पार्वत्युवाच-।
वृंदावनरहस्यं च बहुधा कथितं विभो ।
केन पुण्यविशेषेण नारदः प्रकृतिं गतः
pārvatyuvāca-|
vṛṃdāvanarahasyaṃ ca bahudhā kathitaṃ vibho |
kena puṇyaviśeṣeṇa nāradaḥ prakṛtiṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वर उवाच-
एकदाश्चर्यवृत्तांतं मया जिज्ञासितं पुरा ।
ब्रह्मणा कथितं गुह्यं श्रुतं कृष्णमुखांबुजात्
īśvara uvāca-
ekadāścaryavṛttāṃtaṃ mayā jijñāsitaṃ purā |
brahmaṇā kathitaṃ guhyaṃ śrutaṃ kṛṣṇamukhāṃbujāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदः पृष्टवान्मह्यं तदाहं प्राप्तवानिदम् ।
अहं वक्तुं न शक्नोमि तन्माहात्म्यं कथंचन
nāradaḥ pṛṣṭavānmahyaṃ tadāhaṃ prāptavānidam |
ahaṃ vaktuṃ na śaknomi tanmāhātmyaṃ kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कुर्वे शपनं तस्य स्मृत्वा सीदामि मानसे ।
इति श्रुत्वा मम वचो दुर्मनाः सोऽभवद्यदा
kiṃ kurve śapanaṃ tasya smṛtvā sīdāmi mānase |
iti śrutvā mama vaco durmanāḥ so'bhavadyadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा ब्रह्माणमाहूय अहमादिष्टवान्प्रिये ।
त्वया यत्कथितं मह्यं नारदाय वदस्व तत्
tadā brahmāṇamāhūya ahamādiṣṭavānpriye |
tvayā yatkathitaṃ mahyaṃ nāradāya vadasva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा तदा ममवचो निशम्य सह नारदः ।
जगाम कृष्णसविधं नत्वा पृच्छत्तदेव तु
brahmā tadā mamavaco niśamya saha nāradaḥ |
jagāma kṛṣṇasavidhaṃ natvā pṛcchattadeva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मोवाच-
किमिदं द्वात्रिंशद्वनं वृंदारण्यं विशांपते ।
श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदियोग्योऽस्मि मे वद
brahmovāca-
kimidaṃ dvātriṃśadvanaṃ vṛṃdāraṇyaṃ viśāṃpate |
śrotumicchāmi bhagavanyadiyogyo'smi me vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
इदं वृंदावनं रम्यं मम धामैव केवलम् ।
यत्रेमे पशवः साक्षाद्वृक्षाः कीटा नरामराः
śrībhagavānuvāca-
idaṃ vṛṃdāvanaṃ ramyaṃ mama dhāmaiva kevalam |
yatreme paśavaḥ sākṣādvṛkṣāḥ kīṭā narāmarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये वसंति ममांत्ये ते मृता यांति ममांतिकम् ।
अत्र या गोपपत्न्यश्च निवसंति ममालये
ye vasaṃti mamāṃtye te mṛtā yāṃti mamāṃtikam |
atra yā gopapatnyaśca nivasaṃti mamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगिन्यस्तास्तु एवं हि मम देवाः परायणाः ।
पंचयोजनमेवं हि वनं मे देवरूपकम्
yoginyastāstu evaṃ hi mama devāḥ parāyaṇāḥ |
paṃcayojanamevaṃ hi vanaṃ me devarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिंदीयं सुषुम्नाख्या परमामृतवाहिनी ।
यत्र देवाश्च भूतानि वर्त्तंते सूक्ष्मरूपतः
kāliṃdīyaṃ suṣumnākhyā paramāmṛtavāhinī |
yatra devāśca bhūtāni varttaṃte sūkṣmarūpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतो व्यापकश्चाहं न त्यक्ष्यामि वनं क्वचित् ।
आविर्भावस्तिरोभावो भवेदत्र युगेयुगे
sarvato vyāpakaścāhaṃ na tyakṣyāmi vanaṃ kvacit |
āvirbhāvastirobhāvo bhavedatra yugeyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजोमयमिदं स्थानमदृश्यं चर्मचक्षुषाम् ।
रहस्यं मे प्रभावं च पश्य वृंदावनं युगे
tejomayamidaṃ sthānamadṛśyaṃ carmacakṣuṣām |
rahasyaṃ me prabhāvaṃ ca paśya vṛṃdāvanaṃ yuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मादीनां देवतानां न दृश्यं तत्कथंचन ।
ईश्वर उवाच-
तच्छ्रुत्वा नारदो नत्वा कृष्णं ब्रह्माणमेव च
brahmādīnāṃ devatānāṃ na dṛśyaṃ tatkathaṃcana |
īśvara uvāca-
