Library·Padma Purāṇa·6·6.51
युधिष्ठिर उवाच- अपरायाश्च माहात्म्यं श्रुतं सर्वं जनार्दन । ज्येष्ठस्य शुक्लपक्षे तु स्याद्या तां वद मानद
yudhiṣṭhira uvāca- aparāyāśca māhātmyaṃ śrutaṃ sarvaṃ janārdana | jyeṣṭhasya śuklapakṣe tu syādyā tāṃ vada mānada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच- एनां वक्ष्यति धर्मात्मा व्यासः सत्यवतीसुतः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो वेदवेदांगपारगः
śrīkṛṣṇa uvāca- enāṃ vakṣyati dharmātmā vyāsaḥ satyavatīsutaḥ | sarvaśāstrārthatattvajño vedavedāṃgapāragaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधिष्ठिर उवाच- श्रुता मे मानवा धर्मा वासिष्ठाश्च श्रुता मया । द्वैपायन यथावत्त्वं वैष्णवान्वक्तुमर्हसि
yudhiṣṭhira uvāca- śrutā me mānavā dharmā vāsiṣṭhāśca śrutā mayā | dvaipāyana yathāvattvaṃ vaiṣṇavānvaktumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवेदव्यास उवाच - श्रुतास्तु मानवा धर्मा वैदिकाश्च श्रुतास्त्वया । कलौ युगे न शक्यंते ते वै कर्तुं नराधिप
śrīvedavyāsa uvāca - śrutāstu mānavā dharmā vaidikāśca śrutāstvayā | kalau yuge na śakyaṃte te vai kartuṃ narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोपायमल्पधनमल्पक्लेशं महाफलम् । पुराणानां च सर्वेषां सारभूतं महामते
sukhopāyamalpadhanamalpakleśaṃ mahāphalam | purāṇānāṃ ca sarveṣāṃ sārabhūtaṃ mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां न भुंजीत पक्षयोरुभयोरपि । द्वादश्यां तु शुचिर्भूत्वा पुष्पैः संपूज्य केशवम्
ekādaśyāṃ na bhuṃjīta pakṣayorubhayorapi | dvādaśyāṃ tu śucirbhūtvā puṣpaiḥ saṃpūjya keśavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं भुंजीत सत्कृत्य पश्चाद्विप्रपुरःसरम् । सूतकेऽपि न भोक्तव्यं नाशौचे च जनाधिप
annaṃ bhuṃjīta satkṛtya paścādviprapuraḥsaram | sūtake'pi na bhoktavyaṃ nāśauce ca janādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावज्जीवं व्रतमिदं कर्त्तव्यं पुरुषर्षभ । स्वर्गतिं प्राप्तुमिच्छद्भिरत्र नैवास्ति संशयः
yāvajjīvaṃ vratamidaṃ karttavyaṃ puruṣarṣabha | svargatiṃ prāptumicchadbhiratra naivāsti saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपपापा दुराचाराः पापिष्ठा धर्मवर्जिताः । एकादश्यां न भुंजाना न ते यांति यमांतिकम्
āpapāpā durācārāḥ pāpiṣṭhā dharmavarjitāḥ | ekādaśyāṃ na bhuṃjānā na te yāṃti yamāṃtikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तद्वचनं श्रुत्वा कंपितोऽश्वत्थपत्रवत् । भीमसेनो महाबाहुर्नत्वोवाच गुरुं प्रति
iti tadvacanaṃ śrutvā kaṃpito'śvatthapatravat | bhīmaseno mahābāhurnatvovāca guruṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेन उवाच- पितामह महाबुद्धे शृणु मे परमं वचः । युधिष्ठिरश्च कुंती च तथा द्रुपदनंदिनी
bhīmasena uvāca- pitāmaha mahābuddhe śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | yudhiṣṭhiraśca kuṃtī ca tathā drupadanaṃdinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवस्तथैव च । एकादश्यां न भुंजंति कदाचिदपि सुव्रताः
arjuno nakulaścaiva sahadevastathaiva ca | ekādaśyāṃ na bhuṃjaṃti kadācidapi suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते मां ब्रुवंति वै नित्यं मा भुंक्ष्व त्वं वृकोदर । अहं तानब्रुवं तात बुभुक्षा दुःसहा मम
