Library·Padma Purāṇa·6·6.225
शंकर उवाच- ऊर्द्ध्वपुंड्रस्य माहात्म्यं वक्ष्यामि शुभदर्शने । धारणादेव मुच्येत भवबंधाद्द्विजोत्तमः
śaṃkara uvāca- ūrddhvapuṃḍrasya māhātmyaṃ vakṣyāmi śubhadarśane | dhāraṇādeva mucyeta bhavabaṃdhāddvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रस्य मध्ये तु विशाले सुमनोहरे । लक्ष्म्या सार्द्धं समासीनो देवदेवो जनार्दनः
ūrddhvapuṃḍrasya madhye tu viśāle sumanohare | lakṣmyā sārddhaṃ samāsīno devadevo janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्यस्य शरीरे तु ऊर्द्ध्वपुंड्रं धृतो भवेत् । तस्यदेहं भगवतो विमलं मंदिरं शुभम्
tasmādyasya śarīre tu ūrddhvapuṃḍraṃ dhṛto bhavet | tasyadehaṃ bhagavato vimalaṃ maṃdiraṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । धारयेदूर्द्ध्वपुंड्रं यो मृदाशुभ्रेण वैष्णवः
sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ | dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ yo mṛdāśubhreṇa vaiṣṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रधरो विप्रः सर्वलोकेषु पूजितः । विमानवरमारुह्य याति विष्णोः परं पदम्
ūrddhvapuṃḍradharo vipraḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ | vimānavaramāruhya yāti viṣṇoḥ paraṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेदूर्द्ध्वपुंड्रं तु त्रिसंध्यं तु द्विजोत्तमः । सर्वपापविशुद्ध्यर्थमिष्टापूर्तफलाप्तये
dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ tu trisaṃdhyaṃ tu dvijottamaḥ | sarvapāpaviśuddhyarthamiṣṭāpūrtaphalāptaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रधरं दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । नमस्कृत्वाथवा भक्त्या सर्वदानफलं लभेत्
ūrddhvapuṃḍradharaṃ dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate | namaskṛtvāthavā bhaktyā sarvadānaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रधरं विप्रं यः श्राद्धे भोजयिष्यति । आकल्पकोटिपितरस्तस्य तृप्ता न संशयः
ūrddhvapuṃḍradharaṃ vipraṃ yaḥ śrāddhe bhojayiṣyati | ākalpakoṭipitarastasya tṛptā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रधरो यस्तु कुर्याछ्रांद्धं शुभानने । कल्पकोटिसहस्राणि गयाश्राद्धफलं लभेत्
ūrddhvapuṃḍradharo yastu kuryāchrāṃddhaṃ śubhānane | kalpakoṭisahasrāṇi gayāśrāddhaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञदानतपश्चर्या जपहोमादिकं च यत् । ऊर्द्ध्वपुंड्रधरः कुर्यात्तस्य पुण्यमनंतकम्
yajñadānatapaścaryā japahomādikaṃ ca yat | ūrddhvapuṃḍradharaḥ kuryāttasya puṇyamanaṃtakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रविहीनस्तु किंचित्कर्म करोति यः । इष्टापूर्तादिकं सर्वं निष्फलं स्यान्न संशयः
ūrddhvapuṃḍravihīnastu kiṃcitkarma karoti yaḥ | iṣṭāpūrtādikaṃ sarvaṃ niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्छरीरं मनुष्याणामूर्द्ध्वपुंड्र विवर्जितम् । द्रष्टव्यं नैव तत्किंचित्श्मशानसदृशं भवेत्
