महादेव उवाच ।
अस्मात्तीर्थात्परं तीर्थं इंद्रग्राममिति स्मृतम् ।
यत्र स्नात्वा पुरा शक्रो विमुक्तो घोरकिल्बिषात्
mahādeva uvāca |
asmāttīrthātparaṃ tīrthaṃ iṃdragrāmamiti smṛtam |
yatra snātvā purā śakro vimukto ghorakilbiṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वत्युवाच।
केनेह कर्मणा शक्रः प्राप्तवान्घोरकिल्बिषम् ।
विपाप्मा च कथं सोऽभूदिति विस्तरतो वद
pārvatyuvāca|
keneha karmaṇā śakraḥ prāptavānghorakilbiṣam |
vipāpmā ca kathaṃ so'bhūditi vistarato vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच।
इंद्रः सुरेश्वरः पूर्वं नमुचिश्चासुरेश्वरः ।
अशस्त्रवधमन्योऽन्य समयं तौ प्रचक्रतुः
mahādeva uvāca|
iṃdraḥ sureśvaraḥ pūrvaṃ namuciścāsureśvaraḥ |
aśastravadhamanyo'nya samayaṃ tau pracakratuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथेंद्रस्तु नभोवाणीनिर्देशान्नमुचिं तदा ।
जघान फेनमादाय ब्रह्महत्या तदाऽभवत्
atheṃdrastu nabhovāṇīnirdeśānnamuciṃ tadā |
jaghāna phenamādāya brahmahatyā tadā'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ च गुरुं शक्रः पापनिर्नाशकारणम् ।
बृहस्पतेरथादेशात्साभ्रामत्युत्तरे तटे
papraccha ca guruṃ śakraḥ pāpanirnāśakāraṇam |
bṛhaspaterathādeśātsābhrāmatyuttare taṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्स्थाने समागत्य स्थानं चक्रे सुरेश्वरः ।
तस्येह स्नानमात्रेण गतपापस्य तत्क्षणात्
asminsthāne samāgatya sthānaṃ cakre sureśvaraḥ |
tasyeha snānamātreṇa gatapāpasya tatkṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णेंदुधवलाकांतिः शरीरे समजायत ।
धवलेश्वरमीशानं स्थापयामास वृत्रहा
pūrṇeṃdudhavalākāṃtiḥ śarīre samajāyata |
dhavaleśvaramīśānaṃ sthāpayāmāsa vṛtrahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्र नाम्ना च तल्लिंगं विश्रुतं पृथिवीतले ।
पूर्णिमास्यां तथा दर्शे संक्रांतौ ग्रहणे तथा
iṃdra nāmnā ca talliṃgaṃ viśrutaṃ pṛthivītale |
pūrṇimāsyāṃ tathā darśe saṃkrāṃtau grahaṇe tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धे कृते पितॄणां तु तृप्तिर्द्वादशवार्षिकी ।
धवलेश्वरमासाद्य यः कुर्याद्विप्रभोजनम्
śrāddhe kṛte pitṝṇāṃ tu tṛptirdvādaśavārṣikī |
dhavaleśvaramāsādya yaḥ kuryādviprabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकस्मिन्भोजिते विप्रे सहस्रं भोजितं भवेत् ।
हिरण्यभूमिवासांसि दातव्यानि स्वशक्तितः
ekasminbhojite vipre sahasraṃ bhojitaṃ bhavet |
hiraṇyabhūmivāsāṃsi dātavyāni svaśaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्ला गौ ब्राह्मणे देया सवत्सा च पयस्विनी ।
अत्रागत्य तु यो विप्रो रुद्रजाप्यादिकं चरेत्
śuklā gau brāhmaṇe deyā savatsā ca payasvinī |
atrāgatya tu yo vipro rudrajāpyādikaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्कृतं कोटिगुणितं श्रीमहेशप्रसादतः ।
अत्र तीर्थे नरो यस्तु उपवासादिकं चरेत्
tatkṛtaṃ koṭiguṇitaṃ śrīmaheśaprasādataḥ |
atra tīrthe naro yastu upavāsādikaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव सर्वकामाढ्यो भवत्येव न संशयः ।
बिल्वपत्रं समानीय यः पूजयति तं प्रभुम्
sa eva sarvakāmāḍhyo bhavatyeva na saṃśayaḥ |
