Padma Purāṇa 6.220

नारद उवाच- शिवस्यतीर्थराजस्य प्रयागस्य तवाग्रतः । महिमानं महापुण्यं श्रद्धया वर्णयामि ते

nārada uvāca- śivasyatīrtharājasya prayāgasya tavāgrataḥ | mahimānaṃ mahāpuṇyaṃ śraddhayā varṇayāmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वावसुर्महीपाल गंधर्वो लोकविश्रुतः । एकदा स गतो गातुं सुमेरौ ब्रह्मणः सभाम्

viśvāvasurmahīpāla gaṃdharvo lokaviśrutaḥ | ekadā sa gato gātuṃ sumerau brahmaṇaḥ sabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सर्वैः सुरश्रेष्ठमुपविष्टं सुविष्टरे । जुष्टं सुरगणैर्भूप विश्वावसुरवैक्षत

tatra sarvaiḥ suraśreṣṭhamupaviṣṭaṃ suviṣṭare | juṣṭaṃ suragaṇairbhūpa viśvāvasuravaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मासनसमीपे तु वरासनगतं नृप । द्वितीयमिव लोकेशमिंद्रप्रस्थं स एक्षत

brahmāsanasamīpe tu varāsanagataṃ nṛpa | dvitīyamiva lokeśamiṃdraprasthaṃ sa ekṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरराजतीर्थराजौ ब्रह्मेंद्रप्रस्थयोर्नृप । चामरोद्धूननं मूर्ध्नि कुर्वंतौ स ददर्श ह

surarājatīrtharājau brahmeṃdraprasthayornṛpa | cāmaroddhūnanaṃ mūrdhni kurvaṃtau sa dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यानि देवतीर्थानि तयोर्दूरे महीपते । स्थितानि तेन दृष्टानि बद्धांजलिपुटानि तु

anyāni devatīrthāni tayordūre mahīpate | sthitāni tena dṛṣṭāni baddhāṃjalipuṭāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोरग्रे जगौ राजन्गांधर्वं रागमुत्तमम् । तीर्थैः सममगात्सत्यलोकं देवान्विसृज्य हि

tayoragre jagau rājangāṃdharvaṃ rāgamuttamam | tīrthaiḥ samamagātsatyalokaṃ devānvisṛjya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ विश्वावसुर्द्धीमान्दृष्ट्वा तीर्थस्य वैभवम् । इंद्रप्रस्थस्य राजेंद्र हाहामेतदुवाच ह

atha viśvāvasurddhīmāndṛṣṭvā tīrthasya vaibhavam | iṃdraprasthasya rājeṃdra hāhāmetaduvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वावसुरुवाच- भोभो गंधर्वशार्दूल तीर्थमेतन्महाद्भुतम् । इंद्रप्रस्थाख्यमेतस्मिन्संसारे तीर्थराशिषु

viśvāvasuruvāca- bhobho gaṃdharvaśārdūla tīrthametanmahādbhutam | iṃdraprasthākhyametasminsaṃsāre tīrtharāśiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चराचरगुरुर्ब्रह्मा सुरवंद्य पदांबुजः । तस्यासनसमीपस्थं यदतिष्ठ समासनम्

carācaragururbrahmā suravaṃdya padāṃbujaḥ | tasyāsanasamīpasthaṃ yadatiṣṭha samāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थराजोऽपि पृष्ठस्थश्चामरं यस्य मस्तके । अधुना भृत्यवज्जातस्तीर्थेष्वन्येषु का कथा

tīrtharājo'pi pṛṣṭhasthaścāmaraṃ yasya mastake | adhunā bhṛtyavajjātastīrtheṣvanyeṣu kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिव्यां यानि तीर्थानि त्रिवर्गफलदानि तु । इंद्रप्रस्थमिदं तीर्थं चतुर्वर्गफलप्रदम्

