ब्राह्मण उवाच-
एतन्मूर्खोऽपि जानाति शुभकर्मकरः पुमान् ।
न याति नरकं स्वर्गं तथा पापक्रिया रतः
brāhmaṇa uvāca-
etanmūrkho'pi jānāti śubhakarmakaraḥ pumān |
na yāti narakaṃ svargaṃ tathā pāpakriyā rataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रतुभिर्विविधैरिष्टैर्व्रत दान जपादिभिः ।
सत्येनाचारकुशलैः स्वर्गसौख्यमवाप्यते
kratubhirvividhairiṣṭairvrata dāna japādibhiḥ |
satyenācārakuśalaiḥ svargasaukhyamavāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याचारधनोपेतैर्ऋषिभिर्वेदपारगैः ।
प्राप्यते पुण्ययोगेन यज्ञैर्नाकस्ततः क्वचित्
vidyācāradhanopetairṛṣibhirvedapāragaiḥ |
prāpyate puṇyayogena yajñairnākastataḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वित्तेन च विना दानं बहुदातुं न शक्यते ।
विद्यमान धनेनापि कुटुंबासक्तचेतसा
vittena ca vinā dānaṃ bahudātuṃ na śakyate |
vidyamāna dhanenāpi kuṭuṃbāsaktacetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निहोत्रादयो धर्मा विशेषेण कलौ युगे ।
दुष्करा दानधर्मोऽपि दुष्करो भगवन्मतः
agnihotrādayo dharmā viśeṣeṇa kalau yuge |
duṣkarā dānadharmo'pi duṣkaro bhagavanmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पायासेन धर्मेण लभ्यते धर्मसंचयः ।
तन्मे विशेषतो ब्रूहि धर्माधर्मप्रदर्शक
alpāyāsena dharmeṇa labhyate dharmasaṃcayaḥ |
tanme viśeṣato brūhi dharmādharmapradarśaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेकं कथ्यतां धर्मं सर्वधर्मोत्तमोत्तमम् ।
कृतेनैकेन येनेह सर्वपापक्षयो भवेत्
tadekaṃ kathyatāṃ dharmaṃ sarvadharmottamottamam |
kṛtenaikena yeneha sarvapāpakṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं धान्यं यशो धर्ममायुर्येनाभि वर्त्तते ।
मर्त्यलोकेऽपि सख्यं स्यात्स्वर्गो येनाक्षयो भवेत्
dhanaṃ dhānyaṃ yaśo dharmamāyuryenābhi varttate |
martyaloke'pi sakhyaṃ syātsvargo yenākṣayo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षान्नारायणो येन भक्तानामभयप्रदः ।
तुष्येदस्यप्रसादेन कामः करतले स्थितः
sākṣānnārāyaṇo yena bhaktānāmabhayapradaḥ |
tuṣyedasyaprasādena kāmaḥ karatale sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञ तपोदानतीर्थसेवाधिकं फलम् ।
लभ्यते येन यद्यस्ति वैवस्वत तदादिश
sarvayajña tapodānatīrthasevādhikaṃ phalam |
labhyate yena yadyasti vaivasvata tadādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुग्राह्यो ह्यहं देव यदि धर्मोपदेशतः ।
सर्वधर्मक्रियासारं तदेकं कृपया वद
anugrāhyo hyahaṃ deva yadi dharmopadeśataḥ |
sarvadharmakriyāsāraṃ tadekaṃ kṛpayā vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापानामनुरूपाणि प्रायश्चित्तानि यद्यथा ।
तथा तथैव संस्मृत्य कथितानि मनीषिभिः
pāpānāmanurūpāṇi prāyaścittāni yadyathā |
tathā tathaiva saṃsmṛtya kathitāni manīṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तुं तानि न शक्यंते देव प्रत्येकशो नरैः ।
सर्वपापहरं पुण्यमेकं चेदस्ति तद्वद
kartuṃ tāni na śakyaṃte deva pratyekaśo naraiḥ |
sarvapāpaharaṃ puṇyamekaṃ cedasti tadvada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच-।
इत्युक्त्वा ब्राह्मणश्रेष्ठो यमं धर्मस्वरूपिणम् ।
तुष्टाव प्रयतो भूत्वा सूक्ष्मधर्माभिकामुकः
sūta uvāca-|
ityuktvā brāhmaṇaśreṣṭho yamaṃ dharmasvarūpiṇam |
