कुमारा ऊचुः।
पितर्येवं वनं प्राप्ते पश्चादागत्य नारद ।
जननीं तर्जयामास धुंधुकारी महाखलः
kumārā ūcuḥ|
pitaryevaṃ vanaṃ prāpte paścādāgatya nārada |
jananīṃ tarjayāmāsa dhuṃdhukārī mahākhalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्व वित्तं तिष्ठति ब्रूहि मातरं प्रति नारद ।
सर्वथा त्वां हनिष्यामि न चेद्ब्रूया निधानकम्
kva vittaṃ tiṣṭhati brūhi mātaraṃ prati nārada |
sarvathā tvāṃ haniṣyāmi na cedbrūyā nidhānakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तस्य वचनात्त्रस्ता रात्रौ दुःखितमानसा ।
निपत्य कूपे तु मृता लोकैर्ज्ञात्वा बहिः कृता
sā tasya vacanāttrastā rātrau duḥkhitamānasā |
nipatya kūpe tu mṛtā lokairjñātvā bahiḥ kṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णस्तां तु निर्हृत्य द्विजैस्तज्ज्ञातिबांधवैः ।
तीर्थयात्रां ययौ प्राज्ञः समदुःखसुखो मुने
gokarṇastāṃ tu nirhṛtya dvijaistajjñātibāṃdhavaiḥ |
tīrthayātrāṃ yayau prājñaḥ samaduḥkhasukho mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धुंधुकारी गृहे तिष्ठन्स्वके पण्यवधूवृतः ।
अत्युग्रकर्माचारेण तत्पोषणविमूढधीः
dhuṃdhukārī gṛhe tiṣṭhansvake paṇyavadhūvṛtaḥ |
atyugrakarmācāreṇa tatpoṣaṇavimūḍhadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूषणान्यभिलिप्स्यंत्यस्तमूचुर्वारयोषितः ।
भोभो प्रिय वयं सर्वांस्त्वयानाथेन संगताः
bhūṣaṇānyabhilipsyaṃtyastamūcurvārayoṣitaḥ |
bhobho priya vayaṃ sarvāṃstvayānāthena saṃgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थिता नैवात्र कोप्यन्यो धनदोभ्येति मानद ।
तस्मात्सूक्ष्माणि वस्त्राणि भूषणानि द्युमंति च
sthitā naivātra kopyanyo dhanadobhyeti mānada |
tasmātsūkṣmāṇi vastrāṇi bhūṣaṇāni dyumaṃti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहि नोचेद्व्रजिष्यामस्त्वत्सकाशान्नरांतरम् ।
इति श्रुत्वा वचस्तासां चिंतयित्वा क्षणं स च
dehi nocedvrajiṣyāmastvatsakāśānnarāṃtaram |
iti śrutvā vacastāsāṃ ciṃtayitvā kṣaṇaṃ sa ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गतः स्वगृहाद्रात्रौ कामांधो मृत्युमस्मरन् ।
मुषित्वा कस्यचिद्गेहाद्वस्त्राण्याभरणानि च
nirgataḥ svagṛhādrātrau kāmāṃdho mṛtyumasmaran |
muṣitvā kasyacidgehādvastrāṇyābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददौ ताभ्यो मुदायुक्तः प्रीत्यै तासां स नारद ।
तानि दृष्ट्वा ह्यमूल्यानि वस्त्राण्याभरणानि च
dadau tābhyo mudāyuktaḥ prītyai tāsāṃ sa nārada |
tāni dṛṣṭvā hyamūlyāni vastrāṇyābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताः स्त्रियश्चिंतयामासुश्चौर्येणैतानि चामुना ।
आहृतानीति निश्चित्य परस्परममंत्रयन्
tāḥ striyaściṃtayāmāsuścauryeṇaitāni cāmunā |
āhṛtānīti niścitya parasparamamaṃtrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चौर्यं करोत्यसौ नित्यमेनं राजा गृहीष्यति ।
वित्तं हृत्वा पुनश्चैव मारयिष्यति निश्चितम्
cauryaṃ karotyasau nityamenaṃ rājā gṛhīṣyati |
vittaṃ hṛtvā punaścaiva mārayiṣyati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो रहसि चास्माभिर्हत्वामुं चौर्यकारिणम् ।
वित्तं च बहु संगृह्य किमन्यत्र न गम्यते
ato rahasi cāsmābhirhatvāmuṃ cauryakāriṇam |
vittaṃ ca bahu saṃgṛhya kimanyatra na gamyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति ताः क्रूरहृदयाः सुप्तं कंठग्रहं तदा ।
पाशैः सुतीक्ष्णैर्बद्ध्वा च व्यापादयितुमुद्यताः
iti tāḥ krūrahṛdayāḥ suptaṃ kaṃṭhagrahaṃ tadā |
pāśaiḥ sutīkṣṇairbaddhvā ca vyāpādayitumudyatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा च न मृतश्चासौ भृशं कंठग्रहेण वै ।
तदांगाराणि बहुशो मुखे चास्य विचिक्षिपुः
yadā ca na mṛtaścāsau bhṛśaṃ kaṃṭhagraheṇa vai |
