Padma Purāṇa 6.215

सौभरिरुवाच- युधिष्ठिरेदमाकर्ण्य नारदस्य वचः शुभम् । शिबिरौशीनरो राजा विनीतस्तमुवाच ह

saubhariruvāca- yudhiṣṭhiredamākarṇya nāradasya vacaḥ śubham | śibirauśīnaro rājā vinītastamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिबिरुवाच- मुने मया तु माहात्म्यं श्रुतं मधुवनस्य वै । त्वन्मुखात्किंतु संदेहो ह्येकोस्ति मम मानसे

śibiruvāca- mune mayā tu māhātmyaṃ śrutaṃ madhuvanasya vai | tvanmukhātkiṃtu saṃdeho hyekosti mama mānase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन धर्मात्मना सर्वे तारिता निजबांधवाः । जन्मद्वयकृता ह्यासीत्स कथं स्वैरिणीसुतः

yena dharmātmanā sarve tāritā nijabāṃdhavāḥ | janmadvayakṛtā hyāsītsa kathaṃ svairiṇīsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदाचक्ष्व भगवन्सर्वस्वं वेत्सि तत्त्वतः । अतीतं वर्त्तमानं च भविष्यमपि नारद

etadācakṣva bhagavansarvasvaṃ vetsi tattvataḥ | atītaṃ varttamānaṃ ca bhaviṣyamapi nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- एकदा मुनयः सर्वे हरिद्वारे समागताः । दशम्यां ज्येष्ठशुक्लस्य युक्तायां सर्वपर्वभिः

nārada uvāca- ekadā munayaḥ sarve haridvāre samāgatāḥ | daśamyāṃ jyeṣṭhaśuklasya yuktāyāṃ sarvaparvabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ते विधिवत्स्नात्वा कृत्वा च स्वक्रियां शुभाम् । हिमाचलस्य पृष्ठे तु स्वस्थचित्ता उपाविशन्

tatra te vidhivatsnātvā kṛtvā ca svakriyāṃ śubhām | himācalasya pṛṣṭhe tu svasthacittā upāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारात्मजो बुधस्तत्र मुनिसंगे समागतः । र्सौदर्यभरसंयुक्तः स्मरो मूर्त्त इवापरः

tārātmajo budhastatra munisaṃge samāgataḥ | rsaudaryabharasaṃyuktaḥ smaro mūrtta ivāparaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं समागतमालोक्य समुत्तस्थुर्मुनीश्वराः । तेनाभिवंदिता मूर्ध्ना पुनस्ते समुपाविशन्

taṃ samāgatamālokya samuttasthurmunīśvarāḥ | tenābhivaṃditā mūrdhnā punaste samupāviśan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुधस्यादरमालोक्य विहितं मुनिपुंगवैः । मुनिपुत्रः स पप्रच्छ पितरं स्वमिति प्रभो

budhasyādaramālokya vihitaṃ munipuṃgavaiḥ | muniputraḥ sa papraccha pitaraṃ svamiti prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनिपुत्र उवाच- कोऽयं तात समायातः सौंदर्येणापरः स्मरः । व्यासादिभिर्मुनिवरैर्भृशं तस्यादरः कृतः

muniputra uvāca- ko'yaṃ tāta samāyātaḥ sauṃdaryeṇāparaḥ smaraḥ | vyāsādibhirmunivarairbhṛśaṃ tasyādaraḥ kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- इत्याकर्ण्य स धर्मात्मा स्वस्य पुत्रस्य भाषितम् । बभाषे मुनिशार्दूलः पुत्रं निर्बंधसंयुतम्

nārada uvāca- ityākarṇya sa dharmātmā svasya putrasya bhāṣitam | babhāṣe muniśārdūlaḥ putraṃ nirbaṃdhasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितोवाच- बृहस्पतेः सुरगुरोः सुतस्तारोदरोदोद्भवः । बुद्धिमान्बुधनामायं शशिवंशकरः परः

pitovāca- bṛhaspateḥ suraguroḥ sutastārodarododbhavaḥ | buddhimānbudhanāmāyaṃ śaśivaṃśakaraḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्र उवाच- किं त्वया कथितं तात निःसंबंधपरं वचः । बृहस्पतेः सुतो यस्तु स कथं शशिवंशकृत्

putra uvāca- kiṃ tvayā kathitaṃ tāta niḥsaṃbaṃdhaparaṃ vacaḥ | bṛhaspateḥ suto yastu sa kathaṃ śaśivaṃśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जज्ञे न सूयया तात विधुरत्रेर्मुनीश्वरात् । तस्यवंशस्य कर्त्तायं कथं सुरगुरोः सुतः

jajñe na sūyayā tāta vidhuratrermunīśvarāt | tasyavaṃśasya karttāyaṃ kathaṃ suraguroḥ sutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष मे मानसे तात संशयो वर्तते महान् । तमपाकुरु विप्रेंद्र संदिहानस्य मे शिशोः

