महादेव उवाच।
तीर्थानां प्रवरं तीर्थं साभ्रमत्यास्तटे स्थितम् ।
बालाप इति विख्यातं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
mahādeva uvāca|
tīrthānāṃ pravaraṃ tīrthaṃ sābhramatyāstaṭe sthitam |
bālāpa iti vikhyātaṃ bhuktimuktipradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विधारितं तीर्थं विबुधानां समाश्रयम् ।
तत्र कन्या तपस्तेपे परमं सुदृढव्रता
tapasvidhāritaṃ tīrthaṃ vibudhānāṃ samāśrayam |
tatra kanyā tapastepe paramaṃ sudṛḍhavratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्या कण्वमुनेः साध्वी रूपेणाप्रतिमा भुवि ।
बाला बालावती नाम कुमारी ब्रह्मचारिणी
kanyā kaṇvamuneḥ sādhvī rūpeṇāpratimā bhuvi |
bālā bālāvatī nāma kumārī brahmacāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं चचार सावित्र्या नियमैर्बहुभिर्युता ।
भर्ता मे भास्करो भूयादिति निश्चित्य भामिनि
vrataṃ cacāra sāvitryā niyamairbahubhiryutā |
bhartā me bhāskaro bhūyāditi niścitya bhāmini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समास्तस्य समाक्रांता दश साभ्रमतीतटे ।
चरंत्या नियमांस्तांस्तान्भक्त्या परमदुश्चरान्
samāstasya samākrāṃtā daśa sābhramatītaṭe |
caraṃtyā niyamāṃstāṃstānbhaktyā paramaduścarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्तु तेन व्रतेन तपसा व्रतचर्यया ।
भक्त्या च भगवान्प्रीतः परया भक्तिसंपदा
tasyāstu tena vratena tapasā vratacaryayā |
bhaktyā ca bhagavānprītaḥ parayā bhaktisaṃpadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजगामाश्रमपदं देवदेवो दिवाकरः ।
आस्थाय रूपं विप्रर्षेः प्रविष्टस्तु महामनाः
ājagāmāśramapadaṃ devadevo divākaraḥ |
āsthāya rūpaṃ viprarṣeḥ praviṣṭastu mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तं दृष्ट्वोग्रतपसा वरिष्ठं ब्रह्मवित्तमम् ।
वानप्रस्थविधानेन पूजयामास तं द्विजम्
sā taṃ dṛṣṭvogratapasā variṣṭhaṃ brahmavittamam |
vānaprasthavidhānena pūjayāmāsa taṃ dvijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच रविभक्ता सा कल्याणी तं तपोधनम् ।
भगवन्मुनिशार्दूल किमाज्ञापयसि प्रभो
uvāca ravibhaktā sā kalyāṇī taṃ tapodhanam |
bhagavanmuniśārdūla kimājñāpayasi prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं तुभ्यं यथाशक्ति दास्यामि स्वतनुं विना ।
सूर्यभक्तास्मि ते पाणिं दास्यामि न कथंचन
sarvaṃ tubhyaṃ yathāśakti dāsyāmi svatanuṃ vinā |
sūryabhaktāsmi te pāṇiṃ dāsyāmi na kathaṃcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतैश्च नियमैश्चापि तपोभिश्च तपोधन ।
सूर्यस्तोषयितव्यो मे देवस्त्रिभुवनेश्वरः
vrataiśca niyamaiścāpi tapobhiśca tapodhana |
sūryastoṣayitavyo me devastribhuvaneśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तवत्यां तस्यां तु स्मयन्निव निरीक्ष्य ताम् ।
उवाच नियमस्थां तां सांत्वयन्निव भास्करः
ityuktavatyāṃ tasyāṃ tu smayanniva nirīkṣya tām |
uvāca niyamasthāṃ tāṃ sāṃtvayanniva bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रं चरसि कल्याणि तपः परमदुष्करम् ।
यदर्थं च समारंभस्तव बाले तथैव तत्
ugraṃ carasi kalyāṇi tapaḥ paramaduṣkaram |
yadarthaṃ ca samāraṃbhastava bāle tathaiva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपसा लभ्यते सर्वं सर्वं तपसि तिष्ठति ।
देवत्वं प्राप्यते भद्रे तपसा मोक्ष एव च
tapasā labhyate sarvaṃ sarvaṃ tapasi tiṣṭhati |
devatvaṃ prāpyate bhadre tapasā mokṣa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमानि पंच सुभगे बदराणि प्रतीच्छ मे ।
दत्त्वा स बदराण्यस्यै पचेत्युक्त्वा रविर्ययौ
imāni paṃca subhage badarāṇi pratīccha me |
dattvā sa badarāṇyasyai pacetyuktvā raviryayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपृष्ट्वा तां तु कल्याणीं ब्रह्मरूपी विहाय ताम् ।
स्थितोऽसौ नातिदूरेण इंद्रग्रामे महायशाः
