पार्वत्युवाच।
द्वीपेऽस्मिन्यानि तीर्थानि तानि मे वद सुव्रत ।
द्वीपानां द्वीपराजोऽयं सर्वदा भुवि निर्मितः ।
संख्यया त्वं वद स्वामिन्कृपां कृत्वा ममोपरि
pārvatyuvāca|
dvīpe'sminyāni tīrthāni tāni me vada suvrata |
dvīpānāṃ dvīparājo'yaṃ sarvadā bhuvi nirmitaḥ |
saṃkhyayā tvaṃ vada svāminkṛpāṃ kṛtvā mamopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच।
सर्वगः सर्वभूतेषु द्रष्टव्यः सर्वतो भुवि ।
सप्तलोकेषु यत्किंचिद्दृश्यते सचराचरम्
mahādeva uvāca|
sarvagaḥ sarvabhūteṣu draṣṭavyaḥ sarvato bhuvi |
saptalokeṣu yatkiṃciddṛśyate sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्वं तेन विना देवि न दृष्टं न श्रुतं मया ।
अतो विष्णुर्महादेवः केशवः क्लेशनाशनः ।
तीर्थरूपेण वर्तेत द्वीपे ह्यस्मिन्सुरेश्वरि
tatvaṃ tena vinā devi na dṛṣṭaṃ na śrutaṃ mayā |
ato viṣṇurmahādevaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ |
tīrtharūpeṇa varteta dvīpe hyasminsureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानि तीर्थानि वक्ष्यामि सांप्रतं नात्र संशयः ।
प्रथमं पुष्करं क्षेत्रं तीर्थानां प्रवरं शुभम् ।
वाराणसी द्वितीयं तु क्षेत्रं मुक्तिप्रदायकम्
tāni tīrthāni vakṣyāmi sāṃprataṃ nātra saṃśayaḥ |
prathamaṃ puṣkaraṃ kṣetraṃ tīrthānāṃ pravaraṃ śubham |
vārāṇasī dvitīyaṃ tu kṣetraṃ muktipradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयं नैमिषं क्षेत्रमृषीणां पावनं स्मृतम् ।
प्रयागं वै चतुर्थं तु तीर्थानामुत्तमं स्मृतम्
tṛtīyaṃ naimiṣaṃ kṣetramṛṣīṇāṃ pāvanaṃ smṛtam |
prayāgaṃ vai caturthaṃ tu tīrthānāmuttamaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्मुकं पंचमं प्रोक्तं उत्पन्नं गंधमादने ।
एकादशं कान्यकुब्जं यत्र तिष्ठति वामनः
kārmukaṃ paṃcamaṃ proktaṃ utpannaṃ gaṃdhamādane |
ekādaśaṃ kānyakubjaṃ yatra tiṣṭhati vāmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तमं विश्वकायं तु अवरे पर्वते शुभे ।
अष्टमं गौतमाख्यं च मंदरे निर्मितं पुरा
saptamaṃ viśvakāyaṃ tu avare parvate śubhe |
aṣṭamaṃ gautamākhyaṃ ca maṃdare nirmitaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदोत्कटं तु नवमं दशमं रथचैत्रकम् ।
एकादशं कान्यकुब्जं यत्र तिष्ठति वामनः
madotkaṭaṃ tu navamaṃ daśamaṃ rathacaitrakam |
ekādaśaṃ kānyakubjaṃ yatra tiṣṭhati vāmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशं मलयं चैव कुब्जाम्रकमतः परम् ।
विश्वेश्वरं गिरिकर्णं केदारं गतिदायकम्
dvādaśaṃ malayaṃ caiva kubjāmrakamataḥ param |
viśveśvaraṃ girikarṇaṃ kedāraṃ gatidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्यं हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे गोपकं तथा ।
स्थानेश्वरं हिमाद्रौ च बिल्वके बिल्वपत्रिकम्
bāhyaṃ himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe gopakaṃ tathā |
sthāneśvaraṃ himādrau ca bilvake bilvapatrikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीशैले माधवं तीर्थं भद्रं भद्रेश्वरे तथा ।
वाराहे विजयं प्रोक्तं वैष्णवं वैष्णवे गिरौ
śrīśaile mādhavaṃ tīrthaṃ bhadraṃ bhadreśvare tathā |
vārāhe vijayaṃ proktaṃ vaiṣṇavaṃ vaiṣṇave girau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रौद्रं तु रुद्रकोटे तु पैत्र्यं कालिजरे गिरौ ।
कंपिले कापिलं तीर्थं मुकुटे कर्कोटकं तथा
raudraṃ tu rudrakoṭe tu paitryaṃ kālijare girau |
kaṃpile kāpilaṃ tīrthaṃ mukuṭe karkoṭakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालग्रामोद्भवं तीर्थं गल्लिकायां सुरेश्वरि ।
