नारद उवाच-
भूयः शृणु महाभाग माहात्म्यं परमाद्भुतम् ।
अत्रस्थितस्य तीर्थस्य पुष्करस्य शिवप्रदम्
nārada uvāca-
bhūyaḥ śṛṇu mahābhāga māhātmyaṃ paramādbhutam |
atrasthitasya tīrthasya puṣkarasya śivapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादात्तस्य तीर्थस्य विष्णुः सर्वसुरेश्वरः ।
प्रसन्नं पुंडरीकस्य मासमेकं गृहे वसेत् ।
अत्र मुक्तिं तदनुजो लेभे पापरतोऽपि हि
prasādāttasya tīrthasya viṣṇuḥ sarvasureśvaraḥ |
prasannaṃ puṃḍarīkasya māsamekaṃ gṛhe vaset |
atra muktiṃ tadanujo lebhe pāparato'pi hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबिरुवाच-
कः पुंडरीको धर्मात्मा कृतं तेन च कर्म्म किम् ।
येन प्रसन्नो भगवांस्तद्गृहे मासमावसत्
śibiruvāca-
kaḥ puṃḍarīko dharmātmā kṛtaṃ tena ca karmma kim |
yena prasanno bhagavāṃstadgṛhe māsamāvasat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं तदनुजः प्राप पापात्मा श्रीहरेः पदम् ।
तीर्थस्यास्य प्रसादेन सर्वमाख्याहि मे मुने
kathaṃ tadanujaḥ prāpa pāpātmā śrīhareḥ padam |
tīrthasyāsya prasādena sarvamākhyāhi me mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृण्वतोऽस्य न संतोषो माहात्म्यं मम जायते
śṛṇvato'sya na saṃtoṣo māhātmyaṃ mama jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
विदर्भनगरे राजन्मालवाख्ये महायशाः ।
ब्राह्मणो ब्रह्मविच्छांतो विद्वान्विष्णुपरायणः
nārada uvāca-
vidarbhanagare rājanmālavākhye mahāyaśāḥ |
brāhmaṇo brahmavicchāṃto vidvānviṣṇuparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवर्षिपितृभूतानां मानुषाणां च पोषकः ।
विषयेषु न संसक्तो लोभमोहादिवर्जितः
devarṣipitṛbhūtānāṃ mānuṣāṇāṃ ca poṣakaḥ |
viṣayeṣu na saṃsakto lobhamohādivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एकदा महाभाग सिंहं प्राप्ते बृहस्पतौ ।
गोदावरीं महापुण्यां स्नातुं प्रतिजगाम ह
sa ekadā mahābhāga siṃhaṃ prāpte bṛhaspatau |
godāvarīṃ mahāpuṇyāṃ snātuṃ pratijagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दातुं तत्र सुवर्णस्य गृहान्निन्ये पलायुतम् ।
गच्छन्पथि स धर्मात्मा मनसैतदचिंतयत्
dātuṃ tatra suvarṇasya gṛhānninye palāyutam |
gacchanpathi sa dharmātmā manasaitadaciṃtayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालव उवाच-
गृहाद्दानार्थमानीतं मया हेमपलायुतम् ।
यस्मै कस्मै न दातव्यं दातव्यं पूज्य साधवे
mālava uvāca-
gṛhāddānārthamānītaṃ mayā hemapalāyutam |
yasmai kasmai na dātavyaṃ dātavyaṃ pūjya sādhave
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्किंचनाय विप्राय पात्रायानुपकारिणे ।
पूज्याय देशे काले च दत्तमक्षयतां व्रजेत्
niṣkiṃcanāya viprāya pātrāyānupakāriṇe |
pūjyāya deśe kāle ca dattamakṣayatāṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उञ्छवृत्त्या समानीतं दत्त्वा दुर्वाससे मुनिः ।
शिलोंच्छवृत्तिर्धर्मात्मा स्वं त्यक्त्वा गात्परं पदम्
uñchavṛttyā samānītaṃ dattvā durvāsase muniḥ |
śiloṃcchavṛttirdharmātmā svaṃ tyaktvā gātparaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवेंद्रो बली राजा पात्रं विज्ञाय वामनम् ।
विपक्षायाप्यदात्तस्मै त्रिलोकीं स्वभुजार्जिताम्
dānaveṃdro balī rājā pātraṃ vijñāya vāmanam |
vipakṣāyāpyadāttasmai trilokīṃ svabhujārjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्पात्राय दातव्यं धनं धर्म्माजितं मया ।
गोविंदतुष्टये सम्यक्वांच्छनीयं न तत्फलम्