apṛṣṭvā tāṃ tu kalyāṇīṃ brahmarūpī vihāya tām |
sthito'sau nātidūreṇa iṃdragrāme mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थित्वा जिज्ञासया भावं तस्याश्च ब्राह्मणो रविः ।
बदराणामुपवनं कारयामास भास्करः
sthitvā jijñāsayā bhāvaṃ tasyāśca brāhmaṇo raviḥ |
badarāṇāmupavanaṃ kārayāmāsa bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा प्रयता बाला प्रांजलिर्विगतश्रमा ।
पाकाय बदराणां सा पावकं समधिश्रयत्
tataḥ sā prayatā bālā prāṃjalirvigataśramā |
pākāya badarāṇāṃ sā pāvakaṃ samadhiśrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपचत्परमा देवि बदराणि महाप्रभा ।
तस्याः पचंत्याः सुमहान्कालोऽगाच्च सुरेश्वरि
apacatparamā devi badarāṇi mahāprabhā |
tasyāḥ pacaṃtyāḥ sumahānkālo'gācca sureśvari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मपुंजो महान्जातो दिनं च क्षयमन्वगात् ।
हुताशनेन दग्धस्तु महान्वै काष्ठसंचयः
bhasmapuṃjo mahānjāto dinaṃ ca kṣayamanvagāt |
hutāśanena dagdhastu mahānvai kāṣṭhasaṃcayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादौ प्रक्षाल्य सा पश्चात्पावके चारुदर्शने ।
ददाह बदरार्थं च ब्राह्मणप्रियकाम्यया
pādau prakṣālya sā paścātpāvake cārudarśane |
dadāha badarārthaṃ ca brāhmaṇapriyakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दग्ध्वा दग्ध्वा पुनः पादौ उपर्या धार्यतेऽनघे ।
अथास्याः कर्म तद्दृष्ट्वा प्रीतो देवो दिवाकरः
dagdhvā dagdhvā punaḥ pādau uparyā dhāryate'naghe |
athāsyāḥ karma taddṛṣṭvā prīto devo divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संदर्शयामास कन्यायै रूपमात्मनः ।
उवाच परमप्रीतस्तां कन्यां सुदृढव्रताम्
tataḥ saṃdarśayāmāsa kanyāyai rūpamātmanaḥ |
uvāca paramaprītastāṃ kanyāṃ sudṛḍhavratām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्य उवाच।
प्रीतोऽस्मि बाले भक्त्या ते तपसा व्रतचर्यया ।
यस्मादभिमतः कामो बाले संपद्यतां तव
sūrya uvāca|
prīto'smi bāle bhaktyā te tapasā vratacaryayā |
yasmādabhimataḥ kāmo bāle saṃpadyatāṃ tava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिंस्तीर्थे तपोयुक्ता मद्गृहे त्वं निवत्स्यसि ।
इदं च तीर्थप्रवरं तव नाम्ना च लक्षितम्
asmiṃstīrthe tapoyuktā madgṛhe tvaṃ nivatsyasi |
idaṃ ca tīrthapravaraṃ tava nāmnā ca lakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालाप इति विख्यातं साभ्रमत्यास्तटे स्थितम् ।
विख्यातं त्रिषु लोकेषु ब्रह्मर्षिभिस्तु स्तुतं पुरा
bālāpa iti vikhyātaṃ sābhramatyāstaṭe sthitam |
vikhyātaṃ triṣu lokeṣu brahmarṣibhistu stutaṃ purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बालातीर्थे नरः स्नात्वा त्रिरात्रमुषितः शुचिः ।
रक्तादित्यमुखं दृष्ट्वा सूर्यस्योदयनं प्रति
bālātīrthe naraḥ snātvā trirātramuṣitaḥ śuciḥ |
raktādityamukhaṃ dṛṣṭvā sūryasyodayanaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ।
सूर्यवारेऽथ संक्रांतौ सप्तम्यां तु विशेषतः
sūryalokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā |
sūryavāre'tha saṃkrāṃtau saptamyāṃ tu viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषुवत्ययने चापि चंद्रसूर्यग्रहेऽपि च ।
स्नात्वा संतर्पयेद्देवान्पितॄनथ पितामहान्
viṣuvatyayane cāpi caṃdrasūryagrahe'pi ca |
snātvā saṃtarpayeddevānpitṝnatha pitāmahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुडधेनुं ततो दद्याद्ब्राह्मणेभ्यो गुडोदनम् ।
करवीरैर्जपापुष्पै रक्तादित्यप्रपूजनम्
guḍadhenuṃ tato dadyādbrāhmaṇebhyo guḍodanam |
karavīrairjapāpuṣpai raktādityaprapūjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये कुर्वंति नरास्ते वै सूर्यलोके वसंति वै ।
रक्तां धेनुं नरो दद्यादेकं चैव धुरंधरम्
ye kurvaṃti narāste vai sūryaloke vasaṃti vai |
raktāṃ dhenuṃ naro dadyādekaṃ caiva dhuraṃdharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स यज्ञफलमाप्नोति न नरो निरयं व्रजेत्।