नर्मदायां शिवाख्यं तु मायायां विश्वरूपकम्
śālagrāmodbhavaṃ tīrthaṃ gallikāyāṃ sureśvari |
narmadāyāṃ śivākhyaṃ tu māyāyāṃ viśvarūpakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पलाक्षं सहस्राक्षं जातं वै रैवते गिरौ ।
गंगायां पितृतीर्थं च विष्णुपादोद्भवं तथा
utpalākṣaṃ sahasrākṣaṃ jātaṃ vai raivate girau |
gaṃgāyāṃ pitṛtīrthaṃ ca viṣṇupādodbhavaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपाशायां विपापा च पाटले पुंड्रवर्द्धनम् ।
नारायणं सुपार्श्वे तु त्रिकूटे विष्णुमंदिरम्
vipāśāyāṃ vipāpā ca pāṭale puṃḍravarddhanam |
nārāyaṇaṃ supārśve tu trikūṭe viṣṇumaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपुले विपुलं नाम कल्याणं मलयाचले ।
कौरवं कोटितीर्थे च सुगंधं गंधमादने
vipule vipulaṃ nāma kalyāṇaṃ malayācale |
kauravaṃ koṭitīrthe ca sugaṃdhaṃ gaṃdhamādane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुब्जाम्रके त्रिसंध्यं तु गंगांद्वारे हरिप्रियम् ।
शैलं विंध्यप्रदेशे तु बदर्यां सारस्वतं स्मृतम्
kubjāmrake trisaṃdhyaṃ tu gaṃgāṃdvāre haripriyam |
śailaṃ viṃdhyapradeśe tu badaryāṃ sārasvataṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिद्यां कालरूपं च सह्ये वै सायकं स्मृतम् ।
चांद्रं चंद्रप्रदेशे तु रमणं तीर्थनायकम्
kālidyāṃ kālarūpaṃ ca sahye vai sāyakaṃ smṛtam |
cāṃdraṃ caṃdrapradeśe tu ramaṇaṃ tīrthanāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमुनायां मृगाख्यं तु करवीरे कुरूद्भवम् ।
विनायके पर्वते वै उमाख्यं तीर्थमेव च
yamunāyāṃ mṛgākhyaṃ tu karavīre kurūdbhavam |
vināyake parvate vai umākhyaṃ tīrthameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोग्यं भास्करे देशे महाकाले महेश्वरम् ।
तीर्थं अभयदं नामामृताख्यं विंध्यकंधरे
ārogyaṃ bhāskare deśe mahākāle maheśvaram |
tīrthaṃ abhayadaṃ nāmāmṛtākhyaṃ viṃdhyakaṃdhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंडपे विश्वरूपं च स्वाहाख्यं ईश्वरे पुरे ।
वैगलेयं प्रचंडायां चांडिकंमरकंटके
maṃḍape viśvarūpaṃ ca svāhākhyaṃ īśvare pure |
vaigaleyaṃ pracaṃḍāyāṃ cāṃḍikaṃmarakaṃṭake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमेश्वरं तथा तीर्थे प्रभासे पुष्करं तथा ।
देवमात्रं सरस्वत्यां पारावततटे स्थितम्
someśvaraṃ tathā tīrthe prabhāse puṣkaraṃ tathā |
devamātraṃ sarasvatyāṃ pārāvatataṭe sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महालयं महापद्मे पयोष्ण्यां पिंगलेश्वरम् ।
सिंहिकायां तथा तीर्थं सौरवेरविसंज्ञकम्
mahālayaṃ mahāpadme payoṣṇyāṃ piṃgaleśvaram |
siṃhikāyāṃ tathā tīrthaṃ sauraveravisaṃjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्तिकं कृत्तिकाक्षेत्रे शांकरं शंकरे गिरौ ।
उत्पलाख्यं ततो दिव्यं सुभद्रा सिंधुसंगमे
kārtikaṃ kṛttikākṣetre śāṃkaraṃ śaṃkare girau |
utpalākhyaṃ tato divyaṃ subhadrā siṃdhusaṃgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाणपत्यं ततश्चैव पर्वतो विष्णुसंज्ञके ।
जालंधरे ततः प्रोक्तं तीर्थं विष्णुमुखं च यत्
gāṇapatyaṃ tataścaiva parvato viṣṇusaṃjñake |
jālaṃdhare tataḥ proktaṃ tīrthaṃ viṣṇumukhaṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारे वै तारकं प्रोक्तं पर्वते विष्णुसंज्ञके ।
देवदारुवने पौंड्रं पौष्कं काश्मीरमंडले
tāre vai tārakaṃ proktaṃ parvate viṣṇusaṃjñake |
devadāruvane pauṃḍraṃ pauṣkaṃ kāśmīramaṃḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भौमं हिमं हिमाद्रौ च तुष्टिकं पौष्टिकं पुनः ।
