अंबरीष उवाच-।
कथमेतद्विमुह्यामः स्वल्पायासेन यन्मुने ।
शूद्रः पापसमाचारो लेभे ब्राह्मण्यमुत्तमम्
aṃbarīṣa uvāca-|
kathametadvimuhyāmaḥ svalpāyāsena yanmune |
śūdraḥ pāpasamācāro lebhe brāhmaṇyamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण्यं दुर्ल्लभं तात सुकृतैर्विविधैरपि ।
कथं माधवमासस्य स्नानेनैवाप सोऽधमः
brāhmaṇyaṃ durllabhaṃ tāta sukṛtairvividhairapi |
kathaṃ mādhavamāsasya snānenaivāpa so'dhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न यज्ञदानैर्न तपोभिरुग्रैर्न पुण्यसंज्ञैरपरैरपीश ।
अस्मादृशो भूपतयोऽर्थवंतो न ते लभंतेऽवनिदैवतत्वम्
na yajñadānairna tapobhirugrairna puṇyasaṃjñairaparairapīśa |
asmādṛśo bhūpatayo'rthavaṃto na te labhaṃte'vanidaivatatvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गाधिसूनुर्विविधं तपोऽपि चिरंविधायानिशमेव घोरम् ।
कृच्छ्रेण लेभे शतवर्षपूर्णैरहो कथंचिद्बहुभिः प्रयत्नैः
sa gādhisūnurvividhaṃ tapo'pi ciraṃvidhāyāniśameva ghoram |
kṛcchreṇa lebhe śatavarṣapūrṇairaho kathaṃcidbahubhiḥ prayatnaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं स वर्णाधम एष पापः स्वधर्महीनो धनवान दाता ।
पुण्यादनायासकृतादमुष्मादल्पादिहावाप स रामतत्त्वम्
kathaṃ sa varṇādhama eṣa pāpaḥ svadharmahīno dhanavāna dātā |
puṇyādanāyāsakṛtādamuṣmādalpādihāvāpa sa rāmatattvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-।
सत्यमुक्तं त्वया राजन्ब्राह्मण्यमतिदुर्ल्लभम् ।
तथापि गतयः सूक्ष्मा दुर्ज्ञेया धर्मतत्त्वतः
nārada uvāca-|
satyamuktaṃ tvayā rājanbrāhmaṇyamatidurllabham |
tathāpi gatayaḥ sūkṣmā durjñeyā dharmatattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्राणि च कर्माणि विचित्रा भूतभावना ।
विचित्राणि च भूतानि विचित्राः कर्मशक्तयः
vicitrāṇi ca karmāṇi vicitrā bhūtabhāvanā |
vicitrāṇi ca bhūtāni vicitrāḥ karmaśaktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्सुकृतं कर्म कूटस्थं यदवापि तम् ।
केनचित्कर्मणा भूप शुभेन परिवर्धते
kadācitsukṛtaṃ karma kūṭasthaṃ yadavāpi tam |
kenacitkarmaṇā bhūpa śubhena parivardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं ददाति सुमहत्तस्मिन्नपि च जन्मनि ।
धर्मो गहनसूक्ष्मोऽयं नीयते न यथा तथा
phalaṃ dadāti sumahattasminnapi ca janmani |
dharmo gahanasūkṣmo'yaṃ nīyate na yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य फलदानस्य श्रूयते कालनिश्चयः ।
यत्किंचित्सुकृतं कर्मच्छन्नं पापांतरैरपि
na tasya phaladānasya śrūyate kālaniścayaḥ |
yatkiṃcitsukṛtaṃ karmacchannaṃ pāpāṃtarairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदागत्य कुतः क्वापि सुफलं च प्रयच्छति ।
कृतस्य नेह नाशोस्ति पुण्यस्य दुरितस्य च
tadāgatya kutaḥ kvāpi suphalaṃ ca prayacchati |
kṛtasya neha nāśosti puṇyasya duritasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं तत्र तत्रापि शृणु सत्यं मयोदितम् ।
अनायासमहायासौ यद्यल्पत्व महत्त्वयोः
tatphalaṃ tatra tatrāpi śṛṇu satyaṃ mayoditam |
anāyāsamahāyāsau yadyalpatva mahattvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाव्रतास्ततस्ते स्युः सततं कर्मकादयः ।
सिंहव्याघ्रादिमूत्रादौ प्रयासा बहुलास्ततः
mahāvratāstataste syuḥ satataṃ karmakādayaḥ |
siṃhavyāghrādimūtrādau prayāsā bahulāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचगव्यप्रशस्तत्वं व्रतमध्ये ततो भवेत् ।
इति कर्तव्यबाहुल्यं महत्त्वं चेत्तदल्पता
paṃcagavyapraśastatvaṃ vratamadhye tato bhavet |
iti kartavyabāhulyaṃ mahattvaṃ cettadalpatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलाग्न्यादिप्रवेशस्य प्रसज्येत व्रतांतरात् ।
