शेष उवाच।
वात्स्यायनमुनिश्रेष्ठ कथा पापप्रणाशिनी ।
ब्रह्मण्यदेवदेवस्य सर्वधर्मैकरक्षितुः
śeṣa uvāca|
vātsyāyanamuniśreṣṭha kathā pāpapraṇāśinī |
brahmaṇyadevadevasya sarvadharmaikarakṣituḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजानं मूर्च्छितं दृष्ट्वा कुंभजन्मा तपोनिधिः ।
शनैःशनैः करेणाशु पस्पर्शाश्रु जगाद च
rājānaṃ mūrcchitaṃ dṛṣṭvā kuṃbhajanmā taponidhiḥ |
śanaiḥśanaiḥ kareṇāśu pasparśāśru jagāda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो रामाश्वसिहि क्षिप्रं किमर्थमवसीदसि ।
भवान्दैत्यकुलच्छेत्ता महाविष्णुः सनातनः
bho rāmāśvasihi kṣipraṃ kimarthamavasīdasi |
bhavāndaityakulacchettā mahāviṣṇuḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतं भव्यं भवच्चैव जगत्स्थास्नु चरिष्णु च ।
त्वदृते नास्ति संचारी किमर्थमिह मूर्च्छितः
bhūtaṃ bhavyaṃ bhavaccaiva jagatsthāsnu cariṣṇu ca |
tvadṛte nāsti saṃcārī kimarthamiha mūrcchitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा वाक्यं महाराजः कुंभजन्मसमीरितम् ।
उत्तस्थौ विगलन्नेत्र बाष्पपूरितसन्मुखः
śrutvā vākyaṃ mahārājaḥ kuṃbhajanmasamīritam |
uttasthau vigalannetra bāṣpapūritasanmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच दीनदीनं च विस्पष्टाक्षरविस्तरम् ।
त्रपाभर नमन्मूर्तिर्ब्रह्मद्रोहपराङ्मुखः
uvāca dīnadīnaṃ ca vispaṣṭākṣaravistaram |
trapābhara namanmūrtirbrahmadrohaparāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीराम उवाच।
अहो मे पश्यता ज्ञानं विमूढस्य दुरात्मनः ।
यद्ब्राह्मणकुले रूढं हतवान्कामलोलुपः
śrīrāma uvāca|
aho me paśyatā jñānaṃ vimūḍhasya durātmanaḥ |
yadbrāhmaṇakule rūḍhaṃ hatavānkāmalolupaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिलार्थे त्वहं विप्रं वेदशास्त्रविवेकवान् ।
हतवान्वाडवकुलं बुद्धिहीनोति दुर्मतिः
mahilārthe tvahaṃ vipraṃ vedaśāstravivekavān |
hatavānvāḍavakulaṃ buddhihīnoti durmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इक्ष्वाकूणां कुले जातु ब्राह्मणो न दुरुक्तिभाक् ।
ईदृशं कुर्वता कर्म मयैतत्सुकलंकितम्
ikṣvākūṇāṃ kule jātu brāhmaṇo na duruktibhāk |
īdṛśaṃ kurvatā karma mayaitatsukalaṃkitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये ब्राह्मणास्तु पूजार्हा दानसम्मानभोजनैः ।
ते मया निहता विप्राः शरसंघातसंहितैः
ye brāhmaṇāstu pūjārhā dānasammānabhojanaiḥ |
te mayā nihatā viprāḥ śarasaṃghātasaṃhitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काँल्लोकान्नु गमिष्यामि कुंभीपाकोऽपि दुःसहः ।
न तादृशं तीर्थमस्ति यन्मां पावयितुं क्षमम्
kā~llokānnu gamiṣyāmi kuṃbhīpāko'pi duḥsahaḥ |
na tādṛśaṃ tīrthamasti yanmāṃ pāvayituṃ kṣamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यज्ञो न तपो दानं न वा चैव व्रतादिकम् ।
यत्तु वै ब्राह्मणद्रोग्धुर्ममपावनतारकम्
na yajño na tapo dānaṃ na vā caiva vratādikam |
yattu vai brāhmaṇadrogdhurmamapāvanatārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यैः कोपितं ब्रह्मकुलं नरैर्निरयगामिभिः ।
ते नरा बहुशो दुःखं भोक्ष्यंति निरयं गताः
