युधिष्ठिर उवाच-
साधु कृष्ण जगन्नाथ आदिदेव जगत्पते ।
कथयस्व प्रसादेन कृपां कुरु ममोपरि
yudhiṣṭhira uvāca-
sādhu kṛṣṇa jagannātha ādideva jagatpate |
kathayasva prasādena kṛpāṃ kuru mamopari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माघस्य कृष्णपक्षे तु का वा चैकादशी भवेत् ।
किं नाम को विधिस्तस्या एतद्विस्तरतो वद
māghasya kṛṣṇapakṣe tu kā vā caikādaśī bhavet |
kiṃ nāma ko vidhistasyā etadvistarato vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दालभ्य उवाच-
मर्त्यलोकमनुप्राप्ताः पापं कुर्वंति जंतवः ।
ब्रह्महत्यादिपापैश्च युक्ता ये विविधादिभिः
dālabhya uvāca-
martyalokamanuprāptāḥ pāpaṃ kurvaṃti jaṃtavaḥ |
brahmahatyādipāpaiśca yuktā ye vividhādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परद्रव्यापहाराश्च परव्यसनमोहिताः ।
कथं न यांति नरकं ब्रह्मंस्तद्ब्रूहि तत्त्वतः
paradravyāpahārāśca paravyasanamohitāḥ |
kathaṃ na yāṃti narakaṃ brahmaṃstadbrūhi tattvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनायासेन भगवन्दानेनाल्पेन केनचित् ।
पापं प्रशमनं याति एतन्मे वक्तुमर्हसि
anāyāsena bhagavandānenālpena kenacit |
pāpaṃ praśamanaṃ yāti etanme vaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच-
साधुसाधु महाभाग गुह्यमेतत्सुदुर्ल्लभम् ।
यन्न कस्यचिदाख्यातं विष्णुब्रह्मेंद्रदैवतैः
pulastya uvāca-
sādhusādhu mahābhāga guhyametatsudurllabham |
yanna kasyacidākhyātaṃ viṣṇubrahmeṃdradaivataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदहं कथयिष्यामि त्वया पृष्टो द्विजोत्तम ।
माघमासे तु संप्राप्ते शुचिस्नातो जितेंद्रियः
tadahaṃ kathayiṣyāmi tvayā pṛṣṭo dvijottama |
māghamāse tu saṃprāpte śucisnāto jiteṃdriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कामक्रोधाभिमानेर्ष्यालोभ पैशुन्य वर्जितः ।
देवदेवं च संस्मृत्य पादौ प्रक्षाल्य वारिभिः
kāmakrodhābhimānerṣyālobha paiśunya varjitaḥ |
devadevaṃ ca saṃsmṛtya pādau prakṣālya vāribhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमावपतितं गृह्य गोमयं तत्र मानवः ।
तिलान्प्रक्षिप्य कार्पांसं पिंडिकाश्चैव कारयेत्
bhūmāvapatitaṃ gṛhya gomayaṃ tatra mānavaḥ |
tilānprakṣipya kārpāṃsaṃ piṃḍikāścaiva kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टोत्तरशतं चैव नात्र कार्या विचारणा ।
ततो माघे च संप्राप्ते ह्याषाढर्क्षं भवेद्यदि
aṣṭottaraśataṃ caiva nātra kāryā vicāraṇā |
tato māghe ca saṃprāpte hyāṣāḍharkṣaṃ bhavedyadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूलं वा कृष्णपक्षस्यैकादशी नियमांस्ततः ।
गृह्णीयात्पुण्यकाले च विधानं तत्र मे शृणु
mūlaṃ vā kṛṣṇapakṣasyaikādaśī niyamāṃstataḥ |
gṛhṇīyātpuṇyakāle ca vidhānaṃ tatra me śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेवं समभ्यर्च्य सुस्नातः प्रयतः शुचिः ।
कृष्णनामानि संकीर्त्य पुनः प्रस्खलितादिषु
devadevaṃ samabhyarcya susnātaḥ prayataḥ śuciḥ |
kṛṣṇanāmāni saṃkīrtya punaḥ praskhalitādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रात्रौ जागरणं कुर्यादादौ होमं च कारयेत् ।
अर्चयेद्देवदेवेशं द्वितीयेऽह्नि पुनर्हरिम्
rātrau jāgaraṇaṃ kuryādādau homaṃ ca kārayet |
arcayeddevadeveśaṃ dvitīye'hni punarharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंदनागुरुकर्पूरैर्नैवेद्यं कृसरं तथा ।
संस्मृत्य नाम्ना च ततः कृष्णाख्येन पुनः पुनः
caṃdanāgurukarpūrairnaivedyaṃ kṛsaraṃ tathā |
saṃsmṛtya nāmnā ca tataḥ kṛṣṇākhyena punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूष्मांडैर्नारिकेरैश्च ह्यथवा बीजपूरकैः ।