bilvapatraṃ samānīya yaḥ pūjayati taṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्ममर्थं च कामं च लभते मानवो भुवि ।
सोमवारे विशेषेण ये गच्छंति नरोत्तमाः
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca labhate mānavo bhuvi |
somavāre viśeṣeṇa ye gacchaṃti narottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां रोगं तथा दोषं शमयेद्धवलेश्वरः ।
रवौ वाऽथ विशेषेण अर्चनं कुरुते यदा
teṣāṃ rogaṃ tathā doṣaṃ śamayeddhavaleśvaraḥ |
ravau vā'tha viśeṣeṇa arcanaṃ kurute yadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां महिमा तु भो देवि न ज्ञातः कर्हिचिन्मया ।
दूर्वया चार्कपुष्पैर्वा कल्हारैः कमलैर्दलैः
teṣāṃ mahimā tu bho devi na jñātaḥ karhicinmayā |
dūrvayā cārkapuṣpairvā kalhāraiḥ kamalairdalaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजनं कुर्वते येऽत्र ते नराः पुण्यभागिनः ।
श्वेतार्कपुष्पमानीय धवलेशं प्रपूज्य तु
pūjanaṃ kurvate ye'tra te narāḥ puṇyabhāginaḥ |
śvetārkapuṣpamānīya dhavaleśaṃ prapūjya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वांच्छितं लभते नित्यं धवलेशप्रसादतः ।
कृते वै नीलकंठस्तु सर्वेषां शंकरः सदा
vāṃcchitaṃ labhate nityaṃ dhavaleśaprasādataḥ |
kṛte vai nīlakaṃṭhastu sarveṣāṃ śaṃkaraḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतायुगे स विख्यातो हरो वै भगवान्प्रभुः ।
द्वापरे शर्वसंज्ञस्तु कलौ वै धवलेश्वरः
tretāyuge sa vikhyāto haro vai bhagavānprabhuḥ |
dvāpare śarvasaṃjñastu kalau vai dhavaleśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रार्थे यत्पुरावृत्तं तच्छृणुष्व सुरेश्वरि ।
नंदिर्नाम पुरा वैश्य इंद्रग्रामे समावसत्
atrārthe yatpurāvṛttaṃ tacchṛṇuṣva sureśvari |
naṃdirnāma purā vaiśya iṃdragrāme samāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवध्यानपरो भूत्वा शिवपूजां चकार सः ।
नित्यं तपोवनस्थं हि लिंगं धवलसंज्ञकम्
śivadhyānaparo bhūtvā śivapūjāṃ cakāra saḥ |
nityaṃ tapovanasthaṃ hi liṃgaṃ dhavalasaṃjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उषस्युषसि चोत्थाय प्रत्यहं शिववल्लभः ।
नंदी लिंगार्चनरतो बभूवातिशयेन हि
uṣasyuṣasi cotthāya pratyahaṃ śivavallabhaḥ |
naṃdī liṃgārcanarato babhūvātiśayena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाशास्त्रेण विधिना पुष्पार्चनपरोऽभवत् ।
एकदा मृगयालुब्धः किरातो भूतहिंसकः
yathāśāstreṇa vidhinā puṣpārcanaparo'bhavat |
ekadā mṛgayālubdhaḥ kirāto bhūtahiṃsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापी पापसमाचारश्चरन्साभ्रमती तटे ।
अनेक श्वापदाकीर्णे हन्यमानो मृगान्शरैः
pāpī pāpasamācāraścaransābhramatī taṭe |
aneka śvāpadākīrṇe hanyamāno mṛgānśaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विचरमाणोऽसौ किरातो भूतहिंसकः ।
यदृच्छयागतस्तत्र यत्र लिंगं सुपूजितम्
evaṃ vicaramāṇo'sau kirāto bhūtahiṃsakaḥ |
yadṛcchayāgatastatra yatra liṃgaṃ supūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धवलेश्वरविख्यातं अनेकाश्चर्यमंडितम् ।
दृष्टं सुपूजितं लिंगं नानापुष्पैः फलैस्तथा
dhavaleśvaravikhyātaṃ anekāścaryamaṃḍitam |