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni trivargaphaladāni tu | iṃdraprasthamidaṃ tīrthaṃ caturvargaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र स्थितानि तीर्थानि तादृशानि गुणैर्ध्रुवः । शेषेनापि न शक्यंते स्तोतुं तेषां महागुणाः

atra sthitāni tīrthāni tādṛśāni guṇairdhruvaḥ | śeṣenāpi na śakyaṃte stotuṃ teṣāṃ mahāguṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच-। एवं विश्वावसुर्धीमान्दृष्ट्वेंद्रप्रस्थवैभवम् । गत्वा तस्य गृहं राजन्पावनं सर्वकामदम्

nārada uvāca-| evaṃ viśvāvasurdhīmāndṛṣṭveṃdraprasthavaibhavam | gatvā tasya gṛhaṃ rājanpāvanaṃ sarvakāmadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा देवेषु सर्वेषु शक्रः श्रेष्ठः शचीपतिः । तस्माद्ब्रह्मा च तीर्थेषु प्रयागोऽयं तथा वरः

yathā deveṣu sarveṣu śakraḥ śreṣṭhaḥ śacīpatiḥ | tasmādbrahmā ca tīrtheṣu prayāgo'yaṃ tathā varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादपि महाराज शक्रप्रस्थमिदं वरम् । अस्यांतरगतो योऽयं प्रयागो नृप दृश्यते

tasmādapi mahārāja śakraprasthamidaṃ varam | asyāṃtaragato yo'yaṃ prayāgo nṛpa dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथयाम्यत्र यद्वृत्तं मोहिन्याः पण्ययोषितः । नर्मदासरितस्तीरे पुरी माहिष्मती नृप

kathayāmyatra yadvṛttaṃ mohinyāḥ paṇyayoṣitaḥ | narmadāsaritastīre purī māhiṣmatī nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोहिनीनाम तत्रासीद्वेश्या बहुधनान्विता । रूपयौवनसंपन्ना निष्णाता नृत्यगीतयोः

mohinīnāma tatrāsīdveśyā bahudhanānvitā | rūpayauvanasaṃpannā niṣṇātā nṛtyagītayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया बहूनि पापानि कृतानि धनलुब्धया । ब्रह्महत्याः कृताः सप्त दास्यश्च बहवो हताः

tayā bahūni pāpāni kṛtāni dhanalubdhayā | brahmahatyāḥ kṛtāḥ sapta dāsyaśca bahavo hatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां च पातिता गर्भाः बहुशः पापया तया । एवं तया सुतारुण्यं गमितं पापकर्मभिः

tāsāṃ ca pātitā garbhāḥ bahuśaḥ pāpayā tayā | evaṃ tayā sutāruṇyaṃ gamitaṃ pāpakarmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जरा कियत्काले तद्देहे समपद्यत । जराग्रस्तशरीरा सा निवृत्तविषयस्पृहा

tato jarā kiyatkāle taddehe samapadyata | jarāgrastaśarīrā sā nivṛttaviṣayaspṛhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चक्रे मानसं यूनां ते च तां पतिभूपते । पापार्जितं धनं स्वीयं न विश्वसिति कस्यचित्

na cakre mānasaṃ yūnāṃ te ca tāṃ patibhūpate | pāpārjitaṃ dhanaṃ svīyaṃ na viśvasiti kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दत्ते न स्वयं भुंक्ते न निक्षिपति वै क्वचित् । एकदा सा निशीथे तु विबुध्येति विचिंतयत्

na datte na svayaṃ bhuṃkte na nikṣipati vai kvacit | ekadā sā niśīthe tu vibudhyeti viciṃtayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतायां मयि कस्येदं धनं पापैरुपार्जितम् । तं नयिष्यति मां घोरं नरकं भृशदारुणम्

mṛtāyāṃ mayi kasyedaṃ dhanaṃ pāpairupārjitam | taṃ nayiṣyati māṃ ghoraṃ narakaṃ bhṛśadāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दास्यस्तासां च भर्त्तारस्तद्भोक्ष्यंति धनं मम । मयैव सद्गतिस्तस्य कथं न क्रियतेऽधुना

dāsyastāsāṃ ca bharttārastadbhokṣyaṃti dhanaṃ mama | mayaiva sadgatistasya kathaṃ na kriyate'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विचिंत्य सा धर्मे विधाय मतिमुत्तमाम् । चकारारामसरसि वापीकूपसुरालयान्

evaṃ viciṃtya sā dharme vidhāya matimuttamām | cakārārāmasarasi vāpīkūpasurālayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभितः पुरमाधत्ते प्रपाः पथिकहेतवे । निदाघे च महाराज तेभ्योऽन्नं प्रददौ च सा

