अगस्त्य उवाच।
अथोग्रं स तपो दैत्यो दशवर्षसहस्रकम् ।
चकार भानुमक्ष्णा च पश्यन्नूर्ध्वपदे स्थितः
agastya uvāca|
athograṃ sa tapo daityo daśavarṣasahasrakam |
cakāra bhānumakṣṇā ca paśyannūrdhvapade sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुंभकर्णोऽपि कृतवांस्तपः परमदुश्चरम् ।
विभीषणस्तु धर्मात्मा चचार परमं तपः
kuṃbhakarṇo'pi kṛtavāṃstapaḥ paramaduścaram |
vibhīṣaṇastu dharmātmā cacāra paramaṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा प्रसन्नो भगवान्देवदेवः प्रजापतिः ।
देवदानवयक्षादि मुकुटैः परिसेवितः
tadā prasanno bhagavāndevadevaḥ prajāpatiḥ |
devadānavayakṣādi mukuṭaiḥ parisevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ राज्यं च सुमहद्भुवनत्रयभास्वरम् ।
वपुश्च कृतवान्रम्यं देवदानवसेवितम्
dadau rājyaṃ ca sumahadbhuvanatrayabhāsvaram |
vapuśca kṛtavānramyaṃ devadānavasevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा संतापितो भ्राता धनदो धर्मबुद्धिमान् ।
विमानं तु ततो नीतं लंका च नगरी हठात्
tadā saṃtāpito bhrātā dhanado dharmabuddhimān |
vimānaṃ tu tato nītaṃ laṃkā ca nagarī haṭhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवनं तापितं सर्वं देवाश्चैव दिवो गताः ।
हतवान्ब्राह्मणकुलं मुनीनां मूलकृंतनः
bhuvanaṃ tāpitaṃ sarvaṃ devāścaiva divo gatāḥ |
hatavānbrāhmaṇakulaṃ munīnāṃ mūlakṛṃtanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदातिदुःखिता देवाः सेंद्रा ब्रह्माणमाययुः ।
स्तुतिं चक्रुर्महात्मानो दंडवत्प्रणतिं गताः
tadātiduḥkhitā devāḥ seṃdrā brahmāṇamāyayuḥ |
stutiṃ cakrurmahātmāno daṃḍavatpraṇatiṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तुष्टुवुः सुराः सर्वे वाग्भिरर्थ्याभिरादृताः ।
ततः प्रसन्नो भगवान्किंकरोमीति चाब्रवीत्
te tuṣṭuvuḥ surāḥ sarve vāgbhirarthyābhirādṛtāḥ |
tataḥ prasanno bhagavānkiṃkaromīti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो निवेदयांचक्रुर्ब्रह्मणे विबुधाः पुरः ।
दशग्रीवाच्च संकष्टं तथा निजपराभवम्
tato nivedayāṃcakrurbrahmaṇe vibudhāḥ puraḥ |
daśagrīvācca saṃkaṣṭaṃ tathā nijaparābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं ध्यात्वा ययौ ब्रह्मा कैलासं त्रिदशैः सह ।
तस्य शैलस्य पार्श्वे तु वैचित्र्येण समाकुलाः
kṣaṇaṃ dhyātvā yayau brahmā kailāsaṃ tridaśaiḥ saha |
tasya śailasya pārśve tu vaicitryeṇa samākulāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिताः संतुष्टुवुर्देवाः शंभुं शक्रपुरोगमाः ।
नमो भवाय शर्वाय नीलग्रीवाय ते नमः
sthitāḥ saṃtuṣṭuvurdevāḥ śaṃbhuṃ śakrapurogamāḥ |
namo bhavāya śarvāya nīlagrīvāya te namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः स्थूलाय सूक्ष्माय बहुरूपाय ते नमः ।
इति सर्वमुखेनोक्तां वाणीमाकर्ण्य शंकरः
namaḥ sthūlāya sūkṣmāya bahurūpāya te namaḥ |
iti sarvamukhenoktāṃ vāṇīmākarṇya śaṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोवाच नंदिनं देवा नानयेति ममांतिकम् ।
एतस्मिन्नंतरे देवा आहूता नंदिना च ते
provāca naṃdinaṃ devā nānayeti mamāṃtikam |
etasminnaṃtare devā āhūtā naṃdinā ca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविश्यांतःपुरे देवा ददृशुर्विस्मितेक्षणाः ।