tasmātpātrāya dātavyaṃ dhanaṃ dharmmājitaṃ mayā |
goviṃdatuṣṭaye samyakvāṃcchanīyaṃ na tatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीकस्तु धर्मात्मा भागिनेयो गजाह्वयात् ।
आयास्यति मयाहूतः सर्वपात्रशिरोमणिः
puṃḍarīkastu dharmātmā bhāgineyo gajāhvayāt |
āyāsyati mayāhūtaḥ sarvapātraśiromaṇiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीतस्य धनस्यार्द्धं तस्मै पात्राय सूनवे ।
स्वसुर्द्दास्यामि शेषं तु श्रोत्रियेभ्यो यथाविधि
ānītasya dhanasyārddhaṃ tasmai pātrāya sūnave |
svasurddāsyāmi śeṣaṃ tu śrotriyebhyo yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवं विचिंत्य धर्मात्मा मालवं स द्विजोत्तमः ।
कतिचिद्वासरैः प्राप्तः पुण्यां गोदावरीं नृप
nārada uvāca-
evaṃ viciṃtya dharmātmā mālavaṃ sa dvijottamaḥ |
katicidvāsaraiḥ prāptaḥ puṇyāṃ godāvarīṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिलितस्तस्य धर्मात्मा पुंडरीकः स्वसुः सुतः ।
तस्य वै पूर्वमायातो मालवस्य महीपते
militastasya dharmātmā puṃḍarīkaḥ svasuḥ sutaḥ |
tasya vai pūrvamāyāto mālavasya mahīpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र विधिना स्नात्वा सिंहसंक्रमवासरे ।
पुंडरीकाय वित्तार्द्धं ददौ मे प्रीयतां हरिः
sa tatra vidhinā snātvā siṃhasaṃkramavāsare |
puṃḍarīkāya vittārddhaṃ dadau me prīyatāṃ hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीकोऽपि धर्मात्मा स्नात्वा गोदावरीजले ।
स्ववित्तस्य चतुर्थांशं श्रोत्रियेभ्यो ददौ मुदा
puṃḍarīko'pi dharmātmā snātvā godāvarījale |
svavittasya caturthāṃśaṃ śrotriyebhyo dadau mudā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्र विधिवत्स्नात्त्वा दत्वा दानं च शक्तितः ।
गच्छंतं स्वगृहान्राजन्नित्युवाच स्वसुः सुतम्
sa tatra vidhivatsnāttvā datvā dānaṃ ca śaktitaḥ |
gacchaṃtaṃ svagṛhānrājannityuvāca svasuḥ sutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालव उवाच-
गुरून्प्रति नमस्कारो वाच्यो आशीर्लघून्प्रति ।
यथावयोर्हि संयोगः क्षणिकोऽयं बभूव ह
mālava uvāca-
gurūnprati namaskāro vācyo āśīrlaghūnprati |
yathāvayorhi saṃyogaḥ kṣaṇiko'yaṃ babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं हि सर्वजंतूनां पुत्रदारादिभिः सह ।
तस्मात्क्षणिकसंयोगात्संसाराद्यः सुधीर्नरः
evaṃ hi sarvajaṃtūnāṃ putradārādibhiḥ saha |
tasmātkṣaṇikasaṃyogātsaṃsārādyaḥ sudhīrnaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरज्येत कृपापात्रं स हरे स्याद्विनिश्चितम् ।
कृपातः श्रीहरेः प्राणी सत्संगमरतो भवेत्
virajyeta kṛpāpātraṃ sa hare syādviniścitam |
kṛpātaḥ śrīhareḥ prāṇī satsaṃgamarato bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्तस्य हरेर्लीलाश्रवणेच्छा हि जायते ।
श्रुत्वा च कीर्तिता सद्भिर्हरिलीला अपि स्वयम्
tastasya harerlīlāśravaṇecchā hi jāyate |
śrutvā ca kīrtitā sadbhirharilīlā api svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्पृहं कीर्त्तयत्येव ततः स्मरति केवलम् ।
ततस्तस्य भवेत्प्रेमगोविंदपदसेवने
suspṛhaṃ kīrttayatyeva tataḥ smarati kevalam |
tatastasya bhavetpremagoviṃdapadasevane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरस्ततस्तरत्याशु पोतेनेव महार्णवम् ।
एतदर्थं हि साधूनां ज्ञानिनां कर्मणां तथा ।
यत्नो भवति धर्मात्मन्नपि त्वं यत्नवान्भव
narastatastaratyāśu poteneva mahārṇavam |
etadarthaṃ hi sādhūnāṃ jñānināṃ karmaṇāṃ tathā |