tacchrutvā nārado natvā kṛṣṇaṃ brahmāṇameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगाम ह भूर्लोके मिश्रकं नैमिषं वनम् ।
तत्रासौ सत्कृतश्चापि शौनकाद्यैर्मुनीश्वरैः
ājagāma ha bhūrloke miśrakaṃ naimiṣaṃ vanam |
tatrāsau satkṛtaścāpi śaunakādyairmunīśvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्टश्चाप्यागतो ब्रह्मन्कुतस्त्वमधुना वद ।
तच्छ्रुत्वा नारदः प्राह गोलोकादागतोऽस्म्यहम्
pṛṣṭaścāpyāgato brahmankutastvamadhunā vada |
tacchrutvā nāradaḥ prāha golokādāgato'smyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा कृष्णमुखांभोजाद्वृंदावनरहस्यकम् ।
नारद उवाच-
तत्र नानाविधाः प्रश्नाः कृताश्चैव पुनः पुनः
śrutvā kṛṣṇamukhāṃbhojādvṛṃdāvanarahasyakam |
nārada uvāca-
tatra nānāvidhāḥ praśnāḥ kṛtāścaiva punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समस्ता मनवस्तत्र योगाश्चैव मया श्रुताः ।
तानेव कथयिष्यामि यथाप्रश्नं च तत्त्वतः
samastā manavastatra yogāścaiva mayā śrutāḥ |
tāneva kathayiṣyāmi yathāpraśnaṃ ca tattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौनकादय ऊचुः -
वृंदारण्यरहस्यं हि यदुक्तं ब्रह्मणा त्वयि ।
तदस्माकं समाचक्ष्व यद्यस्मासु कृपा तव
śaunakādaya ūcuḥ -
vṛṃdāraṇyarahasyaṃ hi yaduktaṃ brahmaṇā tvayi |
tadasmākaṃ samācakṣva yadyasmāsu kṛpā tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
कदाचित्सरयूतीरे दृष्टोऽस्माभिश्च गौतमः ।
मनस्वी च महादुःखी चिंताकुलितचेतनः
nārada uvāca-
kadācitsarayūtīre dṛṣṭo'smābhiśca gautamaḥ |
manasvī ca mahāduḥkhī ciṃtākulitacetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां दृष्ट्वा गौतमो देवः पपात धरणीतले ।
उत्तिष्ठ वत्सवत्सेति तमुवाचाहमेव हि
māṃ dṛṣṭvā gautamo devaḥ papāta dharaṇītale |
uttiṣṭha vatsavatseti tamuvācāhameva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं भवान्मनस्वीति प्रोच्य तां यदि रोचते ।
गौतम उवाच-
श्रुतं तव मुखादेव कृष्णतत्त्वं च तादृशम्
kathaṃ bhavānmanasvīti procya tāṃ yadi rocate |
gautama uvāca-
śrutaṃ tava mukhādeva kṛṣṇatattvaṃ ca tādṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारकाख्यं माथुराख्यं रहस्यं बहुशो मया ।
वृंदावनरहस्यं तु न श्रुतं त्वन्मुखांबुजात्
dvārakākhyaṃ māthurākhyaṃ rahasyaṃ bahuśo mayā |
vṛṃdāvanarahasyaṃ tu na śrutaṃ tvanmukhāṃbujāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतो मे मनसः स्थैर्य्यं भविष्यति च सद्गुरो ।
नारद उवाच-
इदं तु परमं गुह्यं रहस्यातिरहस्यकम्
yato me manasaḥ sthairyyaṃ bhaviṣyati ca sadguro |
nārada uvāca-
idaṃ tu paramaṃ guhyaṃ rahasyātirahasyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा मे ब्रह्मणा प्रोक्तं तादृग्वृंदावनोद्भवम् ।
रहस्यं वद देवेश वृंदारण्यस्य मे पितः
purā me brahmaṇā proktaṃ tādṛgvṛṃdāvanodbhavam |
rahasyaṃ vada deveśa vṛṃdāraṇyasya me pitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिजिज्ञासितं श्रुत्वा क्षणं मौनी स चाभवत् ।
ततो माऽह महाविष्णुं गच्छ वत्स प्रभुं मम
itijijñāsitaṃ śrutvā kṣaṇaṃ maunī sa cābhavat |
tato mā'ha mahāviṣṇuṃ gaccha vatsa prabhuṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयापि तत्र गंतव्यं त्वया सह न संशयः ।
इत्युक्त्वा मां गृहीत्वा च गतो विष्णोश्च धामनि
mayāpi tatra gaṃtavyaṃ tvayā saha na saṃśayaḥ |
ityuktvā māṃ gṛhītvā ca gato viṣṇośca dhāmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविष्णौ च कथितं मयोक्तं यत्तदेव हि ।
तच्छ्रुत्वा च महाविष्णुः स्वयं भुवमथादिशत्
mahāviṣṇau ca kathitaṃ mayoktaṃ yattadeva hi |
