Library·Padma Purāṇa·6·6.177
श्रीभगवानुवाच। जनस्थाने जडो नाम द्विजन्मा कौशिकान्वयी । हित्वा जात्युचितं धर्मं वणिग्वृत्त्यां मनो दधे
śrībhagavānuvāca| janasthāne jaḍo nāma dvijanmā kauśikānvayī | hitvā jātyucitaṃ dharmaṃ vaṇigvṛttyāṃ mano dadhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यसनी परदारेषु दीव्यन्नक्षैः पिबन्मधु । मृगया निरतो नित्यं कालमेवं निनाय सः
vyasanī paradāreṣu dīvyannakṣaiḥ pibanmadhu | mṛgayā nirato nityaṃ kālamevaṃ nināya saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीणे वित्ते ततो रात्रौ चौर्यामारब्धवांस्ततः । प्रतिपेदे धनं तेन यज्वनां यष्टुमर्थिनाम्
kṣīṇe vitte tato rātrau cauryāmārabdhavāṃstataḥ | pratipede dhanaṃ tena yajvanāṃ yaṣṭumarthinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स दूरमगमत्तेन वाणिज्यायोत्तरां दिशम् । कस्तूरिमगुरुं कृष्णं चामरांश्चंद्रिकोज्ज्वलान्
sa dūramagamattena vāṇijyāyottarāṃ diśam | kastūrimaguruṃ kṛṣṇaṃ cāmarāṃścaṃdrikojjvalān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा वृत्य चानिन्ये पंचषादध्वयोजनात् । अथापरस्मिन्नहनि प्रियादर्शनदोहनि
gṛhītvā vṛtya cāninye paṃcaṣādadhvayojanāt | athāparasminnahani priyādarśanadohani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दूरमध्वानमुल्लंघ्य रवावस्तमिते सति । ध्वांते प्रसर्पति स्वैरं दिशो दश तरोस्तले
dūramadhvānamullaṃghya ravāvastamite sati | dhvāṃte prasarpati svairaṃ diśo daśa tarostale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतो वशं सदस्यूनां निजघ्ने तैश्च सत्वरम् । धर्मलोपादसौ जज्ञे घोरश्चोग्रतरो ग्रहः
gato vaśaṃ sadasyūnāṃ nijaghne taiśca satvaram | dharmalopādasau jajñe ghoraścogrataro grahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिपासितो बुभुक्षार्तो लेलिहानश्च सृक्किणी । उर्ध्वकेशोऽतिजंघालुः पृष्टलग्नोदरो महत्
pipāsito bubhukṣārto lelihānaśca sṛkkiṇī | urdhvakeśo'tijaṃghāluḥ pṛṣṭalagnodaro mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थिमात्रशरीरोऽभूद्दुर्वृत्तनयनो भृशम् । अत्रांतरे सुतस्तस्य धर्मात्मा वेदकोविदः
asthimātraśarīro'bhūddurvṛttanayano bhṛśam | atrāṃtare sutastasya dharmātmā vedakovidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्यपालयदत्यर्थं दिदृक्षुस्तं तदागमत् । नित्यमन्वेषयन्वार्त्तां पांथेभ्यो नोपलब्धवान्
paryapālayadatyarthaṃ didṛkṣustaṃ tadāgamat | nityamanveṣayanvārttāṃ pāṃthebhyo nopalabdhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिदायाते सहायिनि च मानवे । तस्माद्विदितवृत्तांतः शुशोच पितरं बहु
tataḥ kadācidāyāte sahāyini ca mānave | tasmādviditavṛttāṃtaḥ śuśoca pitaraṃ bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो विमृश्य मेधावी चिकीर्षुः पारलौकिकम् । वाराणसीं ससंभारः स गंतुमुपचक्रमे
tato vimṛśya medhāvī cikīrṣuḥ pāralaukikam | vārāṇasīṃ sasaṃbhāraḥ sa gaṃtumupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गे निवासान्सप्ताष्टौ नीत्वा तस्य तरोस्तले । संध्यां प्रचक्रमे कर्तुं यत्रास्य निहतः पिता
mārge nivāsānsaptāṣṭau nītvā tasya tarostale | saṃdhyāṃ pracakrame kartuṃ yatrāsya nihataḥ pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राध्यायं स गीतानां तृतीयं संजजाप ह । ततो घोरस्वरस्तत्र व्योममध्ये परामृशत्
tatrādhyāyaṃ sa gītānāṃ tṛtīyaṃ saṃjajāpa ha | tato ghorasvarastatra vyomamadhye parāmṛśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददर्श घोरमाकाशात्पतंतं पितरं ततः । विस्मयेन भयेनापि विकलीकृतचेतनः