dṛṣṭaṃ supūjitaṃ liṃgaṃ nānāpuṣpaiḥ phalaistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं लिंगं समालिंग्य गतः साभ्रमतीतटे ।
तत्र पीत्वा पयः सोऽथ मुखं गंडूषपूरितम्
evaṃ liṃgaṃ samāliṃgya gataḥ sābhramatītaṭe |
tatra pītvā payaḥ so'tha mukhaṃ gaṃḍūṣapūritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा चैकेनहस्तेन मृगमांसं समुद्वहन् ।
करेणैकेन पूजार्थं बिल्वपत्राणि वै दधत्
kṛtvā caikenahastena mṛgamāṃsaṃ samudvahan |
kareṇaikena pūjārthaṃ bilvapatrāṇi vai dadhat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रमागत्य लिंगांते पदा पूजां समाहनत् ।
पुष्पाणि तानि सर्वाणि विधूतानि इतस्ततः
śīghramāgatya liṃgāṃte padā pūjāṃ samāhanat |
puṣpāṇi tāni sarvāṇi vidhūtāni itastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नापनं तस्य लिंगस्य कृतं गंडूषवारिणा ।
करेणैकेन पूजार्थं बिल्वपत्राणि सोऽर्पयत्
snāpanaṃ tasya liṃgasya kṛtaṃ gaṃḍūṣavāriṇā |
kareṇaikena pūjārthaṃ bilvapatrāṇi so'rpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वितीयेन करेणैव मृगमांसं समर्पयत् ।
दंडप्रणामसंयुक्तः संकल्पं मनसाऽकरोत्
dvitīyena kareṇaiva mṛgamāṃsaṃ samarpayat |
daṃḍapraṇāmasaṃyuktaḥ saṃkalpaṃ manasā'karot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यप्रभृति पूजां वै करिष्यामि प्रयत्नतः ।
त्वं मे स्वामी च भक्तोऽहं अद्यप्रभृति शंकर
adyaprabhṛti pūjāṃ vai kariṣyāmi prayatnataḥ |
tvaṃ me svāmī ca bhakto'haṃ adyaprabhṛti śaṃkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं नियमवान्भूत्वा किरातो गृहमागमत् ।
तथा प्रभातसमये देवायतनमागतः
evaṃ niyamavānbhūtvā kirāto gṛhamāgamat |
tathā prabhātasamaye devāyatanamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नंदी ददर्श तं सर्वं किरातेन च यत्कृतम् ।
अव्यवस्थं च तं दृंष्ट्वा अमेध्यं शिवसन्निधौ
naṃdī dadarśa taṃ sarvaṃ kirātena ca yatkṛtam |
avyavasthaṃ ca taṃ dṛṃṣṭvā amedhyaṃ śivasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूतानि च सर्वाणि हिंसकेन दुरात्मना ।
चिंतायुक्तोभवन्नंदी जातं किं चित्रमद्य मे
vidhūtāni ca sarvāṇi hiṃsakena durātmanā |
ciṃtāyuktobhavannaṃdī jātaṃ kiṃ citramadya me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथितानि च विघ्नानि शिवपूजारतस्य हि ।
उपस्थितानि तान्येव मम भाग्यविपर्ययात्
kathitāni ca vighnāni śivapūjāratasya hi |
upasthitāni tānyeva mama bhāgyaviparyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विमृश्य सुचिरं प्रक्षाल्य शिवमंदिरम् ।
यथागतेन मार्गेण नंदी स्वगृहमागमत्
evaṃ vimṛśya suciraṃ prakṣālya śivamaṃdiram |
yathāgatena mārgeṇa naṃdī svagṛhamāgamat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो नंदिनमालक्ष्य पुरोधा गतमानसम् ।
अब्रवीद्वचनं तं तु कस्मात्त्वं गतमानसः
tato naṃdinamālakṣya purodhā gatamānasam |
abravīdvacanaṃ taṃ tu kasmāttvaṃ gatamānasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरोहितं प्रति तदा नंदी वचनमब्रवीत् ।
अद्य दृष्टं मया विप्र अमेध्यं शिवसन्निधौ
purohitaṃ prati tadā naṃdī vacanamabravīt |