tuṣṭāva prayato bhūtvā sūkṣmadharmābhikāmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण उवाच-
नमस्ते सर्वशमन नमस्ते जगतांपते ।
नमोऽस्तु देवरूपाय स्वर्गमार्गप्रदायिने
brāhmaṇa uvāca-
namaste sarvaśamana namaste jagatāṃpate |
namo'stu devarūpāya svargamārgapradāyine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशास्त्रस्वरूपाय धर्मराज नमोस्तुते ।
त्वया भूः पाल्यते देवाप्यंतरिक्षं च द्यौर्महः
dharmaśāstrasvarūpāya dharmarāja namostute |
tvayā bhūḥ pālyate devāpyaṃtarikṣaṃ ca dyaurmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनस्तपस्तथासत्यं सर्वस्वं पाल्यते त्वया ।
न त्वया रहितं किंचिज्जगत्स्थावर जंगमम्
janastapastathāsatyaṃ sarvasvaṃ pālyate tvayā |
na tvayā rahitaṃ kiṃcijjagatsthāvara jaṃgamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्यते त्वद्गृहीतं तु सद्यो नश्यति वै जगत् ।
त्वमात्मा सर्वभूतानां सतां सत्वस्वरूपवान्
vidyate tvadgṛhītaṃ tu sadyo naśyati vai jagat |
tvamātmā sarvabhūtānāṃ satāṃ satvasvarūpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसानां रजस्त्वं च तामसानां तमस्तथा ।
चतुष्पदां भवान्देव चतुःशृंगस्त्रिलोचनः
rājasānāṃ rajastvaṃ ca tāmasānāṃ tamastathā |
catuṣpadāṃ bhavāndeva catuḥśṛṃgastrilocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तहस्तस्त्रिधा बद्धो वृषरूप नमोस्तु ते ।
सर्वयज्ञमयो धर्मस्त्वयि विग्रहविग्रहः
saptahastastridhā baddho vṛṣarūpa namostu te |
sarvayajñamayo dharmastvayi vigrahavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षाद्दृष्टोसि लोकेश देव तुभ्यं नमोनमः ।
हृदिस्थः सर्वभूतानां पुण्यपापेक्षिता भवान्
sākṣāddṛṣṭosi lokeśa deva tubhyaṃ namonamaḥ |
hṛdisthaḥ sarvabhūtānāṃ puṇyapāpekṣitā bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन शास्ता च भूतानां दाता देव प्रशासिता ।
प्रवर्त्तको हि धर्मस्य देवदंडधरो भुवि
tena śāstā ca bhūtānāṃ dātā deva praśāsitā |
pravarttako hi dharmasya devadaṃḍadharo bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वधर्ममयं सारमेकं वद सुनिश्चितम् ।
यम उवाच-
परितुष्टोऽस्मि ते विप्र स्तोत्रेण च विशेषतः
sarvadharmamayaṃ sāramekaṃ vada suniścitam |
yama uvāca-
parituṣṭo'smi te vipra stotreṇa ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाप्यागम धर्मेण मान्योसि मम सत्तम ।
यन्न कस्यचिदाख्यातं तद्गोप्यं परमं मम
tathāpyāgama dharmeṇa mānyosi mama sattama |
yanna kasyacidākhyātaṃ tadgopyaṃ paramaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारमुद्धृत्य सर्वेषां यदेकं निश्चितं मया ।
महानिरयसंघातान्निर्वासनकरं परम्
sāramuddhṛtya sarveṣāṃ yadekaṃ niścitaṃ mayā |
mahānirayasaṃghātānnirvāsanakaraṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाख्येयमपि ब्रह्मन्वक्ष्ये विनयतोषितः
anākhyeyamapi brahmanvakṣye vinayatoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्युर्मोहाय चराचरस्य जगतस्ते ते पुराणागमास्तां तामेव हि देवतां परमिकां जल्पंतु कल्पे विधौ ।
सिद्धांते पुनरेक एव भगवान्विष्णुः समस्तागम-व्यापारेषु विवेकिनां व्यतिकरं नीतेषु निश्चीयते
syurmohāya carācarasya jagataste te purāṇāgamāstāṃ tāmeva hi devatāṃ paramikāṃ jalpaṃtu kalpe vidhau |
