ईश्वर उवाच-।
यत्त्वया पृष्टमाश्चर्यं तन्मया भाषितं क्रमात् ।
यत्र मुह्यंति ब्रह्माद्यास्तत्र को वा न मुह्यति
īśvara uvāca-|
yattvayā pṛṣṭamāścaryaṃ tanmayā bhāṣitaṃ kramāt |
yatra muhyaṃti brahmādyāstatra ko vā na muhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथापि ते प्रवक्ष्यामि यदुक्तं परमर्षिणा ।
महाराजमंबरीषं विष्णुभक्तं शिवान्वितम्
tathāpi te pravakṣyāmi yaduktaṃ paramarṣiṇā |
mahārājamaṃbarīṣaṃ viṣṇubhaktaṃ śivānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बदर्याश्रममासाद्य समासीनं जितेंद्रियम् ।
राजा प्रणम्य तुष्टाव विष्णुधर्मविवित्सया
badaryāśramamāsādya samāsīnaṃ jiteṃdriyam |
rājā praṇamya tuṣṭāva viṣṇudharmavivitsayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदव्यासं महाभागं सर्वज्ञं पुरुषोत्तमम् ।
मां त्वं संसारदुष्पारे परित्रातुमिहार्हसि
vedavyāsaṃ mahābhāgaṃ sarvajñaṃ puruṣottamam |
māṃ tvaṃ saṃsāraduṣpāre paritrātumihārhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषयेषु विरक्तोऽस्मि नमस्तेभ्यो नमोखिलम् ।
यत्तत्पदमनुद्विग्नं सच्चिदानंदविग्रहम्
viṣayeṣu virakto'smi namastebhyo namokhilam |
yattatpadamanudvignaṃ saccidānaṃdavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं ब्रह्म पराकाशमनाकाशमनामयम् ।
यत्साक्षात्कृत्य मुनयो भवांभोधिं तरंति हि
paraṃ brahma parākāśamanākāśamanāmayam |
yatsākṣātkṛtya munayo bhavāṃbhodhiṃ taraṃti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राहं मनसो नित्यं कथं गतिमवाप्नुयाम् ।
व्यास उवाच-।
अतिगोप्यं त्वया पृष्टं यन्मया न शुकं प्रति
tatrāhaṃ manaso nityaṃ kathaṃ gatimavāpnuyām |
vyāsa uvāca-|
atigopyaṃ tvayā pṛṣṭaṃ yanmayā na śukaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गदितं स्वसुतं किंतु त्वां वक्ष्यामि हरिप्रियम् ।
आसीदिदं परं विश्वं यद्रूपं यत्प्रतिष्ठितम्
gaditaṃ svasutaṃ kiṃtu tvāṃ vakṣyāmi haripriyam |
āsīdidaṃ paraṃ viśvaṃ yadrūpaṃ yatpratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्याकृतमव्यथितं तदीश्वरमयं शृणु ।
मया कृतं तपः पूर्वं बहुवर्षसहस्रकम्
avyākṛtamavyathitaṃ tadīśvaramayaṃ śṛṇu |
mayā kṛtaṃ tapaḥ pūrvaṃ bahuvarṣasahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलमूलपलाशांबु वाय्वाहारनिषेविणा ।
ततो मामाहभगवान्स्वध्याननिरतं हरिः
phalamūlapalāśāṃbu vāyvāhāraniṣeviṇā |
tato māmāhabhagavānsvadhyānanirataṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मिन्नर्थे चिकीर्षाते विवित्सा वा महामते ।
प्रसन्नोऽस्मि वृणुष्व त्वं वरं च वरदर्षभात्
kasminnarthe cikīrṣāte vivitsā vā mahāmate |
prasanno'smi vṛṇuṣva tvaṃ varaṃ ca varadarṣabhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद्दर्शनांतः संसार इति सत्यं ब्रवीमि ते ।
ततोऽहमब्रुवं कृष्णं पुलकोत्फुल्लविग्रहः
maddarśanāṃtaḥ saṃsāra iti satyaṃ bravīmi te |
tato'hamabruvaṃ kṛṣṇaṃ pulakotphullavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वामहं द्रष्टुमिच्छामि चक्षुर्भ्यां मधुसूदन ।
यत्तत्सत्यं परं ब्रह्म जगज्ज्योतिं जगत्पतिम्
tvāmahaṃ draṣṭumicchāmi cakṣurbhyāṃ madhusūdana |
yattatsatyaṃ paraṃ brahma jagajjyotiṃ jagatpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वदंति वेदशिरसश्चाक्षुषं नाथमद्भुतम् ।
श्रीभगवानुवाच-।
ब्रह्मणैवं पुरा पृष्टः प्रार्थितश्च यथा पुरा
vadaṃti vedaśirasaścākṣuṣaṃ nāthamadbhutam |
śrībhagavānuvāca-|
brahmaṇaivaṃ purā pṛṣṭaḥ prārthitaśca yathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदवोचमहं तस्मै तत्तुभ्यमपि कथ्यते ।
