राजोवाच-
वर्णितं मे त्वया साधो माहात्म्यं बदरीभवम् ।
यं निशम्य मनो याति मम निर्मलतां मुने
rājovāca-
varṇitaṃ me tvayā sādho māhātmyaṃ badarībhavam |
yaṃ niśamya mano yāti mama nirmalatāṃ mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदद्भुतमाहात्म्यं शक्रप्रस्थाख्यमुत्तमम् ।
सकलं मुनिशार्दूलचतुवर्गप्रदायकम्
etadadbhutamāhātmyaṃ śakraprasthākhyamuttamam |
sakalaṃ muniśārdūlacatuvargapradāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवि नातः परं तीर्थं वतिरश्चातमपि मुक्तिदम् ।
श्रेष्ठं सकलपापघ्नं दर्शनादेव नारद
bhuvi nātaḥ paraṃ tīrthaṃ vatiraścātamapi muktidam |
śreṣṭhaṃ sakalapāpaghnaṃ darśanādeva nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदंतर्गतस्यास्य हरिद्वारस्य नारद ।
माहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तः संतोषकारकात्
etadaṃtargatasyāsya haridvārasya nārada |
māhātmyaṃ śrotumicchāmi tvattaḥ saṃtoṣakārakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मामुद्धर मुने दीनमविद्याकामकर्म्मभिः ।
वर्णनेनास्य तीर्थस्य शक्रप्रस्थगतस्य वै
māmuddhara mune dīnamavidyākāmakarmmabhiḥ |
varṇanenāsya tīrthasya śakraprasthagatasya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
आकर्णय महाभाग वर्णयामि तवाग्रतः ।
हरिद्वारस्य माहात्म्यमश्वमेधफलप्रदम्
nārada uvāca-
ākarṇaya mahābhāga varṇayāmi tavāgrataḥ |
haridvārasya māhātmyamaśvamedhaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैकः श्वपचः पापः यथास्वर्गतिमाप्तवान् ।
तत्तेऽहं कथयाम्यद्य शृणुष्वैकमनाः प्रभो
atraikaḥ śvapacaḥ pāpaḥ yathāsvargatimāptavān |
tatte'haṃ kathayāmyadya śṛṇuṣvaikamanāḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे कालिग इति विश्रुतः ।
श्वपचः पापकर्म्मा वै वसति स्म पुराद्बहिः
dharmakṣetre kurukṣetre kāliga iti viśrutaḥ |
śvapacaḥ pāpakarmmā vai vasati sma purādbahiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचषड्वर्षदेशीयान्बालान्नगरवासिनाम् ।
प्रसह्य वंचयित्वा च वने नीत्वा जघान सः
paṃcaṣaḍvarṣadeśīyānbālānnagaravāsinām |
prasahya vaṃcayitvā ca vane nītvā jaghāna saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामलंकारमयं रजतं हेमवन्नृपः ।
रत्नादिकं च कायस्थं हत्वा तान्जगृहेऽधमः
teṣāmalaṃkāramayaṃ rajataṃ hemavannṛpaḥ |
ratnādikaṃ ca kāyasthaṃ hatvā tānjagṛhe'dhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवेश साधुनिलये रात्रौ धनजिहीर्षया ।
पथिकान्धनमालक्ष्य स जघ्ने निर्जनं वने
viveśa sādhunilaye rātrau dhanajihīrṣayā |
pathikāndhanamālakṣya sa jaghne nirjanaṃ vane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरुक्षेत्रे समायाता एकदा रविपर्वणि ।
नानादिग्भ्यो जना राजन्नानादान जिहीर्षया
kurukṣetre samāyātā ekadā raviparvaṇi |
nānādigbhyo janā rājannānādāna jihīrṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्यथाविधि स्नात्वा रविपर्वणि भूपते ।
दानं दत्त्वा यथावच्च लोकाः स्वान्स्वान्गृहान्ययुः
tasminyathāvidhi snātvā raviparvaṇi bhūpate |