siddhāṃte punareka eva bhagavānviṣṇuḥ samastāgama-vyāpāreṣu vivekināṃ vyatikaraṃ nīteṣu niścīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवो ब्रह्मा च विष्णुश्च त्रयमेव त्रयी मता ।
दीपोऽग्निर्वर्तिस्नेहैस्तु यथा विप्र तथा हरिः
bhavo brahmā ca viṣṇuśca trayameva trayī matā |
dīpo'gnirvartisnehaistu yathā vipra tathā hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाराध्य हरिं भक्त्या गोलोकान्प्राप्नुयाच्छुभान् ।
आराधिते हरौ कामाः सर्वे करतले स्थिताः
samārādhya hariṃ bhaktyā golokānprāpnuyācchubhān |
ārādhite harau kāmāḥ sarve karatale sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानमेव परं श्रेष्ठं सर्वपुण्येषु वै द्विज ।
दानेन नश्यते पापं सर्वं दानेन लभ्यते
dānameva paraṃ śreṣṭhaṃ sarvapuṇyeṣu vai dvija |
dānena naśyate pāpaṃ sarvaṃ dānena labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं नैमित्तिकं काम्यमन्यदभ्युदयात्मकम् ।
अन्यं च परमं दानमिति पंचविधं स्मृतम्
nityaṃ naimittikaṃ kāmyamanyadabhyudayātmakam |
anyaṃ ca paramaṃ dānamiti paṃcavidhaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर्मध्यापराह्णेषु त्रिषु कालेषु यत्नतः ।
यत्किंचिदपि दातव्यं नित्यमेव प्रकीर्तितम्
prātarmadhyāparāhṇeṣu triṣu kāleṣu yatnataḥ |
yatkiṃcidapi dātavyaṃ nityameva prakīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शून्यं दिनं न कर्तव्यमात्मार्थं हितमिच्छताम् ।
यस्मिन्कुले तु दत्तं यत्तत्रतत्रोपतिष्ठति
śūnyaṃ dinaṃ na kartavyamātmārthaṃ hitamicchatām |
yasminkule tu dattaṃ yattatratatropatiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स्वयं भक्षयेन्मोहाददत्वा बुद्धिवर्जितः ।
उत्पादयाम्यहं रोगं तस्य भोगनिवारणम्
yaḥ svayaṃ bhakṣayenmohādadatvā buddhivarjitaḥ |
utpādayāmyahaṃ rogaṃ tasya bhoganivāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु कार्येषु संतुष्टं बहुपीडाप्रदायकम् ।
मंदानलेन संयुक्तं द्वारं संतापकारकम्
teṣu kāryeṣu saṃtuṣṭaṃ bahupīḍāpradāyakam |
maṃdānalena saṃyuktaṃ dvāraṃ saṃtāpakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु कालेषु नो दत्तं ब्राह्मणेषु सुरेषु यैः ।
स्वयं तु भुंजते मिष्टं पापं तैस्तु महत्कृतम्
triṣu kāleṣu no dattaṃ brāhmaṇeṣu sureṣu yaiḥ |
svayaṃ tu bhuṃjate miṣṭaṃ pāpaṃ taistu mahatkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तेन रौद्रेण तानहं परिशोधये ।
उपवासैर्महीदेव कायशोषकरादिकैः
prāyaścittena raudreṇa tānahaṃ pariśodhaye |
upavāsairmahīdeva kāyaśoṣakarādikaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चर्मकारो यथा चर्मकुंडस्योपरि निर्घृणे ।
शोधयेच्च कशाद्यैश्च कुद्रव्यं स्फोटयेद्यथा
carmakāro yathā carmakuṃḍasyopari nirghṛṇe |
śodhayecca kaśādyaiśca kudravyaṃ sphoṭayedyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाहं पापकर्तारं शोधयामि न संशयः ।
औषधीनां सुयोगैश्च कषायैः कटुकैर्ध्रुवम्
tathāhaṃ pāpakartāraṃ śodhayāmi na saṃśayaḥ |
auṣadhīnāṃ suyogaiśca kaṣāyaiḥ kaṭukairdhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णोदकैश्च संतापैर्वैद्यरूपेण नान्यथा ।
अन्ये भुंजंति तस्याग्रे भोगानन्यान्मनोगतान्
uṣṇodakaiśca saṃtāpairvaidyarūpeṇa nānyathā |
