युधिष्ठिर उवाच -
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि व्रतानामुत्तमं व्रतम् ।
सर्वपापहरं विष्णोः फलदं व्रतिनां च यत्
yudhiṣṭhira uvāca -
bhagavañchrotumicchāmi vratānāmuttamaṃ vratam |
sarvapāpaharaṃ viṣṇoḥ phaladaṃ vratināṃ ca yat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषोत्तममासस्य कथां ब्रूहि जनार्दन ।
को विधिः किं फलं तस्य को देवस्तत्र पूज्यते
puruṣottamamāsasya kathāṃ brūhi janārdana |
ko vidhiḥ kiṃ phalaṃ tasya ko devastatra pūjyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमासे च संप्राप्ते व्रतं ब्रूहि जनार्दन ।
कस्य दानस्य किं पुण्यं किं कर्त्तव्यं नृभिः प्रभो
adhimāse ca saṃprāpte vrataṃ brūhi janārdana |
kasya dānasya kiṃ puṇyaṃ kiṃ karttavyaṃ nṛbhiḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं स्नानं च किं जाप्यं कथं पूजाविधिः स्मृतः ।
किं भोज्यमुत्तमं चान्नं मासेऽस्मिन्पुरुषोत्तमे
kathaṃ snānaṃ ca kiṃ jāpyaṃ kathaṃ pūjāvidhiḥ smṛtaḥ |
kiṃ bhojyamuttamaṃ cānnaṃ māse'sminpuruṣottame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच-
कथयिष्यामि राजेंद्र भवतः स्नेहकारणात् ।
पुरुषोत्तममासस्य माहात्म्यं पापनाशनम्
śrīkṛṣṇa uvāca-
kathayiṣyāmi rājeṃdra bhavataḥ snehakāraṇāt |
puruṣottamamāsasya māhātmyaṃ pāpanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमासे तु संप्राप्ते भवेदेकादशी तु या ।
कमला नाम सा नाम्ना तिथीनामुत्तमा तिथिः
adhimāse tu saṃprāpte bhavedekādaśī tu yā |
kamalā nāma sā nāmnā tithīnāmuttamā tithiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या व्रतप्रभावेन कमलाभिमुखी भवेत् ।
ब्राह्मे मुहूर्त्ते चोत्थाय संस्मृत्य पुरुषोत्तमम्
tasyā vrataprabhāvena kamalābhimukhī bhavet |
brāhme muhūrtte cotthāya saṃsmṛtya puruṣottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नात्वा चैव विधानेन नियमं कारयेद्व्रती ।
गृहे त्वेकगुणं जाप्यं नद्यां तु द्विगुणं स्मृतम्
snātvā caiva vidhānena niyamaṃ kārayedvratī |
gṛhe tvekaguṇaṃ jāpyaṃ nadyāṃ tu dviguṇaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां गोष्ठे सहस्रोर्ध्वमग्न्यागारे शतान्वितम् ।
शिवक्षेत्रेषु तीर्थेषु देवतानां च सन्निधौ
gavāṃ goṣṭhe sahasrordhvamagnyāgāre śatānvitam |
śivakṣetreṣu tīrtheṣu devatānāṃ ca sannidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्षं तुलस्याः सांनिध्ये ह्यनंतं विष्णुसन्निधौ ।
अवंत्यामभवत्कश्चिच्छिवशर्मा द्विजोत्तमः
lakṣaṃ tulasyāḥ sāṃnidhye hyanaṃtaṃ viṣṇusannidhau |
avaṃtyāmabhavatkaścicchivaśarmā dvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यात्मजास्तु पंचासन्कनिष्ठो दोषवानभूत् ।
तदा पित्रा परित्यक्तस्त्यक्तः स्वजनबांधवैः
tasyātmajāstu paṃcāsankaniṣṭho doṣavānabhūt |
tadā pitrā parityaktastyaktaḥ svajanabāṃdhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुकर्मणः प्रभावेन गतो दूरतरं वनम् ।
एकदा दैवयोगेन तीर्थराजं समागतः
kukarmaṇaḥ prabhāvena gato dūrataraṃ vanam |
ekadā daivayogena tīrtharājaṃ samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्क्षामो दीनवदनस्त्रिवेण्यां स्नानमाचरत् ।
मुनीनामाश्रमांस्तत्र विचिन्वन्क्षुधयार्दितः१३।