yaccharīraṃ manuṣyāṇāmūrddhvapuṃḍra vivarjitam | draṣṭavyaṃ naiva tatkiṃcitśmaśānasadṛśaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रविहीनस्तु सन्ध्याकर्मादिकं चरेत् । तत्सर्वं राक्षसैर्नीतं नरकं चावगच्छति
ūrddhvapuṃḍravihīnastu sandhyākarmādikaṃ caret | tatsarvaṃ rākṣasairnītaṃ narakaṃ cāvagacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रधरोद्विप्रो मृदाशुभ्रेण वैदिकः । न तिर्यग्धारयेद्विद्वानापद्यपि कदाचन
ūrddhvapuṃḍradharodvipro mṛdāśubhreṇa vaidikaḥ | na tiryagdhārayedvidvānāpadyapi kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणामूर्द्ध्वपुंड्रं स्यात्तिलकं तु महीभृतः । पट्टाकारं तु वैश्यानां शूद्राणां वै त्रिपुंड्रकम्
viprāṇāmūrddhvapuṃḍraṃ syāttilakaṃ tu mahībhṛtaḥ | paṭṭākāraṃ tu vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ vai tripuṃḍrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रं मृदा कार्यं कस्तूर्य्यास्तिलकं तथा । पट्टाकारं तु गंधेन भस्मनैव त्रिपुंड्रकम्
ūrddhvapuṃḍraṃ mṛdā kāryaṃ kastūryyāstilakaṃ tathā | paṭṭākāraṃ tu gaṃdhena bhasmanaiva tripuṃḍrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रं तु सर्वेषां न निषिद्धं कदाचन । धारयेत्क्षत्रियाद्योऽपि विष्णुभक्तो भवेद्यदि
ūrddhvapuṃḍraṃ tu sarveṣāṃ na niṣiddhaṃ kadācana | dhārayetkṣatriyādyo'pi viṣṇubhakto bhavedyadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां नैव कार्य्यं स्यात्तिर्य्यक्पट्टादिधारणम् । नारायणात्परेशानादन्येषामर्चनं न तु
viprāṇāṃ naiva kāryyaṃ syāttiryyakpaṭṭādidhāraṇam | nārāyaṇātpareśānādanyeṣāmarcanaṃ na tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणः कुलजो विद्वान्भस्मधारी भवेद्यदि । वर्जयेत्तादृशं देवि मद्योच्छिष्टं घटं यथा
brāhmaṇaḥ kulajo vidvānbhasmadhārī bhavedyadi | varjayettādṛśaṃ devi madyocchiṣṭaṃ ghaṭaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिपुंड्रं शूद्रकल्पानां शूद्राणां च विधिस्तथा । त्रिपुंड्र धारणाद्विप्रः पतितः स्यान्न संशयः
tripuṃḍraṃ śūdrakalpānāṃ śūdrāṇāṃ ca vidhistathā | tripuṃḍra dhāraṇādvipraḥ patitaḥ syānna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकांतिनो महाभागाः सर्वभूतहिते रताः । सांतरालं प्रकुर्वीरन्पुंड्रं हरिपदाकृतिम्
ekāṃtino mahābhāgāḥ sarvabhūtahite ratāḥ | sāṃtarālaṃ prakurvīranpuṃḍraṃ haripadākṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेः पादाकृतिं कुर्यादूर्द्ध्वपुंड्रं विधानतः । मध्यछिद्रेण संयुक्तं तद्धि वै मंदिरं हरेः
hareḥ pādākṛtiṃ kuryādūrddhvapuṃḍraṃ vidhānataḥ | madhyachidreṇa saṃyuktaṃ taddhi vai maṃdiraṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रमृजुं सौम्यं सुपार्श्वं सुमनोहरम् । दंडाकारं सुशोभाढ्यं मध्येछिद्रं प्रकल्पयेत्
ūrddhvapuṃḍramṛjuṃ saumyaṃ supārśvaṃ sumanoharam | daṃḍākāraṃ suśobhāḍhyaṃ madhyechidraṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छिद्रान्वितं पुंड्रं दण्डाकारं सुशोभनम् । विप्राणां सततं कार्यं स्त्रीणां च शुभदर्शने