मामेके प्रकृतिं प्राहुः पुरुषं च तथेश्वरम्
yadavocamahaṃ tasmai tattubhyamapi kathyate |
māmeke prakṛtiṃ prāhuḥ puruṣaṃ ca tatheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममेके धनं चैके मोक्षमेकेऽकुतोभयम् ।
शून्यमेके भावमेके शिवमेके सदाशिवम्
dharmameke dhanaṃ caike mokṣameke'kutobhayam |
śūnyameke bhāvameke śivameke sadāśivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपरे वेदशिरसि स्थितमेकं सनातनम् ।
सद्भावं विक्रियाहीनं सच्चिदानंदविग्रहम्
apare vedaśirasi sthitamekaṃ sanātanam |
sadbhāvaṃ vikriyāhīnaṃ saccidānaṃdavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्याद्य दर्शयिष्यामि स्वरूपं वेदगोपितम् ।
ततोऽपश्यं भूपबालमहं कालांबुदप्रभम्
paśyādya darśayiṣyāmi svarūpaṃ vedagopitam |
tato'paśyaṃ bhūpabālamahaṃ kālāṃbudaprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपकन्यावृतं गोपं हसंतं गोपबालकैः ।
कदंबमूलआसीनं पीतवाससमद्भुतम्
gopakanyāvṛtaṃ gopaṃ hasaṃtaṃ gopabālakaiḥ |
kadaṃbamūlaāsīnaṃ pītavāsasamadbhutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनं वृंदावनं नाम नवपल्लवमंडितम् ।
कोकिलभ्रमरारावं मनोभव मनोहरम्
vanaṃ vṛṃdāvanaṃ nāma navapallavamaṃḍitam |
kokilabhramarārāvaṃ manobhava manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीमपश्यं कालिंदीमिंदीवरदलप्रभाम् ।
गोवर्द्धनमथापश्यं कृष्णरामकरोद्धृतम्
nadīmapaśyaṃ kāliṃdīmiṃdīvaradalaprabhām |
govarddhanamathāpaśyaṃ kṛṣṇarāmakaroddhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेंद्रदर्पनाशाय गोगोपालसुखावहम् ।
गोपालमबलासंगमुदितं वेणुवादिनम्
maheṃdradarpanāśāya gogopālasukhāvaham |
gopālamabalāsaṃgamuditaṃ veṇuvādinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वातिहृष्टो ह्यभवं सर्वभूषणभूषणम् ।
ततो मामाह भगवान्वृंदावनचरः स्वयम्
dṛṣṭvātihṛṣṭo hyabhavaṃ sarvabhūṣaṇabhūṣaṇam |
tato māmāha bhagavānvṛṃdāvanacaraḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदिदं मे त्वया दृष्टं रूपं दिव्यं सनातनम् ।
निष्कलं निष्क्रियं शांतं सच्चिदानंदविग्रहम्
yadidaṃ me tvayā dṛṣṭaṃ rūpaṃ divyaṃ sanātanam |
niṣkalaṃ niṣkriyaṃ śāṃtaṃ saccidānaṃdavigraham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णं पद्मपलाशाक्षं नातः परतरं मम ।
इदमेववदंत्येतेवेदाःकारणकारणम्
pūrṇaṃ padmapalāśākṣaṃ nātaḥ parataraṃ mama |
idamevavadaṃtyetevedāḥkāraṇakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यंनित्यंपरानंदंचिद्घनंशाश्वतंशिवम् ।
नित्यां मे मथुरां विद्धि वनं वृंदावनं तथा
satyaṃnityaṃparānaṃdaṃcidghanaṃśāśvataṃśivam |
nityāṃ me mathurāṃ viddhi vanaṃ vṛṃdāvanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुनां गोपकन्याश्च तथा गोपालबालकाः ।
ममावतारो नित्योऽयमत्र मा संशयं कृथाः
yamunāṃ gopakanyāśca tathā gopālabālakāḥ |
mamāvatāro nityo'yamatra mā saṃśayaṃ kṛthāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममेष्टा हि सदा राधा सर्वज्ञोऽहं परात्परः ।
सर्वकामश्च सर्वेशः सर्वानंदः परात्परः
mameṣṭā hi sadā rādhā sarvajño'haṃ parātparaḥ |
sarvakāmaśca sarveśaḥ sarvānaṃdaḥ parātparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि सर्वमिदं विश्वं भाति मायाविजृंभितम् ।
ततोऽहमब्रुवं देवं जगत्कारणकारणम्
mayi sarvamidaṃ viśvaṃ bhāti māyāvijṛṃbhitam |
tato'hamabruvaṃ devaṃ jagatkāraṇakāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्च गोप्यस्तु के गोपा वृक्षोऽयं कीदृशो मतः ।
