नारद उवाच-
शिवे तवपुरः सर्वं मुकंदाख्यानमुत्तमम् ।
कथितं चंडकस्यापि नापितस्य शृणुष्व मे
nārada uvāca-
śive tavapuraḥ sarvaṃ mukaṃdākhyānamuttamam |
kathitaṃ caṃḍakasyāpi nāpitasya śṛṇuṣva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्दिने मुकुंदस्तु ब्राह्मणस्तेन घातितः ।
चंडकेन तदा राजंस्तद्वृत्तं नागरैः श्रुतम्
yasmindine mukuṃdastu brāhmaṇastena ghātitaḥ |
caṃḍakena tadā rājaṃstadvṛttaṃ nāgaraiḥ śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा तैस्तन्नृपस्याग्रे निवेदितमिति स्फुटम् ।
नागरा ऊचुः ।
चंडकेन हतो राजन्मुकुंदो ब्राह्मणोत्तमः
śrutvā taistannṛpasyāgre niveditamiti sphuṭam |
nāgarā ūcuḥ |
caṃḍakena hato rājanmukuṃdo brāhmaṇottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीतं च तद्धनं भूरि यद्युक्तं तद्विधीयताम् ।
त्वमस्माकं प्रजानां हि रक्षकः शासकोऽसताम्
nītaṃ ca taddhanaṃ bhūri yadyuktaṃ tadvidhīyatām |
tvamasmākaṃ prajānāṃ hi rakṣakaḥ śāsako'satām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्याकर्ण्य स भूपालो मंत्रिणं पार्श्ववर्तिनम् ।
उवाच कोपरक्ताक्षः किमेभिः कथ्यते शृणु
nārada uvāca-
ityākarṇya sa bhūpālo maṃtriṇaṃ pārśvavartinam |
uvāca koparaktākṣaḥ kimebhiḥ kathyate śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीघ्रमानयतं पापं नोचेत्त्वां घातयाम्यहम् ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ पापिष्ठ साधूनां शं विधीयताम्
śīghramānayataṃ pāpaṃ nocettvāṃ ghātayāmyaham |
uttiṣṭhottiṣṭha pāpiṣṭha sādhūnāṃ śaṃ vidhīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीड्यंते विषये यस्य प्रजा दस्युभिरुल्बणैः ।
स नृपो नरकं याति तेभ्यस्ताश्चेन्न रक्षति
pīḍyaṃte viṣaye yasya prajā dasyubhirulbaṇaiḥ |
sa nṛpo narakaṃ yāti tebhyastāścenna rakṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
निशम्येति वचो राज्ञः सचिवः स शिवे नृपः ।
वेगेन हयमारुह्य पदातिशतसंयुतः
nārada uvāca-
niśamyeti vaco rājñaḥ sacivaḥ sa śive nṛpaḥ |
vegena hayamāruhya padātiśatasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ययौ गृहे मुकुंदस्य तस्य बंधूनपृच्छत ।
मुकुंदः केन निहतः सत्यं ब्रूत ममाग्रतः
yayau gṛhe mukuṃdasya tasya baṃdhūnapṛcchata |
mukuṃdaḥ kena nihataḥ satyaṃ brūta mamāgrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं पापं निहनिष्यामि शासनाद्भूपतेरहम् ।
नारद उवाच-
श्रुत्वेति मंत्रिणो वाक्यं प्रत्यूचुर्विप्रबांधवाः
taṃ pāpaṃ nihaniṣyāmi śāsanādbhūpateraham |
nārada uvāca-
śrutveti maṃtriṇo vākyaṃ pratyūcurviprabāṃdhavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्रबांधवा ऊचुः -
चंडकेन हतो मंत्रिन्मुकुंदो नापितेन हि ।
इदं पलायमानस्य तस्योष्णीषं पपात वै
viprabāṃdhavā ūcuḥ -
caṃḍakena hato maṃtrinmukuṃdo nāpitena hi |
idaṃ palāyamānasya tasyoṣṇīṣaṃ papāta vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टः स्वचक्षुषा वध्वा मुकुंदस्यैव सोघकृत् ।
किं कुर्मस्तेन पापेन मज्जिताः शोकसागरे
dṛṣṭaḥ svacakṣuṣā vadhvā mukuṃdasyaiva soghakṛt |
kiṃ kurmastena pāpena majjitāḥ śokasāgare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच -
इत्याकर्ण्य वचस्तेषां बंधूनां ब्राह्मणस्य हि ।