yaiḥ kopitaṃ brahmakulaṃ narairnirayagāmibhiḥ |
te narā bahuśo duḥkhaṃ bhokṣyaṃti nirayaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदा मूलं तु धर्माणां वर्णाश्रमविवेकिनाम् ।
तन्मूलं ब्राह्मणकुलं सर्ववेदैकशाखिनः
vedā mūlaṃ tu dharmāṇāṃ varṇāśramavivekinām |
tanmūlaṃ brāhmaṇakulaṃ sarvavedaikaśākhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलच्छेत्तुर्ममौद्धत्यात्को लोकोनु भविष्यति ।
किमद्यकरणीयं वै येन मे हि शिवं भवेत्
mūlacchetturmamauddhatyātko lokonu bhaviṣyati |
kimadyakaraṇīyaṃ vai yena me hi śivaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
विलपंतं भृशं रामं राजेंद्रं रघुपुंगवम् ।
मायामनुष्यवपुषं कुंभजन्माब्रवीद्वचः
śeṣa uvāca|
vilapaṃtaṃ bhṛśaṃ rāmaṃ rājeṃdraṃ raghupuṃgavam |
māyāmanuṣyavapuṣaṃ kuṃbhajanmābravīdvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अगस्त्य उवाच।
मा विषादं महाधीर कुरु राजन्महामते ।
न ते ब्राह्मणहत्या स्याद्दुष्टानां नाशमिच्छतः
agastya uvāca|
mā viṣādaṃ mahādhīra kuru rājanmahāmate |
na te brāhmaṇahatyā syādduṣṭānāṃ nāśamicchataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं पुराणः पुमान्साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः ।
कर्ता हर्ताऽविता साक्षी निर्गुणः स्वेच्छया गुणी
tvaṃ purāṇaḥ pumānsākṣādīśvaraḥ prakṛteḥ paraḥ |
kartā hartā'vitā sākṣī nirguṇaḥ svecchayā guṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुरापो ब्रह्महत्याकृत्स्वर्णस्तेयी महाघकृत् ।
सर्वे त्वन्नामवादेन पूताः शीघ्रं भवंति हि
surāpo brahmahatyākṛtsvarṇasteyī mahāghakṛt |
sarve tvannāmavādena pūtāḥ śīghraṃ bhavaṃti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयं देवी जनकजा महाविद्या महामते ।
यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्ता यास्यंति सद्गतिम्
iyaṃ devī janakajā mahāvidyā mahāmate |
yasyāḥ smaraṇamātreṇa muktā yāsyaṃti sadgatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रावणोऽपि न वै दैत्यो वैकुंठे तव सेवकः ।
ऋषीणां शापतोऽवाप्तो दैत्यत्वं दनुजांतक
rāvaṇo'pi na vai daityo vaikuṃṭhe tava sevakaḥ |
ṛṣīṇāṃ śāpato'vāpto daityatvaṃ danujāṃtaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यानुग्रहकर्ता त्वं न तु हंता द्विजन्मनः ।
एवं संचिंत्य मा भूयो निजं शोचितुमर्हसि
tasyānugrahakartā tvaṃ na tu haṃtā dvijanmanaḥ |
evaṃ saṃciṃtya mā bhūyo nijaṃ śocitumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा ततो वाक्यं रामः परपुरंजयः ।
उवाच मधुरं वाक्यं गद्गदस्वरभाषितम्
iti śrutvā tato vākyaṃ rāmaḥ parapuraṃjayaḥ |
uvāca madhuraṃ vākyaṃ gadgadasvarabhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीराम उवाच।
पातकं द्विविधं प्रोक्तं ज्ञाताज्ञातविभेदतः ।
ज्ञातं यद्बुद्धिपूर्वं हि अज्ञातं तद्विवर्जितम्
śrīrāma uvāca|
pātakaṃ dvividhaṃ proktaṃ jñātājñātavibhedataḥ |
jñātaṃ yadbuddhipūrvaṃ hi ajñātaṃ tadvivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्धिपूर्वं कृतं कर्म भोगेनैव विनश्यति ।
नश्येदनुशयादन्यदिदं शास्त्रविनिश्चितम्
