Padma Purāṇa 6.4

नारद उवाच- क्रमेण वर्द्धमानोऽसौ बाल्यभावे स बालकः । निपत्य मारुतोत्संगे सागरं प्रति धावति

nārada uvāca- krameṇa varddhamāno'sau bālyabhāve sa bālakaḥ | nipatya mārutotsaṃge sāgaraṃ prati dhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीय चक्रे स च पंजरस्थान्क्रीडापरः केसरिणां किशोरान् । सिंहादिनेभादिनि युद्धमेवं युधोपयोगीव तदीय वीर्यम्

ānīya cakre sa ca paṃjarasthānkrīḍāparaḥ kesariṇāṃ kiśorān | siṃhādinebhādini yuddhamevaṃ yudhopayogīva tadīya vīryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादाकाशमुत्पत्य खेचरान्पातयेद्भुवि । गर्जितैर्भीषयामास स्वर्गं हि सह सागरम्

tasmādākāśamutpatya khecarānpātayedbhuvi | garjitairbhīṣayāmāsa svargaṃ hi saha sāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्रांतर्गतं सर्वं सत्वजातं तु पार्थिव । ग्रस्तं सिंधुसुतेनेति तद्भयाच्छन्नतां गतम्

samudrāṃtargataṃ sarvaṃ satvajātaṃ tu pārthiva | grastaṃ siṃdhusuteneti tadbhayācchannatāṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा निःसत्वकं तोयं तद्भयाद्वडवानलः । निजदेशं परित्यज्य प्रविवेश हिमालयम्

dṛṣṭvā niḥsatvakaṃ toyaṃ tadbhayādvaḍavānalaḥ | nijadeśaṃ parityajya praviveśa himālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बालत्वं परित्यज्य क्रमेणार्णवनंदनः । ततो नवं वयः प्राप्य विक्रमेणाक्रमद्दिवम्

sa bālatvaṃ parityajya krameṇārṇavanaṃdanaḥ | tato navaṃ vayaḥ prāpya vikrameṇākramaddivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा पितरं प्राह समुद्रं सिंधुनंदनः । मन्निवासोचितं स्थानं देहि तातातिविस्तृतम्

ekadā pitaraṃ prāha samudraṃ siṃdhunaṃdanaḥ | mannivāsocitaṃ sthānaṃ dehi tātātivistṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संबुद्ध्य वचनं सूनोः स जगाद महार्णवः । पुत्र दास्याम्यहं राज्यं तव वा भुवि दुर्ल्लभम्

saṃbuddhya vacanaṃ sūnoḥ sa jagāda mahārṇavaḥ | putra dāsyāmyahaṃ rājyaṃ tava vā bhuvi durllabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनंतरं दैत्यगुरुः समुद्रं भार्गवो गतः । तमागतं विलोक्याब्धिर्विधिना समपूजयत्

anaṃtaraṃ daityaguruḥ samudraṃ bhārgavo gataḥ | tamāgataṃ vilokyābdhirvidhinā samapūjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नदिपतिदत्ते प्राप्तसौंदर्यनिर्यन्मणिमहसि स तस्मिन्नासने सन्निविष्टः । रुचिररुचि सुमेरोः सुंदरे शृंगभागे कमलजइव कांतिं किंचिदुच्चैर्जहार

atha nadipatidatte prāptasauṃdaryaniryanmaṇimahasi sa tasminnāsane sanniviṣṭaḥ | ruciraruci sumeroḥ suṃdare śṛṃgabhāge kamalajaiva kāṃtiṃ kiṃciduccairjahāra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतांजलिपुटो भूत्वा व्याजहारार्णवः कविम् । दिष्ट्या तवात्रागमनं वद किं करवाण्यहम्

kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā vyājahārārṇavaḥ kavim | diṣṭyā tavātrāgamanaṃ vada kiṃ karavāṇyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा दैत्यकुलाचार्यः प्राह तं सागरं कविः । किं तेन जातु जातेन मातुर्यौवनहारिणा

tadā daityakulācāryaḥ prāha taṃ sāgaraṃ kaviḥ | kiṃ tena jātu jātena māturyauvanahāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्ररोहति नयः स्वस्य वंशस्याग्रे ध्वजो यथा । तवात्मजो विक्रमेण त्रैलोक्यं भोक्ष्यति ध्रुवम्

prarohati nayaḥ svasya vaṃśasyāgre dhvajo yathā | tavātmajo vikrameṇa trailokyaṃ bhokṣyati dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जंबूद्वीपे महापीठं योगिनीगणसेवितम् । आप्लावितं त्वयेदानीं मुंच जालंधरालयम्