eṣa me mānase tāta saṃśayo vartate mahān | tamapākuru vipreṃdra saṃdihānasya me śiśoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितोवाच- पुरा बृहस्पतेर्भार्या तारानाम यशस्विनी । चंद्रेणापहृता तात बलाद्बलवता तदा

pitovāca- purā bṛhaspaterbhāryā tārānāma yaśasvinī | caṃdreṇāpahṛtā tāta balādbalavatā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपहृत्य तदा नीता स्वगृहं विधिना गुरोः । भार्या सा तु तया सार्द्धं रमितं तेन वै चिरम्

apahṛtya tadā nītā svagṛhaṃ vidhinā guroḥ | bhāryā sā tu tayā sārddhaṃ ramitaṃ tena vai ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मागर्भोऽभवत्तात कालेन कियता तदा । ततो बृहस्पतिर्भार्या निजां तां समयाचत

tasmāgarbho'bhavattāta kālena kiyatā tadā | tato bṛhaspatirbhāryā nijāṃ tāṃ samayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चंद्रमापि मदाविष्टो न ददौ बलदर्पितः । ततो बृहस्पतिस्तात देवैः शक्रादिभिः सह

caṃdramāpi madāviṣṭo na dadau baladarpitaḥ | tato bṛhaspatistāta devaiḥ śakrādibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्नद्धो योद्धुमारेभे समं बलवदिंदुना । सहायार्थं विधोः शुक्रः समं दितिजदानवैः

sannaddho yoddhumārebhe samaṃ balavadiṃdunā | sahāyārthaṃ vidhoḥ śukraḥ samaṃ ditijadānavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागतस्तदा तात तस्मिन्रणसमुद्यमे । ततस्तारानिमित्तं वै युद्धं प्रावर्त्ततोल्बणम्

samāgatastadā tāta tasminraṇasamudyame | tatastārānimittaṃ vai yuddhaṃ prāvarttatolbaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्यते सर्वजनैः प्रधानं तारकामयम् । तस्मिन्युद्धे महाभीमे हता देवाश्च दानवाः

kariṣyate sarvajanaiḥ pradhānaṃ tārakāmayam | tasminyuddhe mahābhīme hatā devāśca dānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न कस्यचिज्जयस्तात बभूव न पराजयः । ततः समागतो ब्रह्मा संनिवार्योल्बणं रणम्

na kasyacijjayastāta babhūva na parājayaḥ | tataḥ samāgato brahmā saṃnivāryolbaṇaṃ raṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ बृहस्पतेस्तारां बोधयित्वा निशापतिम् । बृहस्पतिस्तु तां वीक्ष्य तारां गर्भवतीं तदा । क्रुद्धो विरिंचेः प्रत्यक्षं समाजे देवदैत्ययोः

dadau bṛhaspatestārāṃ bodhayitvā niśāpatim | bṛhaspatistu tāṃ vīkṣya tārāṃ garbhavatīṃ tadā | kruddho viriṃceḥ pratyakṣaṃ samāje devadaityayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पतिरुवाच- शृणुष्व मामकं वाक्यं तारे तरललोचने । कस्यायं ध्रियते गर्भो भवतेंदोर्ममाथवा

bṛhaspatiruvāca- śṛṇuṣva māmakaṃ vākyaṃ tāre taralalocane | kasyāyaṃ dhriyate garbho bhavateṃdormamāthavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितोवाच- एवं मुहुर्मुहुः पृष्टा सा च लज्जावती शुभा । यदा न कथयामास किंचित्तात तदग्रतः

pitovāca- evaṃ muhurmuhuḥ pṛṣṭā sā ca lajjāvatī śubhā | yadā na kathayāmāsa kiṃcittāta tadagrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदायं पश्यतां तेषां देवानां च सुरद्विषाम् । उत्पन्नस्तामुवाचेदं जननीं च रुषान्वितः

tadāyaṃ paśyatāṃ teṣāṃ devānāṃ ca suradviṣām | utpannastāmuvācedaṃ jananīṃ ca ruṣānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुध उवाच- कस्मान्न कथ्यते दुष्टे मदीयो जनकस्त्वया । लज्जां विहाय संपश्य शापस्य मम वैभवम्

budha uvāca- kasmānna kathyate duṣṭe madīyo janakastvayā | lajjāṃ vihāya saṃpaśya śāpasya mama vaibhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितोवाच-। इत्युक्त्वा जलमादाय यदा शप्तुं समुद्यतः । तदा सा मंदमाहेदं पिता तव सुधाकरः