adya dṛṣṭaṃ mayā vipra amedhyaṃ śivasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केनेदं कारितं तत्र न जानामीह किंचन ।
ततः पुरोधा वचनं नंदिनं चाब्रवीत्तथा
kenedaṃ kāritaṃ tatra na jānāmīha kiṃcana |
tataḥ purodhā vacanaṃ naṃdinaṃ cābravīttathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन विस्खलितं तत्र पुष्पादीनां प्रपूजनम् ।
सोऽपि मूढो न संदेहः कार्याकार्येषु मंदधीः
yena viskhalitaṃ tatra puṣpādīnāṃ prapūjanam |
so'pi mūḍho na saṃdehaḥ kāryākāryeṣu maṃdadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्चिंता न कर्तव्या त्वया पुनरपि प्रभो ।
प्रभाते च मया सार्द्धं गम्यतां तच्छिवालयम्
tasmācciṃtā na kartavyā tvayā punarapi prabho |
prabhāte ca mayā sārddhaṃ gamyatāṃ tacchivālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरीक्षणार्थं दुष्टस्य तस्य दंडंकरोम्यहम् ।
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं नंदी तस्य पुरोधसः
nirīkṣaṇārthaṃ duṣṭasya tasya daṃḍaṃkaromyaham |
etacchrutvā tu vacanaṃ naṃdī tasya purodhasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आस्थितः स्वगृहे नक्तं दूयमानेन चेतसा ।
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां आहूय च पुरोधसम्
āsthitaḥ svagṛhe naktaṃ dūyamānena cetasā |
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ āhūya ca purodhasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतः शिवालयं नंदी समंतेन महात्मना ।
प्रक्षाल्य पूजनं कृत्वा नानारत्नपरिच्छदम्
gataḥ śivālayaṃ naṃdī samaṃtena mahātmanā |
prakṣālya pūjanaṃ kṛtvā nānāratnaparicchadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचोपचारसंयुक्तं कृत्वा वै ब्राह्मणैः सह ।
एवं यामद्वयं जातं स्तूयमानस्य नंदिनः
paṃcopacārasaṃyuktaṃ kṛtvā vai brāhmaṇaiḥ saha |
evaṃ yāmadvayaṃ jātaṃ stūyamānasya naṃdinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयातोऽसौ महाकालस्तथारूपो महाबलः ।
कालरूपो महारौद्रो धनुष्पाणिः प्रतापवान्
āyāto'sau mahākālastathārūpo mahābalaḥ |
kālarūpo mahāraudro dhanuṣpāṇiḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा भयसंत्रस्तो नंदी तत्र न्यलीयत ।
पुरोधाश्चैव सहसा भयभीतस्तदाभवत्
taṃ dṛṣṭvā bhayasaṃtrasto naṃdī tatra nyalīyata |
purodhāścaiva sahasā bhayabhītastadābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरातेन कृतं तत्र यथापूर्वमविस्खलन् ।
तां पूजां स पदाहृत्य बिल्वपत्रं समर्पयत्
kirātena kṛtaṃ tatra yathāpūrvamaviskhalan |
tāṃ pūjāṃ sa padāhṛtya bilvapatraṃ samarpayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैवेद्येन पलेनैव किरातः शिवमार्चयत् ।
दंडवत्पतितो भूमौ उत्थाय स्वगृहं गतः 6.151.५०।
तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं चिंतयामास वै चिरम् ।
पुरोधसा तदा नंदी सह व्याकुलचेतसा
naivedyena palenaiva kirātaḥ śivamārcayat |
daṃḍavatpatito bhūmau utthāya svagṛhaṃ gataḥ 6.151.50|
taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ ciṃtayāmāsa vai ciram |
purodhasā tadā naṃdī saha vyākulacetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन पृष्टास्तदा विप्राः कथ्यतां च यथातथम् ।