tasmācchidrānvitaṃ puṃḍraṃ daṇḍākāraṃ suśobhanam | viprāṇāṃ satataṃ kāryaṃ strīṇāṃ ca śubhadarśane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वपुण्ड्रस्य मध्ये तु विशाले सुमनोहरे । सान्तराले समासीनो हरिरस्ति श्रिया सह
ūrdhvapuṇḍrasya madhye tu viśāle sumanohare | sāntarāle samāsīno harirasti śriyā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरन्तरालं यः कुर्यादूर्द्ध्वपुंड्रं द्विजाधमः । स हि तत्रस्थितं विष्णुं श्रियं चैव व्यपोहति
nirantarālaṃ yaḥ kuryādūrddhvapuṃḍraṃ dvijādhamaḥ | sa hi tatrasthitaṃ viṣṇuṃ śriyaṃ caiva vyapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अच्छिद्रमूर्द्ध्वपुंड्रं तु ये कुर्वंति द्विजाधमाः । तेषां ललाटे सततं शुनःपादो न संशयः
acchidramūrddhvapuṃḍraṃ tu ye kurvaṃti dvijādhamāḥ | teṣāṃ lalāṭe satataṃ śunaḥpādo na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छिद्रान्वितं पुंड्रं सहरिद्रं शुभान्वितम् । धारयेद्ब्राह्मणो नित्यं हरिसालोक्यसिद्धये
tasmācchidrānvitaṃ puṃḍraṃ saharidraṃ śubhānvitam | dhārayedbrāhmaṇo nityaṃ harisālokyasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदाय परया भक्त्या वेङ्कटाद्रौ हृदे मृदम् । धारयेदूर्ध्वपुण्ड्राणि हरिसायुज्यसिद्धये
ādāya parayā bhaktyā veṅkaṭādrau hṛde mṛdam | dhārayedūrdhvapuṇḍrāṇi harisāyujyasiddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्णतुलसीमूले मृदमादाय भक्तिमान् । धारयेदूर्द्ध्वपुंड्राणि हरिस्तत्र प्रसीदति
śrīkṛṣṇatulasīmūle mṛdamādāya bhaktimān | dhārayedūrddhvapuṃḍrāṇi haristatra prasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वारवत्यां शुभे रम्ये वासुदेवहृदे तथा । तत्रोद्भवां मृदं रम्यामादाय द्विजसत्तमः
dvāravatyāṃ śubhe ramye vāsudevahṛde tathā | tatrodbhavāṃ mṛdaṃ ramyāmādāya dvijasattamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेदूर्द्ध्वपुंड्रांणि सर्वकामफलाप्तये । आदाय परया भक्त्या गंगातीरोद्भवां मृदम्
dhārayedūrddhvapuṃḍrāṃṇi sarvakāmaphalāptaye | ādāya parayā bhaktyā gaṃgātīrodbhavāṃ mṛdam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया धृतोर्द्ध्वपुंड्राणि सर्वयज्ञफलो लभेत् । चंदनं च हरिद्रा च तथा भस्माग्निहोत्रजम्
tayā dhṛtorddhvapuṃḍrāṇi sarvayajñaphalo labhet | caṃdanaṃ ca haridrā ca tathā bhasmāgnihotrajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्ववश्यकरं प्रोक्तमूर्द्ध्वपुंड्रस्य धारणात् । यत्र पुण्यं हरिक्षेत्रं तत्र वै मृदमाहरेत्
sarvavaśyakaraṃ proktamūrddhvapuṃḍrasya dhāraṇāt | yatra puṇyaṃ harikṣetraṃ tatra vai mṛdamāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वताग्रे नदीतीरे बिल्वमूले जलाशये । सिंधुतीरे च वल्मीके हरिक्षेत्रे विशेषतः
parvatāgre nadītīre bilvamūle jalāśaye | siṃdhutīre ca valmīke harikṣetre viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः स्नानोदकं यत्र प्रवाहयति नित्यशः । पुंड्राणां धारणार्थाय गृह्णीयात्तत्र मृत्तिकाम्
