महादेव उवाच-
एकस्मिन्समये पुत्र गतोऽहं विष्णुसन्निधौ ।
तत्र पृष्टं मया पूर्वं माहात्म्यं द्वादशीभवम्
mahādeva uvāca-
ekasminsamaye putra gato'haṃ viṣṇusannidhau |
tatra pṛṣṭaṃ mayā pūrvaṃ māhātmyaṃ dvādaśībhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच
कीदृशी स्यान्महादेव महाद्वादशिका परा ।
तस्या व्रते फलं कीदृग्वद सर्वेश्वर प्रभो
nārada uvāca
kīdṛśī syānmahādeva mahādvādaśikā parā |
tasyā vrate phalaṃ kīdṛgvada sarveśvara prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिव उवाच-
इयमेकादशी ब्रह्मन्महापुण्यफलप्रदा ।
ऋक्षयोगैश्च संयुक्ता कर्त्तव्या मुनिसत्तमैः
śiva uvāca-
iyamekādaśī brahmanmahāpuṇyaphalapradā |
ṛkṣayogaiśca saṃyuktā karttavyā munisattamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जया च विजया चैव जयंती पापनाशिनी ।
सर्वपापहराश्चैताः कर्त्तव्याः फलकांक्षिभिः
jayā ca vijayā caiva jayaṃtī pāpanāśinī |
sarvapāpaharāścaitāḥ karttavyāḥ phalakāṃkṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां यदा ऋक्षं शुक्लपक्षे पुनर्वसुः ।
नाम्ना सा च जया ख्याता तिथीनामुत्तमा तिथिः
ekādaśyāṃ yadā ṛkṣaṃ śuklapakṣe punarvasuḥ |
nāmnā sā ca jayā khyātā tithīnāmuttamā tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुपोष्य नरः पापान्मुच्यते नात्र संशयः ।
यदा च शुक्लद्वादश्यां नक्षत्रं श्रवणं भवेत्
tāmupoṣya naraḥ pāpānmucyate nātra saṃśayaḥ |
yadā ca śukladvādaśyāṃ nakṣatraṃ śravaṇaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजया सा समाख्याता तिथीनामुत्तमा तिथिः ।
सहस्रगुणितं दानं यस्यां वै विप्र भोजनम्
vijayā sā samākhyātā tithīnāmuttamā tithiḥ |
sahasraguṇitaṃ dānaṃ yasyāṃ vai vipra bhojanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
होमस्तथोपवासश्च सहस्राधिफलप्रदः ।
यदा च शुक्लद्वादश्यां प्राजापत्यं हि जायते
homastathopavāsaśca sahasrādhiphalapradaḥ |
yadā ca śukladvādaśyāṃ prājāpatyaṃ hi jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयंती नाम सा प्रोक्ता सर्वपापहरा तिथिः ।
सप्तजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु
jayaṃtī nāma sā proktā sarvapāpaharā tithiḥ |
saptajanmakṛtaṃ pāpaṃ svalpaṃ vā yadi vā bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षालयति गोविंदस्तस्यामभ्यर्चितो ध्रुवम् ।
यदा वै शुक्लद्वादश्यां पुष्यं भवति कर्हिचित्
prakṣālayati goviṃdastasyāmabhyarcito dhruvam |
yadā vai śukladvādaśyāṃ puṣyaṃ bhavati karhicit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तु सा महापुण्या भविता पापनाशिनी ।
यो ददाति तिलप्रस्थं नित्यं संवत्सरं प्रति
tadā tu sā mahāpuṇyā bhavitā pāpanāśinī |
yo dadāti tilaprasthaṃ nityaṃ saṃvatsaraṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपवासं च यस्तस्यां करोत्येतत्समं स्मृतम् ।
तस्यां जगत्पतिर्देवस्तुष्टः सर्वेश्वरो हरिः
upavāsaṃ ca yastasyāṃ karotyetatsamaṃ smṛtam |
tasyāṃ jagatpatirdevastuṣṭaḥ sarveśvaro hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षतां प्रयात्येव तत्रानंतफलं स्मृतम् ।
सगरेण ककुत्स्थेन नहुषेण च साधितः
pratyakṣatāṃ prayātyeva tatrānaṃtaphalaṃ smṛtam |
sagareṇa kakutsthena nahuṣeṇa ca sādhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यामाराधितः कृष्णो दत्तवानखिलं भुवि ।
वाचिकान्मानसाद्वापि कायजाच्च विशेषतः
tasyāmārādhitaḥ kṛṣṇo dattavānakhilaṃ bhuvi |
vācikānmānasādvāpi kāyajācca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ।
तामेकां समुपोष्याथ पुण्यनक्षत्रसंयुताम्
saptajanmakṛtātpāpānmucyate nātra saṃśayaḥ |
tāmekāṃ samupoṣyātha puṇyanakṣatrasaṃyutām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्
ekādaśīsahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ |
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyo devatārcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्तस्यां क्रियते किंचित्तदक्षयफलं स्मृतम् ।
तस्मादेषा प्रकर्तव्या यत्नेन फलकांक्षिभिः
yattasyāṃ kriyate kiṃcittadakṣayaphalaṃ smṛtam |
tasmādeṣā prakartavyā yatnena phalakāṃkṣibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचमेनाश्वमेधेन यदि स्नातो युधिष्ठिरः ।
पर्यपृच्छत धर्मात्मा कृष्णं यदुकुलोद्वहम्
paṃcamenāśvamedhena yadi snāto yudhiṣṭhiraḥ |
paryapṛcchata dharmātmā kṛṣṇaṃ yadukulodvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच-
उपवासस्य नक्तस्य त्वेकभुक्तस्य मे प्रभो ।
किं पुण्यं किं फलं तस्य ब्रूहि सर्वं जनार्दन
yudhiṣṭhira uvāca-
upavāsasya naktasya tvekabhuktasya me prabho |
kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tasya brūhi sarvaṃ janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
हेमंते चैव संप्राप्ते मासे मार्गे च शोभने ।
कृष्णपक्षे च या पार्थ द्वादशी तामुपोषयेत् ।
दशम्यां चैकभक्तश्च शुद्धचित्तो दृढव्रतः
śrībhagavānuvāca-
hemaṃte caiva saṃprāpte māse mārge ca śobhane |
kṛṣṇapakṣe ca yā pārtha dvādaśī tāmupoṣayet |
daśamyāṃ caikabhaktaśca śuddhacitto dṛḍhavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्तं चैव तथा ज्ञात्वा दशम्यां नियतः सदा ।
दिवसस्याष्टमे भागे मंदीभूते दिवाकरे
naktaṃ caiva tathā jñātvā daśamyāṃ niyataḥ sadā |
divasasyāṣṭame bhāge maṃdībhūte divākare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्तं च तद्विजानीयान्न नक्तं निशिभोजनम् ।
नक्षत्रदर्शनान्नक्तं गृहस्थस्य विधीयते
naktaṃ ca tadvijānīyānna naktaṃ niśibhojanam |
nakṣatradarśanānnaktaṃ gṛhasthasya vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यतेर्दिनाष्टमे भागे रात्रौ तस्य निषेधनम् ।
ततः प्रभातसमये कृत्वा च नियमं व्रती
yaterdināṣṭame bhāge rātrau tasya niṣedhanam |
tataḥ prabhātasamaye kṛtvā ca niyamaṃ vratī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्याह्ने च तथा पार्थ स्नानं शुचिः समाचरेत् ।
अधमं कूपके स्नानं वाप्यां स्नानं च मध्यमम्
madhyāhne ca tathā pārtha snānaṃ śuciḥ samācaret |
adhamaṃ kūpake snānaṃ vāpyāṃ snānaṃ ca madhyamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तडागे चोत्तमं स्नानं नद्यां स्नानं ततः परम् ।
पीड्यंते जंतवो यत्र जलमध्ये व्यवस्थिते
taḍāge cottamaṃ snānaṃ nadyāṃ snānaṃ tataḥ param |
pīḍyaṃte jaṃtavo yatra jalamadhye vyavasthite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स्नाने कृते पार्थ पापं पुण्यं समं भवेत् ।
गृहे चैवोत्तमं स्नानं जलं चैव विशोधयेत्
tatra snāne kṛte pārtha pāpaṃ puṇyaṃ samaṃ bhavet |
gṛhe caivottamaṃ snānaṃ jalaṃ caiva viśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्तु पांडवश्रेष्ठ गृहे स्नानं समाचरेत् ।
अश्वक्रांते रथक्रांते विष्णुक्रांते वसुंधरे
tasmāttu pāṃḍavaśreṣṭha gṛhe snānaṃ samācaret |
aśvakrāṃte rathakrāṃte viṣṇukrāṃte vasuṃdhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्वसंचितम् ।
क्रोधलोभौ परित्यज्य चैकचित्तो दृढव्रतः
mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā pūrvasaṃcitam |
krodhalobhau parityajya caikacitto dṛḍhavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालापेतांत्यजं चैव तथा पाखंडिनो नरान् ।
मिथ्यावादरतांश्चैव तथा ब्राह्मणनिंदकान्
nālāpetāṃtyajaṃ caiva tathā pākhaṃḍino narān |
mithyāvādaratāṃścaiva tathā brāhmaṇaniṃdakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यांश्चैव दुराचारानगम्यागमनेरतान् ।
परद्रव्यापहारांश्च परदाराभिगामिनः
anyāṃścaiva durācārānagamyāgamaneratān |