इदमल्पं महत्त्वं तदिति नैव नियामकः
jalāgnyādipraveśasya prasajyeta vratāṃtarāt |
idamalpaṃ mahattvaṃ taditi naiva niyāmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं यथोदितं शास्त्रे तदेव स्यान्महोदयम् ।
यथाल्पनाशो महता महन्नाशस्तथाल्पतः
phalaṃ yathoditaṃ śāstre tadeva syānmahodayam |
yathālpanāśo mahatā mahannāśastathālpataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंत्वल्पविस्फुलिंगेन तृणनाशः प्रदृश्यते ।
अजामिलोऽपि भूपाल दास्याः पतिरिति स्मृतः
kiṃtvalpavisphuliṃgena tṛṇanāśaḥ pradṛśyate |
ajāmilo'pi bhūpāla dāsyāḥ patiriti smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मपत्नीपरित्यागी नित्यं पापपथिस्थितः ।
म्रियमाणः सुताह्वानं चक्रे नारायणेति च
dharmapatnīparityāgī nityaṃ pāpapathisthitaḥ |
mriyamāṇaḥ sutāhvānaṃ cakre nārāyaṇeti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा यन्नामग्रहणात्पदं लेभे सुदुर्ल्लभम् ।
अनिच्छयापि दहति स्पृष्टो हुतवहो यथा
tathā yannāmagrahaṇātpadaṃ lebhe sudurllabham |
anicchayāpi dahati spṛṣṭo hutavaho yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा दहति गोविंदनामव्याजादपीरितम्
tathā dahati goviṃdanāmavyājādapīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्यायुतं शपनहा सहस्रमुग्रं गुर्वंगनाकोटिनिषेवणं च ।
स्तेयान्यशेषाणि हरेः प्रियेण गोविंदनाम्ना निहतानि सद्यः
hatyāyutaṃ śapanahā sahasramugraṃ gurvaṃganākoṭiniṣevaṇaṃ ca |
steyānyaśeṣāṇi hareḥ priyeṇa goviṃdanāmnā nihatāni sadyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिमयं वीर यत्किंचित्क्रियतेऽल्पकम् ।
सुकृतं साधु विदुषा तदक्षयफलं भवेत्
viṣṇubhaktimayaṃ vīra yatkiṃcitkriyate'lpakam |
sukṛtaṃ sādhu viduṣā tadakṣayaphalaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संदेहो न च कर्तव्यो माधवे मासि माधवम् ।
समाराध्य जनो भक्त्या तत्तद्वांछितमाप्नुयात्
saṃdeho na ca kartavyo mādhave māsi mādhavam |
samārādhya jano bhaktyā tattadvāṃchitamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपत्यं द्रविणं दारा धरा हर्म्यं हया गजाः ।
सुखानि स्वर्गमोक्षौ च न दूरे हरिभक्तितः
apatyaṃ draviṇaṃ dārā dharā harmyaṃ hayā gajāḥ |
sukhāni svargamokṣau ca na dūre haribhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलाधिक्यं भवेद्विद्वन्नाधिक्याद्भावकर्मणोः ।
सूक्ष्मा धर्मस्य गतयो दुर्ज्ञेया विबुधैरपि
phalādhikyaṃ bhavedvidvannādhikyādbhāvakarmaṇoḥ |
sūkṣmā dharmasya gatayo durjñeyā vibudhairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियो माधवमासोऽयं माधवस्य महात्मनः ।
एकोऽपि त्रिषु लोकेषु समग्रेप्सितदायकः
priyo mādhavamāso'yaṃ mādhavasya mahātmanaḥ |
eko'pi triṣu lokeṣu samagrepsitadāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्येन गांगेन जलेन काले देशे बुधः स्नानपरः कथंचित् ।
आजन्मनो भावहतोऽपि दाता न शुध्यतीत्येव मतं ममैतत्
puṇyena gāṃgena jalena kāle deśe budhaḥ snānaparaḥ kathaṃcit |
ājanmano bhāvahato'pi dātā na śudhyatītyeva mataṃ mamaitat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंगादितीर्थेषु वसंति देवा देवालये यक्षगणाश्च नित्यम् ।
विनाशनं यांति कृतोपवासा भावोज्झितास्तेन फलं लभंते
gaṃgāditīrtheṣu vasaṃti devā devālaye yakṣagaṇāśca nityam |
vināśanaṃ yāṃti kṛtopavāsā bhāvojjhitāstena phalaṃ labhaṃte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहार्थेऽपि पुरावृत्तमाकर्णय महीपते ।
विचित्रं कथयिष्यामि फलं किमपि कर्मणाम्
ihārthe'pi purāvṛttamākarṇaya mahīpate |
vicitraṃ kathayiṣyāmi phalaṃ kimapi karmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य माधवमासस्य प्रसादान्माधवस्य च ।