tacchrutvā ca mahāviṣṇuḥ svayaṃ bhuvamathādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमेवादेशतो मह्यं नीत्वा वै नारदं मुनिम् ।
स्नानाय विनियुंक्ष्वामुं सरस्यमृतसंज्ञके
tvamevādeśato mahyaṃ nītvā vai nāradaṃ munim |
snānāya viniyuṃkṣvāmuṃ sarasyamṛtasaṃjñake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाविष्णुसमादिष्टः स्वयंभूर्मां तथाकरोत् ।
तत्रामृतसरश्चाहं प्रविश्य स्नानमाचरम्
mahāviṣṇusamādiṣṭaḥ svayaṃbhūrmāṃ tathākarot |
tatrāmṛtasaraścāhaṃ praviśya snānamācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणात्तत्सरः पारे योषितां सविधेऽभवम् ।
सर्वलक्षणसपन्ना योषिद्रूपातिविस्मिता
tatkṣaṇāttatsaraḥ pāre yoṣitāṃ savidhe'bhavam |
sarvalakṣaṇasapannā yoṣidrūpātivismitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां दृष्ट्वा ताः समायांतीमपृच्छंश्च मुहुर्मुहुः ।
स्त्रिय ऊचुः -
का त्वं कुतः समायाता कथयात्मविचेष्टितम्
māṃ dṛṣṭvā tāḥ samāyāṃtīmapṛcchaṃśca muhurmuhuḥ |
striya ūcuḥ -
kā tvaṃ kutaḥ samāyātā kathayātmaviceṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तासां प्रियकथां श्रुत्वा मयोक्तं तन्निशामय ।
कुतः कोऽहं समायातः कथं वा योषिदाकृतिः
tāsāṃ priyakathāṃ śrutvā mayoktaṃ tanniśāmaya |
kutaḥ ko'haṃ samāyātaḥ kathaṃ vā yoṣidākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नवद्दृश्यते सर्वं किं वा मुग्धोऽस्मि भूतले ।
तच्छ्रुत्वा मद्वचो देवी प्रोवाच मधुरस्वनैः
svapnavaddṛśyate sarvaṃ kiṃ vā mugdho'smi bhūtale |
tacchrutvā madvaco devī provāca madhurasvanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृंदानाम्नी पुरी चेयं कृष्णचंद्रप्रिया सदा ।
अहं च ललितादेवी तुर्यातीता च निष्कला
vṛṃdānāmnī purī ceyaṃ kṛṣṇacaṃdrapriyā sadā |
ahaṃ ca lalitādevī turyātītā ca niṣkalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा च महादेवी करुणा सांद्रमानसा ।
मां प्रत्याह पुनर्देवी समागच्छ मया सह
ityuktvā ca mahādevī karuṇā sāṃdramānasā |
māṃ pratyāha punardevī samāgaccha mayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्याश्च योषितः सर्वाः कृष्णपादपरायणाः ।
ताश्च मां प्रवदंत्येवं समागच्छानया सह
anyāśca yoṣitaḥ sarvāḥ kṛṣṇapādaparāyaṇāḥ |
tāśca māṃ pravadaṃtyevaṃ samāgacchānayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोनुकृष्णचंद्रस्य चतुर्दशाक्षरो मनुः ।
कृपया कथितस्तस्या देव्याश्चापि महात्मनः
tatonukṛṣṇacaṃdrasya caturdaśākṣaro manuḥ |
kṛpayā kathitastasyā devyāścāpi mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षणादेव तत्साम्यमलभं विविधोपमा ।
ताभिः सह गतास्तत्र यत्र कृष्णः सनातनः
tatkṣaṇādeva tatsāmyamalabhaṃ vividhopamā |
tābhiḥ saha gatāstatra yatra kṛṣṇaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं सच्चिदानंदः स्वयंयोषिन्मयः प्रभुः ।
योषिदानंदहृदयो दृष्ट्वा मां प्राब्रवीन्मुहुः
kevalaṃ saccidānaṃdaḥ svayaṃyoṣinmayaḥ prabhuḥ |
yoṣidānaṃdahṛdayo dṛṣṭvā māṃ prābravīnmuhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागच्छ प्रिये कांते भक्त्या मां परिरंभय ।
रेमे वर्षप्रमाणेन तत्र चैव द्विजोत्तम
samāgaccha priye kāṃte bhaktyā māṃ pariraṃbhaya |
reme varṣapramāṇena tatra caiva dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदोक्तं रमणेशेन तां देवीं राधिकां प्रति ।
इयं मे प्रकृतिस्तत्र चासीन्नारदरूपधृक्
tadoktaṃ ramaṇeśena tāṃ devīṃ rādhikāṃ prati |
iyaṃ me prakṛtistatra cāsīnnāradarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीत्वामृतसरो रम्यं स्नानार्थं संनियोजय ।
