युधिष्ठिर उवाच-
कथयस्व प्रसादेन मयि स्नेहाज्जनार्दन ।
कार्त्तिकस्यासिते पक्षे किंनामैकादशी भवेत्
yudhiṣṭhira uvāca-
kathayasva prasādena mayi snehājjanārdana |
kārttikasyāsite pakṣe kiṃnāmaikādaśī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच-
श्रूयतां राजशार्दूल कथयामि तवाग्रतः ।
कार्त्तिके कृष्णपक्षे तु रमा नाम सुशोभना
śrīkṛṣṇa uvāca-
śrūyatāṃ rājaśārdūla kathayāmi tavāgrataḥ |
kārttike kṛṣṇapakṣe tu ramā nāma suśobhanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशी समाख्याता महापापहरा परा ।
अस्याः प्रसंगतो राजन्माहात्म्यं प्रवदामि ते
ekādaśī samākhyātā mahāpāpaharā parā |
asyāḥ prasaṃgato rājanmāhātmyaṃ pravadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुचुकुंद इति ख्यातो बभूव नृपतिः पुरा ।
देवेंद्रेण समं तस्य मित्रत्वमभवन्नृप
mucukuṃda iti khyāto babhūva nṛpatiḥ purā |
deveṃdreṇa samaṃ tasya mitratvamabhavannṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमेन वरुणेनैव कुबेरेणापि सर्वथा ।
विभीषणेन यस्यैव सखित्वमभवन्नृप
yamena varuṇenaiva kubereṇāpi sarvathā |
vibhīṣaṇena yasyaiva sakhitvamabhavannṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णुभक्तः सत्यसंधो बभूव नृपतिः परः ।
तस्यैवं शासतो राजन्राज्यं निहतकंटकम्
viṣṇubhaktaḥ satyasaṃdho babhūva nṛpatiḥ paraḥ |
tasyaivaṃ śāsato rājanrājyaṃ nihatakaṃṭakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव दुहिता गेहे चंद्रभागा सरिद्वरा ।
शोभनाय च सा दत्ता चंद्रसेनसुताय वै
babhūva duhitā gehe caṃdrabhāgā saridvarā |
śobhanāya ca sā dattā caṃdrasenasutāya vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कदाचित्समायातः श्वशुरस्य गृहे नृप ।
एकादशीव्रतदिनं समायातं सुपुण्यदम्
sa kadācitsamāyātaḥ śvaśurasya gṛhe nṛpa |
ekādaśīvratadinaṃ samāyātaṃ supuṇyadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागते व्रतदिने चंद्रभागा त्वचिंतयत् ।
किं भविष्यति देवेश मम भर्त्तातिदुर्बलः
samāgate vratadine caṃdrabhāgā tvaciṃtayat |
kiṃ bhaviṣyati deveśa mama bharttātidurbalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधां न क्षमते सोढुं पिता चैवोग्रशासनः ।
पटहस्ताड्यते यस्य संप्राप्ते दशमीदिने
kṣudhāṃ na kṣamate soḍhuṃ pitā caivograśāsanaḥ |
paṭahastāḍyate yasya saṃprāpte daśamīdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं हरेर्दिने ।
श्रुत्वा पटहनिर्घोषं शोभनस्त्वब्रवीत्प्रियाम्
na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ na bhoktavyaṃ harerdine |
śrutvā paṭahanirghoṣaṃ śobhanastvabravītpriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं कर्त्तव्यं मया कांते देहि शिक्षां वरानने ।
चंद्रभागोवाच -
मत्पितुर्वेश्मनि प्रभो भोक्तव्यं नाद्य केनचित्
kiṃ karttavyaṃ mayā kāṃte dehi śikṣāṃ varānane |
caṃdrabhāgovāca -
matpiturveśmani prabho bhoktavyaṃ nādya kenacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजैरश्वैश्च कलभैरन्यैः पशुभिरेव च ।
तृणमन्नं तथा वारि न भोक्तव्यं हरेर्दिने
gajairaśvaiśca kalabhairanyaiḥ paśubhireva ca |
tṛṇamannaṃ tathā vāri na bhoktavyaṃ harerdine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानवैश्च कुतः कांत भुज्यते हरिवासरे ।
यदि त्वं भोक्ष्यसे कांत ततो गर्हां प्रयास्यसि
mānavaiśca kutaḥ kāṃta bhujyate harivāsare |