dānaṃ dattvā yathāvacca lokāḥ svānsvāngṛhānyayuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकः कश्चिद्विशां श्रेष्ठो धनेन महता यतः ।
पश्चात्सर्वजनेभ्यस्तु चचाल स्वगृहंप्रति
ekaḥ kaścidviśāṃ śreṣṭho dhanena mahatā yataḥ |
paścātsarvajanebhyastu cacāla svagṛhaṃprati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्ववारः पदातीनां विंशतिं पुरतो दधत् ।
कालिगः स महापापस्तमनुप्रस्थितः श्रियै
aśvavāraḥ padātīnāṃ viṃśatiṃ purato dadhat |
kāligaḥ sa mahāpāpastamanuprasthitaḥ śriyai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतिचिद्वसतीर्गत्वा सह तेन विशाधमः ।
सॐऽत्यजस्तद्धनं हर्तुं न लेभे समयं नृप
katicidvasatīrgatvā saha tena viśādhamaḥ |
saoṃ'tyajastaddhanaṃ hartuṃ na lebhe samayaṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेनापि गृहीतुं न क्षमोऽभूत्तस्य सश्रियम् ।
वैश्यस्तु जनविंशत्या संयुक्तस्तु स एकलः
balenāpi gṛhītuṃ na kṣamo'bhūttasya saśriyam |
vaiśyastu janaviṃśatyā saṃyuktastu sa ekalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रागतः स पापात्मा वैश्यस्यार्थेन पार्थिव ।
निशीथे शिबिरं तस्य धनं हर्त्तुं समाविशत्
atrāgataḥ sa pāpātmā vaiśyasyārthena pārthiva |
niśīthe śibiraṃ tasya dhanaṃ harttuṃ samāviśat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन तस्य वैश्यस्य जनेन स तु लक्षितः ।
प्रविशन्नेव पापात्मा ददता प्रहरं स्वकम्
ekena tasya vaiśyasya janena sa tu lakṣitaḥ |
praviśanneva pāpātmā dadatā praharaṃ svakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमालक्ष्य समीपस्थं स जनः प्रहरप्रदः ।
उभयोः पादयोराजन्स्वपन्नेव गृहीतवान्
tamālakṣya samīpasthaṃ sa janaḥ praharapradaḥ |
ubhayoḥ pādayorājansvapanneva gṛhītavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ गृहीत्वा जनानन्यान्बोधयन्प्रहरप्रदः ।
हस्तेनैव तु पापेन चौरेणाघातितो हि सः
tau gṛhītvā janānanyānbodhayanpraharapradaḥ |
hastenaiva tu pāpena caureṇāghātito hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा पलायमानस्तु गृहीतोऽन्यैर्जनैस्तदा ।
गृहीतारं पुनर्हत्वा सहसा स पलायितः
śrutvā palāyamānastu gṛhīto'nyairjanaistadā |
gṛhītāraṃ punarhatvā sahasā sa palāyitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन केनचिद्राजन्सेवकेन धनुर्भृता ।
दूरादेव शरेणाशु धावन्स निहतोऽधमः
ekena kenacidrājansevakena dhanurbhṛtā |
dūrādeva śareṇāśu dhāvansa nihato'dhamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हतमात्रः शरेणाशु तत्याज स च जीवितम् ।
चौरेण निहतौ राजन्वैश्यस्यानुचरावुभौ
hatamātraḥ śareṇāśu tatyāja sa ca jīvitam |
caureṇa nihatau rājanvaiśyasyānucarāvubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते त्रयो वरयानानि गणानीतानि भूपते ।
समारुह्य दिविस्थित्वा वैश्यमेतद्बभाषिरे
te trayo varayānāni gaṇānītāni bhūpate |
samāruhya divisthitvā vaiśyametadbabhāṣire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालिगवैश्यानुचरा ऊचुः ।
भो भो वैश्यपते साधो तीर्थमेतदनुत्तमम् ।
इंद्रप्रस्थे हरिद्वारं शिवकृत्पापिनामपि
kāligavaiśyānucarā ūcuḥ |
bho bho vaiśyapate sādho tīrthametadanuttamam |