यथापि ब्राह्मणी काचित्स्वैरिण्याप शुभं फलम्
tasya mādhavamāsasya prasādānmādhavasya ca |
yathāpi brāhmaṇī kācitsvairiṇyāpa śubhaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदासेति विख्यातः पुरा कांतीश्वरोऽभवत् ।
तस्यापत्यं महारत्नं नारीणामुत्तमं सदा
divodāseti vikhyātaḥ purā kāṃtīśvaro'bhavat |
tasyāpatyaṃ mahāratnaṃ nārīṇāmuttamaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मै च दीयते कन्या सुवराय महात्मने ।
इति चिंतापरो भूत्वा समालोक्य नरोत्तमः
kasmai ca dīyate kanyā suvarāya mahātmane |
iti ciṃtāparo bhūtvā samālokya narottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपदेशस्य राजानं सम्यग्ज्ञात्वा महीपतिः ।
चित्रसेनं महात्मानं समाहूय ततो नृपः
rūpadeśasya rājānaṃ samyagjñātvā mahīpatiḥ |
citrasenaṃ mahātmānaṃ samāhūya tato nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्यां ददौ दिवोदासश्चित्रसेनाय धीमते ।
तस्या विवाहकालस्य संप्राप्ते समये नृप
kanyāṃ dadau divodāsaścitrasenāya dhīmate |
tasyā vivāhakālasya saṃprāpte samaye nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतोऽसौ चित्रसेनस्तु कालधर्मेण वै किल ।
दिवोदासश्च धर्मात्मा चिंतयामास भूपतिः
mṛto'sau citrasenastu kāladharmeṇa vai kila |
divodāsaśca dharmātmā ciṃtayāmāsa bhūpatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणांश्च समाहूय पप्रच्छ नृपनंदन ।
अस्या विवाहकाले तु चित्रसेनो दिवं गतः
brāhmaṇāṃśca samāhūya papraccha nṛpanaṃdana |
asyā vivāhakāle tu citraseno divaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यास्तु कीदृशं कर्म भविष्यति ब्रुवंतु मे ।
ब्राह्मण उवाच-।
विवाहो जायते राजन्कन्यायास्तु विधानतः
asyāstu kīdṛśaṃ karma bhaviṣyati bruvaṃtu me |
brāhmaṇa uvāca-|
vivāho jāyate rājankanyāyāstu vidhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतिर्मृत्युं प्रयात्येव यो वा त्यागं करोति च ।
महाधिव्याधिना भीतस्त्यागं कृत्वा प्रयाति च
patirmṛtyuṃ prayātyeva yo vā tyāgaṃ karoti ca |
mahādhivyādhinā bhītastyāgaṃ kṛtvā prayāti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रव्राजितो भवेद्राजन्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते ।
तस्यां रजस्वलायां च अन्यः पतिर्विधीयते
pravrājito bhavedrājandharmaśāstreṣu dṛśyate |
tasyāṃ rajasvalāyāṃ ca anyaḥ patirvidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहं तु प्रधानेन पिता कुर्यान्न संशयः ।
एवं राजन्समादिष्टं धर्मशास्त्रे शुभैर्जनैः
vivāhaṃ tu pradhānena pitā kuryānna saṃśayaḥ |
evaṃ rājansamādiṣṭaṃ dharmaśāstre śubhairjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहः क्रियतामस्या इत्यूचुस्ते द्विजोत्तमाः ।
दिवोदासश्च धर्मात्मा ब्राह्मणैस्तु प्रणोदितः
vivāhaḥ kriyatāmasyā ityūcuste dvijottamāḥ |
divodāsaśca dharmātmā brāhmaṇaistu praṇoditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहार्थं महाराज मानसं कृतवान्नृप ।
पुनर्दत्ता प्रदानेन दिव्यादेवी नृपोत्तम
vivāhārthaṃ mahārāja mānasaṃ kṛtavānnṛpa |
punardattā pradānena divyādevī nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पसेनाय पुण्याय तस्मै राज्ञे महात्मने ।
मृत्युधर्मं गतो राजा विवाहसमयेऽपि सः
puṣpasenāya puṇyāya tasmai rājñe mahātmane |
mṛtyudharmaṃ gato rājā vivāhasamaye'pi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा यदा महाभागो दिव्यादेव्याश्च भूपतिः ।
करोति स पितोद्योगं विवाहस्यातिदुःखितः
yadā yadā mahābhāgo divyādevyāśca bhūpatiḥ |