paradravyāpahārāṃśca paradārābhigāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवं पूजयित्वा तु नैवेद्यं तत्र कारयेत् ।
दीपं दद्याद्गृहे तत्र भक्तियुक्तेन चेतसा
keśavaṃ pūjayitvā tu naivedyaṃ tatra kārayet |
dīpaṃ dadyādgṛhe tatra bhaktiyuktena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दिने वर्जयेत्पार्थ निद्रां चैव तु मैथुनम् ।
धर्मशास्त्रविनोदेन दिनं सर्वं निवारयेत्
taddine varjayetpārtha nidrāṃ caiva tu maithunam |
dharmaśāstravinodena dinaṃ sarvaṃ nivārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ जागरणं कृत्वा भक्तियुक्तो नृपोत्तम ।
विप्रेभ्यो दक्षिणां दद्यात्प्रणिपत्य क्षमापयेत्
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā bhaktiyukto nṛpottama |
viprebhyo dakṣiṇāṃ dadyātpraṇipatya kṣamāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा कृष्णा तथा शुक्ला विधिनैवं प्रकारयेत् ।
एकादशीं द्विजः पार्थ विभेदं नैव कारयेत्
yathā kṛṣṇā tathā śuklā vidhinaivaṃ prakārayet |
ekādaśīṃ dvijaḥ pārtha vibhedaṃ naiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं हि कुरुते यस्तु शृणु तस्य हि यत्फलम् ।
शंखोद्धारे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा देवं गदाधरम्
evaṃ hi kurute yastu śṛṇu tasya hi yatphalam |
śaṃkhoddhāre naraḥ snātvā dṛṣṭvā devaṃ gadādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हति षोडशीम् ।
संक्रांतिषु चतुर्लक्षं यो ददाति नृपोत्तम
ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm |
saṃkrāṃtiṣu caturlakṣaṃ yo dadāti nṛpottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हति षोडशीम् ।
प्रभासक्षेत्रे यत्पुण्यं ग्रहणे चंद्र सूर्ययोः
ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm |
prabhāsakṣetre yatpuṇyaṃ grahaṇe caṃdra sūryayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं जायते नूनमेकादश्युपवासिनः ।
केदारे चोदकं पीत्वा पुनर्जन्म न विद्यते
tatphalaṃ jāyate nūnamekādaśyupavāsinaḥ |
kedāre codakaṃ pītvā punarjanma na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा चैकादशी पार्थ गर्भवासक्षयंकरी ।
अश्वमेधस्य यज्ञस्य पृथिव्यां यत्फलं लभेत्
tathā caikādaśī pārtha garbhavāsakṣayaṃkarī |
aśvamedhasya yajñasya pṛthivyāṃ yatphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छतगुणं पुण्यमेकादश्युपवासिनः ।
तपस्विनो गृहे यस्य भुंजते च द्विजोत्तमाः
tasmācchataguṇaṃ puṇyamekādaśyupavāsinaḥ |
tapasvino gṛhe yasya bhuṃjate ca dvijottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं जायते नूनमेकादश्युपवासिनः ।
गोसहस्रेण यत्पुण्यं दत्वा वेदांतपारगे
tatphalaṃ jāyate nūnamekādaśyupavāsinaḥ |
gosahasreṇa yatpuṇyaṃ datvā vedāṃtapārage
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्छतगुणं पुण्यमेकादश्युपवासिनः ।
येषां देहे त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
tasmācchataguṇaṃ puṇyamekādaśyupavāsinaḥ |
yeṣāṃ dehe trayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसंति तेषां ते तुल्या एकादश्युपवासिनः ।
ते नराः पुण्यकर्माणो ये भक्ता हरिपूजकाः
vasaṃti teṣāṃ te tulyā ekādaśyupavāsinaḥ |
te narāḥ puṇyakarmāṇo ye bhaktā haripūjakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीव्रतस्यापि पुण्यसंख्या न विद्यते ।
एतत्पुण्यं भवेत्तस्य यत्सुरैरपि दुर्ल्लभम्
ekādaśīvratasyāpi puṇyasaṃkhyā na vidyate |
etatpuṇyaṃ bhavettasya yatsurairapi durllabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मादर्द्धपुण्यं तु प्राप्यते नक्तभोजनात् ।
नक्तस्यार्द्धं भवेत्पुण्यमेकभक्तेन देहिनाम्
etasmādarddhapuṇyaṃ tu prāpyate naktabhojanāt |