ब्रह्मागत्य ददर्शाथ शंकरं लोकशंकरम्
praviśyāṃtaḥpure devā dadṛśurvismitekṣaṇāḥ |
brahmāgatya dadarśātha śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणकोटिसहस्रैस्तु सेवितं मोदशालिभिः ।
नग्नैर्विरूपैः कुटिलैर्धूसरैर्विकटैस्तथा
gaṇakoṭisahasraistu sevitaṃ modaśālibhiḥ |
nagnairvirūpaiḥ kuṭilairdhūsarairvikaṭaistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणिपत्याग्रतः स्थित्वा सह देवैः पितामहः ।
उवाच देवदेवेशं पश्यावस्थां दिवौकसाम्
praṇipatyāgrataḥ sthitvā saha devaiḥ pitāmahaḥ |
uvāca devadeveśaṃ paśyāvasthāṃ divaukasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृपां कुरु महादेव शरणागतवत्सल ।
दुष्टदैत्यवधार्थं त्वं समुद्योगं विधेहि भोः
kṛpāṃ kuru mahādeva śaraṇāgatavatsala |
duṣṭadaityavadhārthaṃ tvaṃ samudyogaṃ vidhehi bhoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा दैन्यशोकसमन्वितम् ।
त्रिदशैः सहितैः सर्वैराजगाम हरेः पदम्
so'pi tadvacanaṃ śrutvā dainyaśokasamanvitam |
tridaśaiḥ sahitaiḥ sarvairājagāma hareḥ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुर्मुनयः सर्वे ससुरोरगकिन्नराः ।
जय माधव देवेश जय भक्तजनार्तिहन्
tuṣṭuvurmunayaḥ sarve sasuroragakinnarāḥ |
jaya mādhava deveśa jaya bhaktajanārtihan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलोकय महादेव लोकयस्व स्वसेवकान् ।
इत्युच्चैर्जगदुः सर्वे देवाः शर्वपुरोगमाः
vilokaya mahādeva lokayasva svasevakān |
ityuccairjagaduḥ sarve devāḥ śarvapurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तमाकर्ण्य सुराधिनाथो दृष्ट्वा सुरार्तिं परिचिंत्य विष्णुः ।
जगाद देवाञ्जलदोच्चया गिरा दुःखं तु तेषां प्रशमं नयन्निव
ityuktamākarṇya surādhinātho dṛṣṭvā surārtiṃ pariciṃtya viṣṇuḥ |
jagāda devāñjaladoccayā girā duḥkhaṃ tu teṣāṃ praśamaṃ nayanniva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो ब्रह्मशर्वेंद्र पुरोगमामराः शृण्वंतु वाचं भवतां हितेरताम् ।
जाने दशग्रीवकृतं भयं वस्तन्नाशयाम्यद्य कृतावतारः
bho brahmaśarveṃdra purogamāmarāḥ śṛṇvaṃtu vācaṃ bhavatāṃ hiteratām |
jāne daśagrīvakṛtaṃ bhayaṃ vastannāśayāmyadya kṛtāvatāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरी त्वयोध्या रविवंशजातैर्नृपैर्महादानमखादिसत्क्रियैः ।
प्रपालिता भूतलमंडनीया विराजते राजतभूमिभागैः
purī tvayodhyā ravivaṃśajātairnṛpairmahādānamakhādisatkriyaiḥ |
prapālitā bhūtalamaṃḍanīyā virājate rājatabhūmibhāgaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां दशरथो राजा निरपत्यः श्रियान्वितः ।
पालयत्यधुना राज्यं दिक्चक्रजयवान्विभुः
tasyāṃ daśaratho rājā nirapatyaḥ śriyānvitaḥ |
pālayatyadhunā rājyaṃ dikcakrajayavānvibhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु वंद्यादृष्यशृंगात्प्रार्थितात्पुत्रकाम्यया ।
पुत्रेष्ट्यां विधिना यज्वा महाबलसमन्वितः
sa tu vaṃdyādṛṣyaśṛṃgātprārthitātputrakāmyayā |
putreṣṭyāṃ vidhinā yajvā mahābalasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽहं प्रार्थितः पूर्वं तपसा तेन भोः सुराः ।
पत्नीषु तिसृषु प्रीत्या चतुर्धापि भवत्कृते
