श्रीभगवानुवाच।
चतुर्थस्यापि माहात्म्यमाख्यास्याम्यधुना शृणु ।
बदरीत्वं समुत्सृज्य येन कन्ये दिवं गते
śrībhagavānuvāca|
caturthasyāpi māhātmyamākhyāsyāmyadhunā śṛṇu |
badarītvaṃ samutsṛjya yena kanye divaṃ gate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरुवाच।
कथं कन्ये दिवं याते बदरीत्वं विसृज्य वै ।
ते कचास्तां पुरा देव कथं प्राप्ते तु मुख्यताम्
śrīruvāca|
kathaṃ kanye divaṃ yāte badarītvaṃ visṛjya vai |
te kacāstāṃ purā deva kathaṃ prāpte tu mukhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वेदितुमिच्छामि नाथ वक्तुं त्वमर्हसि ।
न तु तृप्यामि शृण्वंती परमां च कथामिमाम्
etadveditumicchāmi nātha vaktuṃ tvamarhasi |
na tu tṛpyāmi śṛṇvaṃtī paramāṃ ca kathāmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच।
अस्ति भागीरथी तीरे नाम्ना वाराणसी पुरी ।
भरतो नाम युक्तात्मा तत्र विश्वेश्वरालये
śrībhagavānuvāca|
asti bhāgīrathī tīre nāmnā vārāṇasī purī |
bharato nāma yuktātmā tatra viśveśvarālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यमात्मरतस्तुर्यं जपत्यध्यायमादरात् ।
तदभ्यासाददुष्टात्मा न द्वंद्वैरभिभूयते
nityamātmaratasturyaṃ japatyadhyāyamādarāt |
tadabhyāsādaduṣṭātmā na dvaṃdvairabhibhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काले कदाचन क्रीडन्ययौ स नगराद्बहिः ।
उपांत्यवर्तिनो देवान्दिदृक्षुः स तपोधनः
kāle kadācana krīḍanyayau sa nagarādbahiḥ |
upāṃtyavartino devāndidṛkṣuḥ sa tapodhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशश्राम तयोर्मूले बदर्योर्न्यपतत्फले ।
उपधाय तयोरेकामन्यामालंब्य चांघ्रिणा
viśaśrāma tayormūle badaryornyapatatphale |
upadhāya tayorekāmanyāmālaṃbya cāṃghriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपस्विनि ततो याते बदर्योश्च तथार्द्वयम् ।
शुष्कं निष्पत्रशाखं च दिवसैः पंचषैरभूत्
tapasvini tato yāte badaryośca tathārdvayam |
śuṣkaṃ niṣpatraśākhaṃ ca divasaiḥ paṃcaṣairabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे क्वचन विप्राणां जज्ञाते कन्यके ततः ।
वर्द्धमानं तयोर्युग्मं सप्तभिः परिवत्सरैः
gṛhe kvacana viprāṇāṃ jajñāte kanyake tataḥ |
varddhamānaṃ tayoryugmaṃ saptabhiḥ parivatsaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहृत्य दूरदेशेभ्यो यतिमायांत मैक्ष्यत ।
गृहीत्वा चरणौ तस्य वचः सूनृतमब्रवीत्
vihṛtya dūradeśebhyo yatimāyāṃta maikṣyata |
gṛhītvā caraṇau tasya vacaḥ sūnṛtamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्प्रसादादेव मुने मोचितं द्वंद्वमावयोः ।
उत्सृज्य बदरीभावं मानुष्यं प्रतिपद्यते
tvatprasādādeva mune mocitaṃ dvaṃdvamāvayoḥ |
utsṛjya badarībhāvaṃ mānuṣyaṃ pratipadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो मुनिस्ताभ्यां विस्मृतः प्रत्युवाच सः ।
कदा वत्से युवां केन हेतुना मोचिते मया
evamukto munistābhyāṃ vismṛtaḥ pratyuvāca saḥ |
kadā vatse yuvāṃ kena hetunā mocite mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवयोर्बदरीत्वे च हेतुं ब्रूतां न वेद्म्यहम् ।
ऊचतुः कन्यके तस्मै बादर्ये हेतुमात्मनः