dadarśa ghoramākāśātpataṃtaṃ pitaraṃ tataḥ | vismayena bhayenāpi vikalīkṛtacetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजसा भूयसा व्याप्तमालुलोके पुरोऽम्बरे । किंकिणीकोटिसंकीर्णं तेजसा व्याप्तदिङ्मुखम्
tejasā bhūyasā vyāptamāluloke puro'mbare | kiṃkiṇīkoṭisaṃkīrṇaṃ tejasā vyāptadiṅmukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानमग्रतोऽपश्यद्दिव्यमध्यग्रचेतनः । तत्रापश्यत्समारूढं दिव्याभिः स्त्रीभिरावृतम्
vimānamagrato'paśyaddivyamadhyagracetanaḥ | tatrāpaśyatsamārūḍhaṃ divyābhiḥ strībhirāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तूयमानं मुनिभिः पितरं पीतवाससम् । प्रणतस्तं समालोक्य युयुजे तेन चाशिषा
saṃstūyamānaṃ munibhiḥ pitaraṃ pītavāsasam | praṇatastaṃ samālokya yuyuje tena cāśiṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽपृच्छदिदं वृत्तं स च तस्मै न्यवेदयत् । दुस्त्यजात्कर्मणो वत्स वपुषो पुण्यकारणात्
tato'pṛcchadidaṃ vṛttaṃ sa ca tasmai nyavedayat | dustyajātkarmaṇo vatsa vapuṣo puṇyakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोचितोऽस्मि त्वया दैवादध्यायं जपतांतिके । तन्निवर्त्तस्व जपतः सांप्रतं त्वामुपस्थितम्
mocito'smi tvayā daivādadhyāyaṃ japatāṃtike | tannivarttasva japataḥ sāṃprataṃ tvāmupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाराणसीं यदर्थं यत्तदनुष्ठितमात्मनः । श्रीभगवानुवाच। एवमुक्तः स च प्राह पितरं दीप्ततेजसम्
vārāṇasīṃ yadarthaṃ yattadanuṣṭhitamātmanaḥ | śrībhagavānuvāca| evamuktaḥ sa ca prāha pitaraṃ dīptatejasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुत उवाच। हितं ममानुशाधि त्वं कार्यमन्यन्मयानु किम् । श्रीभगवानुवाच। ततः प्राह पिता पुत्रं कार्यमेतत्त्वयानघ
suta uvāca| hitaṃ mamānuśādhi tvaṃ kāryamanyanmayānu kim | śrībhagavānuvāca| tataḥ prāha pitā putraṃ kāryametattvayānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्मयाचरितं कर्म भ्रात्रा मम तु तत्कृतम् । स यातो नरकं घोरं तं मोचयितुमर्हसि
yanmayācaritaṃ karma bhrātrā mama tu tatkṛtam | sa yāto narakaṃ ghoraṃ taṃ mocayitumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्ये मदन्वये ये वै निरयं प्रतिपेदिरे । ते च मोचयितव्यास्ते इति मेऽस्ति मनोरथः
anye madanvaye ye vai nirayaṃ pratipedire | te ca mocayitavyāste iti me'sti manorathaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्तः पुत्रस्तं पुनः प्राह कृतांजलि । कर्मणा केन तान्सर्वान्मोचयामि तदादिश
ityevamuktaḥ putrastaṃ punaḥ prāha kṛtāṃjali | karmaṇā kena tānsarvānmocayāmi tadādiśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं निवेदितो वाक्यं पिता सुतमुवाच ह । पितोवाच। येनाहं मोचितो वत्स तदनुष्ठातुमर्हसि
evaṃ nivedito vākyaṃ pitā sutamuvāca ha | pitovāca| yenāhaṃ mocito vatsa tadanuṣṭhātumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुष्ठाय तदुत्पन्नं तेभ्यः पुण्यं समुत्सृज । ततोऽहमिव ते सर्वे पूर्वे संत्यज्य यातनाम्
anuṣṭhāya tadutpannaṃ tebhyaḥ puṇyaṃ samutsṛja | tato'hamiva te sarve pūrve saṃtyajya yātanām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमिष्यंत्यचिरेणैव तद्विष्णोः परमं पदम् । स संदिष्टोवदत्पुत्रो यद्येवं तात नारकान्
gamiṣyaṃtyacireṇaiva tadviṣṇoḥ paramaṃ padam | sa saṃdiṣṭovadatputro yadyevaṃ tāta nārakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वानपि विमोक्ष्यामि यदि ते रोचते वचः । एवमस्तु शिवं भूयादुपपन्नं महत्प्रियम्
sarvānapi vimokṣyāmi yadi te rocate vacaḥ | evamastu śivaṃ bhūyādupapannaṃ mahatpriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यादिश्य पिता पुत्रं ययौ विष्णोः परं पदम् । सोऽपि तस्मात्परावृत्त्य जनस्थानं प्रपद्य च