yatno bhavati dharmātmannapi tvaṃ yatnavānbhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
एवमुक्त्वा स वैदर्भः सुतं कथमपि स्वसुः ।
विसृज्याश्रुमुखो वाष्पपर्याकुलदृशं ययौ
nārada uvāca-
evamuktvā sa vaidarbhaḥ sutaṃ kathamapi svasuḥ |
visṛjyāśrumukho vāṣpaparyākuladṛśaṃ yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीकोऽपि धर्मात्मा चचाल स्वगृहं प्रति ।
कतिभिर्वासरै राजन्नागतोऽत्र शुभास्पदे
puṃḍarīko'pi dharmātmā cacāla svagṛhaṃ prati |
katibhirvāsarai rājannāgato'tra śubhāspade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरताख्यं कनीयांसं भ्रातरं पतितं भुवि ।
श्वसंतं क्षतनिर्गच्छद्रुधिराक्तमवैक्षत
bharatākhyaṃ kanīyāṃsaṃ bhrātaraṃ patitaṃ bhuvi |
śvasaṃtaṃ kṣatanirgacchadrudhirāktamavaikṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पप्रच्छ च रुदन्नुर्च्च्भ्रातः केनेदृशीं दशाम् ।
गमितोसि किमर्थं वा गृहादिह समागतः
papraccha ca rudannurccbhrātaḥ kenedṛśīṃ daśām |
gamitosi kimarthaṃ vā gṛhādiha samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति पृच्छति राजेंद्र पुंडरीके सपीडया ।
महत्या भरतः सद्यः पीडितोसूनमुंचत
iti pṛcchati rājeṃdra puṃḍarīke sapīḍayā |
mahatyā bharataḥ sadyaḥ pīḍitosūnamuṃcata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवातरत्तदा यानमेकं सगणमद्भुतम् ।
आकाशात्पश्यतां भूप जनानां तद्गुरोरपि
avātarattadā yānamekaṃ sagaṇamadbhutam |
ākāśātpaśyatāṃ bhūpa janānāṃ tadgurorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदारुह्य स दिव्यांगो भरतः पापकार्यपि ।
उवाच वचनं ज्येष्ठं भ्रातरं विनमन्निदम्
tadāruhya sa divyāṃgo bharataḥ pāpakāryapi |
uvāca vacanaṃ jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ vinamannidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरतोवाच-
पुंडरीक महाबुद्धे तीर्थस्यास्य प्रसादतः ।
पुष्करस्य मया प्राप्ता पापिनापि दिवि स्थितिः
bharatovāca-
puṃḍarīka mahābuddhe tīrthasyāsya prasādataḥ |
puṣkarasya mayā prāptā pāpināpi divi sthitiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मदीयं दारुणं कर्म भ्रातर्जानासि यद्यपि ।
तथापि कथयाम्यद्य किंचिदज्ञातमस्ति ते
madīyaṃ dāruṇaṃ karma bhrātarjānāsi yadyapi |
tathāpi kathayāmyadya kiṃcidajñātamasti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा मया प्रभावत्या वेश्यया रमितं सह ।
तद्गृहं व्ययितं भूरि धनं च मदिराकृते
yathā mayā prabhāvatyā veśyayā ramitaṃ saha |
tadgṛhaṃ vyayitaṃ bhūri dhanaṃ ca madirākṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्यूतेन हारितं यच्च चौरकर्मसमार्जितम् ।
शिवरात्र्यां मया शंभुनिर्माल्यं यच्च भक्षितम्
dyūtena hāritaṃ yacca caurakarmasamārjitam |
śivarātryāṃ mayā śaṃbhunirmālyaṃ yacca bhakṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्कृते भवता विप्रो जेबुको नाम दूषितः ।
एतन्मया कृतं कर्म्म विदितं पुंडरीक ते
yatkṛte bhavatā vipro jebuko nāma dūṣitaḥ |
etanmayā kṛtaṃ karmma viditaṃ puṃḍarīka te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोदावरीं गते भ्रातस्त्वयि यत्कृतवानहं ।
न तत्ते विदितं कर्म कथयामि तदप्यहो
godāvarīṃ gate bhrātastvayi yatkṛtavānahaṃ |
na tatte viditaṃ karma kathayāmi tadapyaho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलितेत्वय्यतिक्रांतोयदापक्षस्तदाह्यहम् ।
श्रुतवानिति लोकेभ्यो वचनं हरिदुःसहम्