तया मे रमणस्यांते गदितं प्रियभाषितम्
nītvāmṛtasaro ramyaṃ snānārthaṃ saṃniyojaya |
tayā me ramaṇasyāṃte gaditaṃ priyabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं च ललितादेवी राधिकाया च गीयते ।
अहं च वासुदेवाख्यो नित्यं कामकलात्मकः
ahaṃ ca lalitādevī rādhikāyā ca gīyate |
ahaṃ ca vāsudevākhyo nityaṃ kāmakalātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं योषित्स्वरूपोऽहं योषिच्चाहं सनातनी ।
अहं च ललितादेवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा
satyaṃ yoṣitsvarūpo'haṃ yoṣiccāhaṃ sanātanī |
ahaṃ ca lalitādevī puṃrūpā kṛṣṇavigrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवयोरंतरं नास्ति सत्यंसत्यं हि नारद ।
एवं यो वेत्ति मे तत्त्वं समयं च तथा मनुम्
āvayoraṃtaraṃ nāsti satyaṃsatyaṃ hi nārada |
evaṃ yo vetti me tattvaṃ samayaṃ ca tathā manum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स समाचारसंकेतं ललिता वत्स मे प्रियः ।
इदं वृंदावनं नाम रहस्यं मम वै गृहम्
sa samācārasaṃketaṃ lalitā vatsa me priyaḥ |
idaṃ vṛṃdāvanaṃ nāma rahasyaṃ mama vai gṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न प्रकाश्यं कदा कुत्र वक्तव्यं न पशौ क्वचित् ।
ततोऽनुराधिकादेवी मां नीत्वा तत्सरोवरे
na prakāśyaṃ kadā kutra vaktavyaṃ na paśau kvacit |
tato'nurādhikādevī māṃ nītvā tatsarovare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थित्वा सा कृष्णचंद्रस्य चरणांते गता पुनः ।
ततो निमज्जनादेव नारदोऽहमुपागतः
sthitvā sā kṛṣṇacaṃdrasya caraṇāṃte gatā punaḥ |
tato nimajjanādeva nārado'hamupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वीणाहस्तो गानपरस्तद्रहस्यं मुहुर्मुदा ।
स्वयंभुवं नमस्कृत्य तत्रागां विष्णुपार्षदम्
vīṇāhasto gānaparastadrahasyaṃ muhurmudā |
svayaṃbhuvaṃ namaskṛtya tatrāgāṃ viṣṇupārṣadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंभुवा तथा दृष्टं नोक्तं किंचित्तदा पुनः ।
इति ते कथितं वत्स सुगोप्यं च मया त्वयि
svayaṃbhuvā tathā dṛṣṭaṃ noktaṃ kiṃcittadā punaḥ |
iti te kathitaṃ vatsa sugopyaṃ ca mayā tvayi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयापि कृष्णचंद्रस्य केवलं धामचित्कलम् ।
गोपनीयं प्रयत्नेन मातुर्जारइव प्रियम्
tvayāpi kṛṣṇacaṃdrasya kevalaṃ dhāmacitkalam |
gopanīyaṃ prayatnena māturjāraiva priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा प्रोक्तं मया शिष्ये गौतमे सरहस्यकम् ।
तथा भवत्सु कार्त्स्न्येन कथितं चातिगोपितम्
yathā proktaṃ mayā śiṣye gautame sarahasyakam |
tathā bhavatsu kārtsnyena kathitaṃ cātigopitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र कुत्र कदाचित्तु प्रकाश्यं मुनिपुंगवाः ।
तदा शापो भवेद्विप्राः कृष्णचंद्रस्य निश्चितम्
yatra kutra kadācittu prakāśyaṃ munipuṃgavāḥ |
tadā śāpo bhavedviprāḥ kṛṣṇacaṃdrasya niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमं कृष्णस्य लीलाभिर्युतमध्यायमुत्तमम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि स याति परमं पदम्
imaṃ kṛṣṇasya līlābhiryutamadhyāyamuttamam |
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sa yāti paramaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे वृंदावनमाहात्म्ये नारदीयानुनये पंचसप्ततितमोऽध्यायः
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vṛṃdāvanamāhātmye nāradīyānunaye paṃcasaptatitamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.