naktasyārddhaṃ bhavetpuṇyamekabhaktena dehinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्गर्जंति तीर्थानि दानानि नियमानि च ।
यावन्नोपोषयेज्जंतुर्वासरं विष्णुवल्लभम्
tāvadgarjaṃti tīrthāni dānāni niyamāni ca |
yāvannopoṣayejjaṃturvāsaraṃ viṣṇuvallabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्त्वं पांडवश्रेष्ठ व्रतमेतत्समाचर ।
पुण्यसंख्यां न जानामि यत्त्वं पृच्छसि पांडव
tasmāttvaṃ pāṃḍavaśreṣṭha vratametatsamācara |
puṇyasaṃkhyāṃ na jānāmi yattvaṃ pṛcchasi pāṃḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्धि कथितं पार्थ यद्गोप्यं व्रतमुत्तमम् ।
एकादशीसमं नास्ति कृत्वा यज्ञसहस्रकम्
etaddhi kathitaṃ pārtha yadgopyaṃ vratamuttamam |
ekādaśīsamaṃ nāsti kṛtvā yajñasahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच-
उत्पन्ना सा कथं देव पुण्या चैकादशी तिथिः ।
कथं पवित्रा विश्वेऽस्मिन्कथं वै देवताप्रिया
yudhiṣṭhira uvāca-
utpannā sā kathaṃ deva puṇyā caikādaśī tithiḥ |
kathaṃ pavitrā viśve'sminkathaṃ vai devatāpriyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच -
पुरा कृतयुगे पार्थ मुरनामेति दानवः ।
अत्यद्भुतो महारौद्र सर्वदेवभयंकरः 6.38.५०।
इंद्रोऽपि निर्जितस्तेन सर्वदेवास्तथा नृप ।
महासुरेण तेनैव मृत्युना च दुरात्मना
śrībhagavānuvāca -
purā kṛtayuge pārtha muranāmeti dānavaḥ |
atyadbhuto mahāraudra sarvadevabhayaṃkaraḥ 6.38.50|
iṃdro'pi nirjitastena sarvadevāstathā nṛpa |
mahāsureṇa tenaiva mṛtyunā ca durātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गान्निराकृतास्तेन विचरंति महीतले ।
सशंका भयभीताश्च सर्वे गत्वा महेश्वरम्
svargānnirākṛtāstena vicaraṃti mahītale |
saśaṃkā bhayabhītāśca sarve gatvā maheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रेण कथितं सर्वमीश्वरस्यापि चाग्रतः ।
स्वर्गलोकपरिभ्रष्टा विचरंति महीतले
iṃdreṇa kathitaṃ sarvamīśvarasyāpi cāgrataḥ |
svargalokaparibhraṣṭā vicaraṃti mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्त्येषु संस्थिता देवा न शोभंते महेश्वर ।
उपायं ब्रूहि मे देव ह्यमरा यांति कां गतिम्
martyeṣu saṃsthitā devā na śobhaṃte maheśvara |
upāyaṃ brūhi me deva hyamarā yāṃti kāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
देवराजसुरश्रेष्ठयत्रास्तेगरुडध्वजः ।
शरण्यश्च जगन्नाथः परित्राता परायणः
mahādeva uvāca-
devarājasuraśreṣṭhayatrāstegaruḍadhvajaḥ |
śaraṇyaśca jagannāthaḥ paritrātā parāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र गच्छ सुरश्रेष्ठ स वो रक्षां विधास्यति ।
ईश्वरस्य वचः श्रुत्वा देवराजो महामतिः
tatra gaccha suraśreṣṭha sa vo rakṣāṃ vidhāsyati |
īśvarasya vacaḥ śrutvā devarājo mahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिदशैः सहितो यत्र गतस्तत्र युधिष्ठिर ।
जलमध्ये प्रसुप्तं तं दृष्ट्वा देवं गदाधरम्
tridaśaiḥ sahito yatra gatastatra yudhiṣṭhira |
jalamadhye prasuptaṃ taṃ dṛṣṭvā devaṃ gadādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतांजलिपुटो भूत्वा इंद्रः स्तोत्रमुदीरयत्
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā iṃdraḥ stotramudīrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्र उवाच-
ॐनमो देवदेवेश देवदानववंदित ।
दैत्यारे पुंडरीकाक्ष त्राहि नो मधुसूदन
iṃdra uvāca-
oṃnamo devadeveśa devadānavavaṃdita |
daityāre puṃḍarīkākṣa trāhi no madhusūdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुराः सर्वे समायाता भयभीताश्च दानवात् ।
शरणं त्वां जगन्नाथ त्राहि मां भक्तवत्सल
surāḥ sarve samāyātā bhayabhītāśca dānavāt |
śaraṇaṃ tvāṃ jagannātha trāhi māṃ bhaktavatsala
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्राहि नो देवदेवेश त्राहि त्राहि जनार्दन ।
त्राहि वै पुंडरीकाक्ष दानवानां विनाशक