tadāṃgārāṇi bahuśo mukhe cāsya vicikṣipuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निज्वालातिदुःखेन व्याकुलो निधनं गतः ।
तद्देहं चिक्षिपुर्गर्ते प्रायः साहसिकाः स्त्रियः
agnijvālātiduḥkhena vyākulo nidhanaṃ gataḥ |
taddehaṃ cikṣipurgarte prāyaḥ sāhasikāḥ striyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ज्ञातं तच्चरित्रं तु केनापि मुनिसत्तम ।
लोकैः पृष्टा वदंति स्म दूरे यातः पतिर्हि नः
na jñātaṃ taccaritraṃ tu kenāpi munisattama |
lokaiḥ pṛṣṭā vadaṃti sma dūre yātaḥ patirhi naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगमिष्यति दीर्घेण कालेन धनकर्षितः ।
अतः स्त्रीणां न विश्वासः कर्त्तव्यो विदुषां वरैः
āgamiṣyati dīrgheṇa kālena dhanakarṣitaḥ |
ataḥ strīṇāṃ na viśvāsaḥ karttavyo viduṣāṃ varaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वस्तं सर्वथा घ्नंति प्रार्थयंत्यो नवं नवम् ।
सुधामयं वचो यासां कामिनां रसवर्द्धनम्
viśvastaṃ sarvathā ghnaṃti prārthayaṃtyo navaṃ navam |
sudhāmayaṃ vaco yāsāṃ kāmināṃ rasavarddhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृदयं क्षुरधाराभं प्रियः को नाम योषिताम् ।
अथ ता बहुलं वित्तं गृहीत्वा वारयोषितः
hṛdayaṃ kṣuradhārābhaṃ priyaḥ ko nāma yoṣitām |
atha tā bahulaṃ vittaṃ gṛhītvā vārayoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रामांतरं ययुः शीघ्रं भयाद्राज्ञोऽतिविह्वलाः ।
धुंधुकारी बभूवाथ महाप्रेतः कुकर्मकृत्
grāmāṃtaraṃ yayuḥ śīghraṃ bhayādrājño'tivihvalāḥ |
dhuṃdhukārī babhūvātha mahāpretaḥ kukarmakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वात्यारूपधरो नित्यं धावन्दुर्मृत्युतो दिशः ।
शीतातपपरिक्लिष्टो निराहारः पिपासितः
vātyārūpadharo nityaṃ dhāvandurmṛtyuto diśaḥ |
śītātapaparikliṣṭo nirāhāraḥ pipāsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च लेभे सुखं क्वापि हाहेति प्रवदन्मुहुः।
कियत्कालांतरे त्वेनं मृतं चैवावबुध्य च
na ca lebhe sukhaṃ kvāpi hāheti pravadanmuhuḥ|
kiyatkālāṃtare tvenaṃ mṛtaṃ caivāvabudhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णस्तीर्थयात्रायां गयाश्राद्धमथाकरोत् ।
समाप्य तीर्थयात्रां तु स्वंपुरं समुपेयिवान
gokarṇastīrthayātrāyāṃ gayāśrāddhamathākarot |
samāpya tīrthayātrāṃ tu svaṃpuraṃ samupeyivāna
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभाजितः सपौरैस्तु प्रीत्या स्वजनबांधंवैः ।
उवास स्वगृहे चैव दिनानि कतिचिद्दिवजः
sabhājitaḥ sapauraistu prītyā svajanabāṃdhaṃvaiḥ |
uvāsa svagṛhe caiva dināni katiciddivajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ प्रसुप्तं गोकर्णं ज्ञात्वा वेश्मांगणे स तु ।
धुंधुकारी महादुष्टो रौद्रं रूपं व्यदर्शयत्
rātrau prasuptaṃ gokarṇaṃ jñātvā veśmāṃgaṇe sa tu |
dhuṃdhukārī mahāduṣṭo raudraṃ rūpaṃ vyadarśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणं नागः क्षणं चोष्ट्रः क्षणं स महिषोऽभवत् ।
क्षणमग्निः क्षणं सर्पः क्षणेन पुरुषोऽभवत्
kṣaṇaṃ nāgaḥ kṣaṇaṃ coṣṭraḥ kṣaṇaṃ sa mahiṣo'bhavat |
kṣaṇamagniḥ kṣaṇaṃ sarpaḥ kṣaṇena puruṣo'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैपरीत्यमिदं दृष्ट्वा गोकर्णो धैर्यसंयुतः ।
चिंतयामास मेधावी किमेतदिति विस्मितः
vaiparītyamidaṃ dṛṣṭvā gokarṇo dhairyasaṃyutaḥ |
ciṃtayāmāsa medhāvī kimetaditi vismitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं दुर्गतिमापन्नः कोप्यस्ति पुरुषाधमः ।
इति निश्चित्य मनसा तमुवाच दयान्वितः
ayaṃ durgatimāpannaḥ kopyasti puruṣādhamaḥ |
iti niścitya manasā tamuvāca dayānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्ण उवाच-
कस्त्वमुग्रतरो रात्रौ भीषयन्मामुपागतः ।