viṣṇoḥ snānodakaṃ yatra pravāhayati nityaśaḥ | puṃḍrāṇāṃ dhāraṇārthāya gṛhṇīyāttatra mṛttikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीरङ्गे वेङ्कटाद्रौ च श्रीकूर्मे द्वारके शुभे । प्रयागेनारसिंहाद्रौ वाराहे तुलसीवने
śrīraṅge veṅkaṭādrau ca śrīkūrme dvārake śubhe | prayāgenārasiṃhādrau vārāhe tulasīvane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा मृत्तिकां भक्त्या विष्णुपादजलैः सह । धृत्वा पुंड्राणि चांगेषु विष्णुसायुज्यमाप्नुयात्
gṛhītvā mṛttikāṃ bhaktyā viṣṇupādajalaiḥ saha | dhṛtvā puṃḍrāṇi cāṃgeṣu viṣṇusāyujyamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्कस्मिन्महाभागा वैष्णवा धारयंति वै । तस्मिन्वै मृत्तिका ग्राह्या ऊर्द्ध्वपुंड्रस्य धारणे
yasminkasminmahābhāgā vaiṣṇavā dhārayaṃti vai | tasminvai mṛttikā grāhyā ūrddhvapuṃḍrasya dhāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामं शांतिकरं प्रोक्तं रक्तं वश्यकरं तथा । श्रीकरं पीतमित्याहुः श्वेतं मोक्षकरं शुभम्
śyāmaṃ śāṃtikaraṃ proktaṃ raktaṃ vaśyakaraṃ tathā | śrīkaraṃ pītamityāhuḥ śvetaṃ mokṣakaraṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तुलं तिर्यगछिद्रं ह्रस्वं दीर्घं ततं तनुम् । वक्रं विरूपं बद्धाग्रं छिन्नमूलं पदच्युतम्
vartulaṃ tiryagachidraṃ hrasvaṃ dīrghaṃ tataṃ tanum | vakraṃ virūpaṃ baddhāgraṃ chinnamūlaṃ padacyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशुभं रूक्षमासक्तं तथानंगुलिकल्पितम् । विगंधमवसह्यं च पुंड्रमाहुरनर्थकम्
aśubhaṃ rūkṣamāsaktaṃ tathānaṃgulikalpitam | vigaṃdhamavasahyaṃ ca puṃḍramāhuranarthakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरभ्य नासिकामूलं ललाटं तं लिखेन्मृदा । समारभ्य भ्रुवोर्मध्यमंतरालं प्रकल्पयेत्
ārabhya nāsikāmūlaṃ lalāṭaṃ taṃ likhenmṛdā | samārabhya bhruvormadhyamaṃtarālaṃ prakalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंतरालं द्व्यंगुलं स्यात्पार्श्वावंगुलिमात्रकौ । मृदा शुभ्रेण विलिखेत्पुण्ड्रं ऋजुतरं शुभम्
aṃtarālaṃ dvyaṃgulaṃ syātpārśvāvaṃgulimātrakau | mṛdā śubhreṇa vilikhetpuṇḍraṃ ṛjutaraṃ śubham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटे केशवं ध्यायेन्नारायणमथोदरे । वक्षस्थले माधवं च गोविंदं कंठकूबरे
lalāṭe keśavaṃ dhyāyennārāyaṇamathodare | vakṣasthale mādhavaṃ ca goviṃdaṃ kaṃṭhakūbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुं च दक्षिणे कुक्षौ बाहौ च मधुसूदनम् । त्रिविक्रमं कंधरे तु वामनं वामपार्श्वके
viṣṇuṃ ca dakṣiṇe kukṣau bāhau ca madhusūdanam | trivikramaṃ kaṃdhare tu vāmanaṃ vāmapārśvake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीधरं बाहुके वामे हृषीकेशं तु कंधरे । पृष्ठे वै पद्मनाभं तु त्रिके दामोदरं न्यसेत्
śrīdharaṃ bāhuke vāme hṛṣīkeśaṃ tu kaṃdhare | pṛṣṭhe vai padmanābhaṃ tu trike dāmodaraṃ nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्प्रक्षालनतोयेन वासुदेवं तु मूर्द्धनि । ललाटे भुजयुग्मे तु पृष्ठयोः कंठकूबरे