कपालमोचनं तीर्थं जातं मायापुरे तथा
bhaumaṃ himaṃ himādrau ca tuṣṭikaṃ pauṣṭikaṃ punaḥ |
kapālamocanaṃ tīrthaṃ jātaṃ māyāpure tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखोद्धारं ततश्चैव देवं वै शंखधारकम् ।
पिंडे वै पिंडनामानं सिद्धे वैखानसं भवेत्
śaṃkhoddhāraṃ tataścaiva devaṃ vai śaṃkhadhārakam |
piṃḍe vai piṃḍanāmānaṃ siddhe vaikhānasaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अच्छोदे विष्णुकामं तु धर्मकामार्थमोक्षदम् ।
औषध्यं चोत्तरेकूले कुशद्वीपे कुशोदकम्
acchode viṣṇukāmaṃ tu dharmakāmārthamokṣadam |
auṣadhyaṃ cottarekūle kuśadvīpe kuśodakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मथं हेमकूटे तु कुमुदे सत्यवादनम् ।
वदंत्यावाश्वकं तीर्थं विंध्ये वै मातृकं स्मृतम्
manmathaṃ hemakūṭe tu kumude satyavādanam |
vadaṃtyāvāśvakaṃ tīrthaṃ viṃdhye vai mātṛkaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्ते ब्रह्ममयं तीर्थं तीर्थानां पावनं स्मृतम् ।
एतेषां सर्वतीर्थानामुत्तमं शृणु सुंदरि
citte brahmamayaṃ tīrthaṃ tīrthānāṃ pāvanaṃ smṛtam |
eteṣāṃ sarvatīrthānāmuttamaṃ śṛṇu suṃdari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्नाममयं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ।
ब्रह्महा हेमहारी वा बालहा गोघ्न एव च
viṣṇornāmamayaṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati |
brahmahā hemahārī vā bālahā goghna eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यते नाममात्रेण प्रसादात्केशवस्य तु ।
कलौ द्वारवती रम्या धन्यो देवो जनार्दनः
mucyate nāmamātreṇa prasādātkeśavasya tu |
kalau dvāravatī ramyā dhanyo devo janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये पश्यंति नरा देवं मुक्तिस्तेषां सुनिश्चला ।
एवं धन्यतमं देवं विष्णुं सर्वेश्वरं प्रभुम्
ye paśyaṃti narā devaṃ muktisteṣāṃ suniścalā |
evaṃ dhanyatamaṃ devaṃ viṣṇuṃ sarveśvaraṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिंतयामि महादेवि विद्वत्संस्थो जनार्दनम् ।
अष्टोत्तरं तु तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्
ciṃtayāmi mahādevi vidvatsaṃstho janārdanam |
aṣṭottaraṃ tu tīrthānāṃ śatametadudāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो जपेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
एषु तीर्थेषु यः स्नात्वा पश्येन्नारायणं हरिम्
yo japecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate |
eṣu tīrtheṣu yaḥ snātvā paśyennārāyaṇaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः सनातनम् ।
जगन्नाथं महातीर्थं लोकानां पावनं स्मृतम्
sarvapāpavinirmukto yāti viṣṇoḥ sanātanam |
jagannāthaṃ mahātīrthaṃ lokānāṃ pāvanaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये गच्छंति नरश्रेष्ठास्तेपि यांति परां गतिम् ।
शताष्टकं महापुण्यं श्रावयेत्पितृकर्मणि
ye gacchaṃti naraśreṣṭhāstepi yāṃti parāṃ gatim |
śatāṣṭakaṃ mahāpuṇyaṃ śrāvayetpitṛkarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहलोके सुखं भुक्त्वा याति विष्णोः सनातनम् ।
गोदाने श्राद्धदाने वा अहन्यहनि वा पुनः
ihaloke sukhaṃ bhuktvā yāti viṣṇoḥ sanātanam |
godāne śrāddhadāne vā ahanyahani vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवार्चनविधौ विद्वान्परं ब्रह्माधिगच्छति
devārcanavidhau vidvānparaṃ brahmādhigacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.