प्रेतो चाथ पिशाचो वा कुतः प्राप्तो दशामिमाम्
gokarṇa uvāca-
kastvamugrataro rātrau bhīṣayanmāmupāgataḥ |
preto cātha piśāco vā kutaḥ prāpto daśāmimām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्ब्रूहि त्वं महाभाग किं कार्यं ते मयाधुना ।
घोररूपो यतो रात्रौ मत्समीपमुपागतः
tadbrūhi tvaṃ mahābhāga kiṃ kāryaṃ te mayādhunā |
ghorarūpo yato rātrau matsamīpamupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा वचो भ्रातुर्धुंधुकारी महाखलः ।
प्रेतभावमनुप्राप्तो रुरोद भृशमातुरः
iti śrutvā vaco bhrāturdhuṃdhukārī mahākhalaḥ |
pretabhāvamanuprāpto ruroda bhṛśamāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्तुं नैव क्षमो वाचा प्रेतत्वेन विमोहितः ।
संज्ञया निर्दिदेशाथ जलं पातुं पिपासितः
vaktuṃ naiva kṣamo vācā pretatvena vimohitaḥ |
saṃjñayā nirdideśātha jalaṃ pātuṃ pipāsitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथासौ सुमहाभागो गोकर्णः साधुसंमतः ।
स्वकांजलौ जलं कृत्वा प्राक्षिपत्तमुदीरयन्
athāsau sumahābhāgo gokarṇaḥ sādhusaṃmataḥ |
svakāṃjalau jalaṃ kṛtvā prākṣipattamudīrayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षिप्तं तज्जलं भ्रात्रा गोकर्णेन महात्मना ।
उपस्थितं च तृप्त्यर्थं प्रेतस्य धुंधुकारिणः
tatkṣiptaṃ tajjalaṃ bhrātrā gokarṇena mahātmanā |
upasthitaṃ ca tṛptyarthaṃ pretasya dhuṃdhukāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोवाचागतज्ञानः प्रदत्तेनांबुनामुना ।
पुण्यात्मनात्मनो भ्रात्रा गोकर्णेन च नारद
athovācāgatajñānaḥ pradattenāṃbunāmunā |
puṇyātmanātmano bhrātrā gokarṇena ca nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेत उवाच-
अहं भ्राता त्वदीयोऽस्मि धुंधुकारीति नामतः ।
आत्मनः कर्मदोषेण प्रेतत्वं समुपागतः
preta uvāca-
ahaṃ bhrātā tvadīyo'smi dhuṃdhukārīti nāmataḥ |
ātmanaḥ karmadoṣeṇa pretatvaṃ samupāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम माता मृता दुःखाद्बहुशस्तर्जिता मया ।
द्रव्यहेतोस्ततः पश्चाद्वारस्त्रीपोषणोत्सुकः
mama mātā mṛtā duḥkhādbahuśastarjitā mayā |
dravyahetostataḥ paścādvārastrīpoṣaṇotsukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निषिद्धं कृतवान्कर्म चौर्यादिधनलोभतः ।
एकदा प्रार्थितस्ताभिर्भूषणान्यंबराण्यहम्
niṣiddhaṃ kṛtavānkarma cauryādidhanalobhataḥ |
ekadā prārthitastābhirbhūṣaṇānyaṃbarāṇyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनिकस्य गृहाद्रात्रौ मुषित्वा तान्युपानयम् ।
ततस्ता धनलोभेन पाशैर्बद्ध्वा गले बलात्
dhanikasya gṛhādrātrau muṣitvā tānyupānayam |
tatastā dhanalobhena pāśairbaddhvā gale balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मां तु व्यापादयामासुर्वह्निक्षेपेण मानद ।
गृहीत्वा मद्धनं भूरि ताः सर्वा भूपतेर्भयात्
māṃ tu vyāpādayāmāsurvahnikṣepeṇa mānada |
gṛhītvā maddhanaṃ bhūri tāḥ sarvā bhūpaterbhayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलायिताः पुरादस्मात्स्वार्थोन्मूलित सौहृदाः ।
अतः प्रेतत्वमापन्नो भ्रातरद्य त्वयांबुना
palāyitāḥ purādasmātsvārthonmūlita sauhṛdāḥ |
ataḥ pretatvamāpanno bhrātaradya tvayāṃbunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिक्तः संज्ञामहं प्राप्तः पुण्येनातिकृपालुना ।
वाताहारेण जीवामि दैवादिष्टफलोदयः
siktaḥ saṃjñāmahaṃ prāptaḥ puṇyenātikṛpālunā |
vātāhāreṇa jīvāmi daivādiṣṭaphalodayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपश्यं त्वामहं सुप्तं भ्रातरं स्वगृहांगणे ।
ततस्त्वामनभिज्ञं मां धर्षणाय कृतोद्यमः
apaśyaṃ tvāmahaṃ suptaṃ bhrātaraṃ svagṛhāṃgaṇe |
tatastvāmanabhijñaṃ māṃ dharṣaṇāya kṛtodyamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभवं सहसा साधो ज्ञातश्चाहं त्वयाधुना ।