jaṃbūdvīpe mahāpīṭhaṃ yoginīgaṇasevitam | āplāvitaṃ tvayedānīṃ muṃca jālaṃdharālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र राज्यं प्रयच्छास्मै तनयाय महार्णव । अजेयश्चाप्यवध्यश्च तत्रस्थोऽयं भविष्यति

tatra rājyaṃ prayacchāsmai tanayāya mahārṇava | ajeyaścāpyavadhyaśca tatrastho'yaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तोऽर्णवः प्रीत्या भार्गवेणाथ लीलया । अपासर्पत्सुतप्रीत्यै जले स्थलमदर्शयत्

evamukto'rṇavaḥ prītyā bhārgaveṇātha līlayā | apāsarpatsutaprītyai jale sthalamadarśayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतयोजनविस्तीर्णमायतं च शतत्रयम् । देशं जालंधरं पुण्यं तस्य नाम्नैव विश्रुतम्

śatayojanavistīrṇamāyataṃ ca śatatrayam | deśaṃ jālaṃdharaṃ puṇyaṃ tasya nāmnaiva viśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्यवर्यं समाहूय मयं प्रोवाच सागरः । पुरं जालंधरे पीठे कुरु जालंधराय वै

daityavaryaṃ samāhūya mayaṃ provāca sāgaraḥ | puraṃ jālaṃdhare pīṭhe kuru jālaṃdharāya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अंभोधिनैवमुक्तस्तु चक्रे रत्नमयं पुरम् । प्राकारगोपुरद्वारं सोपानगृहभूमिकम्

aṃbhodhinaivamuktastu cakre ratnamayaṃ puram | prākāragopuradvāraṃ sopānagṛhabhūmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रेंद्रनीलसंबद्धप्रासादतल संस्थिताः । मेनिरे जलदोद्योगं तांडवस्थाः शिखंडिनः

yatreṃdranīlasaṃbaddhaprāsādatala saṃsthitāḥ | menire jaladodyogaṃ tāṃḍavasthāḥ śikhaṃḍinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र प्रवालमाणिक्य भवनोत्था मरीचयः । सेव्यंते शकुनैश्चूतरुचिरांकुरशंकया

yatra pravālamāṇikya bhavanotthā marīcayaḥ | sevyaṃte śakunaiścūtarucirāṃkuraśaṃkayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र कांचनहर्म्येषु त्विषो वह्निषु कातराः । विलोक्य प्रपलायंते दावशंकाः शिखंडिनः

yatra kāṃcanaharmyeṣu tviṣo vahniṣu kātarāḥ | vilokya prapalāyaṃte dāvaśaṃkāḥ śikhaṃḍinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र स्फटिकशालोत्थ प्रभासं मिश्रिता दिशः । विभांति मंदरोद्भ्रांताः सफेनार्णवसंनिभाः

yatra sphaṭikaśālottha prabhāsaṃ miśritā diśaḥ | vibhāṃti maṃdarodbhrāṃtāḥ saphenārṇavasaṃnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र मोहं स्वहर्म्येषु विभातालोकसंस्थिताः । चक्रिरे ललनाः पूर्णसांध्यचंद्रोपमाननाः

yatra mohaṃ svaharmyeṣu vibhātālokasaṃsthitāḥ | cakrire lalanāḥ pūrṇasāṃdhyacaṃdropamānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रेन्द्र नीप कादंब पवनोद्यानमोदिताः । चित्तं विशंत्यो नारीणां चक्रिरे मोहनज्वरम्

yatrendra nīpa kādaṃba pavanodyānamoditāḥ | cittaṃ viśaṃtyo nārīṇāṃ cakrire mohanajvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र लेख्यगतं नॄणां विलोक्य सुरतं जनः । संयाति द्विगुणं नूनं निजकांतारतोद्यमः

yatra lekhyagataṃ nṝṇāṃ vilokya surataṃ janaḥ | saṃyāti dviguṇaṃ nūnaṃ nijakāṃtāratodyamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र वातायनोद्धूत धूपधूमस्य लेखयः । नभो बभूव तद्गंगाकालिंदीसंगमोपमम्

yatra vātāyanoddhūta dhūpadhūmasya lekhayaḥ | nabho babhūva tadgaṃgākāliṃdīsaṃgamopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रानेकगृहोद्भूत प्रभया सकलं नभः । विभातींद्रायुधाकीर्णं शरन्मेघ इवोन्नतः