स मंत्री तस्य पापस्य नापितस्य गृहं ययौ
nārada uvāca -
ityākarṇya vacasteṣāṃ baṃdhūnāṃ brāhmaṇasya hi |
sa maṃtrī tasya pāpasya nāpitasya gṛhaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वादुत्तीर्य तरसा तद्गृहं स्वयमाविशत् ।
कतिभिः पत्तिभिः सार्द्धं शयानं च ददर्श ह
aśvāduttīrya tarasā tadgṛhaṃ svayamāviśat |
katibhiḥ pattibhiḥ sārddhaṃ śayānaṃ ca dadarśa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्तयस्तु तदाज्ञप्ताः केशेष्वाकृष्य तत्क्षणात् ।
तल्पादुत्थापयामासुस्तं पापं नापिताधमम्
pattayastu tadājñaptāḥ keśeṣvākṛṣya tatkṣaṇāt |
talpādutthāpayāmāsustaṃ pāpaṃ nāpitādhamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं किमित्येव संजल्पन्नेत्रे उन्मीलयत्यसौ ।
यावत्स नापितः पापस्तावत्तं ददृशे पुरः
kiṃ kimityeva saṃjalpannetre unmīlayatyasau |
yāvatsa nāpitaḥ pāpastāvattaṃ dadṛśe puraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्मरंतं निजं कर्म रात्रौ यत्कृतवानघम् ।
अधोमुखः क्षणं तस्थौ पश्यन्मूर्ध्नि स्थितं यमम्
saṃsmaraṃtaṃ nijaṃ karma rātrau yatkṛtavānagham |
adhomukhaḥ kṣaṇaṃ tasthau paśyanmūrdhni sthitaṃ yamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्राहयित्वा च सचिवस्तं पापं च स्वपत्तिभिः ।
निनाय नृपतेः पार्श्वमिति चोवाच भूपतिम्
grāhayitvā ca sacivastaṃ pāpaṃ ca svapattibhiḥ |
nināya nṛpateḥ pārśvamiti covāca bhūpatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीतो ब्रह्महा राजन्नयं चंडक नापितः ।
यदाज्ञापयसि स्वामिंस्तरसा तत्करोम्यहम्
ānīto brahmahā rājannayaṃ caṃḍaka nāpitaḥ |
yadājñāpayasi svāmiṃstarasā tatkaromyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजोवाच-
धर्मज्ञ सचिवश्रेष्ठ शृणु त्वं वचनं मम ।
इयं सरिद्वरा युष्मंश्चंद्रभागात्र निर्मलाः
rājovāca-
dharmajña sacivaśreṣṭha śṛṇu tvaṃ vacanaṃ mama |
iyaṃ saridvarā yuṣmaṃścaṃdrabhāgātra nirmalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यजंति येऽत्र वै प्राणाल्लँभंते ते सुरास्पदम् ।
अत एष न हंतव्यः पापात्मा ह्यत्र नापितः
tyajaṃti ye'tra vai prāṇālla~bhaṃte te surāspadam |
ata eṣa na haṃtavyaḥ pāpātmā hyatra nāpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचकोशांतरे ह्यस्या मर्यादाया बहिर्यदि ।
नरकान्दारुणान्ह्येष ब्रह्महा यातु मा चिरम्
paṃcakośāṃtare hyasyā maryādāyā bahiryadi |
narakāndāruṇānhyeṣa brahmahā yātu mā ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारदोवाच-
इत्युक्तस्तेन वै राज्ञा स राजन्मंत्रिसत्तमः ।
श्वपचान्प्रेरयामास हंतुं तं भूपशासनात्
nāradovāca-
ityuktastena vai rājñā sa rājanmaṃtrisattamaḥ |
śvapacānprerayāmāsa haṃtuṃ taṃ bhūpaśāsanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वपचास्ते तमुन्नीय चंद्रभागापरे तटे ।
योजनद्वयभूभागं चिच्छिदुस्तस्य मस्तकम्
śvapacāste tamunnīya caṃdrabhāgāpare taṭe |
yojanadvayabhūbhāgaṃ cicchidustasya mastakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पापो मारवे देशे सर्पोऽभूत्कालविग्रहः ।
धवकोटरमध्यस्थो विषज्वालाकराननः
sa pāpo mārave deśe sarpo'bhūtkālavigrahaḥ |