दीनबंधो दयासिंधो भ्रातर्मामाशु मोचय
abhavaṃ sahasā sādho jñātaścāhaṃ tvayādhunā |
dīnabaṃdho dayāsiṃdho bhrātarmāmāśu mocaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतभावादमुष्मात्त्वं कृतार्थोऽसि न संशयः ।
इति श्रुत्वा वचो भ्रातुर्गोकर्णो ज्ञानवान्सुधीः
pretabhāvādamuṣmāttvaṃ kṛtārtho'si na saṃśayaḥ |
iti śrutvā vaco bhrāturgokarṇo jñānavānsudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रातरं प्राह खिन्नात्मा दुःखितं धुंधुकारिणम् ।
गोकर्ण उवाच-
तुभ्यं दत्तो मया पिंडो गयायां त्वामहं भृतम्
bhrātaraṃ prāha khinnātmā duḥkhitaṃ dhuṃdhukāriṇam |
gokarṇa uvāca-
tubhyaṃ datto mayā piṃḍo gayāyāṃ tvāmahaṃ bhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा लोकमुखाद्भ्रातस्त्वं कथं प्रेततां गतः ।
गयापिंडप्रदानेन दुर्गतोऽपि शुभां गतिम्
śrutvā lokamukhādbhrātastvaṃ kathaṃ pretatāṃ gataḥ |
gayāpiṃḍapradānena durgato'pi śubhāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्नोति नात्र संदेहस्त्वं कथं न दिवं गतः ।
भ्रातुरित्थंवचः श्रुत्वा गोकर्णस्य महात्मनः
prāpnoti nātra saṃdehastvaṃ kathaṃ na divaṃ gataḥ |
bhrāturitthaṃvacaḥ śrutvā gokarṇasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धुंधुकारी दुःखितात्मा प्रोवाच पुरतः स्थितः ।
गयाश्राद्धशतेनापि न मे मुक्तिर्भविष्यति 6.197.५०।
उपायोऽन्यश्चिंतनीयो ममोद्धाराय वै त्वया ।
इति तद्वाक्यमाकर्ण्य गोकर्णो विस्मयं गतः
dhuṃdhukārī duḥkhitātmā provāca purataḥ sthitaḥ |
gayāśrāddhaśatenāpi na me muktirbhaviṣyati 6.197.50|
upāyo'nyaściṃtanīyo mamoddhārāya vai tvayā |
iti tadvākyamākarṇya gokarṇo vismayaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राह श्राद्धैर्न मुक्तिश्चेत्तर्ह्यसाध्या गतिस्तव ।
इदानीं त्वं निजस्थानमातिष्ठ प्रेत निर्भयः
prāha śrāddhairna muktiścettarhyasādhyā gatistava |
idānīṃ tvaṃ nijasthānamātiṣṭha preta nirbhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचार्याहं करिष्यामि मुक्त्युपायं परं तव ।
इति वाक्यं समाकर्ण्य धुंधुकारी ततो गतः
vicāryāhaṃ kariṣyāmi muktyupāyaṃ paraṃ tava |
iti vākyaṃ samākarṇya dhuṃdhukārī tato gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजं स्थानं श्मशानस्थं कलिद्रुममतः परम् ।
शेषां रात्रिं स गोकर्णश्चिंतयन्नेव नारद
nijaṃ sthānaṃ śmaśānasthaṃ kalidrumamataḥ param |
śeṣāṃ rātriṃ sa gokarṇaściṃtayanneva nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य मुक्तिं स्थितस्तत्र तदुपायं न चाध्यगात् ।
प्रातस्ततः स गोकर्णः स्वज्ञाति कुलबांधवान्
tasya muktiṃ sthitastatra tadupāyaṃ na cādhyagāt |
prātastataḥ sa gokarṇaḥ svajñāti kulabāṃdhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मशास्त्रविदोविप्रान्रात्रिवृत्तं न्यवेदयत् ।
ते विचार्य च तद्वृत्तं शास्त्रेषु बहुशो द्विजाः
dharmaśāstravidoviprānrātrivṛttaṃ nyavedayat |
te vicārya ca tadvṛttaṃ śāstreṣu bahuśo dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा न ज्ञातवंतस्तद्वृत्तं सूर्यं तदा स्तुवन् ।
द्विजा ऊचुः-
नमस्ते भास्करादित्य तमोहंतर्गभस्तिमन्
yadā na jñātavaṃtastadvṛttaṃ sūryaṃ tadā stuvan |
dvijā ūcuḥ-
namaste bhāskarāditya tamohaṃtargabhastiman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकसाक्षिन्जगद्धाम सुरासुरनमस्कृत ।
द्वादशात्मन्हरिहय भास्वन्लोकप्रबोधक
lokasākṣinjagaddhāma surāsuranamaskṛta |
dvādaśātmanharihaya bhāsvanlokaprabodhaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं गतिः सर्वलोकानां सततं धर्मशीलिनाम् ।
त्वं ब्रह्मा त्वं हरिः शूली सृष्टिस्थितिविनाशकृत्