anye bhuṃjaṃti tasyāgre bhogānanyānmanogatān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं करोमि समर्थश्च न दत्तं दानमुत्तमम् ।
महता रोगरूपेण तमेनं परिवारयेत्
kiṃ karomi samarthaśca na dattaṃ dānamuttamam |
mahatā rogarūpeṇa tamenaṃ parivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यकालस्य यद्दानमात्मानं पापिभिर्यथा ।
न दत्तं च महीदेव श्रद्धया निजशक्तितः
nityakālasya yaddānamātmānaṃ pāpibhiryathā |
na dattaṃ ca mahīdeva śraddhayā nijaśaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथायातान्प्रधक्ष्येतानुपायैर्दारुणैः किल ।
नैमित्तिकं प्रवक्ष्यामि दानकालं तवाग्रतः
tathāyātānpradhakṣyetānupāyairdāruṇaiḥ kila |
naimittikaṃ pravakṣyāmi dānakālaṃ tavāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापर्वणि संप्राप्ते तीर्थप्राप्तौ तथैव च ।
पितुः क्षयाहदिवसे वैशाखादिषु यत्नतः
mahāparvaṇi saṃprāpte tīrthaprāptau tathaiva ca |
pituḥ kṣayāhadivase vaiśākhādiṣu yatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासेषु पुण्यकालेषु दानं नैमित्तिकं स्मृतम् ।
काम्यकालं प्रवक्ष्यामि यद्दानं फलदायकम्
māseṣu puṇyakāleṣu dānaṃ naimittikaṃ smṛtam |
kāmyakālaṃ pravakṣyāmi yaddānaṃ phaladāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतादिकं समुद्दिश्य कामनाफलकल्पितम् ।
यत्कामं कथितं सम्यक्सर्वांगैरेव संगतम्
vratādikaṃ samuddiśya kāmanāphalakalpitam |
yatkāmaṃ kathitaṃ samyaksarvāṃgaireva saṃgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य दानप्रभावेण भावनापरिभावितः ।
तादृक्फलं समश्नाति मानुषस्तत्प्रसादनात्
tasya dānaprabhāveṇa bhāvanāparibhāvitaḥ |
tādṛkphalaṃ samaśnāti mānuṣastatprasādanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभ्युदयं प्रवक्ष्यामि यच्च यज्ञादिषु स्मृतम् ।
जातकर्मादिकार्येषु मौञ्ज्याद्युद्वाहकर्मसु
ābhyudayaṃ pravakṣyāmi yacca yajñādiṣu smṛtam |
jātakarmādikāryeṣu mauñjyādyudvāhakarmasu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासादध्वजदेवानां प्रतिष्ठासु प्रयत्नतः ।
इत्यादिकं महीदेव दानमभ्युदयात्मकम्
prāsādadhvajadevānāṃ pratiṣṭhāsu prayatnataḥ |
ityādikaṃ mahīdeva dānamabhyudayātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजावृद्धिकरं भोगयशःस्वर्गसुखप्रदम् ।
अंत्यं चैव प्रवक्ष्यामि शृणु दानं द्विजोत्तम
prajāvṛddhikaraṃ bhogayaśaḥsvargasukhapradam |
aṃtyaṃ caiva pravakṣyāmi śṛṇu dānaṃ dvijottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामस्य संक्षयं ज्ञात्वा जरया परिपीडितः ।
दद्याद्दानानि यत्नेन कुर्यादाशां न कस्यचित्
kāmasya saṃkṣayaṃ jñātvā jarayā paripīḍitaḥ |
dadyāddānāni yatnena kuryādāśāṃ na kasyacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृते च मयि मे पुत्रा जायाबांधवसोदराः ।
कथमेते भविष्यंति मां विना सुहृदो मम
mṛte ca mayi me putrā jāyābāṃdhavasodarāḥ |
kathamete bhaviṣyaṃti māṃ vinā suhṛdo mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं वित्तविहीनो वा कथं जीवन्पुनस्तथा ।
भविष्यामीति विज्ञाय न ददाति हि किंचन
ahaṃ vittavihīno vā kathaṃ jīvanpunastathā |
bhaviṣyāmīti vijñāya na dadāti hi kiṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशापाशशतैर्बद्धो भाग्यादेव कुमायया ।