सर्वाभावेऽपि विप्रेंद्र शस्तपूगफलैर्वृतम् ।
अर्घं दद्याद्विधानेन पूजयित्वा जनार्दनम्
kūṣmāṃḍairnārikeraiśca hyathavā bījapūrakaiḥ |
sarvābhāve'pi vipreṃdra śastapūgaphalairvṛtam |
arghaṃ dadyādvidhānena pūjayitvā janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णकृष्ण कृपालुस्त्वमगतीनां गतिर्भव ।
संसारार्णव मग्नानां प्रसीद पुरुषोत्तम
kṛṣṇakṛṣṇa kṛpālustvamagatīnāṃ gatirbhava |
saṃsārārṇava magnānāṃ prasīda puruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्ते पुंडरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ।
सुब्रह्मण्य नमस्तेऽस्तु महापुरुषपूर्वज ।
गृहाणार्घ्यं मया दत्तं लक्ष्म्या सह जगत्पते
namaste puṃḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana |
subrahmaṇya namaste'stu mahāpuruṣapūrvaja |
gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ lakṣmyā saha jagatpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्यर्घमंत्रः ।
ततस्तु पूजयेद्विप्रमुदकुंभं प्रदापयेत् ।
छत्रोपानहवस्त्रैश्च कृष्णो मे प्रीयतामिति
ityarghamaṃtraḥ |
tatastu pūjayedvipramudakuṃbhaṃ pradāpayet |
chatropānahavastraiśca kṛṣṇo me prīyatāmiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णा धेनुः प्रदातव्या यथाशक्ति द्विजोत्तमे ।
तिलपात्रं द्विजश्रेष्ठ दद्यात्पात्रविचक्षणः
kṛṣṇā dhenuḥ pradātavyā yathāśakti dvijottame |
tilapātraṃ dvijaśreṣṭha dadyātpātravicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नाने प्राशनके शस्तास्तथा कृष्णतिला मुने ।
तान्प्रदद्यात्प्रयत्नेन यथाशक्ति द्विजोत्तमे ।
तिलप्ररोहजाः क्षत्रे यावत्संख्यास्तिला द्विज
snāne prāśanake śastāstathā kṛṣṇatilā mune |
tānpradadyātprayatnena yathāśakti dvijottame |
tilaprarohajāḥ kṣatre yāvatsaṃkhyāstilā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ।
तिलस्नायी तिलोद्वर्ती तिलहोमी तिलोदकी
tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate |
tilasnāyī tilodvartī tilahomī tilodakī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिलदाता च भोक्ता च षट्तिलाः पापनाशनाः ।
नारद उवाच-
कृष्णकृष्ण महाबाहो नमस्ते विश्वभावन
tiladātā ca bhoktā ca ṣaṭtilāḥ pāpanāśanāḥ |
nārada uvāca-
kṛṣṇakṛṣṇa mahābāho namaste viśvabhāvana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्तिलैकादशीभूतं कीदृशं फलमस्ति वै ।
सोपाख्यानं मम ब्रूहि यदि तुष्टोऽसि यादव ।
श्रीकृष्ण उवाच
शृणु राजन्यथावृत्तं दृष्टं तत्कथयामि ते ।
मर्त्यलोके पुरा ह्यासीद्ब्राह्मण्येका च नारद ।
व्रतचर्यारता नित्यं देवपूजारता सदा
ṣaṭtilaikādaśībhūtaṃ kīdṛśaṃ phalamasti vai |
sopākhyānaṃ mama brūhi yadi tuṣṭo'si yādava |
śrīkṛṣṇa uvāca
śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ dṛṣṭaṃ tatkathayāmi te |
martyaloke purā hyāsīdbrāhmaṇyekā ca nārada |
vratacaryāratā nityaṃ devapūjāratā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासोपवासनिरता मम भक्ता च सर्वदा ।
कृष्णोपवाससंयुक्ता मम पूजापरायणा
māsopavāsaniratā mama bhaktā ca sarvadā |
kṛṣṇopavāsasaṃyuktā mama pūjāparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरं क्लेशितं चैव उपवासैर्द्विजोत्तम ।
देवानां ब्राह्मणानां च कुमारीणां च भक्तितः
śarīraṃ kleśitaṃ caiva upavāsairdvijottama |
devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca kumārīṇāṃ ca bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहादिकं प्रयच्छंती सर्वकालं महासती ।