tvaṃ gatiḥ sarvalokānāṃ satataṃ dharmaśīlinām |
tvaṃ brahmā tvaṃ hariḥ śūlī sṛṣṭisthitivināśakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वामृते नास्ति लोकेस्मिञ्छरणं प्राणिनां विभो ।
शर्वस्त्वं क्षितिरूपोऽसि भवोऽसि जलरूपधृक्
tvāmṛte nāsti lokesmiñcharaṇaṃ prāṇināṃ vibho |
śarvastvaṃ kṣitirūpo'si bhavo'si jalarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमग्निरुपो रूद्रोसि वायुरस्युग्ररूपधृक् ।
भीमोस्याकाशदेहस्त्वं यज्वा पशुपतिः स्वयम्
tvamagnirupo rūdrosi vāyurasyugrarūpadhṛk |
bhīmosyākāśadehastvaṃ yajvā paśupatiḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेवः सोममूर्तिरीशानः सूर्य एव हि ।
तवाष्टौमूर्त्तयो दिव्या इज्यंते वेदवादिभिः
mahādevaḥ somamūrtirīśānaḥ sūrya eva hi |
tavāṣṭaumūrttayo divyā ijyaṃte vedavādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामसमृद्ध्यर्थं व्याप्तलोकत्रयस्य च ।
मत्स्यस्त्वं वेदधृक् चासि कूर्मश्चाद्रिधरो वरः
sarvakāmasamṛddhyarthaṃ vyāptalokatrayasya ca |
matsyastvaṃ vedadhṛk cāsi kūrmaścādridharo varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धराधरो वराहोसि लोकधृक्त्वं त्रिविक्रमः ।
ब्रह्मध्रुग्घ्नो भार्गवस्त्वं लोकध्रुक्ग्घ्नोसि राघवः
dharādharo varāhosi lokadhṛktvaṃ trivikramaḥ |
brahmadhrugghno bhārgavastvaṃ lokadhrukgghnosi rāghavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूभारहंता कृष्णोसि बुद्धोस्यसुरमोहकृत् ।
कल्क्यसि म्लेच्छहंता त्वं धर्मग्लानौ युगेयुगे
bhūbhārahaṃtā kṛṣṇosi buddhosyasuramohakṛt |
kalkyasi mlecchahaṃtā tvaṃ dharmaglānau yugeyuge
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरमनुष्याणां पशुपक्ष्यंबुचारिणाम् ।
नानाविधानं जीवानां त्वं स्रष्टा ब्रह्मरूपधृक्
devāsuramanuṣyāṇāṃ paśupakṣyaṃbucāriṇām |
nānāvidhānaṃ jīvānāṃ tvaṃ sraṣṭā brahmarūpadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रोसि धर्मराजोसि वरुणस्त्वं धनेश्वरः ।
लोकपालस्वरूपेण वर्त्तसे गोगणेश्वर
iṃdrosi dharmarājosi varuṇastvaṃ dhaneśvaraḥ |
lokapālasvarūpeṇa varttase gogaṇeśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रयीमूर्त्तिस्त्रिकालेज्यस्त्रिधामा त्रिगुणात्मकः ।
त्वमेव पूज्यसे लोकैस्त्रिधा भिन्नो दिवाकरः
trayīmūrttistrikālejyastridhāmā triguṇātmakaḥ |
tvameva pūjyase lokaistridhā bhinno divākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मप्रबोधनकरस्त्वमेवासि जगत्पते ।
इत्युदीर्य द्विजश्रेष्ठा यावत्तस्थुर्मुनीश्वर
padmaprabodhanakarastvamevāsi jagatpate |
ityudīrya dvijaśreṣṭhā yāvattasthurmunīśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावदाकाशगः प्राह स्फुटं तेषां तु शृण्वताम् ।
श्रीसूर्य उवाच-
श्रूयतांभोद्विजश्रेष्ठा यदर्थं वर्णितोस्म्यहम्
tāvadākāśagaḥ prāha sphuṭaṃ teṣāṃ tu śṛṇvatām |
śrīsūrya uvāca-
śrūyatāṃbhodvijaśreṣṭhā yadarthaṃ varṇitosmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवद्भिर्धुंधुलीसूनोर्महापातकशांतये ।
आत्मदेवस्य पुण्येन गोकर्णो रौहिणो ह्ययम्
bhavadbhirdhuṃdhulīsūnormahāpātakaśāṃtaye |
ātmadevasya puṇyena gokarṇo rauhiṇo hyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभागवतसप्ताहस्तस्योद्धर्ता भविष्यति ।
यद्भवद्भिः कृतं स्तोत्रं मम वैभववर्णनम्
śrībhāgavatasaptāhastasyoddhartā bhaviṣyati |
yadbhavadbhiḥ kṛtaṃ stotraṃ mama vaibhavavarṇanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन स्तुत्वा नरोविप्रा देवयानं लभिष्यति ।
पुत्रार्थी च धनार्थी च धर्मार्थी मोक्षकामुकः
tena stutvā naroviprā devayānaṃ labhiṣyati |
putrārthī ca dhanārthī ca dharmārthī mokṣakāmukaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वांछा चिंतामणिस्तोत्रं पठित्वात्यंतमाप्नुयात् ।
