नारद उवाच-
अत्रोत्तरे मया गत्वा कथितं सिंधुसूनवे ।
त्वां हंतु सर्ववीरेश प्रतिज्ञा शंभुना कृता ।
श्रुत्वेत्थं मद्वचो राजंस्ततः पप्रच्छ सोऽसुरः
nārada uvāca-
atrottare mayā gatvā kathitaṃ siṃdhusūnave |
tvāṃ haṃtu sarvavīreśa pratijñā śaṃbhunā kṛtā |
śrutvetthaṃ madvaco rājaṃstataḥ papraccha so'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जालंधर उवाच-।
किमस्ति शूलिनो गेहे रत्नजातं महामुने ।
तन्ममाचक्ष्व सकलं नास्ति युद्धं निरामिषम्
jālaṃdhara uvāca-|
kimasti śūlino gehe ratnajātaṃ mahāmune |
tanmamācakṣva sakalaṃ nāsti yuddhaṃ nirāmiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-।
भूतिर्गात्रे वृषो जीर्णः फणिनोंऽगे गले विषम् ।
भिक्षापात्रं करे पुत्रौ गजानन षडाननौ
nārada uvāca-|
bhūtirgātre vṛṣo jīrṇaḥ phaṇinoṃ'ge gale viṣam |
bhikṣāpātraṃ kare putrau gajānana ṣaḍānanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादि विभवस्तस्य यदन्यत्तन्निबोध मे ।
तनया गिरिराजस्य विशाला ह्युन्नतस्तनी
ityādi vibhavastasya yadanyattannibodha me |
tanayā girirājasya viśālā hyunnatastanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्धस्मरोऽपि भगवान्यस्यारूपेण मोहितः ।
महेशो यद्विनोदाय कुरुते नित्य कौतुकम्
dagdhasmaro'pi bhagavānyasyārūpeṇa mohitaḥ |
maheśo yadvinodāya kurute nitya kautukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नृत्यन्गायंश्च ताञ्छंभुः स्वयं भवति हासकः ।
सा पार्वतीति विख्याता सौंदर्यावधि दैवतम्
nṛtyangāyaṃśca tāñchaṃbhuḥ svayaṃ bhavati hāsakaḥ |
sā pārvatīti vikhyātā sauṃdaryāvadhi daivatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृंदा वरांगना राजन्निमाश्चाप्सरसः शुभाः ।
न चाप्नुवंति पार्वत्याः षोडशीमपि तां कलाम्
vṛṃdā varāṃganā rājannimāścāpsarasaḥ śubhāḥ |
na cāpnuvaṃti pārvatyāḥ ṣoḍaśīmapi tāṃ kalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वाहं महीपाल जालंधरममर्षणम् ।
पश्यतां सर्वदैत्यानामंतर्धानं गतः क्षणात्
ityuktvāhaṃ mahīpāla jālaṃdharamamarṣaṇam |
paśyatāṃ sarvadaityānāmaṃtardhānaṃ gataḥ kṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ स प्रेषयद्दूतं सिंधुजः सिंहिकासुतम् ।
क्षणेनासाद्य कैलासं देवावासमपश्यत
atha sa preṣayaddūtaṃ siṃdhujaḥ siṃhikāsutam |
kṣaṇenāsādya kailāsaṃ devāvāsamapaśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रांतरे हरिर्भीममापृच्छ्य तु तदा हरम् ।
जगामालक्षितस्तूर्णं क्षीराब्धिं भेदशंकया
atrāṃtare harirbhīmamāpṛcchya tu tadā haram |
jagāmālakṣitastūrṇaṃ kṣīrābdhiṃ bhedaśaṃkayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श राहुर्भवनं शंकरस्यातिदीप्तिमत् ।
आत्मानमात्मना वीक्ष्य किमित्याह सुविस्मितः
dadarśa rāhurbhavanaṃ śaṃkarasyātidīptimat |
ātmānamātmanā vīkṣya kimityāha suvismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवेष्टुकामो बलिभिर्द्वारि द्वास्थैर्निरोधितः ।
यत्नवान्स निषिद्धोऽपि तदा ते प्रोद्यतायुधाः
praveṣṭukāmo balibhirdvāri dvāsthairnirodhitaḥ |
yatnavānsa niṣiddho'pi tadā te prodyatāyudhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान्निवार्य गणान्नंदी व्याजहार विधुंतुदम् ।
कस्त्वं कस्मादिहायातः किं कार्यं तव बर्बर ।
ब्रूहि कार्यं गणा यावत्त्वां न हन्युर्भयावहाः
tānnivārya gaṇānnaṃdī vyājahāra vidhuṃtudam |
