नारद उवाच।
इत्थं तद्वचनं श्रुत्वा धर्मदत्तः सविस्मयः ।
प्रणम्य दंडवद्भूमौ वाक्यमेतदुवाच ह
nārada uvāca|
itthaṃ tadvacanaṃ śrutvā dharmadattaḥ savismayaḥ |
praṇamya daṃḍavadbhūmau vākyametaduvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मदत्त उवाच।
आराधयंति सर्वेऽपि विष्णुं भक्तार्त्तिनाशिनम् ।
यज्ञैर्दानैर्व्रतैस्तीर्थैस्तपोभिश्च यथाविधि
dharmadatta uvāca|
ārādhayaṃti sarve'pi viṣṇuṃ bhaktārttināśinam |
yajñairdānairvrataistīrthaistapobhiśca yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुप्रीतिकरं तेषां विष्णुसान्निध्यकारकम् ।
यत्कृत्वा तानि चीर्णानि सर्वाण्यपि भवंति हि
viṣṇuprītikaraṃ teṣāṃ viṣṇusānnidhyakārakam |
yatkṛtvā tāni cīrṇāni sarvāṇyapi bhavaṃti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणावूचतुः ।
साधु पृष्टं त्वया विप्र शृणुष्वैकाग्रमानसः ।
सेतिहासां कथां विप्र कथ्यमानां पुराभवाम्
gaṇāvūcatuḥ |
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vipra śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ |
setihāsāṃ kathāṃ vipra kathyamānāṃ purābhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांतिपुर्यां पुरा चोल चक्रवर्त्ती नृपोऽभवत् ।
यस्य नाम्ना च ते देशाश्चोलाख्या अभवन्किल
kāṃtipuryāṃ purā cola cakravarttī nṛpo'bhavat |
yasya nāmnā ca te deśāścolākhyā abhavankila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्शासति भूचक्रं दरिद्रो नैव दुःखितः ।
पापबुद्धिः सरुग्वापि नैव कश्चिदभून्नरः
yasminśāsati bhūcakraṃ daridro naiva duḥkhitaḥ |
pāpabuddhiḥ sarugvāpi naiva kaścidabhūnnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्याप्यत्यंतयज्ञस्य ताम्रपर्णी तटावुभौ ।
सुवर्णयूपैः शोभाढ्यावास्तां चैत्ररथोपमौ
yasyāpyatyaṃtayajñasya tāmraparṇī taṭāvubhau |
suvarṇayūpaiḥ śobhāḍhyāvāstāṃ caitrarathopamau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचिदगाद्राजा ह्यनंतशयनं द्विज ।
यत्रासौ जगतां नाथो योगनिद्रामुपासते
sa kadācidagādrājā hyanaṃtaśayanaṃ dvija |
yatrāsau jagatāṃ nātho yoganidrāmupāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्रीरमणं देवं संपूज्य विधिवन्नृपः ।
मणिमुक्ताफलैर्दिव्यैः स्वर्णपुष्पैश्च शोभनैः
tatra śrīramaṇaṃ devaṃ saṃpūjya vidhivannṛpaḥ |
maṇimuktāphalairdivyaiḥ svarṇapuṣpaiśca śobhanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणम्य दंडवद्यावदुपविष्टः स तत्र वै ।
तावद्ब्राह्मणमायां तमपश्यद्देवसन्निधौ
praṇamya daṃḍavadyāvadupaviṣṭaḥ sa tatra vai |
tāvadbrāhmaṇamāyāṃ tamapaśyaddevasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवार्चनार्थमायांतं तुलस्युदकपाणिनम् ।
स्वपुरीवासिनं तत्र विष्णुदासाह्वयं द्विजम्
devārcanārthamāyāṃtaṃ tulasyudakapāṇinam |
svapurīvāsinaṃ tatra viṣṇudāsāhvayaṃ dvijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राभ्येत्य स विप्रर्षिर्देवदेवमपूजयत् ।
विष्णुसूक्तेन संस्नाप्य तुलसीमंजरीदलैः
tatrābhyetya sa viprarṣirdevadevamapūjayat |
viṣṇusūktena saṃsnāpya tulasīmaṃjarīdalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुलसीपूजया तस्य रत्नपूजां तथा कृताम् ।
आच्छादितां समालोक्य राजा क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः
tulasīpūjayā tasya ratnapūjāṃ tathā kṛtām |
ācchāditāṃ samālokya rājā kruddho'bravīdvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच।
माणिक्यस्वर्णपूजात्र शोभाढ्या या मया कृता ।
विष्णुदास कथं सेयमाच्छन्ना तुलसीदलैः
rājovāca|
māṇikyasvarṇapūjātra śobhāḍhyā yā mayā kṛtā |
viṣṇudāsa kathaṃ seyamācchannā tulasīdalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तिं न जानासि वराकोऽसि मतो मम ।
यस्त्विमामतिशोभाढ्यां पूजामाच्छादयस्यहो
viṣṇubhaktiṃ na jānāsi varāko'si mato mama |
yastvimāmatiśobhāḍhyāṃ pūjāmācchādayasyaho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तद्वचनं श्रुत्वा सक्रोधः स द्विजोत्तमः ।