इत्युक्त्वा भास्करो देवो विरराम दिविस्थितः
vāṃchā ciṃtāmaṇistotraṃ paṭhitvātyaṃtamāpnuyāt |
ityuktvā bhāskaro devo virarāma divisthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते द्विजाः साध्विति प्रोचुर्गोकर्णं हृष्टमानसाः ।
ततः समाजे विप्राणां तुंगभद्रा तटे शुभे
te dvijāḥ sādhviti procurgokarṇaṃ hṛṣṭamānasāḥ |
tataḥ samāje viprāṇāṃ tuṃgabhadrā taṭe śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौतुकं सुमहद्द्रष्टुं तत्रागान्नागरीप्रजा ।
गोकर्णो ज्ञाततत्वार्थो वक्ताध्यासनमास्थितः
kautukaṃ sumahaddraṣṭuṃ tatrāgānnāgarīprajā |
gokarṇo jñātatatvārtho vaktādhyāsanamāsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारायणादिकान्नत्वा सप्ताहं समवर्त्तयन् ।
श्रीहरेस्तु वचः शास्त्रं तीर्थपादाब्जसंभवम्
nārāyaṇādikānnatvā saptāhaṃ samavarttayan |
śrīharestu vacaḥ śāstraṃ tīrthapādābjasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि सत्यं तदाप्नोतु धुंधुलीतनयो गतिम् ।
इति संकल्प्य मनसा श्रीमद्भागवताभिधम्
yadi satyaṃ tadāpnotu dhuṃdhulītanayo gatim |
iti saṃkalpya manasā śrīmadbhāgavatābhidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जन्माद्यस्य यतश्चेति धीमह्यंतमुपावदत् ।
तत्र प्रेतं समागत्य स्थानं पश्यन्नितस्ततः
janmādyasya yataśceti dhīmahyaṃtamupāvadat |
tatra pretaṃ samāgatya sthānaṃ paśyannitastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तग्रंथियुतं वंशं प्रविष्टो वातरूपधृक् ।
शृण्वत्सु वैष्णवाग्र्येषु ब्राह्मणेष्वथ नारद
saptagraṃthiyutaṃ vaṃśaṃ praviṣṭo vātarūpadhṛk |
śṛṇvatsu vaiṣṇavāgryeṣu brāhmaṇeṣvatha nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुश्राव धुंधुलीपुत्रो ग्रंथिछिद्रस्थितोऽन्वहम् ।
यदा कथाविरामोऽभूत्प्रथमेऽहनि नारद
śuśrāva dhuṃdhulīputro graṃthichidrasthito'nvaham |
yadā kathāvirāmo'bhūtprathame'hani nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदैकाकी चकग्रंथिः पुस्फोटात्यद्भुतं ह्यभूत्।
द्वितीयादिष्वहःस्वेवमेकैकग्रंथिभेदनम्
tadaikākī cakagraṃthiḥ pusphoṭātyadbhutaṃ hyabhūt|
dvitīyādiṣvahaḥsvevamekaikagraṃthibhedanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव सप्तमे भिन्ने स सद्यः प्रेततां जहौ ।
दिव्यरूपधरो भूत्वा तुलसीदाममंडितः
babhūva saptame bhinne sa sadyaḥ pretatāṃ jahau |
divyarūpadharo bhūtvā tulasīdāmamaṃḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतवासा घनश्यामः प्रबभौ भूषणान्वितः ।
गोकर्णं भ्रातरं नत्वा प्रोवाचाखिल तत्वदृक्
pītavāsā ghanaśyāmaḥ prababhau bhūṣaṇānvitaḥ |
gokarṇaṃ bhrātaraṃ natvā provācākhila tatvadṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयाऽहं मोचितो बंधो कृपया प्रेतकश्मलात् ।
धन्या भागवतीवार्ता प्रेतत्वोन्मूलिनी श्रुता
tvayā'haṃ mocito baṃdho kṛpayā pretakaśmalāt |
dhanyā bhāgavatīvārtā pretatvonmūlinī śrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहोपि तथा धन्यो विष्णुलोकगतिप्रदः ।
यत्प्रभावाद्विमुक्तोऽहं प्रेतभावाद्भृशातुरः
saptāhopi tathā dhanyo viṣṇulokagatipradaḥ |
yatprabhāvādvimukto'haṃ pretabhāvādbhṛśāturaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आर्द्रं शुष्कं लघुस्थूलं वाङ्मनः कर्मभिः कृतम् ।
पातकं भस्मसात्कुर्यात्सप्ताहोऽग्निरिवेंधनम्
ārdraṃ śuṣkaṃ laghusthūlaṃ vāṅmanaḥ karmabhiḥ kṛtam |
pātakaṃ bhasmasātkuryātsaptāho'gniriveṃdhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्वै भारते वर्षे देवानामप्यभीप्सिते ।
शृण्वतां भगवच्छास्त्रं गतिरत्युत्तमा भवेत्
asminvai bhārate varṣe devānāmapyabhīpsite |