हरिमित्रमुनेस्तत्र ददर्शाश्रममुत्तमम् ।
पुरुषोत्तममासे वै जनानां च समागमे
kṣutkṣāmo dīnavadanastriveṇyāṃ snānamācarat |
munīnāmāśramāṃstatra vicinvankṣudhayārditaḥ13|
harimitramunestatra dadarśāśramamuttamam |
puruṣottamamāse vai janānāṃ ca samāgame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राश्रमे कथयतां कथां कल्मषनाशिनीम् ।
ब्राह्मणानां मुखात्तेन श्रद्धया कमला श्रुता
tatrāśrame kathayatāṃ kathāṃ kalmaṣanāśinīm |
brāhmaṇānāṃ mukhāttena śraddhayā kamalā śrutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशी पुण्यतमा भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ।
जयशर्मा विधानेन श्रुत्वेमां कमला तिथिम्
ekādaśī puṇyatamā bhuktimuktipradāyinī |
jayaśarmā vidhānena śrutvemāṃ kamalā tithim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशीपुण्यतमा भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ।
व्रतं कृतं च तैः सार्द्धं स्थित्वा शून्यालये तदा
ekādaśīpuṇyatamā bhuktimuktipradāyinī |
vrataṃ kṛtaṃ ca taiḥ sārddhaṃ sthitvā śūnyālaye tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशीथे समनुप्राप्ते लक्ष्मीस्तत्र समागता ।
वरं ददामि भो विप्र कमलायाः प्रभावतः
niśīthe samanuprāpte lakṣmīstatra samāgatā |
varaṃ dadāmi bho vipra kamalāyāḥ prabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयशर्मोवाच -
का त्वं कस्यासि रंभोरु प्रसन्ना च कथं मम ।
इंद्राणी सुरनाथस्य भवानी शंकरस्य वा
jayaśarmovāca -
kā tvaṃ kasyāsi raṃbhoru prasannā ca kathaṃ mama |
iṃdrāṇī suranāthasya bhavānī śaṃkarasya vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गंधर्वी किन्नरी वाथ वधूर्वा चंद्रसूर्ययोः ।
त्वत्सदृक्षा न दृष्टा च न श्रुता च शुभानने
gaṃdharvī kinnarī vātha vadhūrvā caṃdrasūryayoḥ |
tvatsadṛkṣā na dṛṣṭā ca na śrutā ca śubhānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीरुवाच-
प्रसन्ना सांप्रतं जाता वैकुंठादहमागता ।
प्रेरिता देवदेवेन कमलायाः प्रभावतः
lakṣmīruvāca-
prasannā sāṃprataṃ jātā vaikuṃṭhādahamāgatā |
preritā devadevena kamalāyāḥ prabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुषोत्तममासस्य या पक्षे प्रथमे भवेत् ।
तस्या व्रतं त्वया चीर्णं प्रयागे मुनिसंनिधौ
puruṣottamamāsasya yā pakṣe prathame bhavet |
tasyā vrataṃ tvayā cīrṇaṃ prayāge munisaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रतस्यास्य प्रभावेन वशगाहं न संशयः ।
तववंशे भविष्यंति मानवा द्विजसत्तम
vratasyāsya prabhāvena vaśagāhaṃ na saṃśayaḥ |
tavavaṃśe bhaviṣyaṃti mānavā dvijasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्प्रसादादवाप्स्यंति सत्यं ते व्याहृतं मया ।
ब्राह्मण उवाच-
प्रसन्ना यदि मे पद्मे व्रतं विस्तरतो वद
matprasādādavāpsyaṃti satyaṃ te vyāhṛtaṃ mayā |
brāhmaṇa uvāca-
prasannā yadi me padme vrataṃ vistarato vada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्कथासु प्रवर्तंते साधवो ये जना द्विजाः ।
लक्ष्मीरुवाच-
श्रोतॄणां परमं श्राव्यं पवित्राणामनुत्तमम्
yatkathāsu pravartaṃte sādhavo ye janā dvijāḥ |
lakṣmīruvāca-