मृत्युं प्रयाति मूढात्मा रुदंति च ततः सुताः
āśāpāśaśatairbaddho bhāgyādeva kumāyayā |
mṛtyuṃ prayāti mūḍhātmā rudaṃti ca tataḥ sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःखेन पीडिताः किचिंन्मोहेनाकुलचेतसः ।
स्वल्पमल्पं च वा दानं कथंचित्कल्पयंति ते
duḥkhena pīḍitāḥ kiciṃnmohenākulacetasaḥ |
svalpamalpaṃ ca vā dānaṃ kathaṃcitkalpayaṃti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तत्रास्मिन्गते काले महादुःखगते सति ।
विस्मरंति तदा दानं लोभाद्वा न ददत्यपि
na tatrāsmingate kāle mahāduḥkhagate sati |
vismaraṃti tadā dānaṃ lobhādvā na dadatyapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतोऽयं च पिता ज्ञात्वा स्नेहपाशो निवर्त्तते ।
योऽसौ मृतो महीदेव मम पाशैर्नियंत्रितः
mṛto'yaṃ ca pitā jñātvā snehapāśo nivarttate |
yo'sau mṛto mahīdeva mama pāśairniyaṃtritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृष्णा क्षुधा समाक्रांतो बहुदुःखैः प्रपीडितः ।
पच्यते नरके घोरे चिरकालं न संशयः
tṛṣṇā kṣudhā samākrāṃto bahuduḥkhaiḥ prapīḍitaḥ |
pacyate narake ghore cirakālaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्दानं प्रदातव्यं स्वयमेव न संशयः ।
कस्य पुत्राश्च पौत्राश्च कस्य भार्या धनं च वा
tasmāddānaṃ pradātavyaṃ svayameva na saṃśayaḥ |
kasya putrāśca pautrāśca kasya bhāryā dhanaṃ ca vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारे नास्तिकः कस्य स्वयं तस्मात्प्रदीयते ।
पानमन्नं च तांबूलमुदकं कांचनं तथा
saṃsāre nāstikaḥ kasya svayaṃ tasmātpradīyate |
pānamannaṃ ca tāṃbūlamudakaṃ kāṃcanaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसनं गां च भूमिं च च्छत्रपात्राण्यनेकधा ।
फलानि भूमिदानानि विविधानि स्वशक्तितः
vasanaṃ gāṃ ca bhūmiṃ ca cchatrapātrāṇyanekadhā |
phalāni bhūmidānāni vividhāni svaśaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातव्यानि महीदेव नात्र कार्या विचारणा ।
तीर्थानां लक्षणं विप्र प्रवक्ष्यामि तवाग्रतः
dātavyāni mahīdeva nātra kāryā vicāraṇā |
tīrthānāṃ lakṣaṇaṃ vipra pravakṣyāmi tavāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुतीर्थानि इयं गंगा भाति पुण्या सरस्वती ।
रेवा च यमुना तापी नदी चर्मण्वती तथा
sutīrthāni iyaṃ gaṃgā bhāti puṇyā sarasvatī |
revā ca yamunā tāpī nadī carmaṇvatī tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरयू च वरा वेणी पूर्णा पापप्रणाशिनी ।
कावेरी कपिला चान्या विशल्या विश्वतारिणी
sarayū ca varā veṇī pūrṇā pāpapraṇāśinī |
kāverī kapilā cānyā viśalyā viśvatāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदावरी समाख्याता तुंगभद्रा च गंडकी ।
पापानां भीतिदा नित्यं नदी भीमरथी स्मृता
godāvarī samākhyātā tuṃgabhadrā ca gaṃḍakī |
pāpānāṃ bhītidā nityaṃ nadī bhīmarathī smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देविका कृष्णगंगा च अन्या याः सरितांवराः ।
एतास्तु पुण्यकालेषु संति तीर्थान्यनेकशः
devikā kṛṣṇagaṃgā ca anyā yāḥ saritāṃvarāḥ |
etāstu puṇyakāleṣu saṃti tīrthānyanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामे वा यदि वारण्ये नद्यः सर्वत्र पावनाः ।
तत्र तत्रैव कर्त्तव्याः स्नानदानादिकाः क्रियाः
grāme vā yadi vāraṇye nadyaḥ sarvatra pāvanāḥ |