pitovāca-| ityuktvā jalamādāya yadā śaptuṃ samudyataḥ | tadā sā maṃdamāhedaṃ pitā tava sudhākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ते च तया साध्व्या चंद्र स्वःतनयं बुधम् । अमुं गृहीत्वा सानंदं जगाम निजमंदिरम्

ityukte ca tayā sādhvyā caṃdra svaḥtanayaṃ budham | amuṃ gṛhītvā sānaṃdaṃ jagāma nijamaṃdiram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहस्पतिस्तु तां तारां गृहीत्वा स्वगृहं ययौ । ब्रह्मा देवाश्च दैत्याश्च तेपि स्वं स्वं गृहं ययुः

bṛhaspatistu tāṃ tārāṃ gṛhītvā svagṛhaṃ yayau | brahmā devāśca daityāśca tepi svaṃ svaṃ gṛhaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते सर्वमाख्यातं यस्त्वं मां परिपृष्टवान् । बृहस्पतिस्त्रियां जातो यथायं चंद्रवंशकृत्

etatte sarvamākhyātaṃ yastvaṃ māṃ paripṛṣṭavān | bṛhaspatistriyāṃ jāto yathāyaṃ caṃdravaṃśakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- इत्याकर्ण्य पितुर्वाक्यं जहासोच्चैर्मुनेः सुतः । उवाच च स्वपितरं कुंडोऽयं स्वैरिणीसुतः

nārada uvāca- ityākarṇya piturvākyaṃ jahāsoccairmuneḥ sutaḥ | uvāca ca svapitaraṃ kuṃḍo'yaṃ svairiṇīsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच च पिता पुत्रं हा पुत्रेदं न भण्यताम् । सर्वसत्वांतरज्ञोऽयं शप्स्यते त्वां त्वदुक्तवित्

uvāca ca pitā putraṃ hā putredaṃ na bhaṇyatām | sarvasatvāṃtarajño'yaṃ śapsyate tvāṃ tvaduktavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- इत्युक्ते तेन मुनिना चांद्रिर्ज्ञात्वा तदीरितम् । सर्वेषां शृण्वतां प्राह मुनीनामिति भूपते

nārada uvāca- ityukte tena muninā cāṃdrirjñātvā tadīritam | sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ prāha munīnāmiti bhūpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुध उवाच- शृण्वंतु मुनिशार्दूला भवंतो मम भाषितम् । यदि साध्वथवा साधु विचारयत मा चिरम्

budha uvāca- śṛṇvaṃtu muniśārdūlā bhavaṃto mama bhāṣitam | yadi sādhvathavā sādhu vicārayata mā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवतां तत्वबुद्धीनां दर्शनार्थमिहागतः । कृतवान्कस्यचिन्नाहमपराधं मनागपि

bhavatāṃ tatvabuddhīnāṃ darśanārthamihāgataḥ | kṛtavānkasyacinnāhamaparādhaṃ manāgapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असूयया किमर्थं मामवजानंति दुर्मदाः । स्वजन्मसफलत्वाय भवद्दर्शनलालसः

asūyayā kimarthaṃ māmavajānaṃti durmadāḥ | svajanmasaphalatvāya bhavaddarśanalālasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभाव एव दुष्टानां साधूनपि निरेनसः । उद्वेजयंति यत्क्वापि मिष्टवाचः पिका इव

svabhāva eva duṣṭānāṃ sādhūnapi nirenasaḥ | udvejayaṃti yatkvāpi miṣṭavācaḥ pikā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःस्वभावं न मुंचंति दुष्टाः सत्संगमादपि । गंगाबुसंगमेनापि क्षारतामिव नीरधिः

duḥsvabhāvaṃ na muṃcaṃti duṣṭāḥ satsaṃgamādapi | gaṃgābusaṃgamenāpi kṣāratāmiva nīradhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो व्याधस्य दुष्टत्वं मुनिवृत्तीन्यतो मृगान् । वने मृगचरान्हंति निजगानविदोऽपि सः

aho vyādhasya duṣṭatvaṃ munivṛttīnyato mṛgān | vane mṛgacarānhaṃti nijagānavido'pi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यैः किमपराद्धं हि धीवराणां दुरात्मनाम् । यज्जले चरतस्तीर्थे घ्नंति तत्प्रकृतिर्हि सा

matsyaiḥ kimaparāddhaṃ hi dhīvarāṇāṃ durātmanām | yajjale caratastīrthe ghnaṃti tatprakṛtirhi sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधवोऽपि न मुंचंति स्वभावं दुष्टसंगताः । वृता विषाग्नियुक्सर्पैः श्रीखंडा इव शीतताम्

sādhavo'pi na muṃcaṃti svabhāvaṃ duṣṭasaṃgatāḥ | vṛtā viṣāgniyuksarpaiḥ śrīkhaṃḍā iva śītatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोदयेपि नृत्यंति किं स्वपक्षस्य साधवः । यथोन्मना मुनिवरा वारिवाहस्य बर्हिणः