calitetvayyatikrāṃtoyadāpakṣastadāhyaham |
śrutavāniti lokebhyo vacanaṃ hariduḥsaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुंडरीको धनं दातुमाहूतो मातुलेन हि ।
निजसोदरमाहत्य पुंडरीकं तदा हृतम्
puṃḍarīko dhanaṃ dātumāhūto mātulena hi |
nijasodaramāhatya puṃḍarīkaṃ tadā hṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीष्यामि धनं भूरि मालवेन समर्पितम् ।
महता वसुना तेन तोषयामि प्रभावतीम्
gṛhīṣyāmi dhanaṃ bhūri mālavena samarpitam |
mahatā vasunā tena toṣayāmi prabhāvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुरोदरेण क्रीडामि स्वेच्छया तद्विदैः सह ।
इत्यालोच्य त्वदध्वानं निरुध्याहमिह स्थितः
durodareṇa krīḍāmi svecchayā tadvidaiḥ saha |
ityālocya tvadadhvānaṃ nirudhyāhamiha sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा त्वां च धनं भूरि गृहीतुं च महामते ।
अतिक्रांते धने भ्रातः कुतश्चित्सार्थमागतः
hatvā tvāṃ ca dhanaṃ bhūri gṛhītuṃ ca mahāmate |
atikrāṃte dhane bhrātaḥ kutaścitsārthamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिजामत्र सुप्तोऽहं रात्रौ तत्र महामते ।
अथ कश्चिन्निशीथे तु तस्करो वणिजां धनम्
vaṇijāmatra supto'haṃ rātrau tatra mahāmate |
atha kaścinniśīthe tu taskaro vaṇijāṃ dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हर्तुं तत्र समाविष्टः सार्थे जनसमाकुले ।
नीत्वा यदा धनं किंचित्स चौरस्तु पलायितः ।
तमन्वधावन्सहसा क्रोशंत इव सेवकाः
hartuṃ tatra samāviṣṭaḥ sārthe janasamākule |
nītvā yadā dhanaṃ kiṃcitsa caurastu palāyitaḥ |
tamanvadhāvansahasā krośaṃta iva sevakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेवका ऊचुः ।
गृह्यतां गृह्यतामेष चौरोऽयं याति सत्वरम् ।
मध्याद्बहूनामस्माकमपहृत्य धनं बहु
sevakā ūcuḥ |
gṛhyatāṃ gṛhyatāmeṣa cauro'yaṃ yāti satvaram |
madhyādbahūnāmasmākamapahṛtya dhanaṃ bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरत उवाच-
इत्याकर्ण्य वचस्तेषां पुरतस्तु तमन्वहम् ।
अधावं सहसा भ्रातस्तद्गृहीतुं जिहीर्षया
bharata uvāca-
ityākarṇya vacasteṣāṃ puratastu tamanvaham |
adhāvaṃ sahasā bhrātastadgṛhītuṃ jihīrṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते वणिजां भृत्या ज्ञात्वा मां तस्य रक्षकम् ।
प्रजहुस्तरसा सर्वे सखड्गं खड्गपाणयः
tataste vaṇijāṃ bhṛtyā jñātvā māṃ tasya rakṣakam |
prajahustarasā sarve sakhaḍgaṃ khaḍgapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषु कश्चिद्द्विजश्रेष्ठो ब्राह्मणोऽहमिति ब्रुवन् ।
खड्गेन शितधारेण मया पापीयसा हतः
teṣu kaściddvijaśreṣṭho brāhmaṇo'hamiti bruvan |
khaḍgena śitadhāreṇa mayā pāpīyasā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिजां सेवकैस्तैस्तु खड्गधारैरहं हतः ।
गतास्ते वणिजः प्रातर्निजगंतव्यनीवृतम्
vaṇijāṃ sevakaistaistu khaḍgadhārairahaṃ hataḥ |
gatāste vaṇijaḥ prātarnijagaṃtavyanīvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भवानिह प्राप्तः श्वसंतं मां ददर्श ह ।
चलद्रुधिरलिप्तांगं पीडामोहविचेतनम्
tato bhavāniha prāptaḥ śvasaṃtaṃ māṃ dadarśa ha |
caladrudhiraliptāṃgaṃ pīḍāmohavicetanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतत्कथितं भ्रातर्यदर्थमहमागतः ।
अपमृत्युं यथा प्राप्तस्तच्चापि कथितं मया
ityetatkathitaṃ bhrātaryadarthamahamāgataḥ |
apamṛtyuṃ yathā prāptastaccāpi kathitaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.