trāhi no devadeveśa trāhi trāhi janārdana |
trāhi vai puṃḍarīkākṣa dānavānāṃ vināśaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वत्समीपं गताः सर्वे त्वमेव शरणं प्रभो ।
चशरणागतानां देवानां सहायं कुरु वै प्रभो
tvatsamīpaṃ gatāḥ sarve tvameva śaraṇaṃ prabho |
caśaraṇāgatānāṃ devānāṃ sahāyaṃ kuru vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वं पतिस्त्वं मतिर्देव त्वं कर्ता त्वं च कारणम् ।
त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता
tvaṃ patistvaṃ matirdeva tvaṃ kartā tvaṃ ca kāraṇam |
tvaṃ mātā sarvalokānāṃ tvameva jagataḥ pitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन्देवदेवेश शरणागतवत्सल ।
शरणं तव चायाता भयभीताश्च देवताः
bhagavandevadeveśa śaraṇāgatavatsala |
śaraṇaṃ tava cāyātā bhayabhītāśca devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवता निर्जिताः सर्वाः स्वर्गभ्रष्टाः कृताः प्रभो ।
अत्युग्रेण हि दैत्येन मुरनाम्ना महौजसा ।
इंद्रस्य वचनं श्रुत्वा विष्णुर्वचनमब्रवीत्
devatā nirjitāḥ sarvāḥ svargabhraṣṭāḥ kṛtāḥ prabho |
atyugreṇa hi daityena muranāmnā mahaujasā |
iṃdrasya vacanaṃ śrutvā viṣṇurvacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
कीदृशो दानवः शक्र किं रूपं कीदृशं बलम् ।
क्व स्थानं तस्य दुष्टस्य किं वीर्यं कः पराक्रमः ।
किं वरं तस्य दुष्टस्य ममाख्याहि महामते
śrībhagavānuvāca-
kīdṛśo dānavaḥ śakra kiṃ rūpaṃ kīdṛśaṃ balam |
kva sthānaṃ tasya duṣṭasya kiṃ vīryaṃ kaḥ parākramaḥ |
kiṃ varaṃ tasya duṣṭasya mamākhyāhi mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्र उवाच-
पूर्वं बभूव देवेश ब्रह्मवंशसमुद्भवः ।
तालजंघस्तु नाम्ना च अत्युग्रोऽपि महासुरः
iṃdra uvāca-
pūrvaṃ babhūva deveśa brahmavaṃśasamudbhavaḥ |
tālajaṃghastu nāmnā ca atyugro'pi mahāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पुत्रो हि विख्यातो मुरनामेति दानवः ।
अत्युत्कटो महावीर्यो देवतानां भयंकरः
tasya putro hi vikhyāto muranāmeti dānavaḥ |
atyutkaṭo mahāvīryo devatānāṃ bhayaṃkaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरी चंद्रावती नाम्ना तत्र स्थाने वसत्यसौ ।
निर्जिता देवताः सर्वा स्वर्गात्तेन विवासिताः
purī caṃdrāvatī nāmnā tatra sthāne vasatyasau |
nirjitā devatāḥ sarvā svargāttena vivāsitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रोऽन्यो रोपितस्तेन वातश्चैव हुताशनः ।
चंद्रसूर्यो कृतौ चान्यौ वायुर्वरुण एव च
iṃdro'nyo ropitastena vātaścaiva hutāśanaḥ |
caṃdrasūryo kṛtau cānyau vāyurvaruṇa eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वमात्मकृतं तेन सत्यं सत्यं जनार्दन ।
देवलोकः कृतस्तेन सर्वस्थानविवर्जितः
sarvamātmakṛtaṃ tena satyaṃ satyaṃ janārdana |
devalokaḥ kṛtastena sarvasthānavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कोपमानो जनार्दनः ।
हनिष्ये दानवं दुष्टं देवतानां भयंकरम्
tasya tadvacanaṃ śrutvā kopamāno janārdanaḥ |
haniṣye dānavaṃ duṣṭaṃ devatānāṃ bhayaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिदशैः सहितो देवो गतश्चंद्रावतीं पुरीम् ।
दृष्टो देवैस्तु दैत्येंद्रो गर्जमानः पुनः पुनः
tridaśaiḥ sahito devo gataścaṃdrāvatīṃ purīm |
dṛṣṭo devaistu daityeṃdro garjamānaḥ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन सर्वे जिता देव गताश्चैव दिशो दश ।
हरिं निरीक्ष्य प्रोवाच तिष्ठतिष्ठेति दानवः
tena sarve jitā deva gatāścaiva diśo daśa |
hariṃ nirīkṣya provāca tiṣṭhatiṣṭheti dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवानब्रवीत्तं च क्रोधसंरक्तलोचनः ।
श्रीभगवानुवाच-
रे दानव दुराचार मम बाहुं निरीक्षय
bhagavānabravīttaṃ ca krodhasaṃraktalocanaḥ |
śrībhagavānuvāca-