kastvaṃ kasmādihāyātaḥ kiṃ kāryaṃ tava barbara |
brūhi kāryaṃ gaṇā yāvattvāṃ na hanyurbhayāvahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहुरुवाच-।
दूतो जालंधरस्याहं त्वं मां शर्वांतिके नय ।
न वाच्यमंतरे द्वास्थ महाराजप्रयोजनम्
rāhuruvāca-|
dūto jālaṃdharasyāhaṃ tvaṃ māṃ śarvāṃtike naya |
na vācyamaṃtare dvāstha mahārājaprayojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नंदी दूतोक्तमाकर्ण्य नीललोहितमाययौ ।
दंडवत्प्रणिपत्याग्रे स्थित्वा शंकरमब्रवीत्
naṃdī dūtoktamākarṇya nīlalohitamāyayau |
daṃḍavatpraṇipatyāgre sthitvā śaṃkaramabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैंहिकेयो महाराज द्वारे तिष्ठति कार्यतः ।
स प्रयात्वथवायातु भवानाज्ञप्तुमर्हति
saiṃhikeyo mahārāja dvāre tiṣṭhati kāryataḥ |
sa prayātvathavāyātu bhavānājñaptumarhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नंदिनोक्तमथाकर्ण्य त्वरन्निव महेश्वरः ।
सुप्तामंतःपुराद्देवीं प्रस्थाप्य च सखीवृताम्
naṃdinoktamathākarṇya tvaranniva maheśvaraḥ |
suptāmaṃtaḥpurāddevīṃ prasthāpya ca sakhīvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्चाद्वास्थं जगादाथ नंदिन्दूतं प्रवेशय ।
ततो हस्ते प्रगृह्यामुं दूतं नंदी महाबलः
paścādvāsthaṃ jagādātha naṃdindūtaṃ praveśaya |
tato haste pragṛhyāmuṃ dūtaṃ naṃdī mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनयामास देवानां मध्ये शंभुमदर्शयत् ।
तं ददर्श तदा राहुर्जटिलं नीलमात्मनि
ānayāmāsa devānāṃ madhye śaṃbhumadarśayat |
taṃ dadarśa tadā rāhurjaṭilaṃ nīlamātmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचवक्त्रं दशभुजं नागयज्ञोपवीतिनम् ।
देवीविरहितं मूर्ध्नि चंद्रलेखाविभूषितम्
paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ nāgayajñopavītinam |
devīvirahitaṃ mūrdhni caṃdralekhāvibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उच्छ्वासोच्छ्वासनिर्मुंचत्पृदाकुगणसेवितम् ।
सर्वदेवगणोपेतं सेवितं गणकोटिभिः
ucchvāsocchvāsanirmuṃcatpṛdākugaṇasevitam |
sarvadevagaṇopetaṃ sevitaṃ gaṇakoṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तं ज्ञात्वा ततो दूतं शंभुरालोक्य चाग्रतः ।
प्राह ब्रूहि तदा राहुर्वक्तुं समुपचक्रमे
prāptaṃ jñātvā tato dūtaṃ śaṃbhurālokya cāgrataḥ |
prāha brūhi tadā rāhurvaktuṃ samupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राहुरुवाच-।
देव जालंधरेणाहं प्रेषितस्तव सन्निधौ ।
तस्य शिववचः श्रुत्वा मन्मुखेन द्रुतं कुरु
rāhuruvāca-|
deva jālaṃdhareṇāhaṃ preṣitastava sannidhau |
tasya śivavacaḥ śrutvā manmukhena drutaṃ kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिशत्वं तपोनिष्ठो निर्गुणो धर्मवर्जितः ।
तव नास्ति पिता माता वसु गोत्रादि वर्जितः
giriśatvaṃ taponiṣṭho nirguṇo dharmavarjitaḥ |
tava nāsti pitā mātā vasu gotrādi varjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जालंधरो महाबाहुर्भुंक्तेऽसौ भुवनत्रयम् ।
तस्यैव वश्यस्त्वमपि ततश्चोक्तं समाचर
jālaṃdharo mahābāhurbhuṃkte'sau bhuvanatrayam |
tasyaiva vaśyastvamapi tataścoktaṃ samācara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणपुरुषः कामी वृषारूढः कथं भवान् ।
एवं वदति संप्राप्तौ सुतौ स्कंदविनायकौ
purāṇapuruṣaḥ kāmī vṛṣārūḍhaḥ kathaṃ bhavān |
evaṃ vadati saṃprāptau sutau skaṃdavināyakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्काले देवदेवो यतवागंगमर्दनम् ।