yadi tvaṃ bhokṣyase kāṃta tato garhāṃ prayāsyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विचार्य मनसा सुदृढं मानसं कुरु ।
शोभन उवाच-
सत्यमेतत्प्रिये वाक्यं करिष्येऽहमुपोषणम्
evaṃ vicārya manasā sudṛḍhaṃ mānasaṃ kuru |
śobhana uvāca-
satyametatpriye vākyaṃ kariṣye'hamupoṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैवेन विहितं यद्धि तत्तथैव भविष्यति ।
इति दृढां मतिं कृत्वा चकार नियमं व्रते
daivena vihitaṃ yaddhi tattathaiva bhaviṣyati |
iti dṛḍhāṃ matiṃ kṛtvā cakāra niyamaṃ vrate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुधया पीडिततनुः स बभूवातिदुःखितः ।
इति चिंतयतस्तस्य आदित्योऽस्तमगाद्गिरिम्
kṣudhayā pīḍitatanuḥ sa babhūvātiduḥkhitaḥ |
iti ciṃtayatastasya ādityo'stamagādgirim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैष्णवानां नराणां सा निशा हर्षविवर्द्धनी ।
हरिपूजारतानां च जागरासक्तचेतसाम्
vaiṣṇavānāṃ narāṇāṃ sā niśā harṣavivarddhanī |
haripūjāratānāṃ ca jāgarāsaktacetasām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बभूव नृपशार्दूल शोभनस्यातिदुःखदा ।
रवेरुदयवेलायां शोभनः पंचतां गतः
babhūva nṛpaśārdūla śobhanasyātiduḥkhadā |
raverudayavelāyāṃ śobhanaḥ paṃcatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाहयामास राजा तं राजयोग्यैश्च दारुभिः ।
चंद्रभागा नात्मदेहं ददाह पतिना सह
dāhayāmāsa rājā taṃ rājayogyaiśca dārubhiḥ |
caṃdrabhāgā nātmadehaṃ dadāha patinā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वौर्द्ध्वदैहिकं तस्य तस्थौ जनकवेश्मनि ।
शोभनश्च नृपश्रेष्ठ रमाव्रतप्रभावतः
kṛtvaurddhvadaihikaṃ tasya tasthau janakaveśmani |
śobhanaśca nṛpaśreṣṭha ramāvrataprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राप्तो देवपुरं रम्यं मंदराचलसानुनि ।
अनुत्तममनाधृष्यमसंख्येयगुणान्वितम्
prāpto devapuraṃ ramyaṃ maṃdarācalasānuni |
anuttamamanādhṛṣyamasaṃkhyeyaguṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमस्तंभमयैसौधै रत्नवैडूर्यमंडितैः ।
स्फाटिकैर्विविधाकारैर्विचित्रैरुपशोभितैः
hemastaṃbhamayaisaudhai ratnavaiḍūryamaṃḍitaiḥ |
sphāṭikairvividhākārairvicitrairupaśobhitaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहासनसमारूढः सुश्वेतच्छत्रचामरः ।
किरीटकुंडलयुतो हारकेयूरभूषितः ।
स्तूयमानश्च गंधर्वैरप्सरोगणसेवितः
siṃhāsanasamārūḍhaḥ suśvetacchatracāmaraḥ |
kirīṭakuṃḍalayuto hārakeyūrabhūṣitaḥ |
stūyamānaśca gaṃdharvairapsarogaṇasevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभनः शोभते यत्र राजराजोपरो यथा ।
सोमशर्मेति विख्यातो मुचुकुंदपुरेऽभवत्
śobhanaḥ śobhate yatra rājarājoparo yathā |
somaśarmeti vikhyāto mucukuṃdapure'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रमन्विप्रो ददर्श तम् ।
नृपजामातरं ज्ञात्वा तत्समीपं जगाम सः
tīrthayātrāprasaṃgena bhramanvipro dadarśa tam |
nṛpajāmātaraṃ jñātvā tatsamīpaṃ jagāma saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभनोऽपि तदा ज्ञात्वा सोमशर्माणमागतम् ।
आसनादुत्थितः शीघ्रं नमश्चक्रे द्विजोत्तमम्
śobhano'pi tadā jñātvā somaśarmāṇamāgatam |
āsanādutthitaḥ śīghraṃ namaścakre dvijottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चकार कुशलप्रश्नं श्वशुरस्य नृपस्य च ।
कांतायाश्चंद्रभागायास्तथैव नगरस्य च
cakāra kuśalapraśnaṃ śvaśurasya nṛpasya ca |
