नारद उवाच-
इत्युक्त्वा तस्य विप्रस्य पितरौ दिव्यरूपिणौ ।
विमानवरमारुह्य गतौ हरिपुरं प्रति
nārada uvāca-
ityuktvā tasya viprasya pitarau divyarūpiṇau |
vimānavaramāruhya gatau haripuraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोः पुत्रस्तु तत्रैव कोशलायां दिनत्रयम् ।
उषित्वा स्वगृहं प्रायात्चिंतयंस्तीर्थवैभवम्
tayoḥ putrastu tatraiva kośalāyāṃ dinatrayam |
uṣitvā svagṛhaṃ prāyātciṃtayaṃstīrthavaibhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयमेव तु कथ्यंते विबुधैः कोशला नृप ।
कथयिष्यामि तत्तेऽहं श्रवणोत्सुकचेतसे
iyameva tu kathyaṃte vibudhaiḥ kośalā nṛpa |
kathayiṣyāmi tatte'haṃ śravaṇotsukacetase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते दाक्षिणात्या बटवस्तस्यामूषु मुमूर्षवः ।
समर्थार्थप्रदायिन्यां कोशलायां विपद्यताम्
te dākṣiṇātyā baṭavastasyāmūṣu mumūrṣavaḥ |
samarthārthapradāyinyāṃ kośalāyāṃ vipadyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कश्चिदेकस्तदा तेषु तामनादृत्य कोशलाम् ।
गच्छन्नारायणस्थानं विष्णुना वारितः पथि
kaścidekastadā teṣu tāmanādṛtya kośalām |
gacchannārāyaṇasthānaṃ viṣṇunā vāritaḥ pathi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृद्धब्राह्मणरूपेण प्रोक्तं चेति द्विजं प्रति ।
वृद्धब्राह्मण उवाच-
क्व यासि ब्राह्मणश्रेष्ठ त्यक्त्वेमां कोशलां शुभाम्
vṛddhabrāhmaṇarūpeṇa proktaṃ ceti dvijaṃ prati |
vṛddhabrāhmaṇa uvāca-
kva yāsi brāhmaṇaśreṣṭha tyaktvemāṃ kośalāṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रप्रस्थमिदं तीर्थं सर्वतीर्थोत्तमं द्विज ।
कोशला ह्यत्र पुत्रेयं मुक्तिदा विष्णुवल्लभा
iṃdraprasthamidaṃ tīrthaṃ sarvatīrthottamaṃ dvija |
kośalā hyatra putreyaṃ muktidā viṣṇuvallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र यासि विहायैनां निष्कामपददायिनीम् ।
न सिद्धिर्भविता तत्र विष्णुस्ते च पराङ्मुखः
yatra yāsi vihāyaināṃ niṣkāmapadadāyinīm |
na siddhirbhavitā tatra viṣṇuste ca parāṅmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्तिं चेदिच्छसे विप्र तीर्थेन्या संप्रगृह्य च ।
यस्य यस्येच्छया स्नासि तं तं वर्गं प्रदास्यति
muktiṃ cedicchase vipra tīrthenyā saṃpragṛhya ca |
yasya yasyecchayā snāsi taṃ taṃ vargaṃ pradāsyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव दृष्टिपथे विप्र सर्पोऽपि सुरतामियात् ।
अस्याः प्रसादतो मुक्तौ स्वर्गस्थौ विप्रदंपती
tava dṛṣṭipathe vipra sarpo'pi suratāmiyāt |
asyāḥ prasādato muktau svargasthau vipradaṃpatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजातप्रत्ययोऽपि त्वमेतन्माहात्म्यदर्शनात् ।
लब्ध्वा भाग्योदयेनापि कथमेनां विमुंचसि
saṃjātapratyayo'pi tvametanmāhātmyadarśanāt |
labdhvā bhāgyodayenāpi kathamenāṃ vimuṃcasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा कश्चित्तृषार्तोऽपि लब्ध्वाप्यमृतवारिधिम् ।
तं त्यक्त्वा याति पंकांभस्तद्वत्त्वं मूढ दृश्यसे
yathā kaścittṛṣārto'pi labdhvāpyamṛtavāridhim |