संप्रधार्य ततः सर्वे मिलित्वा धर्मशास्त्रतः
tena pṛṣṭāstadā viprāḥ kathyatāṃ ca yathātatham |
saṃpradhārya tataḥ sarve militvā dharmaśāstrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचुः सर्वे तदा विप्रा नंदिनं जातशंकितम् ।
ईशविघ्नं समुत्पन्नं दुर्निवार्यं सुरैरपि
ūcuḥ sarve tadā viprā naṃdinaṃ jātaśaṃkitam |
īśavighnaṃ samutpannaṃ durnivāryaṃ surairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादानय लिंगं त्वं स्वगृहे वैश्यसत्तम ।
तथेति मत्वाऽसौ नंदी शिवस्योत्पाटनं महत्
tasmādānaya liṃgaṃ tvaṃ svagṛhe vaiśyasattama |
tatheti matvā'sau naṃdī śivasyotpāṭanaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा स्वगृहमानीय प्रतिष्ठाप्य यथाविधि ।
सुवर्णपीठिकां कृत्वा नवरंभासुशोभिताम्
kṛtvā svagṛhamānīya pratiṣṭhāpya yathāvidhi |
suvarṇapīṭhikāṃ kṛtvā navaraṃbhāsuśobhitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाहारैरनेकैश्च पूजयामास वै तदा ।
अथापरेद्युरायातः किरातः शिवमंदिरम्
upāhārairanekaiśca pūjayāmāsa vai tadā |
athāparedyurāyātaḥ kirātaḥ śivamaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावद्विलोकयामास लिंगमैशं न दृष्टवान् ।
मौनं विहाय सहसा साक्रोशमिदमब्रवीत्
yāvadvilokayāmāsa liṃgamaiśaṃ na dṛṣṭavān |
maunaṃ vihāya sahasā sākrośamidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हे शंभो क्व गतोऽसि त्वं दर्शयात्मानमद्य वै ।
यदि नो दर्शनं हेयं त्यक्ष्याम्यद्य कलेवरम्
he śaṃbho kva gato'si tvaṃ darśayātmānamadya vai |
yadi no darśanaṃ heyaṃ tyakṣyāmyadya kalevaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हे शंभो हे जगन्नाथ त्रिपुरांतक शंकर ।
हेरुद्र हे महादेव दर्शयात्मानमात्मना
he śaṃbho he jagannātha tripurāṃtaka śaṃkara |
herudra he mahādeva darśayātmānamātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं साक्षेपमधुरैर्वाक्यैः क्षिप्त्वा सदाशिवम् ।
किरातोऽसौ क्षुरिकया धीरो वै जठरं स्वकम्
evaṃ sākṣepamadhurairvākyaiḥ kṣiptvā sadāśivam |
kirāto'sau kṣurikayā dhīro vai jaṭharaṃ svakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभेद्याशु ततो बाहुमासाद्योच्चै रुषाब्रवीत् ।
हे शंभो दर्शयात्मानं कुतो मां त्यज्य यास्यसि
bibhedyāśu tato bāhumāsādyoccai ruṣābravīt |
he śaṃbho darśayātmānaṃ kuto māṃ tyajya yāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति क्षिप्त्वा ततोंत्राणि मांसमुद्धृत्य सर्वतः ।
तस्मिन्गर्ते करेणैव किरातः सहसाक्षिपत्
iti kṣiptvā tatoṃtrāṇi māṃsamuddhṛtya sarvataḥ |
tasmingarte kareṇaiva kirātaḥ sahasākṣipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वच्छं च हृदयं कृत्वा साभ्रमत्यां निमज्जतु ।
तथैव जलमानीय बिल्वपत्रं त्वरान्वितः
svacchaṃ ca hṛdayaṃ kṛtvā sābhramatyāṃ nimajjatu |
tathaiva jalamānīya bilvapatraṃ tvarānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयित्वा यथान्यायं दंडवत्पतितो भुवि ।
यदा ध्यानस्थितस्तत्र किरातः शिवसन्निधौ
pūjayitvā yathānyāyaṃ daṃḍavatpatito bhuvi |