dhavakoṭaramadhyastho viṣajvālākarānanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शुष्को धववृक्षस्तु तस्य फूत्कारवह्निना ।
तथा तपनतापेन सरसोऽपि यथा ह्रदः
sa śuṣko dhavavṛkṣastu tasya phūtkāravahninā |
tathā tapanatāpena saraso'pi yathā hradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गमनात्तस्य पापस्य सर्वतो वृक्षमूषरम् ।
उच्छिद्य तृणजातादि जातं पश्वहितं तदा
gamanāttasya pāpasya sarvato vṛkṣamūṣaram |
ucchidya tṛṇajātādi jātaṃ paśvahitaṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र जातु समायातः सार्थो दक्षिणदेशतः ।
नारायणाश्रमं गच्छन्बदर्याख्यं शिवे नृप
tatra jātu samāyātaḥ sārtho dakṣiṇadeśataḥ |
nārāyaṇāśramaṃ gacchanbadaryākhyaṃ śive nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रैको ब्राह्मणः कश्चित्सार्थेसंमीलितः पथि ।
निश्छिद्रां काष्ठमंजूषां पितृमात्रस्थिसंयुताम्
tatraiko brāhmaṇaḥ kaścitsārthesaṃmīlitaḥ pathi |
niśchidrāṃ kāṣṭhamaṃjūṣāṃ pitṛmātrasthisaṃyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कंधेन धारयन्याति तानि पातयितुं नृप ।
गंगांभसि महाभाग पापिनामपि कामदे
skaṃdhena dhārayanyāti tāni pātayituṃ nṛpa |
gaṃgāṃbhasi mahābhāga pāpināmapi kāmade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽप्यागतस्तत्र वने यत्रास्ति स भुजंगमः ।
विविक्ते क्षिप्य मंजूषां शलाकालोहनिर्मिताम्
so'pyāgatastatra vane yatrāsti sa bhujaṃgamaḥ |
vivikte kṣipya maṃjūṣāṃ śalākālohanirmitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथागत्य भुजंगोऽसौ शलाकां फणयाघटत् ।
किंचिदुद्धाटितायां स मंजूषायां समाविशत्
athāgatya bhujaṃgo'sau śalākāṃ phaṇayāghaṭat |
kiṃciduddhāṭitāyāṃ sa maṃjūṣāyāṃ samāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनः शलाका स्वंस्थानमागताथ स कुंडली ।
तत्रैव तस्थौ निश्चेष्टो मंजूषायां विषोल्बणः
punaḥ śalākā svaṃsthānamāgatātha sa kuṃḍalī |
tatraiva tasthau niśceṣṭo maṃjūṣāyāṃ viṣolbaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ प्रभाते सर्वे ते चेलुः स्थानात्ततो नृप ।
ब्राह्मणः सोऽपि मंजूषां कंबलेन समावृताम्
atha prabhāte sarve te celuḥ sthānāttato nṛpa |
brāhmaṇaḥ so'pi maṃjūṣāṃ kaṃbalena samāvṛtām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा शिरसि राजेंद्र चचाल प्रति जाह्नवीम् ।
कतिभिर्वासरैः सार्थः संप्राप्तस्तीर्थगामिनाम्
kṛtvā śirasi rājeṃdra cacāla prati jāhnavīm |
katibhirvāsaraiḥ sārthaḥ saṃprāptastīrthagāminām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहैव कोशलायां वै पुनीतायां महीपते ।
अथ शीतातुरो विप्रः कंबलं चोदघाटयत्
ihaiva kośalāyāṃ vai punītāyāṃ mahīpate |
atha śītāturo vipraḥ kaṃbalaṃ codaghāṭayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मंजूषावरणं राजन्तत्रायोध्यातटे शुभे ।
सोऽपि सर्पो निराहारो लब्ध्वा मारुतभोजनम्
maṃjūṣāvaraṇaṃ rājantatrāyodhyātaṭe śubhe |
so'pi sarpo nirāhāro labdhvā mārutabhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निश्चक्राम बहिस्तस्मादुत्क्षेप्य सुशलाकिकाम् ।
तं निःसृतं समालोक्य सर्प्प सर्प इति क्रुधा३८।
व्याहरंतो जनाः सर्वे लोष्टहस्ताः समभ्ययुः ।
यावत्पलायते सर्पस्तावदेकेन घातितः
niścakrāma bahistasmādutkṣepya suśalākikām |