yuvayorbadarītve ca hetuṃ brūtāṃ na vedmyaham |
ūcatuḥ kanyake tasmai bādarye hetumātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदौ विमोचने तस्माद्दुस्त्यजादपि कारणम् ।
अस्ति गोदावरी तीरे तीर्थं पुण्यप्रदं नृणाम्
ādau vimocane tasmāddustyajādapi kāraṇam |
asti godāvarī tīre tīrthaṃ puṇyapradaṃ nṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
च्छिन्नपापमिति ख्यातं परां कोटिमवापयत् ।
तत्र सत्यतपा नाम तपस्तेपे सुदारुणम्
cchinnapāpamiti khyātaṃ parāṃ koṭimavāpayat |
tatra satyatapā nāma tapastepe sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रीष्मे महति दीप्तानां मध्यगो जातवेदसाम् ।
वर्षासु जलधाराभिर्नित्यमासिक्तमूर्द्धजः
grīṣme mahati dīptānāṃ madhyago jātavedasām |
varṣāsu jaladhārābhirnityamāsiktamūrddhajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिशिरे च वसन्नप्सु बिभ्रत्कंटकितां तनुम् ।
विशुद्धः सततं काले तपस्तप्त्वा स संयमी
śiśire ca vasannapsu bibhratkaṃṭakitāṃ tanum |
viśuddhaḥ satataṃ kāle tapastaptvā sa saṃyamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मन्येव मतिं चक्रे परां प्राप्य सुनिर्वृतिम् ।
सदा फलानि बिभ्रत्सु सांद्रच्छायेषु शाखिषु
ātmanyeva matiṃ cakre parāṃ prāpya sunirvṛtim |
sadā phalāni bibhratsu sāṃdracchāyeṣu śākhiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्मत्सरेषु सत्वेषु बध्वा प्रीतिपरामपि ।
तपःफलानुसंधाने वैदुष्येनोपपादितम्
nirmatsareṣu satveṣu badhvā prītiparāmapi |
tapaḥphalānusaṃdhāne vaiduṣyenopapāditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्माप्येनं स्वयं पृच्छन्नुपतस्थे तमन्वहम् ।
तेन संकोचहीनत्वाद्ब्रह्यण्यनुगतेन्वहम्
brahmāpyenaṃ svayaṃ pṛcchannupatasthe tamanvaham |
tena saṃkocahīnatvādbrahyaṇyanugatenvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्ध्यानानुगतव्यक्ति ववृधे तस्य तत्तपः ।
विमुक्तकल्पं मन्वानः समृद्धादात्मनः पदात्
taddhyānānugatavyakti vavṛdhe tasya tattapaḥ |
vimuktakalpaṃ manvānaḥ samṛddhādātmanaḥ padāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंतरायशतं चक्रे ततो भीतः पुरंदरः ।
आहूयाप्सरसां मध्यादावां तुल्यं समादिशत्
aṃtarāyaśataṃ cakre tato bhītaḥ puraṃdaraḥ |
āhūyāpsarasāṃ madhyādāvāṃ tulyaṃ samādiśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुतं तत्तपोविघ्नमनेनाचरितं युवाम् ।
यो मां पदादवष्टभ्य स्वराज्यं भोक्तुमिच्छति
kurutaṃ tattapovighnamanenācaritaṃ yuvām |
yo māṃ padādavaṣṭabhya svarājyaṃ bhoktumicchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति संदेशमापन्ने पुरस्ताच्च बिडौजसः ।
गोदावरीमगच्छावः स मुनिर्यत्र वर्तते
iti saṃdeśamāpanne purastācca biḍaujasaḥ |
godāvarīmagacchāvaḥ sa muniryatra vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदंगैर्मंदगंभीरैर्वेणुभिः कलवादिभिः ।
कलं गीतं समारब्धं तन्वंगीभिः समन्वितम्
mṛdaṃgairmaṃdagaṃbhīrairveṇubhiḥ kalavādibhiḥ |
kalaṃ gītaṃ samārabdhaṃ tanvaṃgībhiḥ samanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वहंत्यौ पृथुश्रोणीं घनपीनपयोधरे ।