śṛṇvatāṃ bhagavacchāstraṃ gatiratyuttamā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नाय्वस्थि मज्जा मांसासृक्संघातं देहमुच्यते ।
शुचि भागवतास्वादादशुचित्वन्यथा मतम्
snāyvasthi majjā māṃsāsṛksaṃghātaṃ dehamucyate |
śuci bhāgavatāsvādādaśucitvanyathā matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मकश्मलसंदुष्टो देहो नरकभाजनम् ।
अतो दोषनिवृत्यर्थमेतदेव हि साधनम्
karmakaśmalasaṃduṣṭo deho narakabhājanam |
ato doṣanivṛtyarthametadeva hi sādhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुद्बुदा इव तोयेषु मशका इव जंतुषु ।
जायंते मरणायैव भगवच्छास्त्रवर्जिताः
budbudā iva toyeṣu maśakā iva jaṃtuṣu |
jāyaṃte maraṇāyaiva bhagavacchāstravarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः ।
क्षीयंते चास्य कर्माणि श्रुते भागवते द्विजाः
bhidyate hṛdayagraṃthiśchidyaṃte sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyaṃte cāsya karmāṇi śrute bhāgavate dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ब्रुवति वै तस्मिन्विमानवरमागतम् ।
वैकुंठात्तदधिष्ठाय गतोऽसौ विष्णुमंदिरम्
evaṃ bruvati vai tasminvimānavaramāgatam |
vaikuṃṭhāttadadhiṣṭhāya gato'sau viṣṇumaṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुलोकं गतेतस्मिन्सर्वे विस्मितमानसाः ।
बभूवुश्चापि पप्रच्छुर्गोकर्णं ते द्विजोत्तमाः
viṣṇulokaṃ gatetasminsarve vismitamānasāḥ |
babhūvuścāpi papracchurgokarṇaṃ te dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विजा ऊचुः ।
श्रुतं भागवतं सर्वैरस्माभिरिह संगतैः ।
किं कारणं महाभाग त्वद्भ्रातैको गतो हरिम्
dvijā ūcuḥ |
śrutaṃ bhāgavataṃ sarvairasmābhiriha saṃgataiḥ |
kiṃ kāraṇaṃ mahābhāga tvadbhrātaiko gato harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्ण उवाच-
श्रूयतामभिधास्यामि कारणं भातृसद्गतौ ।
यच्छ्रुत्वा यूयमेवापि गोलोकं च गमिष्यथ
gokarṇa uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi kāraṇaṃ bhātṛsadgatau |
yacchrutvā yūyamevāpi golokaṃ ca gamiṣyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहश्रवणं कार्यमुपवासपरायणैः ।
कृष्णैकतानमतिभिर्गोलोक गतिदायकम्
saptāhaśravaṇaṃ kāryamupavāsaparāyaṇaiḥ |
kṛṣṇaikatānamatibhirgoloka gatidāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः शुणुध्वं सप्ताहं श्रीमद्भागवतं द्विजाः ।
एकाग्रचित्ताः सततं कृष्णप्रेमामृतप्रदम्
punaḥ śuṇudhvaṃ saptāhaṃ śrīmadbhāgavataṃ dvijāḥ |
ekāgracittāḥ satataṃ kṛṣṇapremāmṛtapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा वचस्तस्य गोकर्णस्य द्विजोत्तमाः ।
पुनः श्रोतुं भागवतं सप्ताहं समुपावसन्
iti śrutvā vacastasya gokarṇasya dvijottamāḥ |
punaḥ śrotuṃ bhāgavataṃ saptāhaṃ samupāvasan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णैकतानमतयो नियमेन च नारद ।
पुनस्ते शुश्रुवुः सर्वे श्रीमद्भागवतं द्विजाः 6.197.१००।
कथावसाने भगवान्कृष्णः कमललोचनः ।
आविरासीन्मुनिश्रेष्ठ शंखचक्रगदाब्जधृक्
kṛṣṇaikatānamatayo niyamena ca nārada |
punaste śuśruvuḥ sarve śrīmadbhāgavataṃ dvijāḥ 6.197.100|
kathāvasāne bhagavānkṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ |
āvirāsīnmuniśreṣṭha śaṃkhacakragadābjadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटकुंडलधरो वनमाली विभूषितः ।
पीतवासा घनश्यामः कटकांगदभूषितः
kirīṭakuṃḍaladharo vanamālī vibhūṣitaḥ |
pītavāsā ghanaśyāmaḥ kaṭakāṃgadabhūṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं दृष्ट्वा ते द्विजाः सर्वे विष्वक्सेनादिभिर्युतम् ।
पार्षदप्रवरैर्हृष्टाः प्रणेमुर्भुवि संगताः
taṃ dṛṣṭvā te dvijāḥ sarve viṣvaksenādibhiryutam |