iṃdraprasthe haridvāraṃ śivakṛtpāpināmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं त्रयः सुतीर्थेऽस्मिन्नपमृत्युगता अपि ।
गच्छामस्त्रिदिवं वैश्य सांप्रतं शिवमस्तु ते
vayaṃ trayaḥ sutīrthe'sminnapamṛtyugatā api |
gacchāmastridivaṃ vaiśya sāṃprataṃ śivamastu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीनारद उवाच-
इत्युक्त्वा ते ययुः स्वर्गं शिवे शिवकृतां पदम् ।
यत्रेच्छया हि लभ्यंते भोग्यवस्तून्यनेकशः
śrīnārada uvāca-
ityuktvā te yayuḥ svargaṃ śive śivakṛtāṃ padam |
yatrecchayā hi labhyaṃte bhogyavastūnyanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ रात्रौ व्यतीतायां प्रातरत्र विशांवरः ।
स्वभृत्यदेहयोः कृत्वा दाहमस्थीन्यपातयत्
atha rātrau vyatītāyāṃ prātaratra viśāṃvaraḥ |
svabhṛtyadehayoḥ kṛtvā dāhamasthīnyapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थेऽत्र पात्यमानेषु भृत्यौ तावस्थिषु प्रभो ।
स्वर्गात्पुनरिहायातौ तं वैश्यमिदमूचतुः
tīrthe'tra pātyamāneṣu bhṛtyau tāvasthiṣu prabho |
svargātpunarihāyātau taṃ vaiśyamidamūcatuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृत्या ऊचतुः ।
भो भो वैश्यपते साधो तीर्थेऽत्र मरणाद्भुवि ।
पापानामपि जंतूनां स्वर्गप्राप्तिर्न संशयः
bhṛtyā ūcatuḥ |
bho bho vaiśyapate sādho tīrthe'tra maraṇādbhuvi |
pāpānāmapi jaṃtūnāṃ svargaprāptirna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थले मृतस्य जंतोश्चेत्पतंत्यस्थीनि वारिणि ।
तीर्थस्यास्य तदा वैश्य सत्यलोके स्थितिर्भवेत्
sthale mṛtasya jaṃtoścetpataṃtyasthīni vāriṇi |
tīrthasyāsya tadā vaiśya satyaloke sthitirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थले मृताभ्यामावाभ्यामस्थिपातेन वारिणि ।
संप्राप्ता ब्रह्मणो लोके स्थितिराब्रह्मसंस्थिते
sthale mṛtābhyāmāvābhyāmasthipātena vāriṇi |
saṃprāptā brahmaṇo loke sthitirābrahmasaṃsthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थले मृतस्य चौरस्यापेतुरस्थीनिनांबुनि ।
यतोऽत स विशांनाथ तस्थौ वृंदारकालये
sthale mṛtasya caurasyāpeturasthīnināṃbuni |
yato'ta sa viśāṃnātha tasthau vṛṃdārakālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यापि देहमन्विष्य तीर्थेस्मिन्नाशु पातय ।
यथासोऽपि सुरश्रेष्ठ प्राप्नुयान्नौ गतिं पराम्
tasyāpi dehamanviṣya tīrthesminnāśu pātaya |
yathāso'pi suraśreṣṭha prāpnuyānnau gatiṃ parām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपकारः सदाकार्यः परेषामपि साधुभिः ।
अपकारो न मंतव्यः कृतो भृशमसज्जनैः
upakāraḥ sadākāryaḥ pareṣāmapi sādhubhiḥ |
apakāro na maṃtavyaḥ kṛto bhṛśamasajjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
इत्युक्त्वा तौ महाभागौ गतौ हरिपुरं प्रति ।
हरिद्वारस्य तीर्थस्य सलिलेनास्थिपातनात्
nārada uvāca-
ityuktvā tau mahābhāgau gatau haripuraṃ prati |
haridvārasya tīrthasya salilenāsthipātanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वैश्यस्तु महाभागस्तस्य चौरस्य विग्रहम् ।
दग्धुमन्वेषयामास न लब्धं तत्तु भूपते
sa vaiśyastu mahābhāgastasya caurasya vigraham |