parodayepi nṛtyaṃti kiṃ svapakṣasya sādhavaḥ | yathonmanā munivarā vārivāhasya barhiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारयंति परार्थे हि निजांगमपि साधवः । पितृदेवमनुष्याणामर्थे मत्पितृवत्कलाः

dhārayaṃti parārthe hi nijāṃgamapi sādhavaḥ | pitṛdevamanuṣyāṇāmarthe matpitṛvatkalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निजोदयस्तु साधूनां स्वच्छस्यानंदहेतवः । यथा कुमुदपुष्पाणां मत्पितुः शीतलत्विषः

nijodayastu sādhūnāṃ svacchasyānaṃdahetavaḥ | yathā kumudapuṣpāṇāṃ matpituḥ śītalatviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- इत्युदीर्य वचः क्रोधाद्बुधस्तं मुनिबालकम् । शशापेति त्वमप्याशु कुंडो भव महीतले

nārada uvāca- ityudīrya vacaḥ krodhādbudhastaṃ munibālakam | śaśāpeti tvamapyāśu kuṃḍo bhava mahītale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाकर्ण्य तं शापं पिता बुधविसर्जितम् । स्वपुत्रं पातयामास तदंघ्र्योः क्षम्यतामिति

evamākarṇya taṃ śāpaṃ pitā budhavisarjitam | svaputraṃ pātayāmāsa tadaṃghryoḥ kṣamyatāmiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच च न जानाति बालोऽयं तव वैभवम् । नोचितं क्रोधकरणमस्मिन्बाले भवादृशैः

uvāca ca na jānāti bālo'yaṃ tava vaibhavam | nocitaṃ krodhakaraṇamasminbāle bhavādṛśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुतश्चित्कारणात्साधोः क्रुद्धस्य प्रकृतिक्षमा । हुताशनप्रतप्तस्य शीतत्वमिव चांबुनः

kutaścitkāraṇātsādhoḥ kruddhasya prakṛtikṣamā | hutāśanaprataptasya śītatvamiva cāṃbunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतः क्षमां विधायाशु विधेह्यस्मिन्ननुग्रहम् । बाले विवेकरहिते क्षमासारा हि साधवः

ataḥ kṣamāṃ vidhāyāśu vidhehyasminnanugraham | bāle vivekarahite kṣamāsārā hi sādhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच- इत्युक्तस्तेन मुनिना शीतांशुतनयस्तदा । क्रोधं तत्याज शांतात्मा चक्रे तस्मिन्ननुग्रहम्

nārada uvāca- ityuktastena muninā śītāṃśutanayastadā | krodhaṃ tatyāja śāṃtātmā cakre tasminnanugraham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुध उवाच- अयं तव मुने बालः कुंडत्वं प्राप्य भूतले । दत्तयज्ञोपवीतः सँल्लप्स्यसे हि निजास्पदम्

budha uvāca- ayaṃ tava mune bālaḥ kuṃḍatvaṃ prāpya bhūtale | dattayajñopavītaḥ sa~llapsyase hi nijāspadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स मुनिपुत्रो वै बुधशापान्नृपोत्तम । कुंडत्वं प्राप्तवान्भूमौ पितरो येन तारिताः

evaṃ sa muniputro vai budhaśāpānnṛpottama | kuṃḍatvaṃ prāptavānbhūmau pitaro yena tāritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पवित्रं माहात्म्यं श्रुत्वा मधुवनस्य वै । समस्तमश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः

idaṃ pavitraṃ māhātmyaṃ śrutvā madhuvanasya vai | samastamaśvamedhasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये नरा धारयंत्यस्य माहात्म्यस्यार्थमुत्तमम् । हृदये यत्र तत्तेषां विषयैर्नाभिभूयते

ye narā dhārayaṃtyasya māhātmyasyārthamuttamam | hṛdaye yatra tatteṣāṃ viṣayairnābhibhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये पठिष्यंति माहात्म्यं श्रोष्यंति च महाधियः । देहांते विष्णुसालोक्यं गमिष्यंति न संशयः

ye paṭhiṣyaṃti māhātmyaṃ śroṣyaṃti ca mahādhiyaḥ | dehāṃte viṣṇusālokyaṃ gamiṣyaṃti na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदमनिशपवित्रं तुभ्यमावर्णितं मे मधुवनसुचरित्रं श्रीपतेः प्रीतिकारि । कलिकलुषकलापच्छेदने दक्षमक्षोत्पथगमननिरासे कारणं पुण्यमूर्तौ

idamaniśapavitraṃ tubhyamāvarṇitaṃ me madhuvanasucaritraṃ śrīpateḥ prītikāri | kalikaluṣakalāpacchedane dakṣamakṣotpathagamananirāse kāraṇaṃ puṇyamūrtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.