te māṃ bruvaṃti vai nityaṃ mā bhuṃkṣva tvaṃ vṛkodara | ahaṃ tānabruvaṃ tāta bubhukṣā duḥsahā mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं दास्यामि विधिवत्पूजयिष्यामि केशवम् । भीमसेनवचः श्रुत्वा व्यासो वचनमब्रवीत्
dānaṃ dāsyāmi vidhivatpūjayiṣyāmi keśavam | bhīmasenavacaḥ śrutvā vyāso vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच- यदि स्वर्गमभीष्टं ते नरकं दुष्टमेव च । एकादश्यां न भोक्तव्यं पक्षयोरुभयोरपि
vyāsa uvāca- yadi svargamabhīṣṭaṃ te narakaṃ duṣṭameva ca | ekādaśyāṃ na bhoktavyaṃ pakṣayorubhayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीमसेन उवाच- पितामह महाबुद्धे कथयामि तवाग्रतः । एकभक्ते न शक्नोमि उपवासे कुतः प्रभो
bhīmasena uvāca- pitāmaha mahābuddhe kathayāmi tavāgrataḥ | ekabhakte na śaknomi upavāse kutaḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृकोऽपिनाम यो वह्निः स सदा जठरे मम । अतिवेलं यदाश्नामि तदा समुपशाम्यति
vṛko'pināma yo vahniḥ sa sadā jaṭhare mama | ativelaṃ yadāśnāmi tadā samupaśāmyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैकं शक्नोम्यहं कर्तुमुपवासं महामुने । येनैव प्राप्यते स्वर्गस्तत्कर्त्तास्मि यथातथम् । तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम्
naikaṃ śaknomyahaṃ kartumupavāsaṃ mahāmune | yenaiva prāpyate svargastatkarttāsmi yathātatham | tadekaṃ vada niścitya yena śreyo'hamāpnuyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यास उवाच- वृषस्थे मिथुनस्थे वा यदा चैकादशी भवेत् । ज्येष्ठमासे प्रयत्नेन सोपोष्योदकवर्जिता
vyāsa uvāca- vṛṣasthe mithunasthe vā yadā caikādaśī bhavet | jyeṣṭhamāse prayatnena sopoṣyodakavarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंडूषाचमनं वारि वर्जयित्वोदकं बुधः । उपभुंजीत नैवेह व्रतभंगोऽन्यथा भवेत्
gaṃḍūṣācamanaṃ vāri varjayitvodakaṃ budhaḥ | upabhuṃjīta naiveha vratabhaṃgo'nyathā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयादुदयं यावद्वर्जयित्वोदकं नरः । श्रूयतां समवाप्नोति द्वादशद्वादशी फलम्
udayādudayaṃ yāvadvarjayitvodakaṃ naraḥ | śrūyatāṃ samavāpnoti dvādaśadvādaśī phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभाते विमले द्वादश्यां स्नानमाचरेत् । जलं सुवर्णं दत्त्वा च द्विजातिभ्यो यथाविधि
tataḥ prabhāte vimale dvādaśyāṃ snānamācaret | jalaṃ suvarṇaṃ dattvā ca dvijātibhyo yathāvidhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुंजीत कृतकृत्यस्तु ब्राह्मणैः सहितो वशी । एवं कृते च यत्पुण्यं भीमसेन शृणुष्व तत्
bhuṃjīta kṛtakṛtyastu brāhmaṇaiḥ sahito vaśī | evaṃ kṛte ca yatpuṇyaṃ bhīmasena śṛṇuṣva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवत्सरे तु याश्चैव एकादश्यो भवंति हि । तासां फलमवाप्नोति ह्यत्र मे नास्ति संशयः
saṃvatsare tu yāścaiva ekādaśyo bhavaṃti hi | tāsāṃ phalamavāpnoti hyatra me nāsti saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मां केशवः प्राह शंखचक्रगदाधरः । सर्वान्परित्यज्य पुमान्मामेकं शरणं व्रजेत्
iti māṃ keśavaḥ prāha śaṃkhacakragadādharaḥ | sarvānparityajya pumānmāmekaṃ śaraṇaṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां निराहारस्ततः पापात्प्रमुच्यते । द्रव्यशुद्धिः कलौ नास्ति संस्कारः स्मार्त्त एव च