tato'haṃ prārthitaḥ pūrvaṃ tapasā tena bhoḥ surāḥ |
patnīṣu tisṛṣu prītyā caturdhāpi bhavatkṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राम लक्ष्मण शत्रुघ्न भरताख्या समन्वितः ।
कर्तास्मि रावणोद्धारं समूल बलवाहनम्
rāma lakṣmaṇa śatrughna bharatākhyā samanvitaḥ |
kartāsmi rāvaṇoddhāraṃ samūla balavāhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवंतोऽपि स्वकैरंशैरवतीर्य चरंत्विह ।
ऋक्षवानररूपेण सर्वत्र पृथिवीतले
bhavaṃto'pi svakairaṃśairavatīrya caraṃtviha |
ṛkṣavānararūpeṇa sarvatra pṛthivītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा विररामाशु नभसीरितवाङ्मुने ।
देवाः श्रुत्वा महद्वाक्यं सर्वे संहृष्टमानसाः
ityuktvā virarāmāśu nabhasīritavāṅmune |
devāḥ śrutvā mahadvākyaṃ sarve saṃhṛṣṭamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते चक्रुर्गदितं यादृग्देवदेवेन धीमता ।
स्वैःस्वैरंशैर्मही पूर्णा ऋक्षवानररूपिभिः
te cakrurgaditaṃ yādṛgdevadevena dhīmatā |
svaiḥsvairaṃśairmahī pūrṇā ṛkṣavānararūpibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽसौ विष्णुर्महादेवो देवानां दुःखनाशकः ।
सत्वमेव महाराज भगवान्कृतविग्रहः
yo'sau viṣṇurmahādevo devānāṃ duḥkhanāśakaḥ |
satvameva mahārāja bhagavānkṛtavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरतोऽयं लक्ष्मणश्च शत्रुघ्नश्च महामते ।
तावकांशाद्दशग्रीवो जनितश्च सुरार्द्दनः
bharato'yaṃ lakṣmaṇaśca śatrughnaśca mahāmate |
tāvakāṃśāddaśagrīvo janitaśca surārddanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववैरानुबंधेन जानकीं हृतवान्पुनः ।
स त्वया निहतो दैत्यो ब्रह्मराक्षसजातिमान्
pūrvavairānubaṃdhena jānakīṃ hṛtavānpunaḥ |
sa tvayā nihato daityo brahmarākṣasajātimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्यपुत्रो दैत्येंद्र सर्वलोकैककंटकः ।
पातितः पृथिवी सर्वा सुखमापमहेश्वर
pulastyaputro daityeṃdra sarvalokaikakaṃṭakaḥ |
pātitaḥ pṛthivī sarvā sukhamāpamaheśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणानां सुखं त्वद्य मुनीनां तापसं बलम् ।
शिवानि सर्वतीर्थानि सर्वे यज्ञाः सुसंहिताः
brāhmaṇānāṃ sukhaṃ tvadya munīnāṃ tāpasaṃ balam |
śivāni sarvatīrthāni sarve yajñāḥ susaṃhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयि राज्ञि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् ।
सुखं प्रपेदे विश्वात्मञ्जगद्योने नरोत्तम
tvayi rājñi jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam |
sukhaṃ prapede viśvātmañjagadyone narottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ ।
उत्पत्तिश्च विपत्तिश्च मया मत्यनुसारतः
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ tvayānagha |
utpattiśca vipattiśca mayā matyanusārataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं निशम्य दितिजेंद्र कुलानुकारिवार्तां महापुरुष ईश्वरईशिता च ।
संरुद्धबाष्पगलदश्रुमुखारविंदो भूमौ पपात सदसि प्रथितप्रभावः
itthaṃ niśamya ditijeṃdra kulānukārivārtāṃ mahāpuruṣa īśvaraīśitā ca |
saṃruddhabāṣpagaladaśrumukhāraviṃdo bhūmau papāta sadasi prathitaprabhāvaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.