kāṃtāyāścaṃdrabhāgāyāstathaiva nagarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमशर्मोवाच-
कुशलं वर्त्तते राजन्श्वशुरस्य गृहे तव ।
चंद्रभागा कुशलिनी सर्वतः कुशलं पुरे
somaśarmovāca-
kuśalaṃ varttate rājanśvaśurasya gṛhe tava |
caṃdrabhāgā kuśalinī sarvataḥ kuśalaṃ pure
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्ववृत्तं कथ्यतां राजन्नाश्चर्यं विद्यतेऽद्भुतम् ।
पुरं विचित्रं रुचिरं न दृष्टं केनचित्क्वचित्
svavṛttaṃ kathyatāṃ rājannāścaryaṃ vidyate'dbhutam |
puraṃ vicitraṃ ruciraṃ na dṛṣṭaṃ kenacitkvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदाचक्ष्व नृपते कुतः प्राप्तमिदं त्वया ।
शोभन उवाच-
कार्तिकस्यासिते पक्षे या नामैकादशी रमा
etadācakṣva nṛpate kutaḥ prāptamidaṃ tvayā |
śobhana uvāca-
kārtikasyāsite pakṣe yā nāmaikādaśī ramā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुपोष्य मया प्राप्तं द्विजेंद्र पुरमध्रुवम् ।
ध्रुवं भवति येनैव तत्कुरुष्व द्विजोत्तमः
tāmupoṣya mayā prāptaṃ dvijeṃdra puramadhruvam |
dhruvaṃ bhavati yenaiva tatkuruṣva dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विज उवाच-
कथमध्रुवमेतद्धि कथं हि भवति ध्रुवम् ।
तत्त्वं कथय राजेंद्र तत्करिष्यामि नान्यथा
dvija uvāca-
kathamadhruvametaddhi kathaṃ hi bhavati dhruvam |
tattvaṃ kathaya rājeṃdra tatkariṣyāmi nānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोभन उवाच-
मयैतद्विहितं विप्र श्रद्धाहीनं व्रतोत्तमम् ।
तेनाहमध्रुवं मन्ये ध्रुवं भवति तच्छृणु
śobhana uvāca-
mayaitadvihitaṃ vipra śraddhāhīnaṃ vratottamam |
tenāhamadhruvaṃ manye dhruvaṃ bhavati tacchṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुचुकुंदस्य दुहिता चंद्रभागा सुशोभना ।
तस्यै कथय वृत्तांतं ध्रुवमेतद्भविष्यति
mucukuṃdasya duhitā caṃdrabhāgā suśobhanā |
tasyai kathaya vṛttāṃtaṃ dhruvametadbhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्ण उवाच-
स श्रुत्वा वचनं तस्य मुचुकुंदपुरं गतः ।
उवाच सर्वं वृत्तांत्तं चंद्रभागाग्रतो द्विजः
kṛṣṇa uvāca-
sa śrutvā vacanaṃ tasya mucukuṃdapuraṃ gataḥ |
uvāca sarvaṃ vṛttāṃttaṃ caṃdrabhāgāgrato dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमशर्मोवाच -
प्रत्यक्षं दयितः कांतस्तव दृष्टो मया शुभे ।
इंद्रतुल्यमनाधृष्यं दृष्टं तस्य पुरं मया ।
अध्रुवं तेन तत्प्रोक्तं ध्रुवं भवति तत्कुरु
somaśarmovāca -
pratyakṣaṃ dayitaḥ kāṃtastava dṛṣṭo mayā śubhe |
iṃdratulyamanādhṛṣyaṃ dṛṣṭaṃ tasya puraṃ mayā |
adhruvaṃ tena tatproktaṃ dhruvaṃ bhavati tatkuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चंद्रभागोवाच-
तत्र मां नय विप्रर्षे पतिदर्शनलालसाम् ।
आत्मनो व्रतपुण्येन करिष्यामि पुरं ध्रुवम्
caṃdrabhāgovāca-
tatra māṃ naya viprarṣe patidarśanalālasām |
ātmano vratapuṇyena kariṣyāmi puraṃ dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवयोर्द्विजसंयोगो यथा भवति तत्कुरु ।
प्राप्यते हि महत्पुण्यं कृत्वा योगं वियुक्तयोः
āvayordvijasaṃyogo yathā bhavati tatkuru |
prāpyate hi mahatpuṇyaṃ kṛtvā yogaṃ viyuktayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रुत्वा सह तया सोमशर्मा जगाम ह ।
आश्रमं वामदेवस्य मंदराचलसंनिधौ
iti śrutvā saha tayā somaśarmā jagāma ha |
āśramaṃ vāmadevasya maṃdarācalasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामदेवोऽशृणोत्सर्वं वृत्तांतं कथितं तयोः ।