स्मयस्मेरमुखांभोजे किंचिदाकुंचितालके
udvahaṃtyau pṛthuśroṇīṃ ghanapīnapayodhare |
smayasmeramukhāṃbhoje kiṃcidākuṃcitālake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मणिकुंडलदृष्टांसे पुंडरीकोज्ज्वलेक्षणे ।
तनुमध्ये सुवृत्तोरु वहंत्यौ च समे पदे
maṇikuṃḍaladṛṣṭāṃse puṃḍarīkojjvalekṣaṇe |
tanumadhye suvṛttoru vahaṃtyau ca same pade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनर्तां यो वनस्यार्थे स्वरताललयानुगाम् ।
दर्शयंत्यौ स्वतः कृत्स्नां गतिं भावानुगामिनीम्
ānartāṃ yo vanasyārthe svaratālalayānugām |
darśayaṃtyau svataḥ kṛtsnāṃ gatiṃ bhāvānugāminīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृदूपक्रममुत्पन्नं मंदं मंदं विवर्द्धनम् ।
गर्जयामास दिक्चक्रं तत्तयोर्नृत्यमानयोः
mṛdūpakramamutpannaṃ maṃdaṃ maṃdaṃ vivarddhanam |
garjayāmāsa dikcakraṃ tattayornṛtyamānayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोंगहारवेगेन वायुर्वासः सुशीतलः ।
ईषदुच्छ्वसिते चैले दर्शयंत्यौ पयोधरौ
tatoṃgahāravegena vāyurvāsaḥ suśītalaḥ |
īṣaducchvasite caile darśayaṃtyau payodharau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वर्धयंती कंदर्प्पमुल्बणा गतिरावयोः ।
कोपमुत्पादयामासु मुने रविकृतात्मनः
udvardhayaṃtī kaṃdarppamulbaṇā gatirāvayoḥ |
kopamutpādayāmāsu mune ravikṛtātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शापं ददौ कोपाज्जलमुत्सृज्य पाणिना ।
बदरीत्वं प्रपद्येथां जाह्नवी रोधसीति नौ
tataḥ śāpaṃ dadau kopājjalamutsṛjya pāṇinā |
badarītvaṃ prapadyethāṃ jāhnavī rodhasīti nau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवाभ्यां पारतंत्र्येण यद्दुश्चरितमास्थितम् ।
तत्क्षमस्व विनम्राभ्यां मुनिः पश्चात्प्रसादितः
āvābhyāṃ pārataṃtryeṇa yadduścaritamāsthitam |
tatkṣamasva vinamrābhyāṃ muniḥ paścātprasāditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शापविमोक्षं नौ कल्पयामास पुण्यधीः ।
भरतागमनांतोयमिति सत्यतया मुनिः
tataḥ śāpavimokṣaṃ nau kalpayāmāsa puṇyadhīḥ |
bharatāgamanāṃtoyamiti satyatayā muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्येषु जन्मलाभश्च स्मृतिश्चातीतजन्मनाम् ।
आवयोरंतिकं गत्वा बदरीभूतयोस्ततः
martyeṣu janmalābhaśca smṛtiścātītajanmanām |
āvayoraṃtikaṃ gatvā badarībhūtayostataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्मरता तुर्यमध्यायं भवता निष्कृतिः कृता ।
तत्तावत्प्रणमावस्त्वां शापादेव न केवलात
smaratā turyamadhyāyaṃ bhavatā niṣkṛtiḥ kṛtā |
tattāvatpraṇamāvastvāṃ śāpādeva na kevalāta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घोरादेव तु संसारात्त्वयैतेन विमोचिते ।
श्रीभगवानुवाच।
एवमुक्तो मुनिस्ताभ्यामतिप्रीतमनास्ततः
ghorādeva tu saṃsārāttvayaitena vimocite |
śrībhagavānuvāca|
evamukto munistābhyāmatiprītamanāstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजितस्ते समामंत्र्य यथागतमसौ ययौ ।
कन्ये चतुर्थमध्यायं जपेतां नित्यमादरात्
pūjitaste samāmaṃtrya yathāgatamasau yayau |
kanye caturthamadhyāyaṃ japetāṃ nityamādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.