वनं किं कोकिलाद्याश्च नदी केयं गिरिश्च कः
kāśca gopyastu ke gopā vṛkṣo'yaṃ kīdṛśo mataḥ |
vanaṃ kiṃ kokilādyāśca nadī keyaṃ giriśca kaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोऽसौ वेणुर्महाभागो लोकानंदैकभाजनम् ।
भगवानाह मां प्रीतः प्रसन्नवदनांबुजः
ko'sau veṇurmahābhāgo lokānaṃdaikabhājanam |
bhagavānāha māṃ prītaḥ prasannavadanāṃbujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप्यस्तु श्रुतयो ज्ञेया ऋचो वै गोपकन्यकाः ।
देवकन्याश्च राजेंद्र तपोयुक्ता मुमुक्षवः
gopyastu śrutayo jñeyā ṛco vai gopakanyakāḥ |
devakanyāśca rājeṃdra tapoyuktā mumukṣavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपाला मुनयः सर्वे वैकुंठानंदमूर्त्तयः ।
कल्पवृक्षः कदंबोऽयं परानंदैकभाजनम्
gopālā munayaḥ sarve vaikuṃṭhānaṃdamūrttayaḥ |
kalpavṛkṣaḥ kadaṃbo'yaṃ parānaṃdaikabhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वनमानंदकाख्यं हि महापातकनाशनम् ।
सिद्धाश्च साध्या गंधर्वाः कोकिलाद्या न संशयः
vanamānaṃdakākhyaṃ hi mahāpātakanāśanam |
siddhāśca sādhyā gaṃdharvāḥ kokilādyā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिदानंदहृदयं साक्षाद्यमुनया तनुम् ।
अनादिर्हरिदासोऽयं भूधरो नात्र संशयः
kecidānaṃdahṛdayaṃ sākṣādyamunayā tanum |
anādirharidāso'yaṃ bhūdharo nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेणुर्यः शृणुतं विप्रं तवापि विदितं तथा ।
द्विज आसीच्छांतमनास्तपः शांतिपरायणः
veṇuryaḥ śṛṇutaṃ vipraṃ tavāpi viditaṃ tathā |
dvija āsīcchāṃtamanāstapaḥ śāṃtiparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ना देवव्रतोदांतः कर्मकांडविशारदः ।
स वैष्णवजनव्रातमध्यवर्त्ती क्रियापरः
nāmnā devavratodāṃtaḥ karmakāṃḍaviśāradaḥ |
sa vaiṣṇavajanavrātamadhyavarttī kriyāparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचन शुश्राव यज्ञेशोऽस्तीति भूपते ।
तस्य गेहमथाभ्यागाद्द्विजो मद्गतनिश्चयः
sa kadācana śuśrāva yajñeśo'stīti bhūpate |
tasya gehamathābhyāgāddvijo madgataniścayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मद्भक्तः क्वचित्पूजां तुलसीदलवारिणा ।
कृतवांस्तद्गृहे किंचित्फलं मूलं न्यवेदयत्
sa madbhaktaḥ kvacitpūjāṃ tulasīdalavāriṇā |
kṛtavāṃstadgṛhe kiṃcitphalaṃ mūlaṃ nyavedayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानवारिफलं किंचित्तस्मै मत्या ददौ सुधीः ।
अश्रद्धया स्मितं कृत्वा सोऽप्यगृह्णाद्द्विजन्मनः
snānavāriphalaṃ kiṃcittasmai matyā dadau sudhīḥ |
aśraddhayā smitaṃ kṛtvā so'pyagṛhṇāddvijanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पापेन संजातं वेणुत्वमतिदारुणम् ।
तेन पुण्येन तस्याथ मदीय प्रियतां गतः
tena pāpena saṃjātaṃ veṇutvamatidāruṇam |
tena puṇyena tasyātha madīya priyatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमुना सोपि राजेंद्र केतुमानिव राजते ।
युगांते तद्विष्णुपरो भूत्वा ब्रह्म समाप्स्यति
amunā sopi rājeṃdra ketumāniva rājate |
yugāṃte tadviṣṇuparo bhūtvā brahma samāpsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो न जानंति नरा दुराशयाः पुरीं मदीयां परमां सनातनीम् ।
सुरेंद्र नागेंद्र मुनींद्र संस्तुतां मनोरमां तां मथुरां पुरातनीम्
aho na jānaṃti narā durāśayāḥ purīṃ madīyāṃ paramāṃ sanātanīm |
sureṃdra nāgeṃdra munīṃdra saṃstutāṃ manoramāṃ tāṃ mathurāṃ purātanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्यादयो यद्यपि संति पुर्यस्तासां तु मध्ये मथुरैव धन्या ।
यज्जन्ममौंजीव्रतमृत्युदाहैर्नृणां चतुर्द्धा विदधाति मुक्तिम्