taṃ niḥsṛtaṃ samālokya sarppa sarpa iti krudhā38|
vyāharaṃto janāḥ sarve loṣṭahastāḥ samabhyayuḥ |
yāvatpalāyate sarpastāvadekena ghātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्याज स तदा प्राणान्पश्यतां तीर्थगामिनाम् ।
त्यक्त्वा भुजंगदेहं स देवत्वं प्राप दुर्लभम्
tatyāja sa tadā prāṇānpaśyatāṃ tīrthagāminām |
tyaktvā bhujaṃgadehaṃ sa devatvaṃ prāpa durlabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यं विमानमारुह्य प्रोवाचेदं जनानि ह ।
सर्प उवाच-
भो दाक्षिणात्याः शृणुत ब्राह्मणा वचनं मम
divyaṃ vimānamāruhya provācedaṃ janāni ha |
sarpa uvāca-
bho dākṣiṇātyāḥ śṛṇuta brāhmaṇā vacanaṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरा चंडकनामाहं नापितो ब्रह्महाधमः ।
ब्रह्महत्याप्रदोषेण सर्पआसं मरुस्थले
purā caṃḍakanāmāhaṃ nāpito brahmahādhamaḥ |
brahmahatyāpradoṣeṇa sarpaāsaṃ marusthale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुक्त्वा नरकदुःखानि वर्षाणां लक्षपंचकम् ।
अतीतं सर्पयोनौ मे वर्षाणामयुतद्वयम्
bhuktvā narakaduḥkhāni varṣāṇāṃ lakṣapaṃcakam |
atītaṃ sarpayonau me varṣāṇāmayutadvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थस्यास्य प्रसादेन प्राप्तं देवत्वमुत्तमम् ।
तस्मादिदं न वै त्याज्यं तीर्थं वै कोशलाभिधम् ।
सर्वार्थदं यतो नाकः प्राप्तः पापीयसा मया
tīrthasyāsya prasādena prāptaṃ devatvamuttamam |
tasmādidaṃ na vai tyājyaṃ tīrthaṃ vai kośalābhidham |
sarvārthadaṃ yato nākaḥ prāptaḥ pāpīyasā mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवं स नापितः पापो योनिं प्राप्य विनिंदिताम् ।
जगाम द्यां विमानस्थस्तीर्थस्यास्य प्रसादतः
nārada uvāca-
evaṃ sa nāpitaḥ pāpo yoniṃ prāpya viniṃditām |
jagāma dyāṃ vimānasthastīrthasyāsya prasādataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते दाक्षिणात्या यतयो भूत्वा तत्रैव तीर्थके ।
ऊषुर्गोविंदपादाब्ज मानसा दृष्टवैभवे
te dākṣiṇātyā yatayo bhūtvā tatraiva tīrthake |
ūṣurgoviṃdapādābja mānasā dṛṣṭavaibhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माहात्म्यमस्य तीर्थस्य दृष्ट्वा स ब्राह्मणोत्तमः ।
तीर्थेऽत्रजातविश्रद्धः पित्रोरस्थीनि सोऽक्षिपत्
māhātmyamasya tīrthasya dṛṣṭvā sa brāhmaṇottamaḥ |
tīrthe'trajātaviśraddhaḥ pitrorasthīni so'kṣipat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितेष्वस्थिखंडेषु पितरौ तस्य तत्क्षणात् ।
विमानवरमारूढौ दिव्यौ तत्र समागतौ
patiteṣvasthikhaṃḍeṣu pitarau tasya tatkṣaṇāt |
vimānavaramārūḍhau divyau tatra samāgatau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊचतुश्च स्वतनयं शृण्वानेषु जनेषु वै ।
वत्स जीव चिरं लोके धनधान्यसुखी भव
ūcatuśca svatanayaṃ śṛṇvāneṣu janeṣu vai |
vatsa jīva ciraṃ loke dhanadhānyasukhī bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवयोर्मुक्तिदानाच्च मुक्तिं यास्यसि नो मृषा ।
गंगायां पिंडदानेन यत्फलं स्यात्सुतस्य वै ।
पितॄणां या गतिश्चात्र द्वयं स्यादस्थिपाततः
āvayormuktidānācca muktiṃ yāsyasi no mṛṣā |
gaṃgāyāṃ piṃḍadānena yatphalaṃ syātsutasya vai |
pitṝṇāṃ yā gatiścātra dvayaṃ syādasthipātataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.