re dānava durācāra mama bāhuṃ nirīkṣaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्ते सम्मुखाः सर्वे विष्णुना दुष्टदानवाः ।
हता बाणैः पुनर्दिव्यैर्जाताश्च भयविह्वलाः
tataste sammukhāḥ sarve viṣṇunā duṣṭadānavāḥ |
hatā bāṇaiḥ punardivyairjātāśca bhayavihvalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रं मुक्तं च कृष्णेन दैत्यसैन्येषु पांडव ।
तेनच्छिन्नास्तु शतशो बहवो निधनं गताः
cakraṃ muktaṃ ca kṛṣṇena daityasainyeṣu pāṃḍava |
tenacchinnāstu śataśo bahavo nidhanaṃ gatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकोपि दानवस्तत्र युध्यमानो मुहुर्मुहुः ।
नष्टाः सर्वे सुरास्तेन निर्जितो मधुसूदनः
ekopi dānavastatra yudhyamāno muhurmuhuḥ |
naṣṭāḥ sarve surāstena nirjito madhusūdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्जितं तेन दैत्येन बाहुयुद्धमजायत ।
बाहुयुद्धं कृतं तेन दिव्यं वर्षसहस्रकम्
nirjitaṃ tena daityena bāhuyuddhamajāyata |
bāhuyuddhaṃ kṛtaṃ tena divyaṃ varṣasahasrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुश्चिंतां प्रपन्नश्च नष्टाः सर्वाश्च देवताः ।
विष्णुश्च निर्जितस्तेन गतो बदरिकाश्रमम्
viṣṇuściṃtāṃ prapannaśca naṣṭāḥ sarvāśca devatāḥ |
viṣṇuśca nirjitastena gato badarikāśramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुहा सिंहावती नाम तत्र सुप्तो जनार्दनः ।
योजनद्वादशवती एकद्वारा च पांडव
guhā siṃhāvatī nāma tatra supto janārdanaḥ |
yojanadvādaśavatī ekadvārā ca pāṃḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यां विष्टः प्रसुप्तश्च दानवो हंतुमुद्यतः ।
महायुद्धेन तेनैव श्रांतोऽसौ योगमायया
tasyāṃ viṣṭaḥ prasuptaśca dānavo haṃtumudyataḥ |
mahāyuddhena tenaiva śrāṃto'sau yogamāyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानवः पृष्ठतो लग्नो प्रविष्टः स तदा गुहाम् ।
प्रसुप्तं तत्र मां दृष्ट्वा दानवो हर्षमागतः
dānavaḥ pṛṣṭhato lagno praviṣṭaḥ sa tadā guhām |
prasuptaṃ tatra māṃ dṛṣṭvā dānavo harṣamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं मां निर्जितं मत्वा प्रविष्टं शंकया हरिम् ।
निःसंदेहं हनिष्यामि दानवानां भयंकरम्
itthaṃ māṃ nirjitaṃ matvā praviṣṭaṃ śaṃkayā harim |
niḥsaṃdehaṃ haniṣyāmi dānavānāṃ bhayaṃkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्गता कन्यका तत्र विष्णुदेहाद्युधिष्ठिर ।
रूपवती सुसौभाग्या दिव्यप्रहरणायुधा
nirgatā kanyakā tatra viṣṇudehādyudhiṣṭhira |
rūpavatī susaubhāgyā divyapraharaṇāyudhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य तेजोंऽशसंभूता महाबलपराक्रमा ।
दृष्टा सा दानवेंद्रेण मुरनाम्ना धनंजय
tasya tejoṃ'śasaṃbhūtā mahābalaparākramā |
dṛṣṭā sā dānaveṃdreṇa muranāmnā dhanaṃjaya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युद्धं समाहितं तेन स्त्रिया चैव प्रयाचितम् ।
कन्यका युध्यते तत्र सर्वयुद्धविशारदा
yuddhaṃ samāhitaṃ tena striyā caiva prayācitam |
kanyakā yudhyate tatra sarvayuddhaviśāradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुंकारैर्भस्मसाज्जातो मुर नामा महासुरः ।
निहते दानवे तस्मिंस्तत्र देवस्त्वबुध्यत
huṃkārairbhasmasājjāto mura nāmā mahāsuraḥ |
nihate dānave tasmiṃstatra devastvabudhyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितं दानवं दृष्ट्वा ततो विस्मयमागतः ।
केनायं च हतो रौद्रो ह्यत्युग्रो मम शात्रवः
patitaṃ dānavaṃ dṛṣṭvā tato vismayamāgataḥ |
kenāyaṃ ca hato raudro hyatyugro mama śātravaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युग्रं च कृतं कर्म मम कारुण्यतः कृतम् ।
कन्योवाच-
तेन देवाश्च गंधर्वा सयक्षोरगराक्षसाः
atyugraṃ ca kṛtaṃ karma mama kāruṇyataḥ kṛtam |
kanyovāca-
