ऋषय ऊचुः।
अस्पृश्यत्वे कथं जातः सूत बोधितरुस्त्वयम् ।
स्पृश्यत्वं च कथं प्राप्तस्तथा च शनिवासरे ।
एतद्विस्तरतः सर्वं वक्तुमर्हति नो भवान्
ṛṣaya ūcuḥ|
aspṛśyatve kathaṃ jātaḥ sūta bodhitarustvayam |
spṛśyatvaṃ ca kathaṃ prāptastathā ca śanivāsare |
etadvistarataḥ sarvaṃ vaktumarhati no bhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
समुद्रमथनाद्यानि रत्नान्यापुः सुरेश्वराः ।
श्रियं च कौस्तुभं तेषां विष्णवे प्रददुः सुराः
sūta uvāca|
samudramathanādyāni ratnānyāpuḥ sureśvarāḥ |
śriyaṃ ca kaustubhaṃ teṣāṃ viṣṇave pradaduḥ surāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावदंगीचकारासौ लक्ष्मीं भार्यार्थमात्मनः ।
तावद्विज्ञापयामास लक्ष्मीस्तं चक्रपाणिनम्
yāvadaṃgīcakārāsau lakṣmīṃ bhāryārthamātmanaḥ |
tāvadvijñāpayāmāsa lakṣmīstaṃ cakrapāṇinam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीरुवाच।
असंस्कृत्य कथं ज्येष्ठां त्वं कनिष्ठां प्रणीयसे ।
तस्मान्ममाग्रजामेतामलक्ष्मीं मधुसूदन
lakṣmīruvāca|
asaṃskṛtya kathaṃ jyeṣṭhāṃ tvaṃ kaniṣṭhāṃ praṇīyase |
tasmānmamāgrajāmetāmalakṣmīṃ madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाह्य नय मां पश्चादेष धर्मः सनातनः
vivāhya naya māṃ paścādeṣa dharmaḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
इति तद्वचनं श्रुत्वा स विष्णुर्लोकभावनः ।
उद्दालकाय मुनये सुदीर्घतपसे तदा
sūta uvāca|
iti tadvacanaṃ śrutvā sa viṣṇurlokabhāvanaḥ |
uddālakāya munaye sudīrghatapase tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मवाक्यानुरोधेन तामलक्ष्मीं ददौ किल ।
स्थूलास्यां शुभ्रदशनां राजतीं बिभ्रतीं तनुम्
ātmavākyānurodhena tāmalakṣmīṃ dadau kila |
sthūlāsyāṃ śubhradaśanāṃ rājatīṃ bibhratīṃ tanum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विततां रक्तनयनां रूक्षपिंगशिरोरुहाम् ।
समुनिर्विष्णुवाक्यात्तामंगीकृत्य स्वमाश्रमम्
vitatāṃ raktanayanāṃ rūkṣapiṃgaśiroruhām |
samunirviṣṇuvākyāttāmaṃgīkṛtya svamāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदध्वनिसमायुक्तमानयामास धर्मवित् ।
होमधूमसुगंधाढ्यं विद्याघोषविनादितम्
vedadhvanisamāyuktamānayāmāsa dharmavit |
homadhūmasugaṃdhāḍhyaṃ vidyāghoṣavināditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमं तं समालोक्य व्यथिता साब्रवीदिदम् ।
ज्येष्ठोवाच।
न हि वासोऽनुरूपोऽयं वेदध्वनियुतो मम ।
नात्रागमिष्ये भो ब्रह्मन्नयस्वान्यत्र मा चिरम्
āśramaṃ taṃ samālokya vyathitā sābravīdidam |
jyeṣṭhovāca|
na hi vāso'nurūpo'yaṃ vedadhvaniyuto mama |
nātrāgamiṣye bho brahmannayasvānyatra mā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्दालक उवाच।
कथं नायासि किंवात्र वर्त्तते संमतं तव ।
तव योग्या च वसतिः का भवेच्च वदस्व तत्
uddālaka uvāca|
kathaṃ nāyāsi kiṃvātra varttate saṃmataṃ tava |
tava yogyā ca vasatiḥ kā bhavecca vadasva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठोवाच।
वेदध्वनिर्भवेद्यस्मिन्नतिथीनां च पूजनम् ।
यज्ञदानादिकं वापि नैव तत्र वसाम्यहम्
jyeṣṭhovāca|
vedadhvanirbhavedyasminnatithīnāṃ ca pūjanam |
yajñadānādikaṃ vāpi naiva tatra vasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परस्परानुरागेण दांपत्यं यत्र वर्तते ।
पितृदेवार्चनं यत्र नैव तत्र वसाम्यहम्
parasparānurāgeṇa dāṃpatyaṃ yatra vartate |
pitṛdevārcanaṃ yatra naiva tatra vasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुरोदररता यत्र परद्रव्यापहारिणः ।
परदाररताश्चापि तत्र स्थाने रतिर्मम
durodararatā yatra paradravyāpahāriṇaḥ |
paradāraratāścāpi tatra sthāne ratirmama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोवधो मद्यपानं च यत्र संजायतेनिशम् ।
ब्रह्महत्यादिपापानि तस्मिन्स्थाने रतिर्मम ।
वृद्धसज्जनविप्राणां यत्र स्यादपमाननम् ।
निष्ठुरं भाषणं यत्र तत्र नित्यं वसाम्यहम्