yatrānekagṛhodbhūta prabhayā sakalaṃ nabhaḥ | vibhātīṃdrāyudhākīrṇaṃ śaranmegha ivonnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रानिशं भ्रमभ्रांताः सूर्यवाहाः प्रपीडिताः । विश्रामं यांति मध्याह्ने प्रासादशिरसि स्थिताः

yatrāniśaṃ bhramabhrāṃtāḥ sūryavāhāḥ prapīḍitāḥ | viśrāmaṃ yāṃti madhyāhne prāsādaśirasi sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रकुत्रच हर्म्येषु बिभ्रत्यो मालतीस्रजः । रात्रौ संभूतनक्षत्रा इव रेजुर्वरांगनाः

yatrakutraca harmyeṣu bibhratyo mālatīsrajaḥ | rātrau saṃbhūtanakṣatrā iva rejurvarāṃganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र हाटकहिंदोल शृंखलाघर्षणोद्भवः । चकार सुंदरीं शब्दः स्फुटं मेरुभुवोभुवम्

yatra hāṭakahiṃdola śṛṃkhalāgharṣaṇodbhavaḥ | cakāra suṃdarīṃ śabdaḥ sphuṭaṃ merubhuvobhuvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साकं सरिद्भिः पुत्रस्योशनसा सह सागरः । तत्राभिषेकमकरोद्वादित्रैर्निज गर्जितैः

sākaṃ saridbhiḥ putrasyośanasā saha sāgaraḥ | tatrābhiṣekamakarodvāditrairnija garjitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याः स्कंदस्य जगाद तारकजये देवः स्वयंभूः स्वयं स्वः साम्राज्यमहोत्सवेऽपि च शचीकांतस्य वाचस्पतिः । ताभिश्चित्रविंरिंचि वक्त्रसरसी हंसीभिराशास्महे वाणीभिर्वसुधाविवाहसमये मंत्रोत्सवैर्मंगलम्

yāḥ skaṃdasya jagāda tārakajaye devaḥ svayaṃbhūḥ svayaṃ svaḥ sāmrājyamahotsave'pi ca śacīkāṃtasya vācaspatiḥ | tābhiścitraviṃriṃci vaktrasarasī haṃsībhirāśāsmahe vāṇībhirvasudhāvivāhasamaye maṃtrotsavairmaṃgalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महापद्मसहस्रं तु सैन्यमात्मोदरोद्भवम् । जालंधराय पुत्राय ददौ भीमं महोदधिः

mahāpadmasahasraṃ tu sainyamātmodarodbhavam | jālaṃdharāya putrāya dadau bhīmaṃ mahodadhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जालंधराय शुक्रोऽपि प्रीत्या विद्यां निजां ददौ । मृतसंजीवनीं नाम्ना मायां रुद्रविमोहिनीम्

jālaṃdharāya śukro'pi prītyā vidyāṃ nijāṃ dadau | mṛtasaṃjīvanīṃ nāmnā māyāṃ rudravimohinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शस्त्रास्त्रविद्या अन्याश्च विधिना अब्धिसूनवे । यदन्यत्सकलं तस्मै व्याख्यातं कविना तदा

śastrāstravidyā anyāśca vidhinā abdhisūnave | yadanyatsakalaṃ tasmai vyākhyātaṃ kavinā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो जालंधरं पुत्रमभिषिच्यार्णवो ययौ । स्वस्थानं दिव्यदेहेन नदीभिः परिवारितः

tato jālaṃdharaṃ putramabhiṣicyārṇavo yayau | svasthānaṃ divyadehena nadībhiḥ parivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा जालंधरो दिव्यपुरं गोपुरमंडितम् । व्यचरत्सह शुक्रेण द्विजसंघैः सुपूजितः

dṛṣṭvā jālaṃdharo divyapuraṃ gopuramaṃḍitam | vyacaratsaha śukreṇa dvijasaṃghaiḥ supūjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्नंतरे दैत्याः पातालस्था महाबलाः । प्राप्ता जालंधरं सर्वे कालनेमिपुरोगमाः

etasminnaṃtare daityāḥ pātālasthā mahābalāḥ | prāptā jālaṃdharaṃ sarve kālanemipurogamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो महाबला वीरा बलं क्षीरोदसंनिभम् । तस्य शुंभासुरं दैत्यं सेनापतिमकल्पयन्

tato mahābalā vīrā balaṃ kṣīrodasaṃnibham | tasya śuṃbhāsuraṃ daityaṃ senāpatimakalpayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलं स्ववशगं कृत्वा कृत्वा भुवि स्थिरं जलम् । जालंधरस्तदा राज्यं पितृदत्तं चकार सः