karoti sa pitodyogaṃ vivāhasyātiduḥkhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भर्तापि म्रियते काले प्राप्तलग्नस्तदा तदा ।
एकविंशतिभर्तारः कालेकाले मृतास्ततः
bhartāpi mriyate kāle prāptalagnastadā tadā |
ekaviṃśatibhartāraḥ kālekāle mṛtāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो राजा महादुःखी संजातः ख्यातविक्रमः ।
समालोक्य तमाहूय मंत्रिभिः सह निश्चलः
tato rājā mahāduḥkhī saṃjātaḥ khyātavikramaḥ |
samālokya tamāhūya maṃtribhiḥ saha niścalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंवरे महाबुद्धिं चकार पृथिवीपतिः ।
अथ तेन समाहूता राजानो विविधा नृपाः
svayaṃvare mahābuddhiṃ cakāra pṛthivīpatiḥ |
atha tena samāhūtā rājāno vividhā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयंवरार्थं वै तस्या बहवो धर्मतत्पराः ।
तस्यास्तु रूपसंक्षुब्धा मृत्युना प्रेषिता नृपाः
svayaṃvarārthaṃ vai tasyā bahavo dharmatatparāḥ |
tasyāstu rūpasaṃkṣubdhā mṛtyunā preṣitā nṛpāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्रामं चक्रिरे मूढा मृतास्तेऽथ परस्परम् ।
एवं तेषां क्षयो जातः क्षत्त्रियाणां नरेश्वर
saṃgrāmaṃ cakrire mūḍhā mṛtāste'tha parasparam |
evaṃ teṣāṃ kṣayo jātaḥ kṣattriyāṇāṃ nareśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यादेवी च दुःखार्ता रुरोद करुणं ततः ।
बालामालोक्य तां राजा रुदंतीं चातिदुःखिताम्
divyādevī ca duḥkhārtā ruroda karuṇaṃ tataḥ |
bālāmālokya tāṃ rājā rudaṃtīṃ cātiduḥkhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोधसं च धर्मज्ञं ज्ञानवंतं तपस्विनम् ।
जातूकर्णं प्रणम्यादौ विनयान्वितकंधरः
purodhasaṃ ca dharmajñaṃ jñānavaṃtaṃ tapasvinam |
jātūkarṇaṃ praṇamyādau vinayānvitakaṃdharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदास उवाच-।
कथयस्व प्रसादेन किमेतस्याहि पातकम् ।
दिव्यादेव्यास्तु मे पुत्र्या यदेतच्चेष्टितं कृतम्
divodāsa uvāca-|
kathayasva prasādena kimetasyāhi pātakam |
divyādevyāstu me putryā yadetacceṣṭitaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातूकर्ण उवाच-।
तस्यास्तु चेष्टितं वीर दिव्यादेव्या वदाम्यहम् ।
पूर्वजन्मकृतं सर्वं तन्मे निगदतः शृणु
jātūkarṇa uvāca-|
tasyāstu ceṣṭitaṃ vīra divyādevyā vadāmyaham |
pūrvajanmakṛtaṃ sarvaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्ते वाराणसी पुण्या नगरी पापनाशिनी ।
तस्यामास्ते महाप्राज्ञः सुवीरो नाम नामतः
āste vārāṇasī puṇyā nagarī pāpanāśinī |
tasyāmāste mahāprājñaḥ suvīro nāma nāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलाचारं परित्यज्य दुराचारेण वर्तते ।
न मन्यते हि भर्तारं रौद्रकृत्ये च वर्तते
kulācāraṃ parityajya durācāreṇa vartate |
na manyate hi bhartāraṃ raudrakṛtye ca vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यकार्यविहीना तु पापं चरति दुर्मतिः ।
भर्तारं भर्त्सते नित्यं स्वैरिणी कलहप्रिया
puṇyakāryavihīnā tu pāpaṃ carati durmatiḥ |
bhartāraṃ bhartsate nityaṃ svairiṇī kalahapriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं परगृहे वास निरता भ्रमतेऽधिकम् ।
परच्छिद्रं समापश्येद्दुष्टाभूतेषु सर्वदा
nityaṃ paragṛhe vāsa niratā bhramate'dhikam |
paracchidraṃ samāpaśyedduṣṭābhūteṣu sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधुनिंदारता पापा बहुहास्यकरी सदा ।
कुसंगतिरता वाचा दुराचारजनप्रिया
sādhuniṃdāratā pāpā bahuhāsyakarī sadā |
kusaṃgatiratā vācā durācārajanapriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धूर्ताधर्मजनद्वेषकरी चानृतभाषिणी ।
विज्ञायैवं सुवीरोऽस्या उपयेमे ततोऽपराम्
dhūrtādharmajanadveṣakarī cānṛtabhāṣiṇī |