govadho madyapānaṃ ca yatra saṃjāyateniśam |
brahmahatyādipāpāni tasminsthāne ratirmama |
vṛddhasajjanaviprāṇāṃ yatra syādapamānanam |
niṣṭhuraṃ bhāṣaṇaṃ yatra tatra nityaṃ vasāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
इति तद्वचनं श्रुत्वा विषण्णवदनोऽभवत् ।
उद्दालकमुनिर्विष्णोर्वाक्यं स्मृत्वा न चोचिवान्
sūta uvāca|
iti tadvacanaṃ śrutvā viṣaṇṇavadano'bhavat |
uddālakamunirviṣṇorvākyaṃ smṛtvā na cocivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽगच्छद्यत्र तत्रास्य पूजामालोक्य साब्रवीत् ।
नायामीति ततः सोऽपि भ्रमादत्यातुरोऽभवत् ।
उद्दालकस्ततो वाक्यं तामलक्ष्मीमुवाच ह
so'gacchadyatra tatrāsya pūjāmālokya sābravīt |
nāyāmīti tataḥ so'pi bhramādatyāturo'bhavat |
uddālakastato vākyaṃ tāmalakṣmīmuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्दालक उवाच।
अश्वत्थवृक्षमूलेऽस्मिन्नलक्ष्मि स्थीयतां क्षणम् ।
आवासस्थानमालोक्य यावदायाम्यहं पुनः
uddālaka uvāca|
aśvatthavṛkṣamūle'sminnalakṣmi sthīyatāṃ kṣaṇam |
āvāsasthānamālokya yāvadāyāmyahaṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
इति तत्र स संस्थाप्य जगामोद्दालकस्तदा ।
प्रतीक्षंती चिरं तत्र यदा तन्न ददर्श सा
sūta uvāca|
iti tatra sa saṃsthāpya jagāmoddālakastadā |
pratīkṣaṃtī ciraṃ tatra yadā tanna dadarśa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा रुरोद करुणं भर्तृत्यागेन दुःखिता ।
तत्रस्थां रुदतीलक्ष्मीर्वैकुंठभुवनेऽशृणोत्
tadā ruroda karuṇaṃ bhartṛtyāgena duḥkhitā |
tatrasthāṃ rudatīlakṣmīrvaikuṃṭhabhuvane'śṛṇot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा विज्ञापयामास विष्णुमुद्विग्नमानसा
tadā vijñāpayāmāsa viṣṇumudvignamānasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीरुवाच।
स्वामिन्मद्भगिनी ज्येष्ठा भर्तृत्यागेन दुःखिता ।
तामाश्वासयितुं याहि कृपालो यद्यहं प्रिया
lakṣmīruvāca|
svāminmadbhaginī jyeṣṭhā bhartṛtyāgena duḥkhitā |
tāmāśvāsayituṃ yāhi kṛpālo yadyahaṃ priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
लक्ष्म्या सह ततो विष्णुस्तत्रागच्छत्कृपान्वितः ।
आश्वासयदलक्ष्मीं तामिदं वचनमब्रवीत्
sūta uvāca|
lakṣmyā saha tato viṣṇustatrāgacchatkṛpānvitaḥ |
āśvāsayadalakṣmīṃ tāmidaṃ vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीविष्णुरुवाच।
अश्वत्थवृक्षमासाद्य सदाऽलक्ष्मि स्थिरा भव ।
ममांशसंभवो ह्येष आवासस्ते मया कृतः
śrīviṣṇuruvāca|
aśvatthavṛkṣamāsādya sadā'lakṣmi sthirā bhava |
mamāṃśasaṃbhavo hyeṣa āvāsaste mayā kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यहं येऽर्चयिष्यंति त्वां ज्येष्ठां गृहधर्मिणः ।
तेष्वियं श्रीः कनिष्ठा ते भगिनी निश्चलास्तु वै
pratyahaṃ ye'rcayiṣyaṃti tvāṃ jyeṣṭhāṃ gṛhadharmiṇaḥ |
teṣviyaṃ śrīḥ kaniṣṭhā te bhaginī niścalāstu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच।
इत्यूर्जस्य च माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च ।
तेषां विष्णुपुरे वासो भवेदाभूतसंप्लवम्
sūta uvāca|
ityūrjasya ca māhātmyaṃ ye śṛṇvaṃti paṭhaṃti ca |
teṣāṃ viṣṇupure vāso bhavedābhūtasaṃplavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगापहं पातकनाशकृत्परं सुबुद्धिदं पुत्रधनादिसाधनम् ।
मुक्तेर्निदानं न हि कार्तिकाद्वै विष्णुप्रियादन्यदिहास्ति भूतले
rogāpahaṃ pātakanāśakṛtparaṃ subuddhidaṃ putradhanādisādhanam |
mukternidānaṃ na hi kārtikādvai viṣṇupriyādanyadihāsti bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुप्रियं सकलकल्मषनाशनं च सत्पुत्रपौत्रधनधान्यसमृद्धिकारि ।
ऊर्जव्रतं सनियमं कुरुते मनुष्यः किं तस्य तीर्थपरिशीलनसेवया च
viṣṇupriyaṃ sakalakalmaṣanāśanaṃ ca satputrapautradhanadhānyasamṛddhikāri |
ūrjavrataṃ saniyamaṃ kurute manuṣyaḥ kiṃ tasya tīrthapariśīlanasevayā ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.