tatra tatraiva karttavyāḥ snānadānādikāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न ज्ञायते नाम तस्य तीर्थस्य भो द्विज ।
तत्रेत्युच्चारणं कार्यं विष्णुतीर्थमिदं महत्
yadā na jñāyate nāma tasya tīrthasya bho dvija |
tatretyuccāraṇaṃ kāryaṃ viṣṇutīrthamidaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थस्य देवता विष्णुःस र्वत्रापि न संशयः ।
नारायणेति यन्नाम स्मरेत्तीर्थेषु साधकः
tīrthasya devatā viṣṇuḥsa rvatrāpi na saṃśayaḥ |
nārāyaṇeti yannāma smarettīrtheṣu sādhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तीर्थफलं सम्यग्विष्णुनाम्नैव जायते ।
अज्ञातानां च तीर्थानां देवतानां न संशयः
tasya tīrthaphalaṃ samyagviṣṇunāmnaiva jāyate |
ajñātānāṃ ca tīrthānāṃ devatānāṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुनाम्नैव नामानि मानवः परिकीर्तयेत् ।
सर्वास्तु सिद्धयः पुण्यास्तीर्थभूतास्तु सागरः
viṣṇunāmnaiva nāmāni mānavaḥ parikīrtayet |
sarvāstu siddhayaḥ puṇyāstīrthabhūtāstu sāgaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरांसि मानसादीनि निर्झराः पल्वलादयः ।
स्वल्पा नद्योऽपि सर्वास्तास्तीर्थानि हरिनामतः
sarāṃsi mānasādīni nirjharāḥ palvalādayaḥ |
svalpā nadyo'pi sarvāstāstīrthāni harināmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतास्तीर्थरूपाश्च यज्ञो यज्ञमही तथा ।
ब्राह्मणा यत्र विद्वांसः कौतुकेनाप्यवस्थिताः
parvatāstīrtharūpāśca yajño yajñamahī tathā |
brāhmaṇā yatra vidvāṃsaḥ kautukenāpyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव तीर्थं सुमहत्सर्वपापहरं स्मृतम् ।
श्राद्धं च श्राद्धभूमिश्च देवशाला च होमभूः
tadeva tīrthaṃ sumahatsarvapāpaharaṃ smṛtam |
śrāddhaṃ ca śrāddhabhūmiśca devaśālā ca homabhūḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र वेदध्वनिः सम्यग्यत्र विष्णुकथाः शुभाः ।
स्वगृहं पुण्यसंयुक्तं गोस्थानमपि पावनम्
yatra vedadhvaniḥ samyagyatra viṣṇukathāḥ śubhāḥ |
svagṛhaṃ puṇyasaṃyuktaṃ gosthānamapi pāvanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्राश्वत्थ तरु वने यत्रागारोपि पावनः ।
एवमादीनि तीर्थानि पिता माता तथैव च
yatrāśvattha taru vane yatrāgāropi pāvanaḥ |
evamādīni tīrthāni pitā mātā tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पच्यते यत्र धर्मार्थं स्वयं तत्र गुरुः स्थितः ।
साध्वी यत्रास्ति वै भार्या तत्र तीर्थं न संशयः
pacyate yatra dharmārthaṃ svayaṃ tatra guruḥ sthitaḥ |
sādhvī yatrāsti vai bhāryā tatra tīrthaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र धर्मरतिर्नित्यं विद्वान्पुत्रः प्रवर्तते ।
तत्र तस्य हि तत्तीर्थं तारणाय प्रतिष्ठितम्
yatra dharmaratirnityaṃ vidvānputraḥ pravartate |
tatra tasya hi tattīrthaṃ tāraṇāya pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमादि तीर्थानि राजवेश्म तथैव च ।
एवमादिषु तीर्थेषु पर्वयोगाद्विशेषतः
ityevamādi tīrthāni rājaveśma tathaiva ca |
evamādiṣu tīrtheṣu parvayogādviśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनाराध्य हृषीकेशं सर्वदं सर्वदेहिनाम् ।
कोपि क्वापि किमप्यत्र न लभेतेति निश्चितम्
anārādhya hṛṣīkeśaṃ sarvadaṃ sarvadehinām |
kopi kvāpi kimapyatra na labheteti niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपत्यं द्रविणं दारास्तारहर्म्यं हया गजाः ।