राज्ञो गौरवमुल्लंघ्य जगाद वचनं तदा
iti tadvacanaṃ śrutvā sakrodhaḥ sa dvijottamaḥ |
rājño gauravamullaṃghya jagāda vacanaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुदास उवाच।
राजन्मुक्तिं न जानासि गर्वितोऽसि नृपश्रिया ।
किंस्विद्विष्णुव्रतं पूर्वं त्वया चीर्णं वदस्व तत्
viṣṇudāsa uvāca|
rājanmuktiṃ na jānāsi garvito'si nṛpaśriyā |
kiṃsvidviṣṇuvrataṃ pūrvaṃ tvayā cīrṇaṃ vadasva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणावूचतुः ।
तद्ब्राह्मणवचः श्रुत्वा प्रहस्य स नृपोत्तमः ।
विष्णुदासं तदा गर्वादुवाच वचनं द्विज
gaṇāvūcatuḥ |
tadbrāhmaṇavacaḥ śrutvā prahasya sa nṛpottamaḥ |
viṣṇudāsaṃ tadā garvāduvāca vacanaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं चेत्कथ्यसे विप्र विष्णुभक्त्यातिगर्वितः ।
भक्तिस्ते कियतीविष्णोर्दरिद्रस्याधनस्य च
itthaṃ cetkathyase vipra viṣṇubhaktyātigarvitaḥ |
bhaktiste kiyatīviṣṇordaridrasyādhanasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञदानादिकं चैव विष्णुतुष्टिकरं कृतम् ।
नापि देवालयं पूर्वं त्वया विप्र क्वचित्कृतम्
yajñadānādikaṃ caiva viṣṇutuṣṭikaraṃ kṛtam |
nāpi devālayaṃ pūrvaṃ tvayā vipra kvacitkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईदृशस्यापि ते गर्व एष तिष्ठति भक्तितः ।
तच्छृण्वंतु वचो मेऽद्य सर्वेप्येते द्विजोत्तमाः
īdṛśasyāpi te garva eṣa tiṣṭhati bhaktitaḥ |
tacchṛṇvaṃtu vaco me'dya sarvepyete dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साक्षात्कारमहं विष्णोरेष वादो गमिष्यति ।
यथा तु सर्वेऽपि ततो भक्तिं ज्ञास्यथ चावयोः
sākṣātkāramahaṃ viṣṇoreṣa vādo gamiṣyati |
yathā tu sarve'pi tato bhaktiṃ jñāsyatha cāvayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गणावूचतुः ।
इत्युक्त्वा स नृपो गच्छन्निजं राजगृहं द्विजः ।
आरेभे वैष्णवं सत्रं कृत्वाचार्यं तु मुद्गलम्
gaṇāvūcatuḥ |
ityuktvā sa nṛpo gacchannijaṃ rājagṛhaṃ dvijaḥ |
ārebhe vaiṣṇavaṃ satraṃ kṛtvācāryaṃ tu mudgalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिसंघसमाजुष्टं बभूव बहुदक्षिणम् ।
यद्वद्ब्रह्मकृतं पूर्वं गयाक्षेत्रे समृद्धिमत्
ṛṣisaṃghasamājuṣṭaṃ babhūva bahudakṣiṇam |
yadvadbrahmakṛtaṃ pūrvaṃ gayākṣetre samṛddhimat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुदासोऽपि तत्रैव तस्थौ देवालये व्रती ।
पंचैतान्नियमान्कृत्वा विष्णुतुष्टिकरान्सदा
viṣṇudāso'pi tatraiva tasthau devālaye vratī |
paṃcaitānniyamānkṛtvā viṣṇutuṣṭikarānsadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघोर्जयोर्व्रतं सम्यक्तुलसीवनपालनम् ।
एकादशीव्रतं जाप्यं द्वादशाक्षरविद्यया
māghorjayorvrataṃ samyaktulasīvanapālanam |
ekādaśīvrataṃ jāpyaṃ dvādaśākṣaravidyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपचारैः षोडशभिर्गीतनृत्यादिमंगलैः ।
नित्यं विष्णोस्तथा पूजां व्रतान्येतानि सोऽकरोत्
upacāraiḥ ṣoḍaśabhirgītanṛtyādimaṃgalaiḥ |
nityaṃ viṣṇostathā pūjāṃ vratānyetāni so'karot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं संस्मरणं विष्णोर्गच्छन्भुंजन्स्वपन्नपि ।
सर्वभूतस्थितं विष्णुमपश्यत्समदर्शनः
nityaṃ saṃsmaraṇaṃ viṣṇorgacchanbhuṃjansvapannapi |
sarvabhūtasthitaṃ viṣṇumapaśyatsamadarśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघकार्तिकयोर्नित्यं विशेषनियमानपि ।
अकरोद्विष्णुतुष्ट्यर्थं सोद्यापनविधिं तथा
māghakārtikayornityaṃ viśeṣaniyamānapi |
akarodviṣṇutuṣṭyarthaṃ sodyāpanavidhiṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं समाराधयतोः श्रियः पतिं तयोस्तु चोलेश्वरविष्णुदासयोः ।
अगादनेहा बहु तद्व्रतस्थयोस्तन्निष्ठकर्मेन्द्रियकर्मणोस्तयोः
evaṃ samārādhayatoḥ śriyaḥ patiṃ tayostu coleśvaraviṣṇudāsayoḥ |
agādanehā bahu tadvratasthayostanniṣṭhakarmendriyakarmaṇostayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.