ityādiśya pitā putraṃ yayau viṣṇoḥ paraṃ padam | so'pi tasmātparāvṛttya janasthānaṃ prapadya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुंदरस्य पुरः शौरेश्चालये कालमभ्यगात् । स कुर्वाणोःसमादीनि पित्रा च यदुदीरितम्
suṃdarasya puraḥ śaureścālaye kālamabhyagāt | sa kurvāṇoḥsamādīni pitrā ca yadudīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्ससर्ज कृतं पुण्यं मोचयिष्यन्स नारकान् । अत्रांतरे पदे विष्णोर्यातनापदमीयुषः
utsasarja kṛtaṃ puṇyaṃ mocayiṣyansa nārakān | atrāṃtare pade viṣṇoryātanāpadamīyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारकान्मोचयिष्यंतः किंकरा यममभ्ययुः । तेन ते पूजिताः सर्वे सत्क्रियाभिरनेकधा
nārakānmocayiṣyaṃtaḥ kiṃkarā yamamabhyayuḥ | tena te pūjitāḥ sarve satkriyābhiranekadhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुशलं परिपृष्टास्ते सर्वतः सुखमूचिरे । एमं सत्कृत्य मेधावी पितृलोक महेश्वरः
kuśalaṃ paripṛṣṭāste sarvataḥ sukhamūcire | emaṃ satkṛtya medhāvī pitṛloka maheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतुमागमने पृच्छत्ते च तस्मै न्यवेदयन् । विद्धि कीनाशनाथ त्वं शेषपर्यंकशायिना
hetumāgamane pṛcchatte ca tasmai nyavedayan | viddhi kīnāśanātha tvaṃ śeṣaparyaṃkaśāyinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौरिणा प्रहितानस्मान्समादेष्टुं त्वदंतिके । अस्मन्मुखेन देवस्त्वां कुशलं परिपृच्छति
śauriṇā prahitānasmānsamādeṣṭuṃ tvadaṃtike | asmanmukhena devastvāṃ kuśalaṃ paripṛcchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारकान्प्राणिनः सर्वान्विमोक्तुं च नियच्छति । इत्याकर्ण्य समादिष्टं विष्णोरमिततेजसः
nārakānprāṇinaḥ sarvānvimoktuṃ ca niyacchati | ityākarṇya samādiṣṭaṃ viṣṇoramitatejasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तेन मूर्ध्ना संभाव्य दध्यौ किंचन चेतसा । विमुक्तान्निरयात्सर्वांस्तान्विलोक्य मदोत्कटान्
na tena mūrdhnā saṃbhāvya dadhyau kiṃcana cetasā | vimuktānnirayātsarvāṃstānvilokya madotkaṭān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तैरनुगतः सर्वैर्विष्णोरायतनं ततः । ययौ स वरयानेन यत्रास्ते दुग्धवारिधिः
sa tairanugataḥ sarvairviṣṇorāyatanaṃ tataḥ | yayau sa varayānena yatrāste dugdhavāridhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदंत उदितानेकसूर्यकोटिसमप्रभम् । इंदीवरदलश्याममालुलोक जगद्गुरुम्
tadaṃta uditānekasūryakoṭisamaprabham | iṃdīvaradalaśyāmamāluloka jagadgurum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शय्याफणिफणारत्नमरीच्यामिश्रतेजसम् । विलोक्यमानमानंदनिर्भरं प्रीतमानसम्
śayyāphaṇiphaṇāratnamarīcyāmiśratejasam | vilokyamānamānaṃdanirbharaṃ prītamānasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावानुगैर्दृगालीकैः श्रिया प्रेम्णेक्षितं मुहुः । योगिभिः परितो जुष्टं ध्याननिष्पंदतारकैः
bhāvānugairdṛgālīkaiḥ śriyā premṇekṣitaṃ muhuḥ | yogibhiḥ parito juṣṭaṃ dhyānaniṣpaṃdatārakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तूयमानं महेंद्रेण पराजेतुं विरोधिनः। आम्नायवचसामंते ब्रह्मणो निःसृतैर्मुखात्
stūyamānaṃ maheṃdreṇa parājetuṃ virodhinaḥ| āmnāyavacasāmaṃte brahmaṇo niḥsṛtairmukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तिमद्भिर्वचोभिश्च गीयमानं गुणोत्करम् । संप्रीतं चाप्युदासीनमपि सर्वासु योनिषु
mūrtimadbhirvacobhiśca gīyamānaṃ guṇotkaram | saṃprītaṃ cāpyudāsīnamapi sarvāsu yoniṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगसंचितपुण्यानां यौगपद्येन जंतुषु । विलोकमानमात्मानमखिलं सचराचरम्