balaṃ svavaśagaṃ kṛtvā kṛtvā bhuvi sthiraṃ jalam | jālaṃdharastadā rājyaṃ pitṛdattaṃ cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्रांतरेऽप्सराः काचित्स्वर्णेत्यासीत्पुरा दिवि । तस्याः क्रौंचप्रसादेन वृंदानाम सुताभवत्

atrāṃtare'psarāḥ kācitsvarṇetyāsītpurā divi | tasyāḥ krauṃcaprasādena vṛṃdānāma sutābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्रा विभवसंयुक्तं सौंदर्यं यत्कृतं पृथक् । तत्तदेकगतं द्रष्टुं वृंदागात्रं विनिर्मितम्

dhātrā vibhavasaṃyuktaṃ sauṃdaryaṃ yatkṛtaṃ pṛthak | tattadekagataṃ draṣṭuṃ vṛṃdāgātraṃ vinirmitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां वृंदामतिचार्वंगीं प्रमदां जनमोहिनीम् । स्वर्णा जालंधरस्यार्थे ददौ शुक्राय याचते

tāṃ vṛṃdāmaticārvaṃgīṃ pramadāṃ janamohinīm | svarṇā jālaṃdharasyārthe dadau śukrāya yācate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्र उवाच-। कंदर्पस्य जगन्नेत्र शस्त्रेणाश्चर्यकारिणा । रूपेणानेन रंभोरु दीर्घायुः सुखिनी भव

śukra uvāca-| kaṃdarpasya jagannetra śastreṇāścaryakāriṇā | rūpeṇānena raṃbhoru dīrghāyuḥ sukhinī bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्माय स्वयमेव विस्मितमनाः सौंदर्यसारेण यं। स्वव्यापारपरिश्रमस्य कलशं वेधाः समारोपयत् । कंदर्पं पुरुषं स्त्रियो विदधते यस्मिन्न दृष्टे सति द्रष्टव्यावधि। रूपमाप्नुहि पतिं तं दीर्घनेत्रं भटम्

nirmāya svayameva vismitamanāḥ sauṃdaryasāreṇa yaṃ| svavyāpārapariśramasya kalaśaṃ vedhāḥ samāropayat | kaṃdarpaṃ puruṣaṃ striyo vidadhate yasminna dṛṣṭe sati draṣṭavyāvadhi| rūpamāpnuhi patiṃ taṃ dīrghanetraṃ bhaṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपयेमे विवाहेन गांधर्वेणार्णवात्मजः । वृंदां तौ दंपती जातौ जनानंदकरौ नृप

upayeme vivāhena gāṃdharveṇārṇavātmajaḥ | vṛṃdāṃ tau daṃpatī jātau janānaṃdakarau nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चंचलत्वं परित्यक्तं तया जालंधरोऽपि हि । वृत्तेन वृद्धकार्येण चकमे न परस्त्रियम्

caṃcalatvaṃ parityaktaṃ tayā jālaṃdharo'pi hi | vṛttena vṛddhakāryeṇa cakame na parastriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचित्स सभासीनो दृष्ट्वा राहुं शिरोहृतम्। कस्मात्कायार्द्धशेषोऽयं इति पप्रच्छ भार्गवम्

kadācitsa sabhāsīno dṛṣṭvā rāhuṃ śirohṛtam| kasmātkāyārddhaśeṣo'yaṃ iti papraccha bhārgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्य कथयामास पूर्ववृत्तांतमादितः । यथा निर्मथितो देवैः क्षीरोदोऽमृतकारणात् 6.4.५०। तच्छ्रुत्वा विस्मितो वाक्यं प्राह जालंधरोऽसुरः । प्रसादसुमुखो राहुं कामरूपो भवाधुना

sa tasya kathayāmāsa pūrvavṛttāṃtamāditaḥ | yathā nirmathito devaiḥ kṣīrodo'mṛtakāraṇāt 6.4.50| tacchrutvā vismito vākyaṃ prāha jālaṃdharo'suraḥ | prasādasumukho rāhuṃ kāmarūpo bhavādhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति शुक्रस्य मंत्रेण सिंधुसूनुः प्रतापवान् । पितृव्यं संस्मरन्वीर विग्रहं त्वकरोत्सुरैः

iti śukrasya maṃtreṇa siṃdhusūnuḥ pratāpavān | pitṛvyaṃ saṃsmaranvīra vigrahaṃ tvakarotsuraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.