buddhipūrvaṃ kṛtaṃ karma bhogenaiva vinaśyati |
naśyedanuśayādanyadidaṃ śāstraviniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वतो बुद्धिपूर्वं मे ब्रह्महत्यां सुनिंदिताम् ।
न मे दुःखापनोदाय साधुवादः सुसंमतः
kurvato buddhipūrvaṃ me brahmahatyāṃ suniṃditām |
na me duḥkhāpanodāya sādhuvādaḥ susaṃmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रब्रूहि तादृशं मह्यं यादृशं पापदाहकम् ।
व्रतं दानं मखं किंचित्तीर्थमाराधनं महत्
prabrūhi tādṛśaṃ mahyaṃ yādṛśaṃ pāpadāhakam |
vrataṃ dānaṃ makhaṃ kiṃcittīrthamārādhanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन मे विमला कीर्तिर्लोकान्वै पावयिष्यति ।
पापाचाराप्तकालुष्यान्ब्रह्महत्याहतप्रभान्
yena me vimalā kīrtirlokānvai pāvayiṣyati |
pāpācārāptakāluṣyānbrahmahatyāhataprabhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेष उवाच।
इत्युक्तवंतं तं रामं जगाद स तपोनिधिः ।
सुरासुरनमन्मौलि मणिनीराजितांघ्रिकम्
śeṣa uvāca|
ityuktavaṃtaṃ taṃ rāmaṃ jagāda sa taponidhiḥ |
surāsuranamanmauli maṇinīrājitāṃghrikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु राम महावीर लोकानुग्रहकारक ।
विप्रहत्यापनोदाय तव यद्वचनं ब्रुवे
śṛṇu rāma mahāvīra lokānugrahakāraka |
viprahatyāpanodāya tava yadvacanaṃ bruve
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं स पापं तरति योऽश्वमेधं यजेत वै ।
तस्मात्त्वं यज विश्वात्मन्वाजिमेधेन शोभिना
sarvaṃ sa pāpaṃ tarati yo'śvamedhaṃ yajeta vai |
tasmāttvaṃ yaja viśvātmanvājimedhena śobhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ततंतुर्महीभर्त्रा त्वया साध्यो मनीषिणा ।
महासमृद्धियुक्तेन महाबलसुशालिना
saptataṃturmahībhartrā tvayā sādhyo manīṣiṇā |
mahāsamṛddhiyuktena mahābalasuśālinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वाजिमेधो विप्राणां हत्यायाः पापनोदनः ।
कृतवान्यं महाराजो दिलीपस्तव पूर्वजः
sa vājimedho viprāṇāṃ hatyāyāḥ pāpanodanaḥ |
kṛtavānyaṃ mahārājo dilīpastava pūrvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शतक्रतुः शतं कृत्वा क्रतूनां पुरुषर्षभः ।
पदमापामरावत्यां देवदैत्यसुसेवितम्
śatakratuḥ śataṃ kṛtvā kratūnāṃ puruṣarṣabhaḥ |
padamāpāmarāvatyāṃ devadaityasusevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनुश्च सगरो राजा मरुत्तो नहुषात्मजः ।
एते ते पूर्वजाः सर्वे यज्ञं कृत्वा पदं गताः
manuśca sagaro rājā marutto nahuṣātmajaḥ |
ete te pūrvajāḥ sarve yajñaṃ kṛtvā padaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्त्वं कुरु राजेंद्र समर्थोऽसि समंततः ।
भ्रातरो लोकपालाभा वर्तंते तव भावुकाः
tasmāttvaṃ kuru rājeṃdra samartho'si samaṃtataḥ |
bhrātaro lokapālābhā vartaṃte tava bhāvukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तमाकर्ण्य मुनेः स भाग्यवान् रघूत्तमो ब्राह्मणघातभीतः ।
पप्रच्छ यागे सुमतिं चिकीर्षन्विधिं पुरावित्परिगीयमानः
ityuktamākarṇya muneḥ sa bhāgyavān raghūttamo brāhmaṇaghātabhītaḥ |
papraccha yāge sumatiṃ cikīrṣanvidhiṃ purāvitparigīyamānaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.