pārṣadapravarairhṛṣṭāḥ praṇemurbhuvi saṃgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयशब्दो नमः शब्दस्तदासीत्सर्वतो मुने ।
अथ शंखध्वनिं चक्रे हरिः संहर्षयन्द्विजान्
jayaśabdo namaḥ śabdastadāsītsarvato mune |
atha śaṃkhadhvaniṃ cakre hariḥ saṃharṣayandvijān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदानेके विमानास्तु वैकुंठात्समुपागताः ।
द्विजानां पश्यतां तत्र पार्षदप्रवरैर्युताः
tadāneke vimānāstu vaikuṃṭhātsamupāgatāḥ |
dvijānāṃ paśyatāṃ tatra pārṣadapravarairyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णं तु समालिंग्य ददौ सारूप्यमात्मनः ।
श्रोतॄनन्यान्घनश्यामान्पीतकौशेयवाससः
gokarṇaṃ tu samāliṃgya dadau sārūpyamātmanaḥ |
śrotṝnanyānghanaśyāmānpītakauśeyavāsasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किरीटिनः कुंडलिनो हारिणो वनमालिनः ।
चकार तत्क्षणात्तत्र महदाश्चर्यमप्यभूत्
kirīṭinaḥ kuṃḍalino hāriṇo vanamālinaḥ |
cakāra tatkṣaṇāttatra mahadāścaryamapyabhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्ग्रामे स्थिता ये तु आचांडालजना मुने ।
समारुह्य विमानांस्तान्ययुः कृष्णाज्ञया दिवम्
tasmingrāme sthitā ye tu ācāṃḍālajanā mune |
samāruhya vimānāṃstānyayuḥ kṛṣṇājñayā divam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोकर्णसहितः कृष्णो गोपगोपीजनप्रियः ।
गोलोकं समनुप्राप्तः सर्वलोकोपरिस्थितम् ।
यत्र वृंदावनं रम्यं शतशृंगसमावृतम्
gokarṇasahitaḥ kṛṣṇo gopagopījanapriyaḥ |
golokaṃ samanuprāptaḥ sarvalokoparisthitam |
yatra vṛṃdāvanaṃ ramyaṃ śataśṛṃgasamāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्बाह्ये परितोवृतं विजययाह्यत्यद्भुतं राजतेऽरण्यं यत्र तु मंडपानि सुबहून्यच्छोदवाप्यो ह्रदाः ।।
गावः कामदुघाः सुरद्रुमततिच्छायाश्रिता गोपकैः क्रीडातत्परमानसैः परिवृतो नंदात्मजः क्रीडति
tadbāhye paritovṛtaṃ vijayayāhyatyadbhutaṃ rājate'raṇyaṃ yatra tu maṃḍapāni subahūnyacchodavāpyo hradāḥ ||
gāvaḥ kāmadughāḥ suradrumataticchāyāśritā gopakaiḥ krīḍātatparamānasaiḥ parivṛto naṃdātmajaḥ krīḍati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये त्वस्य सुकाननस्य रचितो वृंदावनेशेच्छया रम्यं रत्नसमूहभर्मखचितं प्राकारमुद्भासयन् ।
न्यग्रोधः सुमहांस्ततः प्रतिदिशं गोपीजनाध्यासितं वत्सालंकृतमद्भुताकृति महच्छ्रीगोकुलं राजते
madhye tvasya sukānanasya racito vṛṃdāvaneśecchayā ramyaṃ ratnasamūhabharmakhacitaṃ prākāramudbhāsayan |
nyagrodhaḥ sumahāṃstataḥ pratidiśaṃ gopījanādhyāsitaṃ vatsālaṃkṛtamadbhutākṛti mahacchrīgokulaṃ rājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मध्ये भवनं हरेरधिकृतं प्रोद्भासते भास्वरं यस्मिन्नंदगृहेश्वरी समुदितास्ते राधया राधिताः ।
यद्भाग्यं महदप्युमापतिमुखैश्चिंत्यं सदाभ्यंतरैस्तत्सूनोर्मधुराकृतेरधिचकास्त्यंडौघभास्यांशुभिः
tanmadhye bhavanaṃ hareradhikṛtaṃ prodbhāsate bhāsvaraṃ yasminnaṃdagṛheśvarī samuditāste rādhayā rādhitāḥ |
yadbhāgyaṃ mahadapyumāpatimukhaiściṃtyaṃ sadābhyaṃtaraistatsūnormadhurākṛteradhicakāstyaṃḍaughabhāsyāṃśubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातांबुपर्णाशनदेहशोषणैस्तपोभिरुग्रैर्जपयज्ञकर्मभिः ।
असाध्यमप्यायसधेनुसंभवो लोकं न गाहाख्यमखप्रवर्त्तनात्
vātāṃbuparṇāśanadehaśoṣaṇaistapobhirugrairjapayajñakarmabhiḥ |
asādhyamapyāyasadhenusaṃbhavo lokaṃ na gāhākhyamakhapravarttanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिहासमिमं पुण्यं यः पठेच्छृणुयादपि।। ।
सोऽपि गोलोकमभ्येति किं श्रीभागवतं पुनः
itihāsamimaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhecchṛṇuyādapi|| |
so'pi golokamabhyeti kiṃ śrībhāgavataṃ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.