taṃ tyaktvā yāti paṃkāṃbhastadvattvaṃ mūḍha dṛśyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा चिंतामणिं कश्चित्कूपे क्षिपति मोहितः ।
हस्तस्थं या गतिस्तस्य दृश्यते सा गतिस्तव
yathā ciṃtāmaṇiṃ kaścitkūpe kṣipati mohitaḥ |
hastasthaṃ yā gatistasya dṛśyate sā gatistava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आराध्य विष्णुं विश्वेशं यथा कश्चित्पुमान्कुधीः ।
सुखमैंद्रियकं तुच्छं याचते सा गतिस्तव
ārādhya viṣṇuṃ viśveśaṃ yathā kaścitpumānkudhīḥ |
sukhamaiṃdriyakaṃ tucchaṃ yācate sā gatistava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न याति कोशलामेनां त्यक्त्वा सर्वार्थदायिनीम् ।
स्नातस्यात्र दिव प्राप्तिर्मृतस्यामृतसंस्थितिः
na yāti kośalāmenāṃ tyaktvā sarvārthadāyinīm |
snātasyātra diva prāptirmṛtasyāmṛtasaṃsthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
राजन्नाकर्ण्य विप्रोऽसौ द्विजश्रेयभृतो हरेः ।
वाक्यं प्रोवाच विप्राय श्रेष्ठं बदरिकाश्रमम्
nārada uvāca-
rājannākarṇya vipro'sau dvijaśreyabhṛto hareḥ |
vākyaṃ provāca viprāya śreṣṭhaṃ badarikāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्र उवाच-
भो भो विप्रवर श्रद्धा तव वाक्येन जायते ।
मम श्रुतवतः पूर्वमल्पग्रामस्य वैभवम्
vipra uvāca-
bho bho vipravara śraddhā tava vākyena jāyate |
mama śrutavataḥ pūrvamalpagrāmasya vaibhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रप्रस्थमिदं तीर्थं न कदाचिन्मया श्रुतम् ।
कुतस्तु कोशलावृद्ध एतदंतरवर्तिनी
iṃdraprasthamidaṃ tīrthaṃ na kadācinmayā śrutam |
kutastu kośalāvṛddha etadaṃtaravartinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र नारायणः साक्षान्मुक्ता यत्र च योगिनः ।
मुक्त्वा तमाश्रमं पुण्यं तिष्ठाम्यत्र कथं द्विज
yatra nārāyaṇaḥ sākṣānmuktā yatra ca yoginaḥ |
muktvā tamāśramaṃ puṇyaṃ tiṣṭhāmyatra kathaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथागत्य स्वयं विष्णुरित्युक्त्वा मां निवारयेत् ।
बदर्याश्चाधिकं क्षेत्रमिंद्रप्रस्थमिदं द्विज
yathāgatya svayaṃ viṣṇurityuktvā māṃ nivārayet |
badaryāścādhikaṃ kṣetramiṃdraprasthamidaṃ dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदाहं न प्रतिष्ठामि चालितोऽपि तमाश्रमम् ।
मुक्तिकामः स्वसदनान्नान्यथा स्थितिरत्र मे
tadāhaṃ na pratiṣṭhāmi cālito'pi tamāśramam |
muktikāmaḥ svasadanānnānyathā sthitiratra me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्युक्ते तेन विप्रेण प्रादुरासीच्चतुर्भुजः ।
विहाय प्राकृतं रूपं दिव्यरूपधरो हरिः
nārada uvāca-
ityukte tena vipreṇa prādurāsīccaturbhujaḥ |
vihāya prākṛtaṃ rūpaṃ divyarūpadharo hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच च महाभागं तं द्विजं मोक्षकामुकम् ।
विष्णुरुवाच-
इंद्रप्रस्थमिदं विप्र सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् ।
ब्रह्मज्ञेष्विव सर्वेषु शंभुर्गंगानदीष्विव
uvāca ca mahābhāgaṃ taṃ dvijaṃ mokṣakāmukam |
viṣṇuruvāca-