tena devāśca gaṃdharvā sayakṣoragarākṣasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्राद्याः सकला जित्वा स्वर्गाच्चैव निराकृताः ।
हरिः सुप्तो मया दृष्टो मुरः पृष्ठे समागतः
iṃdrādyāḥ sakalā jitvā svargāccaiva nirākṛtāḥ |
hariḥ supto mayā dṛṣṭo muraḥ pṛṣṭhe samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहरिष्यति त्रैलोक्यं सुप्ते चैव जर्नादने ।
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णुर्वचनमब्रवीत्
saṃhariṣyati trailokyaṃ supte caiva jarnādane |
tasyāstadvacanaṃ śrutvā viṣṇurvacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं च निर्जितो येन कथं सोऽपि त्वया जितः ।
एकादश्युवाच-
त्वत्प्रसादाच्च भो स्वामिन्महादैत्यो मया हतः
ahaṃ ca nirjito yena kathaṃ so'pi tvayā jitaḥ |
ekādaśyuvāca-
tvatprasādācca bho svāminmahādaityo mayā hataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
आनंदं त्रिषु लोकेषु मुनयो देवता गताः ।
ब्रूहि त्वं च मया भद्रे यत्ते मनसि रोचते ।
ददामि च न संदेहो यत्सुरैरपि दुर्ल्लभम्
śrībhagavānuvāca-
ānaṃdaṃ triṣu lokeṣu munayo devatā gatāḥ |
brūhi tvaṃ ca mayā bhadre yatte manasi rocate |
dadāmi ca na saṃdeho yatsurairapi durllabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्युवाच-
यदि तुष्टोऽसि मे देव सत्यमुक्तं जनार्दन ।
वरमेकं तु वांच्छामि हृदये च जगत्पते
ekādaśyuvāca-
yadi tuṣṭo'si me deva satyamuktaṃ janārdana |
varamekaṃ tu vāṃcchāmi hṛdaye ca jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रार्थयामि च देवेश ईप्सितं च मया प्रभो ।
यदि सत्यं जगन्नाथ तिस्रो वाचो ददासि मे
prārthayāmi ca deveśa īpsitaṃ ca mayā prabho |
yadi satyaṃ jagannātha tisro vāco dadāsi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीभगवानुवाच-
सत्यं सत्यं मया प्रोक्तं अवश्यं तव सुव्रते ।
तिस्रो वाचो मया दत्ता न चावाक्यं भवेदिह
śrībhagavānuvāca-
satyaṃ satyaṃ mayā proktaṃ avaśyaṃ tava suvrate |
tisro vāco mayā dattā na cāvākyaṃ bhavediha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्युवाच-
त्रिभुवनेषु च देवेश चतुर्युगेषु सांप्रतम् ।
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र तादृशं कुरु मे प्रभो
ekādaśyuvāca-
tribhuvaneṣu ca deveśa caturyugeṣu sāṃpratam |
triṣu lokeṣu sarvatra tādṛśaṃ kuru me prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतीर्थप्रधानं हि सर्वविघ्नविनाशिनी ।
सर्वसिद्धिकरी देवी त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम्
sarvatīrthapradhānaṃ hi sarvavighnavināśinī |
sarvasiddhikarī devī tvatprasādādbhavāmyaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मामुपोष्यंति ये भक्त्या तव भक्त्या जनार्दन ।
सर्वसिद्धिर्भवेत्तेषां यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो 6.38.१००।
उपवासं च नक्तं च एकभक्तं करोति च ।
तस्य वित्तं च धर्मं च मोक्षं वै देहि माधव
māmupoṣyaṃti ye bhaktyā tava bhaktyā janārdana |
sarvasiddhirbhavetteṣāṃ yadi tuṣṭo'si me prabho 6.38.100|
upavāsaṃ ca naktaṃ ca ekabhaktaṃ karoti ca |
tasya vittaṃ ca dharmaṃ ca mokṣaṃ vai dehi mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुरुवाच-।
यत्त्वं वदसि कल्याणि तत्सर्वं च भविष्यति ।
सर्वान्मनोरथान्भद्रे दास्यसि त्वं च नान्यथा
viṣṇuruvāca-|
yattvaṃ vadasi kalyāṇi tatsarvaṃ ca bhaviṣyati |
sarvānmanorathānbhadre dāsyasi tvaṃ ca nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम भक्ताश्च ये लोके ये च भक्तास्तु कार्त्तिके ।
चतुर्युगेषु विख्यातास्त्रिषु लोकेषु वै प्रभो
mama bhaktāśca ye loke ye ca bhaktāstu kārttike |
caturyugeṣu vikhyātāstriṣu lokeṣu vai prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वां च शक्तिमहं मन्ये एकादशीव्रतस्थिताः ।