vijñāyaivaṃ suvīro'syā upayeme tato'parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया नवीनया वीरो भार्यया सहितोऽनिशम् ।
यथासुखं स बुभुजे विषयान्मनसः प्रियान्
tayā navīnayā vīro bhāryayā sahito'niśam |
yathāsukhaṃ sa bubhuje viṣayānmanasaḥ priyān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माचारेण पुण्यात्मा सत्यपुण्यमतिः सदा ।
सत्ययामितया सत्या सुमत्याराधितो बभौ
dharmācāreṇa puṇyātmā satyapuṇyamatiḥ sadā |
satyayāmitayā satyā sumatyārādhito babhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरस्ता तेन सा चित्रा विचित्रा वरवर्णिनी ।
स्वैरिणी गुणसंसर्गधर्मविद्वेषिणी ततः
nirastā tena sā citrā vicitrā varavarṇinī |
svairiṇī guṇasaṃsargadharmavidveṣiṇī tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रमते जारसंयुक्ता मुक्ताचारा गतत्रपा ।
सा पापरतसंयुक्ता रक्ता दूती विकर्मणि
bhramate jārasaṃyuktā muktācārā gatatrapā |
sā pāparatasaṃyuktā raktā dūtī vikarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशला कुट्टिनीकर्म कलासु त्वन्ययोषिताम् ।
गृहभंगमसौ चक्रे वक्रेण मनसा हिता
kuśalā kuṭṭinīkarma kalāsu tvanyayoṣitām |
gṛhabhaṃgamasau cakre vakreṇa manasā hitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्वीं नारीं समाहूय पापवाक्यैश्च नोदयेत् ।
नर्मलोभकथाकेलि प्रत्ययोत्पत्तिहेतुभिः
sādhvīṃ nārīṃ samāhūya pāpavākyaiśca nodayet |
narmalobhakathākeli pratyayotpattihetubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनांसि चालयेत्पापा पुरुषाणां च योषिताम् ।
साधूनां सा स्त्रियो भव्याः परेभ्यः प्रतिपादयेत्
manāṃsi cālayetpāpā puruṣāṇāṃ ca yoṣitām |
sādhūnāṃ sā striyo bhavyāḥ parebhyaḥ pratipādayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारयत्येव कपटं धर्मग्रामविवर्जनम् ।
एवं वर्षशतं भुक्त्वा पश्चाद्वेश्याविधिस्थिता
kārayatyeva kapaṭaṃ dharmagrāmavivarjanam |
evaṃ varṣaśataṃ bhuktvā paścādveśyāvidhisthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालेन निधनं प्राप्ता सततं पापनिश्चया ।
जाता तव गृहे पुत्री दिव्यादेवीति सा सुता
kālena nidhanaṃ prāptā satataṃ pāpaniścayā |
jātā tava gṛhe putrī divyādevīti sā sutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुंदरी रूपसंपन्ना पुरा दृष्टेन नोदिता ।
नारद उवाच-।
इति तस्य वचः श्रुत्वा दिवोदासोऽतिविस्मितः ।
उवाच राजा मधुरं जातूकर्णं मुनिं वचः
suṃdarī rūpasaṃpannā purā dṛṣṭena noditā |
nārada uvāca-|
iti tasya vacaḥ śrutvā divodāso'tivismitaḥ |
uvāca rājā madhuraṃ jātūkarṇaṃ muniṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिवोदास उवाच-।
यदीदृशी सा दुरितप्रचारा सदा दुराचाररता प्रयाता ।
कथं ममश्रीपतिदैवतस्य महाकुलीनस्य सुतानुरूपा
divodāsa uvāca-|
yadīdṛśī sā duritapracārā sadā durācāraratā prayātā |
kathaṃ mamaśrīpatidaivatasya mahākulīnasya sutānurūpā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुदुर्ल्लभं राजकुले विशाले लेभे च सा श्रीमतिजन्मधन्यम् ।
पुण्येन केनापि मुने पवित्रे चित्रा विचित्रेण च कर्मकर्त्री
sudurllabhaṃ rājakule viśāle lebhe ca sā śrīmatijanmadhanyam |
puṇyena kenāpi mune pavitre citrā vicitreṇa ca karmakartrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-।
इति तस्य वचः श्रुत्वा भूमिपस्य मुनिस्ततः ।
किञ्चिद्विहस्य तु प्राज्ञो वचः सूनृतमब्रवीत्
nārada uvāca-|
iti tasya vacaḥ śrutvā bhūmipasya munistataḥ |
kiñcidvihasya tu prājño vacaḥ sūnṛtamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातूकर्ण उवाच-।
चित्रा विचित्रसुरतैरथ वंचयंती प्रच्छन्नकामुकविटान्धनधीविहीनान् ।
वेश्या बभूव विषपानमितश्चरित्वा कालेन नागनगरे महति प्रसिद्धे