अतिकृच्छ्ररता सा तु सर्वकालं तु वै द्विज
gṛhādikaṃ prayacchaṃtī sarvakālaṃ mahāsatī |
atikṛcchraratā sā tu sarvakālaṃ tu vai dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न दत्ता भिक्षुके भिक्षा ब्राह्मणा न च तर्पिताः
na dattā bhikṣuke bhikṣā brāhmaṇā na ca tarpitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन महता मया वै चिंतितं द्विज ।
शुद्धमस्याः शरीरं हि व्रतैः कृच्छ्रैर्न संशयः
tataḥ kālena mahatā mayā vai ciṃtitaṃ dvija |
śuddhamasyāḥ śarīraṃ hi vrataiḥ kṛcchrairna saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्चितो वैष्णवो लोकः कायक्लेशेन वै तया ।
न दत्तमन्नदानं हि येन तृप्तिः परा भवेत्
arcito vaiṣṇavo lokaḥ kāyakleśena vai tayā |
na dattamannadānaṃ hi yena tṛptiḥ parā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ज्ञात्वा अहं ब्रह्मन्मर्त्यलोकमुपागतः ।
कापालं रूपमास्थाय भिक्षापात्रे च याचिता
evaṃ jñātvā ahaṃ brahmanmartyalokamupāgataḥ |
kāpālaṃ rūpamāsthāya bhikṣāpātre ca yācitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मात्त्वमागतो ब्रह्मन्क्व यासि वद मेऽग्रतः ।
पुनरेव मया प्रोक्तं देहि भिक्षां च सुंदरि
kasmāttvamāgato brahmankva yāsi vada me'grataḥ |
punareva mayā proktaṃ dehi bhikṣāṃ ca suṃdari
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तया कोपेन महता मृत्पिंडस्ताम्रभाजने ।
क्षिप्तो यावदहं ब्रह्मन्पुनः स्वर्गं गतो द्विज
tayā kopena mahatā mṛtpiṃḍastāmrabhājane |
kṣipto yāvadahaṃ brahmanpunaḥ svargaṃ gato dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कालेन महता तापसी सुमहाव्रता ।
सदेहा स्वर्गमायाता व्रतचर्या प्रभावतः
tataḥ kālena mahatā tāpasī sumahāvratā |
sadehā svargamāyātā vratacaryā prabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्पिंडिकाप्रदानेन गृहं प्राप्तं मनोरमम् ।
संजातं चैव विप्रर्षे धान्यराशि विवर्जितम्
mṛtpiṃḍikāpradānena gṛhaṃ prāptaṃ manoramam |
saṃjātaṃ caiva viprarṣe dhānyarāśi vivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहं यावन्निरीक्षेत न किंचित्तत्र पश्यति ।
तावद्गृहाद्विनिष्क्रांता ममांते चागता द्विज
gṛhaṃ yāvannirīkṣeta na kiṃcittatra paśyati |
tāvadgṛhādviniṣkrāṃtā mamāṃte cāgatā dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रोधेन महताविष्टमिदं वचनमब्रवीत् ।
मया व्रतैश्च कृच्छ्रैश्च उपवासैरनेकशः
krodhena mahatāviṣṭamidaṃ vacanamabravīt |
mayā vrataiśca kṛcchraiśca upavāsairanekaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूजयाराधितो देवः सर्वलोकस्य पालकः ।
न तत्र दृश्यते किंचिद्गृहे मम जनार्दन
pūjayārādhito devaḥ sarvalokasya pālakaḥ |
na tatra dṛśyate kiṃcidgṛhe mama janārdana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चोक्तं मया तस्यै गृहं गच्छ महाव्रते ।
आगमिष्यंति सुतरां कौतूहल समन्विताः
tataścoktaṃ mayā tasyai gṛhaṃ gaccha mahāvrate |
āgamiṣyaṃti sutarāṃ kautūhala samanvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवपत्न्यो हि द्रष्टुं त्वां विस्मयाभिसमन्विताः ।
द्वारं नोद्घाटय विना षट्तिलापुण्यवाचनात्
devapatnyo hi draṣṭuṃ tvāṃ vismayābhisamanvitāḥ |
dvāraṃ nodghāṭaya vinā ṣaṭtilāpuṇyavācanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्ता मया सा तु गता वै मानुषी तदा ।
अत्रांतरे समायाता देवपत्न्यश्च वाडव
evamuktā mayā sā tu gatā vai mānuṣī tadā |
atrāṃtare samāyātā devapatnyaśca vāḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताभिश्च कथितं तत्र त्वां द्रष्टुं हि समागताः ।