iṃdraprasthamidaṃ vipra sarvatīrthottamottamam |
brahmajñeṣviva sarveṣu śaṃbhurgaṃgānadīṣviva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमवानिव शैलेषु पक्षिराडिव पक्षिषु ।
त्रिदशेषु यथा शक्रो वैष्णवेष्विव नारदः
himavāniva śaileṣu pakṣirāḍiva pakṣiṣu |
tridaśeṣu yathā śakro vaiṣṇaveṣviva nāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजस्विषु यथा सूर्यः क्षीराब्धिरिव चाब्धिषु ।
यथा वर्णेषु भूदेवः सृष्टिष्विव पितामहः
tejasviṣu yathā sūryaḥ kṣīrābdhiriva cābdhiṣu |
yathā varṇeṣu bhūdevaḥ sṛṣṭiṣviva pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्यथावतारेषु कौशल्या जनितो वरः ।
तथा समस्ततीर्थेषु शक्रप्रस्थमिदं वरम्
viṣṇoryathāvatāreṣu kauśalyā janito varaḥ |
tathā samastatīrtheṣu śakraprasthamidaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कामो वा सकामो वा याति तीर्थे क्वचिन्नरः ।
तत्र तत्र समस्तात्मा फलदाताहमेव वै
niṣkāmo vā sakāmo vā yāti tīrthe kvacinnaraḥ |
tatra tatra samastātmā phaladātāhameva vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रप्रस्थांतरगतां त्यक्त्वा यो याति कोशलाम् ।
स नो फलमवाप्नोति भक्तो वरदवृंदपात्
iṃdraprasthāṃtaragatāṃ tyaktvā yo yāti kośalām |
sa no phalamavāpnoti bhakto varadavṛṃdapāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवं निशम्य तद्वाक्यं दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् ।
प्रणिपत्य रमाकांतं तस्यामेवागमद्द्विजः
nārada uvāca-
evaṃ niśamya tadvākyaṃ dṛṣṭvā tadrūpamuttamam |
praṇipatya ramākāṃtaṃ tasyāmevāgamaddvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानपि विश्वात्मा सपद्यंतर्दधे विभुः ।
तत्त्वमुद्दिश्य तं विप्रं तेन भावेन पूजितः
bhagavānapi viśvātmā sapadyaṃtardadhe vibhuḥ |
tattvamuddiśya taṃ vipraṃ tena bhāvena pūjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रागत्य स विप्रोऽसौ कोशलायां नराधिप ।
कथयामास तद्वृत्तं सर्वं सर्वान्स्वसंगिनः
tatrāgatya sa vipro'sau kośalāyāṃ narādhipa |
kathayāmāsa tadvṛttaṃ sarvaṃ sarvānsvasaṃginaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेपि श्रुत्वा महाभागा दाक्षिणात्या द्विजातयः ।
तस्यामनशनं कृत्वा तत्यजुः प्राकृतं वपुः
tepi śrutvā mahābhāgā dākṣiṇātyā dvijātayaḥ |
tasyāmanaśanaṃ kṛtvā tatyajuḥ prākṛtaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेव गरुडारूढः श्रीविष्णुं समुपागतः ।
विमानैः स्वगणैः सार्द्धं तावद्भिर्दीप्तिभास्वरैः
tadeva garuḍārūḍhaḥ śrīviṣṇuṃ samupāgataḥ |
vimānaiḥ svagaṇaiḥ sārddhaṃ tāvadbhirdīptibhāsvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते तं दृष्ट्वा समायांतं विमानं गणसंयुतम् ।
वपुषा दिव्यरूपेण दंडवत्पतिता भुवि
te taṃ dṛṣṭvā samāyāṃtaṃ vimānaṃ gaṇasaṃyutam |
vapuṣā divyarūpeṇa daṃḍavatpatitā bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टवुश्च द्विजाः सर्वे दिव्यज्ञानवपुर्द्धराः ।
तं दिव्यरूपिणं देवदेववंद्यपदांबुजम्