jātūkarṇa uvāca-|
citrā vicitrasuratairatha vaṃcayaṃtī pracchannakāmukaviṭāndhanadhīvihīnān |
veśyā babhūva viṣapānamitaścaritvā kālena nāganagare mahati prasiddhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोऽपि तत्र समायातः सायं विप्रः समार्दितः ।
अर्दमानो विशुद्धात्मा नगरे नागसंज्ञके
ko'pi tatra samāyātaḥ sāyaṃ vipraḥ samārditaḥ |
ardamāno viśuddhātmā nagare nāgasaṃjñake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यन्नपरं स्थानं मूढश्चित्रागृहं ययौ ।
तया संमोहितोऽत्यर्थं वेश्यया दृष्टियोगतः
apaśyannaparaṃ sthānaṃ mūḍhaścitrāgṛhaṃ yayau |
tayā saṃmohito'tyarthaṃ veśyayā dṛṣṭiyogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादसंवाहनस्नानतांबूलासनभोजनैः ।
विलासैस्तोषितः सोऽपि खेदहीनोऽभवत्तदा
pādasaṃvāhanasnānatāṃbūlāsanabhojanaiḥ |
vilāsaistoṣitaḥ so'pi khedahīno'bhavattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विचित्रैः सुरतोपचारैरदृष्टबुद्ध्यैव तया स विप्रः ।
संसेवितोऽयं रजनीमशेषामवाहयद्भावविशेषलुब्धः
tato vicitraiḥ suratopacārairadṛṣṭabuddhyaiva tayā sa vipraḥ |
saṃsevito'yaṃ rajanīmaśeṣāmavāhayadbhāvaviśeṣalubdhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातः प्रयाणाभिमुखः कथंचिदुवाच चित्रामनुरक्तचित्तः ।
संतोषितः स्वैश्चरितैः स्वकृत्यैर्वचस्तयाचैकधिया तदानीम्
prātaḥ prayāṇābhimukhaḥ kathaṃciduvāca citrāmanuraktacittaḥ |
saṃtoṣitaḥ svaiścaritaiḥ svakṛtyairvacastayācaikadhiyā tadānīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-।
कार्यः प्रत्युपकारस्ते तोषितेन मया प्रिये ।
स्वदृढं च निजं दुःखं कथयाम्यविशेषतः
brāhmaṇa uvāca-|
kāryaḥ pratyupakāraste toṣitena mayā priye |
svadṛḍhaṃ ca nijaṃ duḥkhaṃ kathayāmyaviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा कथां हि वदतां विप्राणां नर्मदातटे ।
शुभं यत्सर्वपापघ्नं तदाकर्णय सादरम्
purā kathāṃ hi vadatāṃ viprāṇāṃ narmadātaṭe |
śubhaṃ yatsarvapāpaghnaṃ tadākarṇaya sādaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो दिनत्रयमपि प्रयत्नतः स्नाति मेषउपयादि भास्करे ।
भास्करेऽनुदित एव माधवे मासि सोऽघनिचयैर्विमुच्यते
yo dinatrayamapi prayatnataḥ snāti meṣaupayādi bhāskare |
bhāskare'nudita eva mādhave māsi so'ghanicayairvimucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूर्णमपि वैशाखे यो बहिः स्नानमाचरेत् ।
विधिना माधवं देवमर्चयेत्सोपि पापहा
saṃpūrṇamapi vaiśākhe yo bahiḥ snānamācaret |
vidhinā mādhavaṃ devamarcayetsopi pāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यतीर्थे विशेषेण स्नानदानक्रियादिभिः ।
महापापैर्विमुच्येत मानवो मासि माधवे
puṇyatīrthe viśeṣeṇa snānadānakriyādibhiḥ |
mahāpāpairvimucyeta mānavo māsi mādhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावन्महापापचयः शरीरे शरीरिणस्तिष्ठति निर्विशंकः ।
यावन्मुदा चोषसि मेषराशिमुपागते मज्जति नो दिनेशे
tāvanmahāpāpacayaḥ śarīre śarīriṇastiṣṭhati nirviśaṃkaḥ |
yāvanmudā coṣasi meṣarāśimupāgate majjati no dineśe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमाकर्णितस्तेषां विप्राणां वदतां मया ।
अनेकदुरितांभोधि तरणे पोत उत्तमः
evamākarṇitasteṣāṃ viprāṇāṃ vadatāṃ mayā |
anekaduritāṃbhodhi taraṇe pota uttamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदूरे शिवदेहा च वर्ततेऽसौ सरिद्वरा ।
तत्र स्नातुं गमिष्येऽहं तदाघौघवधाय च
adūre śivadehā ca vartate'sau saridvarā |
tatra snātuṃ gamiṣye'haṃ tadāghaughavadhāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ते रोचते कांते विरक्तं वामनो भवेत् ।
तन्मया त्वं समागच्छ वैशाखस्नानहेतवे