ekādaśyāṃ nirāhārastataḥ pāpātpramucyate | dravyaśuddhiḥ kalau nāsti saṃskāraḥ smārtta eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैदिकस्तु कुतश्चापि प्राप्ते दुष्टे कलौ युगे । किं नु ते बहुनोक्तेन वायुपुत्र पुनः पुनः
vaidikastu kutaścāpi prāpte duṣṭe kalau yuge | kiṃ nu te bahunoktena vāyuputra punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां न भुंजीत पक्षयोरुभयोरपि । एकादश्यां सिते पक्षे ज्येष्ठेमास्युदकं विना
ekādaśyāṃ na bhuṃjīta pakṣayorubhayorapi | ekādaśyāṃ site pakṣe jyeṣṭhemāsyudakaṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्यं फलमवाप्नोति तच्छृणुष्व वृकोदर । संवत्सरे तु या प्रोक्ताः शुक्लः कृष्णा वृकोदर
puṇyaṃ phalamavāpnoti tacchṛṇuṣva vṛkodara | saṃvatsare tu yā proktāḥ śuklaḥ kṛṣṇā vṛkodara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोषिता हि सर्वाः स्युरेकादश्यो न संशयः । धनधान्यप्रदा पुण्या पुत्रारोग्यशुभप्रदा
upoṣitā hi sarvāḥ syurekādaśyo na saṃśayaḥ | dhanadhānyapradā puṇyā putrārogyaśubhapradā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोषिता नरव्याघ्र इति सत्यं ब्रवीमि ते । यमदूता महाकायाः करालाः कृष्णरूपिणः
upoṣitā naravyāghra iti satyaṃ bravīmi te | yamadūtā mahākāyāḥ karālāḥ kṛṣṇarūpiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दंडपाशधरा रौद्रा नोपसर्पंति तं नरम् । पीतांबरधरा सौम्याश्चक्रहस्ता मनोजवाः
daṃḍapāśadharā raudrā nopasarpaṃti taṃ naram | pītāṃbaradharā saumyāścakrahastā manojavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अंतकालेन यंत्येते वैष्णवान्वैष्णवीपुरीम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन उपोष्योदकवर्जिता
aṃtakālena yaṃtyete vaiṣṇavānvaiṣṇavīpurīm | tasmātsarvaprayatnena upoṣyodakavarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलधेनुं तदा दत्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततस्त्वमस्यां कौंतेय सोपवासोऽर्चनं हरेः
jaladhenuṃ tadā dattvā sarvapāpaiḥ pramucyate | tatastvamasyāṃ kauṃteya sopavāso'rcanaṃ hareḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुरु सर्वप्रयत्नेन सर्वपापप्रशांतये । स्वप्नेन मेऽपराधोस्ति दंतरागतयापि वा
kuru sarvaprayatnena sarvapāpapraśāṃtaye | svapnena me'parādhosti daṃtarāgatayāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोक्ष्येपरेऽह्नि देवेश ह्यशनं वासराद्धरेः । इत्युच्चार्य ततो मंत्र उपवासपरो भवेत्
bhokṣyepare'hni deveśa hyaśanaṃ vāsarāddhareḥ | ityuccārya tato maṃtra upavāsaparo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनाशाय श्रद्धा दम समन्वितः । मेरुमंदरमात्राघं स्त्रिया पुंसा च यत्कृतम्
sarvapāpavināśāya śraddhā dama samanvitaḥ | merumaṃdaramātrāghaṃ striyā puṃsā ca yatkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं तद्भस्मतां याति एकादश्याः प्रभावतः । न शक्नुवंति ये दातुं जलधेनुं नराधिप
sarvaṃ tadbhasmatāṃ yāti ekādaśyāḥ prabhāvataḥ | na śaknuvaṃti ye dātuṃ jaladhenuṃ narādhipa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकांचनः प्रदातव्यो घटको वस्त्रसंयुतः । तोयस्य नियमं योऽस्या कुरुते वै स पुण्यभाक्