abhitaḥ puramādhatte prapāḥ pathikahetave | nidāghe ca mahārāja tebhyo'nnaṃ pradadau ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मशालां गृहाभ्याशे निवासाय विदेशिनाम् । विदधे सा पुनस्तेभ्यो ददावाहारमुत्तमम्

dharmaśālāṃ gṛhābhyāśe nivāsāya videśinām | vidadhe sā punastebhyo dadāvāhāramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवर्त्तमाना हि धर्मे सा भूपमोहिनी । ज्वरातुराभवत्काले क्वचिच्चेति विचिंतयत्

evaṃ pravarttamānā hi dharme sā bhūpamohinī | jvarāturābhavatkāle kvacicceti viciṃtayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मार्थे हि मया वित्तं व्ययितं भूरि यद्यपि । तथापि स्वर्णरूप्यादि प्रचुरं वर्त्तते परम्

dharmārthe hi mayā vittaṃ vyayitaṃ bhūri yadyapi | tathāpi svarṇarūpyādi pracuraṃ varttate param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियेभ्यो ददाम्येतज्ज्ञानेनेति व्यचिंतयत् । विचिंत्येति समाहूता मोहिन्या नगरद्विजाः

śrotriyebhyo dadāmyetajjñāneneti vyaciṃtayat | viciṃtyeti samāhūtā mohinyā nagaradvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागतास्ते महीपाल ज्ञात्वा घोरं प्रतिग्रहम् । यदा तदा द्विभागं च चक्रे तत्तु धनं स्वकम्

nāgatāste mahīpāla jñātvā ghoraṃ pratigraham | yadā tadā dvibhāgaṃ ca cakre tattu dhanaṃ svakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको भागस्तु दासीनां दत्तोन्यश्च विदेशिनाम् । स्वयं तु निर्द्धना राजन्नभवत्सा तु मोहिनी

eko bhāgastu dāsīnāṃ dattonyaśca videśinām | svayaṃ tu nirddhanā rājannabhavatsā tu mohinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा समागतं मृत्युं विज्ञायांतिकमंतिके । मुक्त्वा दास्यो धनं नीत्वा यथेष्टगतयोऽभवत्

tathā samāgataṃ mṛtyuṃ vijñāyāṃtikamaṃtike | muktvā dāsyo dhanaṃ nītvā yatheṣṭagatayo'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति मत्वा यदा ह्येषा ज्वरमुक्ता भविष्यति । तदानीं यद्धनं दत्तं नूनमादास्यते हि तत्

iti matvā yadā hyeṣā jvaramuktā bhaviṣyati | tadānīṃ yaddhanaṃ dattaṃ nūnamādāsyate hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सा लंघनान्यष्टादशकृत्वा महीपते । निजायुषस्तु शेषेण ज्वरमुक्ता तदाभवत्

atha sā laṃghanānyaṣṭādaśakṛtvā mahīpate | nijāyuṣastu śeṣeṇa jvaramuktā tadābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका जरद्गवानाम सखी तस्या महीपते । सा तामुपचचाराशु पथ्यादिभिरतंद्रिता

ekā jaradgavānāma sakhī tasyā mahīpate | sā tāmupacacārāśu pathyādibhirataṃdritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कियद्भिर्वासरैः सा तु पूर्णाहारा व्यजायत । तस्या जरद्गवायास्तु गृहे भुक्तं स्म लज्जया

kiyadbhirvāsaraiḥ sā tu pūrṇāhārā vyajāyata | tasyā jaradgavāyāstu gṛhe bhuktaṃ sma lajjayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया स्थितं सुखेनात्र दुःखमद्य समागतम् । दारिद्र्यान्न मया स्थेयं सचिंत्येति गतान्यतः

mayā sthitaṃ sukhenātra duḥkhamadya samāgatam | dāridryānna mayā stheyaṃ saciṃtyeti gatānyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छती सा वने राजन्मोहिनी पुरतस्करैः । इति मत्वा विनिहता गृहीत्वा यात्यसौ धनम्

gacchatī sā vane rājanmohinī purataskaraiḥ | iti matvā vinihatā gṛhītvā yātyasau dhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनमप्राप्य तैस्तस्याः सकाशात्पुरतस्करैः । श्वसती सा परित्यक्ता तस्मिन्नेव वने नृप