मम पूजां करिष्यंति मोक्षगास्ते न संशयः
tvāṃ ca śaktimahaṃ manye ekādaśīvratasthitāḥ |
mama pūjāṃ kariṣyaṃti mokṣagāste na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीया चाष्टमी चैव नवमी च चतुर्दशी ।
एकादशी विशेषेण तिथिरेषा हरिप्रिया ।
सर्वतीर्थाधिकं पुण्यं सत्यं सत्यं न संशयः
tṛtīyā cāṣṭamī caiva navamī ca caturdaśī |
ekādaśī viśeṣeṇa tithireṣā haripriyā |
sarvatīrthādhikaṃ puṇyaṃ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं दत्त्वा वरं तस्यै तिस्रो वाचो न संशयः ।
हृष्टा पुष्टा च संजाता एकादशीमहाव्रता
idaṃ dattvā varaṃ tasyai tisro vāco na saṃśayaḥ |
hṛṣṭā puṣṭā ca saṃjātā ekādaśīmahāvratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शत्रुं हंसि परां तस्य ददासि परमां गतिम् ।
त्वं हंसि सर्वविघ्नानि सर्वसिद्धिवरप्रदा
śatruṃ haṃsi parāṃ tasya dadāsi paramāṃ gatim |
tvaṃ haṃsi sarvavighnāni sarvasiddhivarapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभयोः पक्षयोः पार्थ तुल्या एकादशी शुभा ।
न शुक्ला नैव कृष्णा च विभेदं नैव कारयेत्
ubhayoḥ pakṣayoḥ pārtha tulyā ekādaśī śubhā |
na śuklā naiva kṛṣṇā ca vibhedaṃ naiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभेदो नैव कर्त्तव्यः समस्तव्रतकारिभिः ।
दिवा वा यदि वा रात्रौ शृणोति भक्तितत्परः
vibhedo naiva karttavyaḥ samastavratakāribhiḥ |
divā vā yadi vā rātrau śṛṇoti bhaktitatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिथिरेका भवेत्सर्वा पक्षयोरुभयोरपि ।
उभयैकादशी स्वल्पा ह्यंते चैव त्रयोदशी
tithirekā bhavetsarvā pakṣayorubhayorapi |
ubhayaikādaśī svalpā hyaṃte caiva trayodaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये तु द्वादशी पूर्णा त्रिस्पृशा सा हरिप्रिया ।
एकामुपोषयेत्तां वै सहस्रैकादशीफलम्
madhye tu dvādaśī pūrṇā trispṛśā sā haripriyā |
ekāmupoṣayettāṃ vai sahasraikādaśīphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रगुणितं ह्येवं द्वादश्यां पारणे कृते ।
अष्टम्येकादशी षष्ठी तृतीया च चतुर्दशी
sahasraguṇitaṃ hyevaṃ dvādaśyāṃ pāraṇe kṛte |
aṣṭamyekādaśī ṣaṣṭhī tṛtīyā ca caturdaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वविद्धा न कर्तव्या परविद्धामुपोषयेत् ।
एकादशी ह्यहोरात्रं प्रभाते घटिका भवेत्
pūrvaviddhā na kartavyā paraviddhāmupoṣayet |
ekādaśī hyahorātraṃ prabhāte ghaṭikā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तिथिः परिहर्तव्या उपोष्या द्वादशीयुता ।
एवंविधा मया प्रोक्ता पक्षयोरुभयोरपि
sā tithiḥ parihartavyā upoṣyā dvādaśīyutā |
evaṃvidhā mayā proktā pakṣayorubhayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां प्रकुर्वीत ह्युपवासं न संशयः ।
ते यांति वैष्णवं स्थानं यत्रास्ते गरुडध्वजः
ekādaśyāṃ prakurvīta hyupavāsaṃ na saṃśayaḥ |
te yāṃti vaiṣṇavaṃ sthānaṃ yatrāste garuḍadhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धन्यास्ते मानवा लोके विष्णुभक्तिपरायणाः ।
एकादश्याश्च माहात्म्यं सर्वकालेषु यः पठेत्
dhanyāste mānavā loke viṣṇubhaktiparāyaṇāḥ |
ekādaśyāśca māhātmyaṃ sarvakāleṣu yaḥ paṭhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोसहस्रफलं सोऽपि पुण्यं प्राप्नोति मानवः ।
दिवा वा यदि वा रात्रौ ये वै शृण्वंति भक्तितः
gosahasraphalaṃ so'pi puṇyaṃ prāpnoti mānavaḥ |
divā vā yadi vā rātrau ye vai śṛṇvaṃti bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यंते नात्र संशयः ।
विष्णुधर्मसमं नास्ति गीतार्थं च नृपोत्तम ।
एकादशीसमं नास्ति व्रतं पापप्रणाशनम्
brahmahatyādipāpebhyo mucyaṃte nātra saṃśayaḥ |
viṣṇudharmasamaṃ nāsti gītārthaṃ ca nṛpottama |
ekādaśīsamaṃ nāsti vrataṃ pāpapraṇāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.