tuṣṭavuśca dvijāḥ sarve divyajñānavapurddharāḥ |
taṃ divyarūpiṇaṃ devadevavaṃdyapadāṃbujam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणा ऊचुः -
नमस्तेऽतसीपुष्पसंकाशभासं तनुं बिभ्रते पीतवासो वृताय ।
लसत्कुंडलप्रोतनानोपलाय श्रुतौ चंचला व्यापिनीलांबुदाय
brāhmaṇā ūcuḥ -
namaste'tasīpuṣpasaṃkāśabhāsaṃ tanuṃ bibhrate pītavāso vṛtāya |
lasatkuṃḍalaprotanānopalāya śrutau caṃcalā vyāpinīlāṃbudāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तिस्त्वदीया किल कल्पवल्ली समाश्रिता यच्छति चित्तवांच्छितम् ।
यथा तथैषा तव कोशला विभो जनैरुभे ते कृपया तवाप्यते
bhaktistvadīyā kila kalpavallī samāśritā yacchati cittavāṃcchitam |
yathā tathaiṣā tava kośalā vibho janairubhe te kṛpayā tavāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंदामहे ते चरणारविंदं वृदांरकैर्वृंदितमीश्वराद्यैः ।
विचिंत्यमानं हृदि योगिवृंदैः कंदं परानंदभुवो विमुक्तेः
vaṃdāmahe te caraṇāraviṃdaṃ vṛdāṃrakairvṛṃditamīśvarādyaiḥ |
viciṃtyamānaṃ hṛdi yogivṛṃdaiḥ kaṃdaṃ parānaṃdabhuvo vimukteḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्ताः कामं श्रीपतेत्वत्स्वरूपं श्रीवत्साद्यैर्लक्षितं चारुचिह्नैः ।
वांच्छामस्ते दासभावं तथापि प्राप्तं सर्वैरादृतं नारदाद्यैः
prāptāḥ kāmaṃ śrīpatetvatsvarūpaṃ śrīvatsādyairlakṣitaṃ cārucihnaiḥ |
vāṃcchāmaste dāsabhāvaṃ tathāpi prāptaṃ sarvairādṛtaṃ nāradādyaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्सौख्यं ते दासभावं गतानां तन्नो लक्ष्म्या वक्षसोंतर्वसंत्याः ।
तज्जानाति श्रीपते श्रीमहेशो नान्यो लोके येन तच्चानुभूतम्
yatsaukhyaṃ te dāsabhāvaṃ gatānāṃ tanno lakṣmyā vakṣasoṃtarvasaṃtyāḥ |
tajjānāti śrīpate śrīmaheśo nānyo loke yena taccānubhūtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्येऽस्माकं श्रीपते सेवकानां नीरागाणामप्यसौ माननीयः ।
अस्मात्तं ते नारदाद्या मुनीशास्त्वद्भक्ताप्तैर्लोकनाथं भजंते
madhye'smākaṃ śrīpate sevakānāṃ nīrāgāṇāmapyasau mānanīyaḥ |
asmāttaṃ te nāradādyā munīśāstvadbhaktāptairlokanāthaṃ bhajaṃte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामं ब्रह्मानंदमासोंतरात्मा त्वद्दास्ये नो तृप्तिमायाति शंभुः ।
वारंवारं त्वद्गुणानाग्रहीतुं नृत्यत्युच्चैस्त्वत्परो भावयुक्तः
kāmaṃ brahmānaṃdamāsoṃtarātmā tvaddāsye no tṛptimāyāti śaṃbhuḥ |
vāraṃvāraṃ tvadguṇānāgrahītuṃ nṛtyatyuccaistvatparo bhāvayuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेतोरस्माद्देहिनः स्वस्य दास्यं यत्प्राप्तानां नोर्मयः संभवंति ।
त्वच्चिह्नांगौ द्वारपालौ तदीयौ मोहाद्धामप्राप्य तौ तत्स्वकीयम्
hetorasmāddehinaḥ svasya dāsyaṃ yatprāptānāṃ normayaḥ saṃbhavaṃti |
tvaccihnāṃgau dvārapālau tadīyau mohāddhāmaprāpya tau tatsvakīyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोकादस्मादंतरेण त्वदिच्छा त्वल्लोकानां नोद्यते चाशुपातः ।
को जानीयात्तावकीमत्र मायां दुर्विज्ञेयां ब्रह्म शर्वादिदेवैः
lokādasmādaṃtareṇa tvadicchā tvallokānāṃ nodyate cāśupātaḥ |
