Library·Padma Purāṇa·6·6.45
श्रीकृष्ण उवाच- माहात्म्यं विजयायाश्च श्रुतं कृष्ण महत्फलम् । फाल्गुनस्यार्जुने पक्षे यन्नाम्नी तां वदाधुना
śrīkṛṣṇa uvāca- māhātmyaṃ vijayāyāśca śrutaṃ kṛṣṇa mahatphalam | phālgunasyārjune pakṣe yannāmnī tāṃ vadādhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच-। धर्मपुत्र महाभाग शृणु वक्ष्यामितेऽधुना । योक्ता पृष्टेन मांधात्रा वसिष्ठेन महात्मना
śrīkṛṣṇa uvāca-| dharmaputra mahābhāga śṛṇu vakṣyāmite'dhunā | yoktā pṛṣṭena māṃdhātrā vasiṣṭhena mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फाल्गुनस्य विशेषेण विशेषः कथितो नृप । आमलकीव्रतं पुण्यं विष्णुलोकफलप्रदम्
phālgunasya viśeṣeṇa viśeṣaḥ kathito nṛpa | āmalakīvrataṃ puṇyaṃ viṣṇulokaphalapradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलक्यास्तले गत्वा जागरं तत्र कारयेत् । कृत्वा जागरणं रात्रौ गोसहस्रफलं लभेत्
āmalakyāstale gatvā jāgaraṃ tatra kārayet | kṛtvā jāgaraṇaṃ rātrau gosahasraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांधातोवाच - आमलकी कदा ह्येषा उत्पन्ना द्विजसत्तम । एतत्सर्वं ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे
māṃdhātovāca - āmalakī kadā hyeṣā utpannā dvijasattama | etatsarvaṃ mamācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मादियं पवित्रा च कस्मात्पापप्रणाशिनी । कस्माज्जागरणं कृत्वा गोसहस्रफलं लभेत्
kasmādiyaṃ pavitrā ca kasmātpāpapraṇāśinī | kasmājjāgaraṇaṃ kṛtvā gosahasraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसिष्ठ उवाच- कथयामि महाभाग यथेयमभवत्क्षितौ । आमलकी महावृक्षः सर्वपापप्रणाशनः
vasiṣṭha uvāca- kathayāmi mahābhāga yatheyamabhavatkṣitau | āmalakī mahāvṛkṣaḥ sarvapāpapraṇāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकार्णवे पुरा जाते नष्टे स्थावरजंगमे । नष्टे देवासुरगणे प्रणष्टोरगराक्षसे
ekārṇave purā jāte naṣṭe sthāvarajaṃgame | naṣṭe devāsuragaṇe praṇaṣṭoragarākṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र देवादिदेवेशः परमात्मा सनातनः । जगाम ब्रह्मपरममात्मनः पदमव्ययम्
tatra devādideveśaḥ paramātmā sanātanaḥ | jagāma brahmaparamamātmanaḥ padamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽस्य जाग्रतो ब्रह्ममुखाच्छशिसमप्रभः । ष्ठीवनाद्बिंदुरुत्पन्नः स भूमौ निपपात ह
tato'sya jāgrato brahmamukhācchaśisamaprabhaḥ | ṣṭhīvanādbiṃdurutpannaḥ sa bhūmau nipapāta ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्बिंदोः समुत्पन्नः स्वयं धात्री नगो महान् । शाखाप्रशाखाबहुलः फलभारेण नामितः
tasmādbiṃdoḥ samutpannaḥ svayaṃ dhātrī nago mahān | śākhāpraśākhābahulaḥ phalabhāreṇa nāmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वेषां चैव वृक्षाणामादिरोहः प्रकीर्तितः । ब्रह्मणाथ ततः पश्चात्संसृष्टाश्च इमाः प्रजाः
sarveṣāṃ caiva vṛkṣāṇāmādirohaḥ prakīrtitaḥ | brahmaṇātha tataḥ paścātsaṃsṛṣṭāśca imāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदानवगंधर्वयक्षराक्षसपन्नगान् । असृजद्भगवान्देवो महर्षींश्च तथामलान्