व्याधितो मुच्यते रोगात्बद्धो मुच्येत बंधनात् ।
तीर्थेऽस्मिन्पिंडदानेन तृप्तिं यांति पितामहाः
sa yajñaphalamāpnoti na naro nirayaṃ vrajet|
vyādhito mucyate rogātbaddho mucyeta baṃdhanāt |
tīrthe'sminpiṃḍadānena tṛptiṃ yāṃti pitāmahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच।
तथान्यदपि माहात्म्यं तीर्थस्यास्य तपोधने ।
श्रूयतां यत्पुरावृत्तं व्यासेन कथितं महत्
mahādeva uvāca|
tathānyadapi māhātmyaṃ tīrthasyāsya tapodhane |
śrūyatāṃ yatpurāvṛttaṃ vyāsena kathitaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरात्र महिषो वृद्धो जरया जर्जरीकृतः ।
अशक्तो भारमुद्वोढुं सार्थवाहस्तमत्यजत्
purātra mahiṣo vṛddho jarayā jarjarīkṛtaḥ |
aśakto bhāramudvoḍhuṃ sārthavāhastamatyajat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निदाघे जलं पातुं जगाम च महानदीम् ।
दैवात्पंके निमग्नोऽसौ ततो मृत्युवशं गतः
sa nidāghe jalaṃ pātuṃ jagāma ca mahānadīm |
daivātpaṃke nimagno'sau tato mṛtyuvaśaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लवितास्थिर्जले पुण्ये तीर्थस्यास्य प्रभावतः ।
कान्यकुब्जेश्वरसुतो राजा जातिस्मरोऽभवत्
plavitāsthirjale puṇye tīrthasyāsya prabhāvataḥ |
kānyakubjeśvarasuto rājā jātismaro'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्मृत्य च स्ववृत्तांतं प्रभावं तीर्थजं महत् ।
आगत्य तज्जले स्नात्वा ददौ दानान्यनेकशः
saṃsmṛtya ca svavṛttāṃtaṃ prabhāvaṃ tīrthajaṃ mahat |
āgatya tajjale snātvā dadau dānānyanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र स्थापयामास देवदेवं महेश्वरम् ।
अत्र तीर्थे नरः स्नात्वा संपूज्य महिषेश्वरम्
sa tatra sthāpayāmāsa devadevaṃ maheśvaram |
atra tīrthe naraḥ snātvā saṃpūjya mahiṣeśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तादित्यमुखं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
साभ्रमत्युदकं यत्र पूर्वतः पश्चिमं व्रजेत्
raktādityamukhaṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate |
sābhramatyudakaṃ yatra pūrvataḥ paścimaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयागादपि तत्पुण्यं सर्वकामप्रदं महत् ।
दत्तं द्विजेंद्रेषु हुतं यदग्नौ श्राद्धं कृतं जाप्यमिहाक्षयं स्यात्
prayāgādapi tatpuṇyaṃ sarvakāmapradaṃ mahat |
dattaṃ dvijeṃdreṣu hutaṃ yadagnau śrāddhaṃ kṛtaṃ jāpyamihākṣayaṃ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोभूतिलाः कांचनवस्त्रधान्यं शय्यासनं वाहनछत्रदानम् ।
यं यं वांछयते कामं तं तं प्राप्नोति मानवः
gobhūtilāḥ kāṃcanavastradhānyaṃ śayyāsanaṃ vāhanachatradānam |
yaṃ yaṃ vāṃchayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमहेशप्रसादाच्च तीर्थस्यास्य प्रभावतः ।
बालापेंद्रं इदं तीर्थं पुण्यपापहरं सदा
śrīmaheśaprasādācca tīrthasyāsya prabhāvataḥ |
bālāpeṃdraṃ idaṃ tīrthaṃ puṇyapāpaharaṃ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे वीतरागाः सदैव तु ।
यत्र माहिषनामेति श्वेताख्यं पुण्यदं महत्
yaṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve vītarāgāḥ sadaiva tu |
yatra māhiṣanāmeti śvetākhyaṃ puṇyadaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र स्नात्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विद्यते ।
गोदावर्यां कृते स्नाने यत्फलं लभते नरः
yatra snātvā tu deveśi punarjanma na vidyate |
godāvaryāṃ kṛte snāne yatphalaṃ labhate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं लभते देवि अत्र तीर्थे न संशयः
tatphalaṃ labhate devi atra tīrthe na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे बालापेंद्रं तीर्थंनामद्विपंचाशदधिकशततमोऽध्यायः
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe bālāpeṃdraṃ tīrthaṃnāmadvipaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.