yadā dhyānasthitastatra kirātaḥ śivasannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रादुर्भूतस्तदा रुद्रः प्रमथैः परिवारितः ।
कर्पूरगौरो द्युतिमान्कपर्दी चंद्रशेखरः
prādurbhūtastadā rudraḥ pramathaiḥ parivāritaḥ |
karpūragauro dyutimānkapardī caṃdraśekharaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं गृहीत्वा करे रुद्रः उवाच परिसांत्वयन् ।
भो भो वीर महाप्राज्ञ मद्भक्तोऽसि महामते
taṃ gṛhītvā kare rudraḥ uvāca parisāṃtvayan |
bho bho vīra mahāprājña madbhakto'si mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरं वृणीष्व भो भक्त यत्ते मनसि वर्त्तते ।
एवमुक्तः स रुद्रेण महाकालो मुदान्वितः
varaṃ vṛṇīṣva bho bhakta yatte manasi varttate |
evamuktaḥ sa rudreṇa mahākālo mudānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पपात दंडवद्भूमौ भक्त्या परमया युतः ।
ततो रुद्रं बभाषेदं न वरं प्रार्थयाम्यहम्
papāta daṃḍavadbhūmau bhaktyā paramayā yutaḥ |
tato rudraṃ babhāṣedaṃ na varaṃ prārthayāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं दासोऽस्मि ते रुद्र त्वं मे स्वामी न संशयः ।
एतत्श्लाघ्यतमं लोके देहि जन्मनि जन्मनि
ahaṃ dāso'smi te rudra tvaṃ me svāmī na saṃśayaḥ |
etatślāghyatamaṃ loke dehi janmani janmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं माता च पिता त्वं च त्वं बंधुश्च सखा च मे ।
त्वं गुरुस्त्वं महामंत्रो मंत्रैर्वेद्योऽसि सर्वदा
tvaṃ mātā ca pitā tvaṃ ca tvaṃ baṃdhuśca sakhā ca me |
tvaṃ gurustvaṃ mahāmaṃtro maṃtrairvedyo'si sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कामं वाक्यमाकर्ण्य किरातस्य तदा भवः ।
ददौ पार्षदमुख्यत्वं द्वारपालत्वमेव च
niṣkāmaṃ vākyamākarṇya kirātasya tadā bhavaḥ |
dadau pārṣadamukhyatvaṃ dvārapālatvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा डमरुनादेन नादितं भुवनत्रयम् ।
भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च
tadā ḍamarunādena nāditaṃ bhuvanatrayam |
bherībhāṃkāraśabdena śaṃkhānāṃ ninadena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा दुंदुभयो नेदुः पटहाश्च सहस्रशः ।
नंदी तं नादमाकर्ण्य विस्मयात्त्वरितो ययौ
tadā duṃdubhayo neduḥ paṭahāśca sahasraśaḥ |
naṃdī taṃ nādamākarṇya vismayāttvarito yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपोवनं यत्र शिवः स्थितः प्रमथसंवृतः ।
किरातो हि तथा दृष्टो नंदिना च तदा भृशम्
tapovanaṃ yatra śivaḥ sthitaḥ pramathasaṃvṛtaḥ |
kirāto hi tathā dṛṣṭo naṃdinā ca tadā bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच प्रसृतो वाक्यं स नंदी विस्मयान्वितः ।
किरातं स्तोतुकामोऽसौ परमेन समाधिना
uvāca prasṛto vākyaṃ sa naṃdī vismayānvitaḥ |
kirātaṃ stotukāmo'sau paramena samādhinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहानीतस्त्वया शंभुस्त्वं भक्तोऽसि परंतपः ।
त्वद्भक्तोऽहमिह प्राप्तो मां निवेदय शंकरे
ihānītastvayā śaṃbhustvaṃ bhakto'si paraṃtapaḥ |
tvadbhakto'hamiha prāpto māṃ nivedaya śaṃkare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किरातस्त्वरयान्वितः ।
नंदिनं च करे गृह्य शंकरं समुपागतः
tacchrutvā vacanaṃ tasya kirātastvarayānvitaḥ |