devadānavagaṃdharvayakṣarākṣasapannagān | asṛjadbhagavāndevo maharṣīṃśca tathāmalān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजग्मुस्तत्र देवास्ते यत्र धात्री हरिप्रिया । तां दृष्ट्वा ते महाभाग परं विस्मयमागताः
ājagmustatra devāste yatra dhātrī haripriyā | tāṃ dṛṣṭvā te mahābhāga paraṃ vismayamāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न जानीम इमं वृक्षं चिंतयंतोऽभिसंस्थिताः । एवं चिंतयतां तेषां वागुवाचाशरीरिणी
na jānīma imaṃ vṛkṣaṃ ciṃtayaṃto'bhisaṃsthitāḥ | evaṃ ciṃtayatāṃ teṣāṃ vāguvācāśarīriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलकी नगो ह्येष प्रवरो वैष्णवो मतः । अस्य संस्मरणादेव लभेद्गोदानजं फलम्
āmalakī nago hyeṣa pravaro vaiṣṇavo mataḥ | asya saṃsmaraṇādeva labhedgodānajaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्पर्शनाद्द्विगुणं पुण्यं त्रिगुणं धारणात्तथा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेव्या आमलकी सदा
sparśanāddviguṇaṃ puṇyaṃ triguṇaṃ dhāraṇāttathā | tasmātsarvaprayatnena sevyā āmalakī sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापहरा प्रोक्ता वैष्णवी पापनाशिनी । तस्या मूले स्थितो विष्णुस्तदूर्ध्वे च पितामहः
sarvapāpaharā proktā vaiṣṇavī pāpanāśinī | tasyā mūle sthito viṣṇustadūrdhve ca pitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्कंधे च भगवान्रुद्रः संस्थितः परमेश्वरः । शाखासु मुनयः सर्वे प्रशाखासु च देवताः
skaṃdhe ca bhagavānrudraḥ saṃsthitaḥ parameśvaraḥ | śākhāsu munayaḥ sarve praśākhāsu ca devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्णेषु चासते देवाः पुष्पेषु मरुतस्तथा । प्रजानां पतयः सर्वे फलेष्वेव व्यवस्थिताः
parṇeṣu cāsate devāḥ puṣpeṣu marutastathā | prajānāṃ patayaḥ sarve phaleṣveva vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदेवमयी ह्येषा धात्री च कथिता मया । तस्मात्पूज्यतमा ह्येषा विष्णुभक्तिपरायणैः
sarvadevamayī hyeṣā dhātrī ca kathitā mayā | tasmātpūjyatamā hyeṣā viṣṇubhaktiparāyaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः - को भवान्न हि जानीमः कस्मात्कारणतां गतः । देवो वा यदि वा चान्यः कथयस्व यथातथम्
ṛṣaya ūcuḥ - ko bhavānna hi jānīmaḥ kasmātkāraṇatāṃ gataḥ | devo vā yadi vā cānyaḥ kathayasva yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वागुवाच - यः कर्ता सर्वभूतानां भुवनानां च सर्वशः । विस्मितान्विदुषः प्रेक्ष्य सोऽहं विष्णुः सनातनः
vāguvāca - yaḥ kartā sarvabhūtānāṃ bhuvanānāṃ ca sarvaśaḥ | vismitānviduṣaḥ prekṣya so'haṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा देवदेवस्य भाषितं ब्रह्मणः सुताः । अनादिनिधनं देवं स्तोतुं तत्र प्रचक्रमुः
tacchrutvā devadevasya bhāṣitaṃ brahmaṇaḥ sutāḥ | anādinidhanaṃ devaṃ stotuṃ tatra pracakramuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमो भूतात्मभूताय आत्मने परमात्मने । अच्युताय नमो नित्यमनंताय नमो नमः
namo bhūtātmabhūtāya ātmane paramātmane | acyutāya namo nityamanaṃtāya namo namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दामोदराय कवये यज्ञेशाय नमो नमः । एवं स्तुतस्तु ऋषिभिस्तुतोष भगवान्हरिः