kāśyādayo yadyapi saṃti puryastāsāṃ tu madhye mathuraiva dhanyā |
yajjanmamauṃjīvratamṛtyudāhairnṛṇāṃ caturddhā vidadhāti muktim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा विशुद्धास्तपआदिना जनाः शुभाशया ध्यानधना निरंतरम् ।
तदैव पश्यंति ममोत्तमां पुरीं न चान्यथा कल्पशतैर्द्विजोत्तमाः
yadā viśuddhāstapaādinā janāḥ śubhāśayā dhyānadhanā niraṃtaram |
tadaiva paśyaṃti mamottamāṃ purīṃ na cānyathā kalpaśatairdvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथुरावासिनो धन्या मान्या अपि दिवौकसाम् ।
अगण्यमहिमानस्ते सर्व एव चतुर्भुजाः
mathurāvāsino dhanyā mānyā api divaukasām |
agaṇyamahimānaste sarva eva caturbhujāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथुरावासिनो ये तु दोषान्पश्यंति मानवाः ।
तेषु दोषं न पश्यंति जन्ममृत्युसहस्रजम्
mathurāvāsino ye tu doṣānpaśyaṃti mānavāḥ |
teṣu doṣaṃ na paśyaṃti janmamṛtyusahasrajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधना अपि ते धन्या मथुरां ये स्मरंति ते ।
यत्र भूतेश्वरो देवो मोक्षदः पापिनामपि
adhanā api te dhanyā mathurāṃ ye smaraṃti te |
yatra bhūteśvaro devo mokṣadaḥ pāpināmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम प्रियतमो नित्यं देवो भूतेश्वरः परः ।
यः कदापि मम प्रीत्यै न संत्यजति तां पुरीम्
mama priyatamo nityaṃ devo bhūteśvaraḥ paraḥ |
yaḥ kadāpi mama prītyai na saṃtyajati tāṃ purīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतेश्वरं यो न नमेन्न पूजयेन्न वास्मरेद्दुश्चरितो मनुष्यः ।
नैनां स पश्येन्मथुरां मदीयां स्वयंप्रकाशां परदेवताख्याम्
bhūteśvaraṃ yo na namenna pūjayenna vāsmaredduścarito manuṣyaḥ |
naināṃ sa paśyenmathurāṃ madīyāṃ svayaṃprakāśāṃ paradevatākhyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कथं मयि भक्तिं स लभते पापपूरुषः ।
यो मदीयं परं भक्तं शिवं संपूजयेन्नहि
na kathaṃ mayi bhaktiṃ sa labhate pāpapūruṣaḥ |
yo madīyaṃ paraṃ bhaktaṃ śivaṃ saṃpūjayennahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मायामोहितधियः प्रायस्ते मानवाधमाः ।
भूतेश्वरं न नमंति न स्मरंति स्तुवंति ये
manmāyāmohitadhiyaḥ prāyaste mānavādhamāḥ |
bhūteśvaraṃ na namaṃti na smaraṃti stuvaṃti ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालकोऽपि ध्रुवो यत्र ममाराधनतत्परः ।
प्राप स्थानं परं शुद्धं यत्नयुक्तं पितामहैः
bālako'pi dhruvo yatra mamārādhanatatparaḥ |
prāpa sthānaṃ paraṃ śuddhaṃ yatnayuktaṃ pitāmahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां पुरीं प्राप्य मथुरां मदीयां सुरदुर्लभाम् ।
खंजो भूत्वांधको वापि प्राणानेव परित्यजेत्
tāṃ purīṃ prāpya mathurāṃ madīyāṃ suradurlabhām |
khaṃjo bhūtvāṃdhako vāpi prāṇāneva parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदव्यासमहाभाग मा कृथाः संशयं क्वचित् ।
रहस्यं वेदशिरसां यन्मया ते प्रकाशितम्
vedavyāsamahābhāga mā kṛthāḥ saṃśayaṃ kvacit |
rahasyaṃ vedaśirasāṃ yanmayā te prakāśitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं भगवता प्रोक्तमध्यायं यः पठेच्छुचिः ।
शृणुयाद्वापि यो भक्त्या मुक्तिस्तस्यापि शाश्वती
imaṃ bhagavatā proktamadhyāyaṃ yaḥ paṭhecchuciḥ |
śṛṇuyādvāpi yo bhaktyā muktistasyāpi śāśvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे वृंदावनादिमथुरामाहात्म्यकथनंनाम त्रिसप्ततितमोऽध्यायः
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vṛṃdāvanādimathurāmāhātmyakathanaṃnāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.