ko jānīyāttāvakīmatra māyāṃ durvijñeyāṃ brahma śarvādidevaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवं तैः स्तूयमानः स प्रभुर्निजपदोन्मुखः ।
उवाच तान्दाक्षिणात्यान्मेघगंभीरया गिरा
nārada uvāca-
evaṃ taiḥ stūyamānaḥ sa prabhurnijapadonmukhaḥ |
uvāca tāndākṣiṇātyānmeghagaṃbhīrayā girā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
भोभो द्विजा भवंतोऽस्या कोशलायाः प्रसादतः ।
सारूप्यमपि मे प्राप्ता दासभावं च यास्यथ
śrībhagavānuvāca-
bhobho dvijā bhavaṃto'syā kośalāyāḥ prasādataḥ |
sārūpyamapi me prāptā dāsabhāvaṃ ca yāsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्यप्रभृति मे विप्रास्तीर्थमेतदनुत्तमम् ।
दक्षिणकोशलेत्युच्चैर्नाम्ना ख्यातं भविष्यति
adyaprabhṛti me viprāstīrthametadanuttamam |
dakṣiṇakośaletyuccairnāmnā khyātaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र दाशरथी भूत्वा निहनिष्यद्दशाननम् ।
सा कथ्यते मुनिवरैः सर्वैरुत्तरकोशला
yatra dāśarathī bhūtvā nihaniṣyaddaśānanam |
sā kathyate munivaraiḥ sarvairuttarakośalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विपन्नो ज्ञानवान्यस्या वैकुंठमधिरोहति ।
विनापि तद्वसेद्योऽस्यां सोऽपि स्वर्गं च गच्छति
vipanno jñānavānyasyā vaikuṃṭhamadhirohati |
vināpi tadvasedyo'syāṃ so'pi svargaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां ततो दशगुणामाहुर्दक्षिणकोशलाम् ।
एकादशगुणामेके सम्यगाहुर्मुनीश्वराः
imāṃ tato daśaguṇāmāhurdakṣiṇakośalām |
ekādaśaguṇāmeke samyagāhurmunīśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयानेव विशेषोऽस्ति तस्या अस्या मतिर्मम ।
तस्यां मृतं नयंत्येते वैकुंठं मामका गणाः
iyāneva viśeṣo'sti tasyā asyā matirmama |
tasyāṃ mṛtaṃ nayaṃtyete vaikuṃṭhaṃ māmakā gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्यां मृतं स्वयमहमनन्यवदमानसम् ।
आरोप्य गरुडं दत्त्वा सारूप्यं प्रापयामि तत्
asyāṃ mṛtaṃ svayamahamananyavadamānasam |
āropya garuḍaṃ dattvā sārūpyaṃ prāpayāmi tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्युक्त्वा तान्द्विजान्विष्णुर्नीत्वा वैकुंठमभ्यगात् ।
महिमानं स्तुवन्नस्य स्वयं तीर्थस्य भूपते
nārada uvāca-
ityuktvā tāndvijānviṣṇurnītvā vaikuṃṭhamabhyagāt |
mahimānaṃ stuvannasya svayaṃ tīrthasya bhūpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते सर्वमाख्यातं कारणं जगतीपते ।
येनेयं कथ्यते विज्ञैरिह दक्षिणकोशला
etatte sarvamākhyātaṃ kāraṇaṃ jagatīpate |
yeneyaṃ kathyate vijñairiha dakṣiṇakośalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिमलकुलहंता शृण्वतां मानवानां कमलनयनपादप्राप्तये वांच्छितश्च ।
नृपवर महिमा ते वर्णितः कोशलाया मधुवनभववृत्तं शृण्वतस्ते वदामि
kalimalakulahaṃtā śṛṇvatāṃ mānavānāṃ kamalanayanapādaprāptaye vāṃcchitaśca |
nṛpavara mahimā te varṇitaḥ kośalāyā madhuvanabhavavṛttaṃ śṛṇvataste vadāmi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.