sakāṃcanaḥ pradātavyo ghaṭako vastrasaṃyutaḥ | toyasya niyamaṃ yo'syā kurute vai sa puṇyabhāk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलं कोटिसुवर्णस्य यामेयामे श्रुतं फलम् । स्नानं दानं जपं होमं यदस्यां कुरुते नरः
phalaṃ koṭisuvarṇasya yāmeyāme śrutaṃ phalam | snānaṃ dānaṃ japaṃ homaṃ yadasyāṃ kurute naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं चाक्षयं प्राप्तमेतत्कृष्णप्रभाषितम् । किं वापरेण धर्मेण निर्जलैकादशीं विना
tatsarvaṃ cākṣayaṃ prāptametatkṛṣṇaprabhāṣitam | kiṃ vāpareṇa dharmeṇa nirjalaikādaśīṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपोष्य सम्यग्विधिवद्वैष्णवं पदमाप्नुयात् । सुवर्णमन्नं वासो वा यदस्यां संप्रदीयते
upoṣya samyagvidhivadvaiṣṇavaṃ padamāpnuyāt | suvarṇamannaṃ vāso vā yadasyāṃ saṃpradīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदस्य कुरुशार्दूल सर्वं चाप्यक्षयं भवेत् । एकादश्यां दिने योऽन्नं भुंक्ते पापं भुनक्ति सः
tadasya kuruśārdūla sarvaṃ cāpyakṣayaṃ bhavet | ekādaśyāṃ dine yo'nnaṃ bhuṃkte pāpaṃ bhunakti saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहलोके स चांडालो मृतः प्राप्नोति दुर्गतिम् । ये च दास्यंति दानानि द्वादश्यां समुपोषिताः
ihaloke sa cāṃḍālo mṛtaḥ prāpnoti durgatim | ye ca dāsyaṃti dānāni dvādaśyāṃ samupoṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठमासे सिते पक्षे प्राप्स्यंति परमं पदम् । ब्रह्महा मद्यपः स्तेनो गुरुद्वेषी सदानृती
jyeṣṭhamāse site pakṣe prāpsyaṃti paramaṃ padam | brahmahā madyapaḥ steno gurudveṣī sadānṛtī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यंते पातकैः सर्वैर्निर्जलायैरुपोषिता । विशेषं शृणु कौंतेय निर्जलैकादशी दिने
mucyaṃte pātakaiḥ sarvairnirjalāyairupoṣitā | viśeṣaṃ śṛṇu kauṃteya nirjalaikādaśī dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्कर्त्तव्यं नरैः स्त्रीभिर्दानं श्रद्धासमन्वितैः । जलशायी च संपूज्यो देया धेनुस्तथाम्मयी
yatkarttavyaṃ naraiḥ strībhirdānaṃ śraddhāsamanvitaiḥ | jalaśāyī ca saṃpūjyo deyā dhenustathāmmayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्षा वा नृपश्रेष्ठ घृतधेनुरथापि वा । दक्षिणाभिः सुपुष्टाभिर्मिष्टान्नैश्च पृथग्विधैः
pratyakṣā vā nṛpaśreṣṭha ghṛtadhenurathāpi vā | dakṣiṇābhiḥ supuṣṭābhirmiṣṭānnaiśca pṛthagvidhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तोषणीयाः प्रयत्नेन द्विजा धर्मभृतां वर । तुष्टा भवंति वै विप्रास्तैस्तुष्टैर्मोक्षदो हरिः
toṣaṇīyāḥ prayatnena dvijā dharmabhṛtāṃ vara | tuṣṭā bhavaṃti vai viprāstaistuṣṭairmokṣado hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मद्रोहः कृतस्तैर्हि यैरेषा न ह्युपोषिता । पापात्मानो दुराचारा मुष्टास्ते नात्र संशयः 6.51.५०। कुलानां शतमागामि अतीतानां तथा शतम् । आत्मना सह तैर्नीतं वासुदेवस्य मंदिरम्
ātmadrohaḥ kṛtastairhi yaireṣā na hyupoṣitā | pāpātmāno durācārā muṣṭāste nātra saṃśayaḥ 6.51.50| kulānāṃ śatamāgāmi atītānāṃ tathā śatam | ātmanā saha tairnītaṃ vāsudevasya maṃdiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शांतैर्दांतैर्दानपरैरर्चयद्भिस्तथा हरिम् । कुर्वद्भिर्जागरं रात्रौ यैरेषा समुपोषिता