dāmodarāya kavaye yajñeśāya namo namaḥ | evaṃ stutastu ṛṣibhistutoṣa bhagavānhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्युवाच महर्षींस्तानभीष्टं किं ददामि वः । ऋषय ऊचुः यदि तुष्टोऽसि भगवन्नस्माकं हितकाम्यया
pratyuvāca maharṣīṃstānabhīṣṭaṃ kiṃ dadāmi vaḥ | ṛṣaya ūcuḥ yadi tuṣṭo'si bhagavannasmākaṃ hitakāmyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतं किंचित्समाख्याहि स्वर्गमोक्षफलप्रदम् । धनधान्यप्रदं पुण्यमात्मनस्तुष्टिकारकम्
vrataṃ kiṃcitsamākhyāhi svargamokṣaphalapradam | dhanadhānyapradaṃ puṇyamātmanastuṣṭikārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पायासं बहुफलं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । कृतेन येन देवेश विष्णुलोके महीयते
alpāyāsaṃ bahuphalaṃ vratānāmuttamaṃ vratam | kṛtena yena deveśa viṣṇuloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुरुवाच- फाल्गुने शुक्लपक्षे तु पुष्येण द्वादशी यदि । भवेत्सा च महापुण्या महापातकनाशिनी
viṣṇuruvāca- phālgune śuklapakṣe tu puṣyeṇa dvādaśī yadi | bhavetsā ca mahāpuṇyā mahāpātakanāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशेषस्तत्र कर्त्तव्यः शृणुध्वं द्विजसत्तमाः । आमलकीं च संप्राप्य जागरं तत्र कारयेत्
viśeṣastatra karttavyaḥ śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ | āmalakīṃ ca saṃprāpya jāgaraṃ tatra kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो गोसहस्रफलं लभेत् । एतद्वः कथितं विप्रा व्रतानां व्रतमुत्तमम् । अर्चयित्वाच्युतं तस्यां विष्णुलोकान्न मुच्यते
sarvapāpavinirmukto gosahasraphalaṃ labhet | etadvaḥ kathitaṃ viprā vratānāṃ vratamuttamam | arcayitvācyutaṃ tasyāṃ viṣṇulokānna mucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषय ऊचुः - व्रतस्यास्य विधिं ब्रूहि परिपूर्णं कथं भवेत् । के मंत्राः के नमस्काराः देवता का प्रकीर्तिता
ṛṣaya ūcuḥ - vratasyāsya vidhiṃ brūhi paripūrṇaṃ kathaṃ bhavet | ke maṃtrāḥ ke namaskārāḥ devatā kā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं दानं कथं स्नानं कश्च पूजाविधिः स्मृतः । अर्घार्चनस्य मंत्रं तु कथयस्व यथातथम्
kathaṃ dānaṃ kathaṃ snānaṃ kaśca pūjāvidhiḥ smṛtaḥ | arghārcanasya maṃtraṃ tu kathayasva yathātatham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुरुवाच- श्रूयतां यो विधिः सम्यग्व्रतस्यास्य द्विजर्षभाः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा चैव परेऽहनि
viṣṇuruvāca- śrūyatāṃ yo vidhiḥ samyagvratasyāsya dvijarṣabhāḥ | ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvā caiva pare'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोक्ष्येऽहं पुंडरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत । इति कृत्वा तु नियमं दंतधावनपूर्वकम्
bhokṣye'haṃ puṃḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta | iti kṛtvā tu niyamaṃ daṃtadhāvanapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नालपेत्पतितांश्चौरांस्तथा पाषंडिनो नरान् । दुर्वृत्तान्भिन्नमर्यादान्गुरुदारप्रधर्षकान्