dhanamaprāpya taistasyāḥ sakāśātpurataskaraiḥ | śvasatī sā parityaktā tasminneva vane nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वैखानसः कश्चित्प्रयागस्यास्य वै जलम् । बिभ्रत्कमंडलौ राजन्नत्रारण्ये समाययौ

atha vaikhānasaḥ kaścitprayāgasyāsya vai jalam | bibhratkamaṃḍalau rājannatrāraṇye samāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तां पतितां वीक्ष्य शस्त्रविक्षतविग्रहाम् । याचमानामिदं राजन् जीवनं हस्तसंज्ञया

atha tāṃ patitāṃ vīkṣya śastravikṣatavigrahām | yācamānāmidaṃ rājan jīvanaṃ hastasaṃjñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैखानस उवाच- का त्वं केन शितैः शस्त्रैः सक्षतीकृतविग्रहा । एकाकिनी किमर्थं वा निर्जनारण्यमागता

vaikhānasa uvāca- kā tvaṃ kena śitaiḥ śastraiḥ sakṣatīkṛtavigrahā | ekākinī kimarthaṃ vā nirjanāraṇyamāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इंद्रप्रस्थगतस्येदं प्रयागस्य जले शुभे । भाग्योदयेन केनापि प्रापितं प्रियकाम्यया

iṃdraprasthagatasyedaṃ prayāgasya jale śubhe | bhāgyodayena kenāpi prāpitaṃ priyakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्ता तेन सा वक्तुमक्षमा व्याददे मुखम् । पातुं तद्वारिमहिषी भवेयमिति वांछया

ityuktā tena sā vaktumakṣamā vyādade mukham | pātuṃ tadvārimahiṣī bhaveyamiti vāṃchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैतस्य प्रयागस्य पातितेंबुनि तन्मुखे । तत्याज जीवितं सा तु मोहिनीगणिका नृप

athaitasya prayāgasya pātiteṃbuni tanmukhe | tatyāja jīvitaṃ sā tu mohinīgaṇikā nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणप्रयाणकाले तु महिषीत्वं च वांच्छयत् । अतः सा महिषी जाता द्राविडे वीरवर्मणः

prāṇaprayāṇakāle tu mahiṣītvaṃ ca vāṃcchayat | ataḥ sā mahiṣī jātā drāviḍe vīravarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभूय केरलाधीश गृहे तीर्थांबुपानतः । कुलशीलधनैश्वर्यसंयुक्तस्य महीपते

saṃbhūya keralādhīśa gṛhe tīrthāṃbupānataḥ | kulaśīladhanaiśvaryasaṃyuktasya mahīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमगौरं ततः सांगं बभार कमलेक्षणा । अतस्तस्य पिता नाम हेमांगीति चकार ह

hemagauraṃ tataḥ sāṃgaṃ babhāra kamalekṣaṇā | atastasya pitā nāma hemāṃgīti cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा सा तु हेमांगी हेमाभरणभूषिता । कलायाः स्ववयस्याया मंत्रिपुत्र्या गृहं ययौ

ekadā sā tu hemāṃgī hemābharaṇabhūṣitā | kalāyāḥ svavayasyāyā maṃtriputryā gṛhaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र यावकतैलेन स्नापिता भोजिता च सा । विविधान्नैस्तदा राजन्निविष्टा वरविष्टरे

tatra yāvakatailena snāpitā bhojitā ca sā | vividhānnaistadā rājanniviṣṭā varaviṣṭare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पोद्ग्रथित धमिल्ला क्षामक्षौमविभूषिता । कलां प्रोवाच दधती मुखे तांबूलवीटिकाम्

puṣpodgrathita dhamillā kṣāmakṣaumavibhūṣitā | kalāṃ provāca dadhatī mukhe tāṃbūlavīṭikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमांग्युवाच - कले कलय मे वाक्यं कोकिलाकलभाषिणि । गृहे यदद्भुतं वस्तु तव मामभिदर्शय

hemāṃgyuvāca - kale kalaya me vākyaṃ kokilākalabhāṣiṇi | gṛhe yadadbhutaṃ vastu tava māmabhidarśaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.