yadi te rocate kāṃte viraktaṃ vāmano bhavet |
tanmayā tvaṃ samāgaccha vaiśākhasnānahetave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनित्यं जीवितमिदं यौवनं चातिसुंदरम् ।
हेतुर्नरकवासस्य दुर्वारश्च स नो भवेत्
anityaṃ jīvitamidaṃ yauvanaṃ cātisuṃdaram |
heturnarakavāsasya durvāraśca sa no bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराधितस्त्वयाहं च पातितो दुरितार्णवे ।
महतामपि यत्सत्यं दुष्टस्थितशरीरिणाम्
ārādhitastvayāhaṃ ca pātito duritārṇave |
mahatāmapi yatsatyaṃ duṣṭasthitaśarīriṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किमत्र बहुनोक्तेन न विलंबोचितः क्षणः ।
उद्धरिष्येऽपि भवतीं विरक्तिर्यदि ते हृदि
kimatra bahunoktena na vilaṃbocitaḥ kṣaṇaḥ |
uddhariṣye'pi bhavatīṃ viraktiryadi te hṛdi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रोवाच-।
स्वामिन्न दृष्टयोगेन तव संगतिधर्मतः ।
ध्रुवं विरक्तं मच्चेतो निंद्यमेतद्भवं प्रति
citrovāca-|
svāminna dṛṣṭayogena tava saṃgatidharmataḥ |
dhruvaṃ viraktaṃ macceto niṃdyametadbhavaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नूनमेवं मया शास्त्रे श्रुतं यत्साधुसंगमः ।
अचिंत्यायै नमस्तस्यै ततो नियतायै पुनः
nūnamevaṃ mayā śāstre śrutaṃ yatsādhusaṃgamaḥ |
aciṃtyāyai namastasyai tato niyatāyai punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातूकर्ण उवाच-।
इति भाष्यततस्तेन समं चित्रा ययौ तदा ।
विद्यमानं धनं किंचिदादाय मुनिनोदिता
jātūkarṇa uvāca-|
iti bhāṣyatatastena samaṃ citrā yayau tadā |
vidyamānaṃ dhanaṃ kiṃcidādāya muninoditā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः परं सोऽपि पुनर्द्विजन्मा वैशाखमासे शिवदेहदेहम् ।
अवाप सस्नौ च दिनेशमस्यै स्नानाय सद्योऽथ ददौ दयालुः
tataḥ paraṃ so'pi punardvijanmā vaiśākhamāse śivadehadeham |
avāpa sasnau ca dineśamasyai snānāya sadyo'tha dadau dayāluḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदयालुरयं विप्रः स्नापयामास तां तदा ।
यथोचितविधानेन चित्रामुच्चित्रभाषिणीम्
hṛdayālurayaṃ vipraḥ snāpayāmāsa tāṃ tadā |
yathocitavidhānena citrāmuccitrabhāṣiṇīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैशाखस्नानमाहात्म्यं तत्र शुश्राव सा मुदा ।
पठमानेषु विप्रेषु पुराणानि पृथक्पृथक्
vaiśākhasnānamāhātmyaṃ tatra śuśrāva sā mudā |
paṭhamāneṣu vipreṣu purāṇāni pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य श्रवणमात्रेण क्षीयते दुरितांधकः ।
यथा सूर्योदये नैव तिमिरौघः प्रणश्यति
yasya śravaṇamātreṇa kṣīyate duritāṃdhakaḥ |
yathā sūryodaye naiva timiraughaḥ praṇaśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा शिवे शिवतनूजले पुनः स्नानतोऽजनिकरे विधानतः ।
स्नानतो विमलमानसोदया सूर्यकांतिरिव निर्मला बभौ
sā śive śivatanūjale punaḥ snānato'janikare vidhānataḥ |
snānato vimalamānasodayā sūryakāṃtiriva nirmalā babhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र मज्जंति रेवायां सेवायां निरता हरेः ।
वैशाखे विविधा लोका लोकानंत्यमभीप्सवः
tatra majjaṃti revāyāṃ sevāyāṃ niratā hareḥ |
vaiśākhe vividhā lokā lokānaṃtyamabhīpsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नर्मदायामिह शर्मदायामशुद्धकायानपि शोधयंति ।
विशेषतो माधवमासि मर्त्या भवंति मर्त्याधिपलोकलीलाः
ye narmadāyāmiha śarmadāyāmaśuddhakāyānapi śodhayaṃti |
viśeṣato mādhavamāsi martyā bhavaṃti martyādhipalokalīlāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजन्मनोऽघस्मरणेन रेवा निहंति दृष्टा दशजन्मजं पुनः ।
स्नाता कथं चिच्छतयोनिजातं संसेविता यच्छति रुद्रलोकम्