nālapetpatitāṃścaurāṃstathā pāṣaṃḍino narān | durvṛttānbhinnamaryādāngurudārapradharṣakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपराह्णे ततः स्नानं विधिना कारयेद्बुधः । नद्यां तडागे कूपे वा गृहे वा नियतात्मवान्
aparāhṇe tataḥ snānaṃ vidhinā kārayedbudhaḥ | nadyāṃ taḍāge kūpe vā gṛhe vā niyatātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्तिकालंभनं पूर्वं ततः स्नानं च कारयेत् । अश्वक्रांते रथक्रांते विष्णुक्रांते वसुंधरे
mṛttikālaṃbhanaṃ pūrvaṃ tataḥ snānaṃ ca kārayet | aśvakrāṃte rathakrāṃte viṣṇukrāṃte vasuṃdhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम् ४०। इति मृत्तिकामंत्रः । त्वमंबु सर्वभूतानां जीवनं तनुरक्षकम् । स्वेदजोद्भिज्जजातीनां रसानां पतये नमः
mṛttike hara me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam 40| iti mṛttikāmaṃtraḥ | tvamaṃbu sarvabhūtānāṃ jīvanaṃ tanurakṣakam | svedajodbhijjajātīnāṃ rasānāṃ pataye namaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नातोऽहं सर्वतीर्थेषु ह्रदप्रस्रवणेषु च । नदीषु देवखातेषु इदं स्नानं तु मे भवेत् ४२। इति स्नानमंत्रः । जामदग्न्यं मुनिं चैव कारयित्वा हिरण्मयम् । माषकस्य सुवर्णस्य तदर्द्धार्द्धेन वा पुनः
snāto'haṃ sarvatīrtheṣu hradaprasravaṇeṣu ca | nadīṣu devakhāteṣu idaṃ snānaṃ tu me bhavet 42| iti snānamaṃtraḥ | jāmadagnyaṃ muniṃ caiva kārayitvā hiraṇmayam | māṣakasya suvarṇasya tadarddhārddhena vā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहमागत्य पूजायाः पूजाहोमं तु कारयेत् । ततश्चामलकीं गच्छेत्सर्वोपस्करसंयुतः
gṛhamāgatya pūjāyāḥ pūjāhomaṃ tu kārayet | tataścāmalakīṃ gacchetsarvopaskarasaṃyutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमलकीं ततो गत्वा परिशोध्य समंततः । स्थापयेत्सततं कुंभमव्रणं मंत्रपूर्वकम्
āmalakīṃ tato gatvā pariśodhya samaṃtataḥ | sthāpayetsatataṃ kuṃbhamavraṇaṃ maṃtrapūrvakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचरत्नसमोपेतं दिव्यगंधाधिवासितम् । छत्रोपानद्युगोपेतं सितचंदनचर्चितम्
paṃcaratnasamopetaṃ divyagaṃdhādhivāsitam | chatropānadyugopetaṃ sitacaṃdanacarcitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रग्दामलंबितग्रीवं सर्वधूपविधूपितम् । दीपमालाकुलं कुर्यात्सर्वतः सुमनोहरम्
sragdāmalaṃbitagrīvaṃ sarvadhūpavidhūpitam | dīpamālākulaṃ kuryātsarvataḥ sumanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योपरि न्यसेत्पात्रं दिव्यलाजैः प्रपूरितम् । पात्रोपरि न्यसेद्देवं जामदग्न्यं महाप्रभम्
tasyopari nyasetpātraṃ divyalājaiḥ prapūritam | pātropari nyaseddevaṃ jāmadagnyaṃ mahāprabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विशोकाय नमः पादौ जानुनी विश्वरूपिणे । उग्राय च ततोऽप्यूरू कटी दामोदराय च
viśokāya namaḥ pādau jānunī viśvarūpiṇe | ugrāya ca tato'pyūrū kaṭī dāmodarāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदरं पद्मनाभाय उरः श्रीवत्सधारिणे । चक्रिणे वामबाहुं च दक्षिणं गदिने नमः 6.45.५०। वैकुंठाय नमः कंठमास्यं यज्ञमुखाय वै । नासां विशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी
udaraṃ padmanābhāya uraḥ śrīvatsadhāriṇe | cakriṇe vāmabāhuṃ ca dakṣiṇaṃ gadine namaḥ 6.45.50| vaikuṃṭhāya namaḥ kaṃṭhamāsyaṃ yajñamukhāya vai | nāsāṃ viśokanidhaye vāsudevāya cākṣiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ललाटं वामनायेति रामायेति भ्रुवौ नमः । सर्वात्मने तु तच्छीर्षं नम इत्यभिपूजयेत् ५२। इति पूजामंत्रः । ततो देवाधिदेवाय अर्घं चैव प्रदापयेत् । फलेन चैव शुभ्रेण भक्तियुक्तेन चेतसा
lalāṭaṃ vāmanāyeti rāmāyeti bhruvau namaḥ | sarvātmane tu tacchīrṣaṃ nama ityabhipūjayet 52| iti pūjāmaṃtraḥ | tato devādhidevāya arghaṃ caiva pradāpayet | phalena caiva śubhreṇa bhaktiyuktena cetasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो जागरणं कुर्याद्भक्तियुक्तेन चेतसा । नृत्यैर्गीतैश्च वादित्रैर्द्धर्माख्यानैः स्तवैरपि
tato jāgaraṇaṃ kuryādbhaktiyuktena cetasā | nṛtyairgītaiśca vāditrairddharmākhyānaiḥ stavairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवैश्च तथाख्यानैः क्षपयेत्सर्वशर्वरीम् । प्रदक्षिणां ततः कुर्याद्धात्र्या वै विष्णुनामभिः
vaiṣṇavaiśca tathākhyānaiḥ kṣapayetsarvaśarvarīm | pradakṣiṇāṃ tataḥ kuryāddhātryā vai viṣṇunāmabhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाधिकं शतं चैव अष्टाविंशतिरेव वा । ततः प्रभाते समये कृत्वा नीराजनं हरेः
aṣṭādhikaṃ śataṃ caiva aṣṭāviṃśatireva vā | tataḥ prabhāte samaye kṛtvā nīrājanaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणं पूजयित्वा तु सर्वं तस्मै निवेदयेत् । जामदग्न्य घटे तत्र वस्त्रयुग्ममुपानहौ
brāhmaṇaṃ pūjayitvā tu sarvaṃ tasmai nivedayet | jāmadagnya ghaṭe tatra vastrayugmamupānahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जामदग्न्यस्वरूपेण प्रीयतां मम केशवः । ततश्चामलकीं स्पृष्ट्वा कृत्वा चैव प्रदक्षिणाम्
jāmadagnyasvarūpeṇa prīyatāṃ mama keśavaḥ | tataścāmalakīṃ spṛṣṭvā kṛtvā caiva pradakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नानं कृत्वा विधानेन ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । ततश्च स्वयमश्नीयात्कुटुंबेन समावृतः
snānaṃ kṛtvā vidhānena brāhmaṇānbhojayettataḥ | tataśca svayamaśnīyātkuṭuṃbena samāvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृतेन यत्पुण्यं तत्सर्वं कथयामि ते । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वदानेषु यत्फलम्
evaṃ kṛtena yatpuṇyaṃ tatsarvaṃ kathayāmi te | sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarvadāneṣu yatphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञाधिकं चैव लभते नात्र संशयः । एतद्वः सर्वमाख्यातं व्रतानामुत्तमं व्रतम्
sarvayajñādhikaṃ caiva labhate nātra saṃśayaḥ | etadvaḥ sarvamākhyātaṃ vratānāmuttamaṃ vratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावदुक्त्वा देवेशस्तत्रैवांतरधीयत । ते चापि ऋषयः सर्वे चक्रुः सर्वमशेषतः
etāvaduktvā deveśastatraivāṃtaradhīyata | te cāpi ṛṣayaḥ sarve cakruḥ sarvamaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा त्वमपि राजेन्द्र कर्तुमर्हसि सत्तम । व्रतमेतद्दुराधर्षं सर्वपापप्रमोचनम्
tathā tvamapi rājendra kartumarhasi sattama | vratametaddurādharṣaṃ sarvapāpapramocanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.