सुखानि स्वर्गमोक्षौ च न दूरे हरिभक्तितः
apatyaṃ draviṇaṃ dārāstāraharmyaṃ hayā gajāḥ |
sukhāni svargamokṣau ca na dūre haribhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणः परो देवः सत्यरूपो जनार्दनः ।
त्रिधात्मानंसभगवान्ससर्जपरमेश्वरः
nārāyaṇaḥ paro devaḥ satyarūpo janārdanaḥ |
tridhātmānaṃsabhagavānsasarjaparameśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजस्तमोभ्यांयुक्तोऽभूद्रजःसत्वाधिकंविभुः ।
ससर्जनाभिकमलेब्रह्माणंकमलासनम्
rajastamobhyāṃyukto'bhūdrajaḥsatvādhikaṃvibhuḥ |
sasarjanābhikamalebrahmāṇaṃkamalāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजसा तमसा जुष्टं स रुद्रमसृजद्विभुः ।
सत्वं रजस्तमश्चैव त्रितयं चैतदुच्यते
rajasā tamasā juṣṭaṃ sa rudramasṛjadvibhuḥ |
satvaṃ rajastamaścaiva tritayaṃ caitaducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्वेन मुच्यते जंतुः सत्वं नारायणात्मकम् ।
रजसा सत्वयुक्तेन भवेच्छ्रीमान्यशोधिकः
satvena mucyate jaṃtuḥ satvaṃ nārāyaṇātmakam |
rajasā satvayuktena bhavecchrīmānyaśodhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यद्वेदवाक्यं धर्मस्य समुद्दिश्योपसेवते ।
तद्रुद्रमिति विख्यातं विशिष्टं गदितं नृणाम्
yadvedavākyaṃ dharmasya samuddiśyopasevate |
tadrudramiti vikhyātaṃ viśiṣṭaṃ gaditaṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन राजा भवेल्लोके रजसा तमसा पुनः ।
यद्धीनं रजसा धर्मं केवलं तामसं च यत्
tena rājā bhavelloke rajasā tamasā punaḥ |
yaddhīnaṃ rajasā dharmaṃ kevalaṃ tāmasaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्च दुर्गतिदं नॄणामिहलोके परत्र च ।
यो विष्णुः स स्वयं ब्रह्मा यो ब्रह्मा स स्वयं हरः
tacca durgatidaṃ nṝṇāmihaloke paratra ca |
yo viṣṇuḥ sa svayaṃ brahmā yo brahmā sa svayaṃ haraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवास्त्रयोपि यज्ञेऽस्मिन्निज्या देवेषु नित्यशः ।
यो भेदं कुरुते तेषां त्रयाणां द्विजसत्तमः
devāstrayopi yajñe'sminnijyā deveṣu nityaśaḥ |
yo bhedaṃ kurute teṣāṃ trayāṇāṃ dvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पापकारी पापात्मा अनिष्टां गतिमाप्नुयात् ।
विष्णुरेव परं ब्रह्म विष्णुरेव जगद्द्विज
sa pāpakārī pāpātmā aniṣṭāṃ gatimāpnuyāt |
viṣṇureva paraṃ brahma viṣṇureva jagaddvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यायं माधवो मासः प्रियः सर्वेषु कर्मसु ।
कीर्त्यते हयमेधादि महाक्रतुफलप्रदः
tasyāyaṃ mādhavo māsaḥ priyaḥ sarveṣu karmasu |
kīrtyate hayamedhādi mahākratuphalapradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थस्नान तपो दान जप यज्ञफलाधिकः
tīrthasnāna tapo dāna japa yajñaphalādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं विभाते नियमेन नद्यामनारतं मेषगते रवौ ये ।
कुर्वंति येऽस्मिन्नपि विप्रपूजां मद्दंडभाजो न हि ते भवंति
snānaṃ vibhāte niyamena nadyāmanārataṃ meṣagate ravau ye |
kurvaṃti ye'sminnapi viprapūjāṃ maddaṃḍabhājo na hi te bhavaṃti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा हत्वा किंकरौघं पुरो मे लुप्त्वा लुप्त्वा चित्रगुप्तस्य लेख्यम् ।
स्नात्वा स्नात्वा माधवे मासि तीर्थे पूर्वान्पूर्वानुद्धरंतीह पापात्
hatvā hatvā kiṃkaraughaṃ puro me luptvā luptvā citraguptasya lekhyam |