ājanmano'ghasmaraṇena revā nihaṃti dṛṣṭā daśajanmajaṃ punaḥ |
snātā kathaṃ cicchatayonijātaṃ saṃsevitā yacchati rudralokam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकलं माधवं मासं सा चित्रा नर्मदाजले ।
सस्नौ किंचिद्ददौ दानं शक्त्या विप्रेषु नित्यशः
sakalaṃ mādhavaṃ māsaṃ sā citrā narmadājale |
sasnau kiṃciddadau dānaṃ śaktyā vipreṣu nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापहरं स्तोत्रं शृणोति श्रद्धया हरेः ।
विप्राणां तत्र पठतां संगादस्य द्विजन्मनः
sarvapāpaharaṃ stotraṃ śṛṇoti śraddhayā hareḥ |
viprāṇāṃ tatra paṭhatāṃ saṃgādasya dvijanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमज्ज्य सा माधवमासि पूर्णे रेवाजले तत्र महीसुरेभ्यः ।
अच्छिद्रमासाद्य यथाविधानं तत्रापि चित्रापि चकार मासम्
nimajjya sā mādhavamāsi pūrṇe revājale tatra mahīsurebhyaḥ |
acchidramāsādya yathāvidhānaṃ tatrāpi citrāpi cakāra māsam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटीरकं तं तु नवं विधाय सुदेवनामापि स भूमिदेवः ।
उवास रेवासलिले निमज्जंश्चित्रोपरोधादनिशं दयातः
kuṭīrakaṃ taṃ tu navaṃ vidhāya sudevanāmāpi sa bhūmidevaḥ |
uvāsa revāsalile nimajjaṃścitroparodhādaniśaṃ dayātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कालेन कियता कालधर्ममुपेयिवान् ।
विप्रस्तदनु सा चित्रा चिरेणैव मृता नृप
atha kālena kiyatā kāladharmamupeyivān |
viprastadanu sā citrā cireṇaiva mṛtā nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन माधवमासस्य सुकृतेन तदैव सा ।
पुत्री तवाभवन्नूनमदृष्ट्वा यमयातनाम्
tena mādhavamāsasya sukṛtena tadaiva sā |
putrī tavābhavannūnamadṛṣṭvā yamayātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य कर्मविपाकोऽयं यदाप्तं भूपतेः कुलम् ।
वैष्णवं विशदं वीर दुष्प्राप्यं पापकर्मभिः
tasya karmavipāko'yaṃ yadāptaṃ bhūpateḥ kulam |
vaiṣṇavaṃ viśadaṃ vīra duṣprāpyaṃ pāpakarmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यादेवी वरं नाम जातं चास्यां नरोत्तम ।
यच्च दत्तवती चान्नं भोग्यसौख्यसुखानि च
divyādevī varaṃ nāma jātaṃ cāsyāṃ narottama |
yacca dattavatī cānnaṃ bhogyasaukhyasukhāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणाय पुरा तस्मै गणिकात्वेऽपि संगता ।
स्नात्वा च माधवे मासि किंचित्तत्रापि यद्ददौ
brāhmaṇāya purā tasmai gaṇikātve'pi saṃgatā |
snātvā ca mādhave māsi kiṃcittatrāpi yaddadau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दानस्य सा भुंक्ते स्नानस्य च फलोदयम् ।
पिबते शीतलं तोयं मिष्टान्नं च तथानिशम्
tasya dānasya sā bhuṃkte snānasya ca phalodayam |
pibate śītalaṃ toyaṃ miṣṭānnaṃ ca tathāniśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यान्भोगान्प्रभुंजाना वर्तते च प्रभोर्गृहे ।
भुंजते विधिदत्तं च दुःखशोकादिपीडिता
divyānbhogānprabhuṃjānā vartate ca prabhorgṛhe |
bhuṃjate vidhidattaṃ ca duḥkhaśokādipīḍitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्पुरा नरनारीणां गृहभंगरताऽभवत् ।
तस्यकर्मविपाकोऽयमस्याः किंचिदुपस्थितः
yatpurā naranārīṇāṃ gṛhabhaṃgaratā'bhavat |
tasyakarmavipāko'yamasyāḥ kiṃcidupasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधवस्नानमाहात्म्याद्विनैव यमयातनाम् ।
महापापापि ते वीर सुंदरी सा सुताभवत्
mādhavasnānamāhātmyādvinaiva yamayātanām |
mahāpāpāpi te vīra suṃdarī sā sutābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातं तव पुत्र्या विचेष्टितम् ।
सर्वजन्मभवं वीर कर्म दुष्कर्मसंभवम्
etatte sarvamākhyātaṃ tava putryā viceṣṭitam |
sarvajanmabhavaṃ vīra karma duṣkarmasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.