śāṃtairdāṃtairdānaparairarcayadbhistathā harim | kurvadbhirjāgaraṃ rātrau yaireṣā samupoṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्नं वस्त्रं तथा गावो जलं शय्यासनं शुभम् । कमंडलुं तथा छत्रं दातव्यं निर्जला दिने
annaṃ vastraṃ tathā gāvo jalaṃ śayyāsanaṃ śubham | kamaṃḍaluṃ tathā chatraṃ dātavyaṃ nirjalā dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपानहौ यो ददाति पात्रभूते द्विजोत्तमे । स सौवर्णेन यानेन स्वर्गलोके महीयते
upānahau yo dadāti pātrabhūte dvijottame | sa sauvarṇena yānena svargaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यश्चेमां शृणुयाद्भक्त्या यश्चापि परिकीर्तयेत् । उभौ तौ स्वर्गमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
yaścemāṃ śṛṇuyādbhaktyā yaścāpi parikīrtayet | ubhau tau svargamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्फलं संनिहत्यायां राहुग्रस्ते दिवाकरे । कृत्वा श्राद्धं लभेन्मर्त्यस्तदस्याः श्रवणादपि
yatphalaṃ saṃnihatyāyāṃ rāhugraste divākare | kṛtvā śrāddhaṃ labhenmartyastadasyāḥ śravaṇādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नियमं च प्रकर्त्तव्यं दंतधावनपूर्वकम् । एकादश्यां निराहारो वर्जयिष्यामि वै जलम्
niyamaṃ ca prakarttavyaṃ daṃtadhāvanapūrvakam | ekādaśyāṃ nirāhāro varjayiṣyāmi vai jalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशवप्रीणनार्थाय अन्यदाचमनादृते । द्वादश्यां देवदेवेशः पूजनीयस्त्रिविक्रमः
keśavaprīṇanārthāya anyadācamanādṛte | dvādaśyāṃ devadeveśaḥ pūjanīyastrivikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधैर्धूपैस्तथा पुष्पैर्वासोभिः प्रियदर्शनैः । पूजयित्वा विधानेन मंत्रमेतमुदीरयेत्
gaṃdhairdhūpaistathā puṣpairvāsobhiḥ priyadarśanaiḥ | pūjayitvā vidhānena maṃtrametamudīrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवदेव हृषीकेश संसारार्णवतारक । उदकुंभप्रदानेन नय मां परमां गतिम्
devadeva hṛṣīkeśa saṃsārārṇavatāraka | udakuṃbhapradānena naya māṃ paramāṃ gatim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्येष्ठे मासि तु वै भीम या शुक्लैकादशी शुभा । निर्जला समुपोष्यात्र जलकुंभान्सशर्करान्
jyeṣṭhe māsi tu vai bhīma yā śuklaikādaśī śubhā | nirjalā samupoṣyātra jalakuṃbhānsaśarkarān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदाय विप्रमुख्येभ्यो मोदते विष्णुसन्निधौ । ततः कुंभाः प्रदातव्या ब्राह्मणानां च भक्तितः
pradāya vipramukhyebhyo modate viṣṇusannidhau | tataḥ kuṃbhāḥ pradātavyā brāhmaṇānāṃ ca bhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजयित्वा ततो विप्रान्स्वयं भुंजीत तत्परः । एवं यः कुरुते पूर्णां द्वादशीं पापनाशिनीम्
bhojayitvā tato viprānsvayaṃ bhuṃjīta tatparaḥ | evaṃ yaḥ kurute pūrṇāṃ dvādaśīṃ pāpanāśinīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो पदं गच्छत्यनामयम् । ततः प्रभृति भीमेन कृता ह्येकादशी शुभा । पांडवद्वादशी नाम्ना लोके ख्याता बभूव ह
sarvapāpavinirmukto padaṃ gacchatyanāmayam | tataḥ prabhṛti bhīmena kṛtā hyekādaśī śubhā | pāṃḍavadvādaśī nāmnā loke khyātā babhūva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.