naṃdinaṃ ca kare gṛhya śaṃkaraṃ samupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहस्य भगवान्रुद्रः किरातं वाक्यमब्रवीत् ।
ब्रूहि कोऽसौ त्वयानीतो गणानामिह सन्निधौ
prahasya bhagavānrudraḥ kirātaṃ vākyamabravīt |
brūhi ko'sau tvayānīto gaṇānāmiha sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरात उवाच।
त्वद्भक्तोऽसौ तदा देव तव पूजारतो ह्यसौ ।
प्रत्यहं रत्नमाणिक्यपुष्पैश्चौच्चावचैरिह
kirāta uvāca|
tvadbhakto'sau tadā deva tava pūjārato hyasau |
pratyahaṃ ratnamāṇikyapuṣpaiścauccāvacairiha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवितेन धनेनापि पूजितोऽसि न संशयः ।
तस्माच्चानीहि भो स्वामिन्नंदिनं भक्तवत्सल
jīvitena dhanenāpi pūjito'si na saṃśayaḥ |
tasmāccānīhi bho svāminnaṃdinaṃ bhaktavatsala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच।
जानाम्यहं महाभाग नंदिनं वैश्यवर्त्तनम् ।
त्वं मे भक्तः सखा चेति महाकाल महामते
mahādeva uvāca|
jānāmyahaṃ mahābhāga naṃdinaṃ vaiśyavarttanam |
tvaṃ me bhaktaḥ sakhā ceti mahākāla mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपाधिरहिता ये च ये निष्कपटमानसाः ।
ते प्रियास्ते च मे भक्तास्ते विशिष्टा नरोत्तमाः ।
तावुभौ स्वीकृतौ तेन पार्षदत्वेन शंभुना
upādhirahitā ye ca ye niṣkapaṭamānasāḥ |
te priyāste ca me bhaktāste viśiṣṭā narottamāḥ |
tāvubhau svīkṛtau tena pārṣadatvena śaṃbhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विमानानि बहुनि तत्र समागतान्येव महाप्रभाणि ।
किरातवर्येण स वैश्यवर्य उद्धारितस्तेन महाप्रभेण
tato vimānāni bahuni tatra samāgatānyeva mahāprabhāṇi |
kirātavaryeṇa sa vaiśyavarya uddhāritastena mahāprabheṇa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैलासलोकमापन्नौ विमानैर्वेगवत्तरैः ।
सारूप्यमेव संप्राप्तो ईश्वरस्य महात्मनः
kailāsalokamāpannau vimānairvegavattaraiḥ |
sārūpyameva saṃprāpto īśvarasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीराजितौ गिरिजया पुत्रवत्तौ गणावुभौ
nīrājitau girijayā putravattau gaṇāvubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाचेदं ततो देवी प्रहस्य गजगामिनी ।
यथा त्वं हि महादेव तथा चेतौ न संशयः
uvācedaṃ tato devī prahasya gajagāminī |
yathā tvaṃ hi mahādeva tathā cetau na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारूप्येण च गत्या च हास्यभावैः सुपूजितैः ।
देव्यास्तद्वचनं श्रुत्वा किरातो वैश्य एव च
sārūpyeṇa ca gatyā ca hāsyabhāvaiḥ supūjitaiḥ |
devyāstadvacanaṃ śrutvā kirāto vaiśya eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः पराङ्मुखौ भूत्वा शंकरस्य च पश्यतः ।
ऊचतुस्त्वरया युक्तौ गणौ रुद्रस्य पश्यतः
sadyaḥ parāṅmukhau bhūtvā śaṃkarasya ca paśyataḥ |
ūcatustvarayā yuktau gaṇau rudrasya paśyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभावप्यनुकंप्यौ च भवता हि त्रिलोचन ।
तव द्वारिस्थितौ नित्यं भवावस्ते नमो नमः
ubhāvapyanukaṃpyau ca bhavatā hi trilocana |
tava dvāristhitau nityaṃ bhavāvaste namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्भावं स भगवान्विदित्वा प्रहसन्भवः ।