snātvā snātvā mādhave māsi tīrthe pūrvānpūrvānuddharaṃtīha pāpāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं भयच्छेदकरं न तस्मात्प्रकाशनीयं परमं रहस्यम् ।
निर्वासहेतुर्नरकालयस्य ममाधिकारक्षयकारणं तत्
idaṃ bhayacchedakaraṃ na tasmātprakāśanīyaṃ paramaṃ rahasyam |
nirvāsaheturnarakālayasya mamādhikārakṣayakāraṇaṃ tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भागीरथीनर्मदा च यमुना च सरस्वती ।
विशोका च वितस्ता च विंध्यस्योत्तरतः स्थिताः
bhāgīrathīnarmadā ca yamunā ca sarasvatī |
viśokā ca vitastā ca viṃdhyasyottarataḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदावरी भीमरथी तुंगभद्रा च देविका ।
तापी पयोष्णी विंध्यस्य दक्षिणास्तु प्रकीर्तिताः
godāvarī bhīmarathī tuṃgabhadrā ca devikā |
tāpī payoṣṇī viṃdhyasya dakṣiṇāstu prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशैता महानद्यो नित्यं तेनावगाहिताः ।
वैशाखे विधिना स्नानं नद्यां यः प्रातराचरेत्
dvādaśaitā mahānadyo nityaṃ tenāvagāhitāḥ |
vaiśākhe vidhinā snānaṃ nadyāṃ yaḥ prātarācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाः समुद्रगाः पुण्याः सर्वे पुण्या नगोत्तमाः ।
सर्वे चायतनाः पुण्याः सर्वे पुण्या वनाश्रयाः
sarvāḥ samudragāḥ puṇyāḥ sarve puṇyā nagottamāḥ |
sarve cāyatanāḥ puṇyāḥ sarve puṇyā vanāśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनावगाहिता दृष्टाः प्रणता बहुसेविताः ।
स्नानमर्द्धोदिते सूर्ये वैशाखे नियतश्चरेत्
tenāvagāhitā dṛṣṭāḥ praṇatā bahusevitāḥ |
snānamarddhodite sūrye vaiśākhe niyataścaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुण्यं महीदेव कश्चिद्वक्तुं न शक्यते ।
यदि वक्त्रसहस्राणां सहस्राणि भवंति हि
tasya puṇyaṃ mahīdeva kaścidvaktuṃ na śakyate |
yadi vaktrasahasrāṇāṃ sahasrāṇi bhavaṃti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयुश्च ब्रह्मणा स्वल्पं यदि स्याद्द्विजसत्तम ।
तदा माधवमासस्य फलं कथयितुं भवेत्
āyuśca brahmaṇā svalpaṃ yadi syāddvijasattama |
tadā mādhavamāsasya phalaṃ kathayituṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महानिरयकर्षाग्नि माधवो माधवो यथा ।
ब्रह्महत्यादिकं पापमगम्यागमनादिकम्
mahānirayakarṣāgni mādhavo mādhavo yathā |
brahmahatyādikaṃ pāpamagamyāgamanādikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामाकामकृतं पापमेति पातकमेव च ।
उपपापरहस्यं च संकरीकरणं परम्
kāmākāmakṛtaṃ pāpameti pātakameva ca |
upapāparahasyaṃ ca saṃkarīkaraṇaṃ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातिभ्रंशकरं घोरमपात्रीकरणं तथा ।
मलावहं प्रकीर्णं च वाङ्मनः काय संभवम्
jātibhraṃśakaraṃ ghoramapātrīkaraṇaṃ tathā |
malāvahaṃ prakīrṇaṃ ca vāṅmanaḥ kāya saṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माधवो निर्दहेन्मासो विधिना समुपासितः ।
कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटि शतानि च
mādhavo nirdahenmāso vidhinā samupāsitaḥ |
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭi śatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसेद्विष्णुपुरे श्रीमान्माधवे योऽर्चयेद्धरिम्
vasedviṣṇupure śrīmānmādhave yo'rcayeddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.