चकार च करैर्व्यस्तैर्वासुकिर्भूतलेऽपतत्
tasminkāle devadevo yatavāgaṃgamardanam |
cakāra ca karairvyastairvāsukirbhūtale'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेरंबवाहनस्याखोः पुच्छं ग्रस्तमथाहिना ।
स्वपत्रं ग्रस्तमालोक्य मुंचमुंचेत्युवाच ह
heraṃbavāhanasyākhoḥ pucchaṃ grastamathāhinā |
svapatraṃ grastamālokya muṃcamuṃcetyuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रांतरे स्कंदवाहं क्षुब्धं वीक्ष्य महास्वरम् ।
तद्भयाद्वासुकिर्ग्रस्तमाखुपुच्छमथोद्गिरत्
atrāṃtare skaṃdavāhaṃ kṣubdhaṃ vīkṣya mahāsvaram |
tadbhayādvāsukirgrastamākhupucchamathodgirat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथारुह्य हरस्यांगं गलमावेष्ट्य संस्थितः ।
तस्य निश्वासपवनैरथ जातो हुताशनः
athāruhya harasyāṃgaṃ galamāveṣṭya saṃsthitaḥ |
tasya niśvāsapavanairatha jāto hutāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योष्मणा चंद्र लेखा जटाजूटाटवी स्थिता ।
सार्द्रतां तु तदा सायात्प्लावितं तद्वपुर्यथा
tasyoṣmaṇā caṃdra lekhā jaṭājūṭāṭavī sthitā |
sārdratāṃ tu tadā sāyātplāvitaṃ tadvapuryathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याह्यमृतधाराभिर्ब्रह्ममस्तकमालिका ।
हरमौलिकपालानामभूत्संजीविता तदा
tasyāhyamṛtadhārābhirbrahmamastakamālikā |
haramaulikapālānāmabhūtsaṃjīvitā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपाठ पूर्वमभ्यस्तं सर्वयोगश्रुतिक्रमम् ।
श्रुत्वा परस्पराधीतं विवदंति शिरांस्यथ
papāṭha pūrvamabhyastaṃ sarvayogaśrutikramam |
śrutvā parasparādhītaṃ vivadaṃti śirāṃsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमादिरहं पूर्वमहमेव परात्परः ।
अहं स्रष्टा अहं पातेत्युत्सुकानि परस्परम्
ahamādirahaṃ pūrvamahameva parātparaḥ |
ahaṃ sraṣṭā ahaṃ pātetyutsukāni parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोचंत्येतानि नो दत्तं नो भुक्तं न हुतं मया ।
लोभग्रस्तेन मनसा नो वित्तं ब्रह्मणेऽपि तम्
śocaṃtyetāni no dattaṃ no bhuktaṃ na hutaṃ mayā |
lobhagrastena manasā no vittaṃ brahmaṇe'pi tam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेश्वरजटाजूटादाविरासीद्गणो महान् ।
त्र्याननस्त्रिचरणस्त्रिपुच्छः सप्तहस्तवान्
atheśvarajaṭājūṭādāvirāsīdgaṇo mahān |
tryānanastricaraṇastripucchaḥ saptahastavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च कीर्तिमुखो नाम पिंगलो जटिलो महान् ।
तं दृष्ट्वा सा कपालाली भयात्तस्थौ मृतेव सा ३७*।
पुरतः प्राह सगणस्ततः कीर्तिमुखः प्रभुम् ।
प्रणिपत्य शिवं देवमत्यर्थं क्षुधितः प्रभो
sa ca kīrtimukho nāma piṃgalo jaṭilo mahān |
taṃ dṛṣṭvā sā kapālālī bhayāttasthau mṛteva sā 37*|
purataḥ prāha sagaṇastataḥ kīrtimukhaḥ prabhum |
praṇipatya śivaṃ devamatyarthaṃ kṣudhitaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदोक्तः शंकरेणाहो भक्षय त्वं रणे हतान् ।
क्षणं विचार्य स गणः क्वाप्यदृष्ट्वा रणं तदा
tadoktaḥ śaṃkareṇāho bhakṣaya tvaṃ raṇe hatān |
kṣaṇaṃ vicārya sa gaṇaḥ kvāpyadṛṣṭvā raṇaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माणं भक्षितुं प्राप्तः शंकरेण निवारितः ।
ततः कीर्तिमुखेनाथ स्वांगं सर्वं च भक्षितम्
brahmāṇaṃ bhakṣituṃ prāptaḥ śaṃkareṇa nivāritaḥ |
tataḥ kīrtimukhenātha svāṃgaṃ sarvaṃ ca bhakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुभुक्षितेन चात्यंतं निषिद्धेन च सर्वतः ।