उवाच परया भक्त्या भवतोरस्तु वांछितम्
tayorbhāvaṃ sa bhagavānviditvā prahasanbhavaḥ |
uvāca parayā bhaktyā bhavatorastu vāṃchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति द्वावेतौ द्वारपालौ बभूवतुः ।
शिवद्वारि स्थितौ देवि मध्याह्ने शिवदर्शिनौ
tataḥ prabhṛti dvāvetau dvārapālau babhūvatuḥ |
śivadvāri sthitau devi madhyāhne śivadarśinau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको नंदी महाकालो द्वावेतौ शिववल्लभौ ।
ये पापिनोप्यधर्मिष्ठा अंधा मूकाश्च पंगवाः
eko naṃdī mahākālo dvāvetau śivavallabhau |
ye pāpinopyadharmiṣṭhā aṃdhā mūkāśca paṃgavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलहीना दुरात्मानः श्वपचाद्या हि मानवाः ।
यादृशास्तादृशाश्चान्ये आराध्य धवलेश्वरम्
kulahīnā durātmānaḥ śvapacādyā hi mānavāḥ |
yādṛśāstādṛśāścānye ārādhya dhavaleśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतास्तेऽपि गमिष्यंति नात्र कार्या विचराणा ।
अत्र स्नानं च दानं च सांनिध्यं शंकरस्य च
gatāste'pi gamiṣyaṃti nātra kāryā vicarāṇā |
atra snānaṃ ca dānaṃ ca sāṃnidhyaṃ śaṃkarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साभ्रमत्यां कृतस्नाना धवलेश्वरपूजकाः ।
ते रुद्रलोकं गच्छंति नात्र कार्या विचारणा
sābhramatyāṃ kṛtasnānā dhavaleśvarapūjakāḥ |
te rudralokaṃ gacchaṃti nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र स्नानं च दानं च ये कुर्वंति नरोत्तमाः ।
धर्मार्थकामभोगाश्च भुक्त्वा यांति हरालयम्
atra snānaṃ ca dānaṃ ca ye kurvaṃti narottamāḥ |
dharmārthakāmabhogāśca bhuktvā yāṃti harālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंद्र सर्योपरागे च पितुः सांवत्सरे दिने ।
यत्फलं लभते मर्त्यस्तत्फलं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्
caṃdra saryoparāge ca pituḥ sāṃvatsare dine |
yatphalaṃ labhate martyastatphalaṃ prāpnuyāddhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गात्कामदुघा देवि नित्यमायाति सर्वथा ।
आगत्य तं शिवं देवं समभ्यर्च्य यथा तथा
svargātkāmadughā devi nityamāyāti sarvathā |
āgatya taṃ śivaṃ devaṃ samabhyarcya yathā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा गच्छति सुरश्रेष्ठे स्वर्गं प्रति न संशयः ।
तेन दुग्धाभियोगेन लिंगं तद्धवलीकृतम्
sā gacchati suraśreṣṭhe svargaṃ prati na saṃśayaḥ |
tena dugdhābhiyogena liṃgaṃ taddhavalīkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धवलेश्वरं नाम ततः संजातं भुवि सर्वदा ।
जंतवोऽत्र सदा देवि म्रियंते कालनोदिताः ।
ते ते शिवपदं यांति यावच्चंद्रदिवाकरौ 6.151.१००।
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायां उत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे धवलेश्वरमाहात्म्यंनामैकपंचाशदधिकशततमोऽध्यायः
dhavaleśvaraṃ nāma tataḥ saṃjātaṃ bhuvi sarvadā |
jaṃtavo'tra sadā devi mriyaṃte kālanoditāḥ |
te te śivapadaṃ yāṃti yāvaccaṃdradivākarau 6.151.100|
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ uttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde dhavaleśvaramāhātmyaṃnāmaikapaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.