द्वारमुद्घाटयस्वाद्य त्वां प्रपश्याम शोभने
tābhiśca kathitaṃ tatra tvāṃ draṣṭuṃ hi samāgatāḥ |
dvāramudghāṭayasvādya tvāṃ prapaśyāma śobhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुष्युवाच-
यदि मद्दर्शनं कार्यं सत्यं वाच्यं विशेषतः ।
षट्तिलाया व्रतं पुण्यं द्वारोद्घाटनकारणात्
mānuṣyuvāca-
yadi maddarśanaṃ kāryaṃ satyaṃ vācyaṃ viśeṣataḥ |
ṣaṭtilāyā vrataṃ puṇyaṃ dvārodghāṭanakāraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच-।
एकापिनावदत्तत्र षट्तिलैकादशीव्रतम् ।
अन्यया कथितं तत्र द्रष्टव्या मानुषी मया
śrīkṛṣṇa uvāca-|
ekāpināvadattatra ṣaṭtilaikādaśīvratam |
anyayā kathitaṃ tatra draṣṭavyā mānuṣī mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो द्वारं समुद्घाट्य दृष्टा ताभिश्च मानुषी ।
न देवी न च गंधर्वी नासुरी न च पन्नगी
tato dvāraṃ samudghāṭya dṛṣṭā tābhiśca mānuṣī |
na devī na ca gaṃdharvī nāsurī na ca pannagī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टा पूर्वं तथा नारी यादृशीयं द्विजर्षभ ।
देवीनामुपदेशेन षट्तिलाया व्रतं कृतम्
dṛṣṭā pūrvaṃ tathā nārī yādṛśīyaṃ dvijarṣabha |
devīnāmupadeśena ṣaṭtilāyā vrataṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुष्या सत्यव्रतया भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् ।
रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समवाप सा
mānuṣyā satyavratayā bhuktimuktiphalapradam |
rūpakāṃtisamāyuktā kṣaṇena samavāpa sā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनं धान्यं च वस्त्रादि सुवर्णं रौप्यमेव च ।
भवनं सर्वसंपन्नं षट्तिलायाः प्रभावतः
dhanaṃ dhānyaṃ ca vastrādi suvarṇaṃ raupyameva ca |
bhavanaṃ sarvasaṃpannaṃ ṣaṭtilāyāḥ prabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपकांतिसमायुक्ता क्षणेन समपद्यत
rūpakāṃtisamāyuktā kṣaṇena samapadyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतितृष्णा न कर्त्तव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ।
आत्मवित्तानुसारेण तिलान्वस्त्राणि दापयेत्
atitṛṣṇā na karttavyā vittaśāṭhyaṃ vivarjayet |
ātmavittānusāreṇa tilānvastrāṇi dāpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लभते चैवमारोग्यं नरो जन्मनि जन्मनि ।
न दारिद्र्यं न कष्टत्वं न च दौर्भाग्यमेव च 6.42.५०।
संभवेद्वै द्विजश्रेष्ठ षट्तिलासमुपोषणात् ।
अनेन विधिना भूप तिलदाता न संशयः
labhate caivamārogyaṃ naro janmani janmani |
na dāridryaṃ na kaṣṭatvaṃ na ca daurbhāgyameva ca 6.42.50|
saṃbhavedvai dvijaśreṣṭha ṣaṭtilāsamupoṣaṇāt |
anena vidhinā bhūpa tiladātā na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यते पातकैः सर्वैरनायासेन मानवः ।
दानं च विधिवत्पात्रे सर्वपातकनाशनम् ।
नानर्थः कश्चिन्नायासः शरीरे नृपसत्तम
mucyate pātakaiḥ sarvairanāyāsena mānavaḥ |
dānaṃ ca vidhivatpātre sarvapātakanāśanam |
nānarthaḥ kaścinnāyāsaḥ śarīre nṛpasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
A library of Sanskrit texts, held as their editions give them, with a search and a study companion that quote only what is held.
532 texts, 7,62,517 verses.
© 2026 HREEM. Sanskrit from GRETIL (CC BY-NC-SA 4.0, or the terms of the individual file), Sanskrit Wikisource (public-domain texts; page markup CC BY-SA 4.0) and the Digital Corpus of Sanskrit (CC BY 4.0). Translations are public domain unless a verse says otherwise.