तत्साहसं तदा दृष्ट्वा भक्तिं कीर्त्तिमुखस्य च
bubhukṣitena cātyaṃtaṃ niṣiddhena ca sarvataḥ |
tatsāhasaṃ tadā dṛṣṭvā bhaktiṃ kīrttimukhasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुवाचेश्वरः प्रीतः प्रासादे तिष्ठ मे सदा ।
त्वच्चित्तरहितो यश्च भविष्यति ममालये
tamuvāceśvaraḥ prītaḥ prāsāde tiṣṭha me sadā |
tvaccittarahito yaśca bhaviṣyati mamālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पतिष्यति शीघ्रं हीत्युक्तः सोंऽतर्हितोऽभवत् ।
शंभोर्मूध्नि तदा देवा ववृषुः पुष्पवृष्टिभिः
sa patiṣyati śīghraṃ hītyuktaḥ soṃ'tarhito'bhavat |
śaṃbhormūdhni tadā devā vavṛṣuḥ puṣpavṛṣṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमत्यद्भुतं दृष्ट्वा सभायां तु त्रिशूलिनः ।
स्वर्भानुरपि देवेशं पुनः प्रोवाच विस्मितः
evamatyadbhutaṃ dṛṣṭvā sabhāyāṃ tu triśūlinaḥ |
svarbhānurapi deveśaṃ punaḥ provāca vismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पृशंति त्वां कथं भावं स्वाधीनं योगिनं बलात् ।
इंद्रियैः पूज्यसे त्वं हि प्राप्योऽयं विषयैः कथम्
spṛśaṃti tvāṃ kathaṃ bhāvaṃ svādhīnaṃ yoginaṃ balāt |
iṃdriyaiḥ pūjyase tvaṃ hi prāpyo'yaṃ viṣayaiḥ katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मादिलोकपालानां पूजां गृह्णासि सर्वतः ।
न त्वं पश्यसि कं देवं त्वं पूजयसि कंचन
brāhmādilokapālānāṃ pūjāṃ gṛhṇāsi sarvataḥ |
na tvaṃ paśyasi kaṃ devaṃ tvaṃ pūjayasi kaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईश्वरोऽसि कथं लोके भिक्षाभोजी प्रतिष्ठितः ।
संगोपयसि योगीन्द्र गौरीं रम्यां प्रयच्छ मे
īśvaro'si kathaṃ loke bhikṣābhojī pratiṣṭhitaḥ |
saṃgopayasi yogīndra gaurīṃ ramyāṃ prayaccha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कंदलंबोदराभ्यां त्वं पुत्राभ्यां सहितोऽधुना ।
भिक्षापात्रं गृहीत्वा तु भ्रम नित्यं गृहेगृहे
skaṃdalaṃbodarābhyāṃ tvaṃ putrābhyāṃ sahito'dhunā |
bhikṣāpātraṃ gṛhītvā tu bhrama nityaṃ gṛhegṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं बहुविधं तत्र राहुराहेश्वरं प्रति ।
भगवानपि तच्छ्रुत्वा नोत्तरं किंचिदब्रवीत्
evaṃ bahuvidhaṃ tatra rāhurāheśvaraṃ prati |
bhagavānapi tacchrutvā nottaraṃ kiṃcidabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेशं मौनिनं त्यक्त्वा राहुर्नंदिनमब्रवीत् ।
त्व मंत्री ह्यसि सेनानीर्विकटानन बिंबधृक् 6.10.५०।
एवमाचरित भ्रष्टं त्वं शिक्षयितुमर्हसि ।
नोचेद्रोषेणेंद्र इव पतिष्यति रणे हतः
atheśaṃ mauninaṃ tyaktvā rāhurnaṃdinamabravīt |
tva maṃtrī hyasi senānīrvikaṭānana biṃbadhṛk 6.10.50|
evamācarita bhraṣṭaṃ tvaṃ śikṣayitumarhasi |
nocedroṣeṇeṃdra iva patiṣyati raṇe hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नंदी विज्ञाप्य चेश्वरम् ।
भ्रूसंज्ञयैव स तदा मतमाज्ञाय शूलिनः
ityākarṇya vacastasya naṃdī vijñāpya ceśvaram |
bhrūsaṃjñayaiva sa tadā matamājñāya śūlinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपूज्य प्रेषयामास राहुं नंदी गणाग्रणीः ।
अथ जालंधरं गत्वा कथयामास विस्तरात् ।
स्वर्भानुस्तस्य वृत्तांतं गौरीरूपं मनोहरम्
saṃpūjya preṣayāmāsa rāhuṃ naṃdī gaṇāgraṇīḥ |
atha jālaṃdharaṃ gatvā kathayāmāsa vistarāt |
svarbhānustasya vṛttāṃtaṃ gaurīrūpaṃ manoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.