dagdhumanveṣayāmāsa na labdhaṃ tattu bhūpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनरावृत्य तत्रैव सर्वतीर्थशिरोमणौ ।
हरिद्वारे महाराज स सस्नाविति वांच्छया
punarāvṛtya tatraiva sarvatīrthaśiromaṇau |
haridvāre mahārāja sa sasnāviti vāṃcchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमुत्पाद्य सत्पुत्रान्धर्म्मार्जितधनेन च ।
संतोष्य विप्रान्बंधूंश्च विष्णुमाराध्य सेवया
ahamutpādya satputrāndharmmārjitadhanena ca |
saṃtoṣya viprānbaṃdhūṃśca viṣṇumārādhya sevayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वय्येव मरणं प्राप्य गच्छामि हरिमंदिरम् ।
तीर्थराज नमस्तुभ्यमेतत्कर्तव्यमस्ति ते
tvayyeva maraṇaṃ prāpya gacchāmi harimaṃdiram |
tīrtharāja namastubhyametatkartavyamasti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति कामनया राजन्स वैश्यस्तत्र कामदे ।
तीर्थे स्नात्वा गतः सर्वैर्भृत्य्स्वं समगाद्गृहम्
iti kāmanayā rājansa vaiśyastatra kāmade |
tīrthe snātvā gataḥ sarvairbhṛtysvaṃ samagādgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गत्वा सपत्न्यां तु पुत्रानुत्पाद्य बुद्धिमान् ।
धर्मोपार्जितवित्तेन तोषयामास बांधवान्
tatra gatvā sapatnyāṃ tu putrānutpādya buddhimān |
dharmopārjitavittena toṣayāmāsa bāṃdhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्त्या परमया राजन्नाराध्य कमलापतिम् ।
तीर्थेऽस्मिन्मरणं प्राप्तो यतो वैकुंठमाप्नुयात्
bhaktyā paramayā rājannārādhya kamalāpatim |
tīrthe'sminmaraṇaṃ prāpto yato vaikuṃṭhamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति वै वर्णितो राजंस्तीर्थस्य महिमा तव ।
हरिद्वारस्य पुण्यस्य श्रवणेऽस्य फलं शृणु
iti vai varṇito rājaṃstīrthasya mahimā tava |
haridvārasya puṇyasya śravaṇe'sya phalaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलद्रोणस्य दानेन माघे यत्फलमाप्नुयात् ।
जनस्तत्फलमाप्नोति शृण्वन्माहात्म्यमस्य तु
tiladroṇasya dānena māghe yatphalamāpnuyāt |
janastatphalamāpnoti śṛṇvanmāhātmyamasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोपीचंदन दानेन ब्रह्मपत्रेषु भोजनात् ।
यत्फलं तन्महिम्नोऽस्य श्रवणादेव कार्तिके
gopīcaṃdana dānena brahmapatreṣu bhojanāt |
yatphalaṃ tanmahimno'sya śravaṇādeva kārtike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जागरे च प्रबोधिन्यां प्रहरे पश्चिमे नृप ।
यत्फलंन्तन्महिम्नोऽस्य तीर्थस्याकर्णनाद्भवेत्
jāgare ca prabodhinyāṃ prahare paścime nṛpa |
yatphalaṃntanmahimno'sya tīrthasyākarṇanādbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिद्वारस्य सदृशं शक्रप्रस्थगतस्य वै ।
न तीर्थं पृथिवीलोके चतुर्वर्गफलप्रदम्
haridvārasya sadṛśaṃ śakraprasthagatasya vai |
na tīrthaṃ pṛthivīloke caturvargaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिं श्रीपाद्मेमहापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे इंद्रप्रस्थमाहाम्त्ये हरिद्वारवर्णनंनाम सप्ताधिकद्विशततमोऽध्यायः
itiṃ śrīpādmemahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe iṃdraprasthamāhāmtye haridvāravarṇanaṃnāma saptādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.