अभ्यषिञ्चच्चन्द्रभागां वेदमंत्रैरथोज्ज्वलाम्
vāmadevo'śṛṇotsarvaṃ vṛttāṃtaṃ kathitaṃ tayoḥ |
abhyaṣiñcaccandrabhāgāṃ vedamaṃtrairathojjvalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिमंत्रप्रभावेन विष्णुवासरसेवनात् ।
दिव्यदेहा बभूवासौ दिव्यां गतिमवाप ह
ṛṣimaṃtraprabhāvena viṣṇuvāsarasevanāt |
divyadehā babhūvāsau divyāṃ gatimavāpa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्युः समीपमगमत्प्रहर्षोत्फुल्ललोचना ।
जहर्ष शोभनोऽतीव दृष्ट्वा कांतां समागताम्
patyuḥ samīpamagamatpraharṣotphullalocanā |
jaharṣa śobhano'tīva dṛṣṭvā kāṃtāṃ samāgatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाहूय स्वके वामे पार्श्वेतां संन्यवेशयत् ।
अथोवाच प्रियं हर्षाच्चंद्रभागा प्रियं वचः
samāhūya svake vāme pārśvetāṃ saṃnyaveśayat |
athovāca priyaṃ harṣāccaṃdrabhāgā priyaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृणु कांत हितं वाक्यं यत्पुण्यं विद्यते मयि ।
अष्टवर्षाधिका जाता यदाहं पितृवेश्मनि
śṛṇu kāṃta hitaṃ vākyaṃ yatpuṇyaṃ vidyate mayi |
aṣṭavarṣādhikā jātā yadāhaṃ pitṛveśmani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रभृति यच्चीर्णं मया चैकादशीव्रतम् ।
यथोक्तविधिसंयुक्तं श्रद्धायुक्तेन चेतसा ।
तेन पुण्यप्रभावेन भविष्यति पुरं ध्रुवम्
tataḥ prabhṛti yaccīrṇaṃ mayā caikādaśīvratam |
yathoktavidhisaṃyuktaṃ śraddhāyuktena cetasā |
tena puṇyaprabhāvena bhaviṣyati puraṃ dhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामसमृद्धं च यावदाभूतसंप्लवम् ।
एवं सा नृपशार्दूल रमते पतिना सह
sarvakāmasamṛddhaṃ ca yāvadābhūtasaṃplavam |
evaṃ sā nṛpaśārdūla ramate patinā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्यभोगा दिव्यरूपा दिव्याभरणभूषिता ।
शोभनोऽपि तया सार्द्धं रमते दिव्यविग्रहः
divyabhogā divyarūpā divyābharaṇabhūṣitā |
śobhano'pi tayā sārddhaṃ ramate divyavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमाव्रतप्रभावेन मंदराचलसानुनि ।
चिंतामणिसमा ह्येषा कामधेनुसमाथ वा
ramāvrataprabhāvena maṃdarācalasānuni |
ciṃtāmaṇisamā hyeṣā kāmadhenusamātha vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रमाभिधाना नृपते तवाग्रे कथिता मया ।
तस्या माहात्म्यमनघ श्रुतं सर्वं त्वया नृप 6.60.५०।
मया तवाग्रे कथितं माहात्म्यं पापनाशनम् ।
एकादशीव्रतानां च पक्षयोरुभयोरपि
ramābhidhānā nṛpate tavāgre kathitā mayā |
tasyā māhātmyamanagha śrutaṃ sarvaṃ tvayā nṛpa 6.60.50|
mayā tavāgre kathitaṃ māhātmyaṃ pāpanāśanam |
ekādaśīvratānāṃ ca pakṣayorubhayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा कृष्णा तथा शुक्ला विभेदं नैव कारयेत् ।
सेवितैकादशी नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी
yathā kṛṣṇā tathā śuklā vibhedaṃ naiva kārayet |
sevitaikādaśī nṝṇāṃ bhuktimuktipradāyinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धेनुः श्वेता यथा कृष्णा उभयोः सदृशं पयः ।
तथैव तुल्यफलदं स्मृतमेकादशीद्वयम्
dhenuḥ śvetā yathā kṛṣṇā ubhayoḥ sadṛśaṃ payaḥ |
tathaiva tulyaphaladaṃ smṛtamekādaśīdvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीव्रतानां यो माहात्म्यं शृणुते नरः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते
ekādaśīvratānāṃ yo māhātmyaṃ śṛṇute naraḥ |
sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.