tatprakṣālanatoyena vāsudevaṃ tu mūrddhani | lalāṭe bhujayugme tu pṛṣṭhayoḥ kaṃṭhakūbare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धारयेदूर्द्ध्वपुंड्रं तु चतुरंगुलमात्रतः । कुक्षौ तत्पार्श्वयोः प्रोक्तमायतं तु दशांगुलम्
dhārayedūrddhvapuṃḍraṃ tu caturaṃgulamātrataḥ | kukṣau tatpārśvayoḥ proktamāyataṃ tu daśāṃgulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाह्वोर्वक्षस्थले पुंड्रंमष्टांगुलमुदाहृतम् । एवं द्वादशपुंड्राणि ब्राह्मणः सततं धरेत्
bāhvorvakṣasthale puṃḍraṃmaṣṭāṃgulamudāhṛtam | evaṃ dvādaśapuṃḍrāṇi brāhmaṇaḥ satataṃ dharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तत्पुण्ड्राणि तन्मूर्तीर्ध्यात्वा मंत्रेण धारयेत् । अंतरालेषु सर्वेषु हरिद्रां धारयेच्छ्रियाम्
tattatpuṇḍrāṇi tanmūrtīrdhyātvā maṃtreṇa dhārayet | aṃtarāleṣu sarveṣu haridrāṃ dhārayecchriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारि भूभृतामाहुः पुंड्राणि द्वे विशां स्मृते । एकपुंड्रं तु नारीणां शूद्राणां च विधीयते
catvāri bhūbhṛtāmāhuḥ puṃḍrāṇi dve viśāṃ smṛte | ekapuṃḍraṃ tu nārīṇāṃ śūdrāṇāṃ ca vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटे हृदि बाह्वोश्च चतुःपुंड्राणि धारयेत् । ललाटे हृदये द्वे तु फालेत्वेकं विधीयते
lalāṭe hṛdi bāhvośca catuḥpuṃḍrāṇi dhārayet | lalāṭe hṛdaye dve tu phāletvekaṃ vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्द्ध्वपुंड्रं ललाटे तु सर्वेषां प्रथमं स्मृतम् । ललाटादिक्रमेणैव धारणं तु विधीयते
ūrddhvapuṃḍraṃ lalāṭe tu sarveṣāṃ prathamaṃ smṛtam | lalāṭādikrameṇaiva dhāraṇaṃ tu vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्तीस्तु वासुदेवाद्याश्चतुःपुंड्रेषु धारयेत् । द्वयोर्गोविंदकृष्णौ तु एकं नारायणं धरेत्
mūrtīstu vāsudevādyāścatuḥpuṃḍreṣu dhārayet | dvayorgoviṃdakṛṣṇau tu ekaṃ nārāyaṇaṃ dharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुंड्रविधिः प्रोक्तः सर्वेषां गिरिजे मया । अश्वत्थपत्रसंकाशो वेणुपत्राकृतिस्तथा
evaṃ puṃḍravidhiḥ proktaḥ sarveṣāṃ girije mayā | aśvatthapatrasaṃkāśo veṇupatrākṛtistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मकुड्मलसंकाशो मोहनं त्रितयं स्मृतम् । महाभागवतः शुद्धः पुंड्रं हरिपदाकृतिम्
padmakuḍmalasaṃkāśo mohanaṃ tritayaṃ smṛtam | mahābhāgavataḥ śuddhaḥ puṃḍraṃ haripadākṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंडाकारं तु वा देवि धारयेदूर्द्ध्वपुंड्रकम् । सुदर्शनेनांकितबाहुमूलास्तथोर्द्ध्वपुंड्रांकित सर्वगात्राः
daṃḍākāraṃ tu vā devi dhārayedūrddhvapuṃḍrakam | sudarśanenāṃkitabāhumūlāstathorddhvapuṃḍrāṃkita sarvagātrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालारविंदाक्षधरा विशुद्धा रक्षंति लोकान्दुरितौघसंगात्
mālāraviṃdākṣadharā viśuddhā rakṣaṃti lokānduritaughasaṃgāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.