yogasaṃcitapuṇyānāṃ yaugapadyena jaṃtuṣu | vilokamānamātmānamakhilaṃ sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमोद्यन्नमालोकैरात्मानं दीप्तिपूरितैः । आबिभ्राणं वपुर्व्यापि द्योतितं भोगिनस्विषा
āmodyannamālokairātmānaṃ dīptipūritaiḥ | ābibhrāṇaṃ vapurvyāpi dyotitaṃ bhoginasviṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंदीवरदलश्यामं ज्योत्स्नयेव नभस्तलम् । विलोक्य तं स तुष्टाव धिया बहुलयानतः
iṃdīvaradalaśyāmaṃ jyotsnayeva nabhastalam | vilokya taṃ sa tuṣṭāva dhiyā bahulayānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम उवाच। नमः समस्तनिर्माणनिर्मलीभूतचेतसे । वद नोद्गीर्णवेदाय विश्वरूपाय वेधसे
yama uvāca| namaḥ samastanirmāṇanirmalībhūtacetase | vada nodgīrṇavedāya viśvarūpāya vedhase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलवेगसुदुर्द्धर्ष दानवेंद्र मदद्रुहे । नमः स्थितौ च सत्वाय विश्वाधाराय विष्णवे
balavegasudurddharṣa dānaveṃdra madadruhe | namaḥ sthitau ca satvāya viśvādhārāya viṣṇave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमः पातकसंघात जिष्णवेऽखिलदेहिनाम् । ईषदुन्मीलल्लालाटनेत्राग्निप्रभवार्चिषे 6.177.५०। त्वं हि सर्वस्य लोकस्य गुरुरात्मा महेश्वरः । विसृज्य वैष्णवान्सर्वानतस्त्वमनुकंपसे
namaḥ pātakasaṃghāta jiṣṇave'khiladehinām | īṣadunmīlallālāṭanetrāgniprabhavārciṣe 6.177.50| tvaṃ hi sarvasya lokasya gururātmā maheśvaraḥ | visṛjya vaiṣṇavānsarvānatastvamanukaṃpase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यापयन्नखिलं लोकं मायया परिबृंहितम् । न तया परिभूतोऽसि न च तत्प्रभवैर्गुणैः
vyāpayannakhilaṃ lokaṃ māyayā paribṛṃhitam | na tayā paribhūto'si na ca tatprabhavairguṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंतरावर्तमानोऽपि न ताभ्यामभिभूयसे । दृशा विषयवर्तिन्या निग्रहीतमना अपि
aṃtarāvartamāno'pi na tābhyāmabhibhūyase | dṛśā viṣayavartinyā nigrahītamanā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया फलाभिगामिन्या आत्मन्येवाभिलीयसे । न तवास्ति महिम्नोंतो यथा निरवधिः स्वयम्
tayā phalābhigāminyā ātmanyevābhilīyase | na tavāsti mahimnoṃto yathā niravadhiḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौनमेवात्रयुक्तं मे विषयोऽसि कथं गिराम् । इति स्तुत्वा ततो वाक्यमिदमाह कृतांजलि
maunamevātrayuktaṃ me viṣayo'si kathaṃ girām | iti stutvā tato vākyamidamāha kṛtāṃjali
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विनियोगादमी युक्ता देहिनो निर्गुणा मया । समादिश यदन्यन्मे कार्यमस्ति जगद्गुरो
viniyogādamī yuktā dehino nirguṇā mayā | samādiśa yadanyanme kāryamasti jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विज्ञापितस्तेन तमाह मधुसूदनः । मेघगंभीरया वाचा सिंचन्निव सुधारसैः
iti vijñāpitastena tamāha madhusūdanaḥ | meghagaṃbhīrayā vācā siṃcanniva sudhārasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापादुद्धार्य ते लोको मया समयवर्तिना । त्वयि विन्यस्तभारोऽहं नानुशोचामि देहिनः
pāpāduddhārya te loko mayā samayavartinā | tvayi vinyastabhāro'haṃ nānuśocāmi dehinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाचर निजं कर्म प्रयाहि स्वं निकेतनम् । श्रीभगवानुवाच। इत्युक्त्वांतर्दधे देवः सोऽपि स्वपुरमाययौ
tadācara nijaṃ karma prayāhi svaṃ niketanam | śrībhagavānuvāca| ityuktvāṃtardadhe devaḥ so'pi svapuramāyayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि स्वजातिजान्सर्वान्निरयस्थाननेकशः । उद्धृत्य वरयानेन विष्णुलोकं ययौ स्वयम्
so'pi svajātijānsarvānnirayasthānanekaśaḥ | uddhṛtya varayānena viṣṇulokaṃ yayau svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.