेवकं बलिनां वरम्
tataḥ subāhuḥ saṃkruddho raṇe pavanajaṃ balāt |
yuyudhe tava pādābjasevakaṃ balināṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पादाहतो ज्ञानं प्राप्य शापतिरस्कृतम् ।
तुभ्यं समर्प्य सकलं वाजिनः पालकोऽभवत्
tasya pādāhato jñānaṃ prāpya śāpatiraskṛtam |
tubhyaṃ samarpya sakalaṃ vājinaḥ pālako'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष त्वां सुभुजो राजा प्रणमत्युन्नतांगकः ।
कृपादृष्ट्याभिषिंच त्वं सुबाहुं नयकोविदम्
eṣa tvāṃ subhujo rājā praṇamatyunnatāṃgakaḥ |
kṛpādṛṣṭyābhiṣiṃca tvaṃ subāhuṃ nayakovidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो मुक्तो हयो रेवाह्रदे स निममज्ज ह ।
तत्र प्राप्तं मोहनास्त्रं शत्रुघ्नेन बलीयसा
tato mukto hayo revāhrade sa nimamajja ha |
tatra prāptaṃ mohanāstraṃ śatrughnena balīyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो देवपुरे प्रागाच्छिववासविभूषिते ।
तत्रत्यं तु विजानासि यतस्त्वं तत्र चागतः
tato devapure prāgācchivavāsavibhūṣite |
tatratyaṃ tu vijānāsi yatastvaṃ tatra cāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्युन्माली हतो दैत्यः सत्यवान्संगतस्ततः ।
सुरथेन समं युद्धं जानासि त्वं महामते
vidyunmālī hato daityaḥ satyavānsaṃgatastataḥ |
surathena samaṃ yuddhaṃ jānāsi tvaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कुंडलकान्मुक्तो हयो बभ्राम सर्वतः ।
न कश्चित्तं निजग्राह स्ववीर्यबलदर्पितः
tataḥ kuṃḍalakānmukto hayo babhrāma sarvataḥ |
na kaścittaṃ nijagrāha svavīryabaladarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाल्मीकेराश्रमे रम्ये हयः प्राप्तो मनोरमः ।
तत्र यत्कुतुकं जातं तच्छृणुष्व नरोत्तम
vālmīkerāśrame ramye hayaḥ prāpto manoramaḥ |
tatra yatkutukaṃ jātaṃ tacchṛṇuṣva narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रार्भस्तव सारूप्यं बिभ्रत्षोडशवार्षिकः ।
जग्राह वीक्ष्य पत्रांकं वाजिनं बलवत्तमः
tatrārbhastava sārūpyaṃ bibhratṣoḍaśavārṣikaḥ |
jagrāha vīkṣya patrāṃkaṃ vājinaṃ balavattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र कालजिता युद्धं महज्जातं नरोत्तम ।
निहतस्तेन वीरेण शितधारेण हेतिना
tatra kālajitā yuddhaṃ mahajjātaṃ narottama |
nihatastena vīreṇa śitadhāreṇa hetinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेके निहताः संख्ये पुष्कलाद्या महाबलाः ।
मूर्च्छितं चापि शत्रुघ्नं चक्रे वीरशिरोमणिः
aneke nihatāḥ saṃkhye puṣkalādyā mahābalāḥ |
mūrcchitaṃ cāpi śatrughnaṃ cakre vīraśiromaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा राजा महद्दुःखं विचार्य हृदिसंयुगे ।
कोपेन मूर्च्छितं चक्रे वीरो हि बलिनां वरः
tadā rājā mahadduḥkhaṃ vicārya hṛdisaṃyuge |
kopena mūrcchitaṃ cakre vīro hi balināṃ varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यावन्मूर्च्छितो राज्ञा तावदन्यः समागतः ।
तेनैतेन च संजीव्य नाशितं कटकं तव
sa yāvanmūrcchito rājñā tāvadanyaḥ samāgataḥ |
tenaitena ca saṃjīvya nāśitaṃ kaṭakaṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां मूर्च्छितानां तु शस्त्राण्याभरणानि च ।
गृहीत्वा वानरौ बद्धौ जग्मतुः स्वाश्रमं प्रति
sarveṣāṃ mūrcchitānāṃ tu śastrāṇyābharaṇāni ca |
gṛhītvā vānarau baddhau jagmatuḥ svāśramaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपां कृत्वा पुनस्तेन दत्तोऽश्वो यज्ञियो महान् ।
जीवनं प्रापितं सर्वं कटकं नष्टजीवितम्
kṛpāṃ kṛtvā punastena datto'śvo yajñiyo mahān |
jīvanaṃ prāpitaṃ sarvaṃ kaṭakaṃ naṣṭajīvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं गृहीत्वा तं वाहं प्राप्तास्तव समीपतः ।
एतदेव मया ज्ञातं तदुक्तं ते पुरोवचः
vayaṃ gṛhītvā taṃ vāhaṃ prāptāstava samīpataḥ |
etadeva mayā jñātaṃ taduktaṃ te purovacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.