śrotṝṇāṃ paramaṃ śrāvyaṃ pavitrāṇāmanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुःस्वप्ननाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतस्ततः ।
उत्तमः श्रद्धया युक्तः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा
duḥsvapnanāśanaṃ puṇyaṃ śrotavyaṃ yatnatastataḥ |
uttamaḥ śraddhayā yuktaḥ ślokaṃ ślokārddhameva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातककोटिभिः ।
मासानां परमो मासः पक्षिणां गरुडो यथा
paṭhitvā mucyate sadyo mahāpātakakoṭibhiḥ |
māsānāṃ paramo māsaḥ pakṣiṇāṃ garuḍo yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नदीनां च यथा गंगा तिथीनां द्वादशी तिथिः ।
अद्यापि निर्जराः सर्वे भारते जन्मलिप्सवः
nadīnāṃ ca yathā gaṃgā tithīnāṃ dvādaśī tithiḥ |
adyāpi nirjarāḥ sarve bhārate janmalipsavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमर्चयंति विविधा नारायणमनामयम् ।
ये यजंति सदा भक्त्या देवं नारायणं प्रभुम्
tamarcayaṃti vividhā nārāyaṇamanāmayam |
ye yajaṃti sadā bhaktyā devaṃ nārāyaṇaṃ prabhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तानर्चयंति सततं ब्रह्माद्या देवतागणाः ।
येऽपि नामपरा ये च हरिकीर्त्तनतत्पराः
tānarcayaṃti satataṃ brahmādyā devatāgaṇāḥ |
ye'pi nāmaparā ye ca harikīrttanatatparāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिपूजापरा ये च ते कृतार्थाः कलौ युगेः ।
शुक्ले वा यदि वा कृष्णे भवेदेकादशी द्वयम्
haripūjāparā ye ca te kṛtārthāḥ kalau yugeḥ |
śukle vā yadi vā kṛṣṇe bhavedekādaśī dvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहस्थानां भवेत्पूर्वा यतीनामुत्तरा स्मृता ।
एकादशी द्वादशी च रात्रिशेषे त्रयोदशी ।
तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणे
gṛhasthānāṃ bhavetpūrvā yatīnāmuttarā smṛtā |
ekādaśī dvādaśī ca rātriśeṣe trayodaśī |
tatra kratuśataṃ puṇyaṃ trayodaśyāṃ tu pāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्यां निराहारः स्थित्वाहमपरेऽहंनि ।
भोक्ष्यामि पुंडरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत
ekādaśyāṃ nirāhāraḥ sthitvāhamapare'haṃni |
bhokṣyāmi puṃḍarīkākṣa śaraṇaṃ me bhavācyuta
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमुं मंत्रं समुच्चार्य देवदेवस्य चक्रिणः ।
भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समाचरेत्
amuṃ maṃtraṃ samuccārya devadevasya cakriṇaḥ |
bhaktibhāvena tuṣṭātmā upavāsaṃ samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्याद्देवस्य पुरतो जागरं नियतो व्रती ।
गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणपठनादिभिः
kuryāddevasya purato jāgaraṃ niyato vratī |
gītairvādyaiśca nṛtyaiśca purāṇapaṭhanādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती ।
स्नात्वा विष्णुं समभ्यर्च्य विधिवत्प्रयतेंद्रियः
tataḥ prātaḥ samutthāya dvādaśīdivase vratī |
snātvā viṣṇuṃ samabhyarcya vidhivatprayateṃdriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्दनः ।
द्वादश्यां च पयःस्नानाद्धरेः सारूप्यमश्नुते
paṃcāmṛtena saṃsnāpya ekādaśyāṃ janārdanaḥ |
dvādaśyāṃ ca payaḥsnānāddhareḥ sārūpyamaśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञानतिमिरांधस्य व्रतेनानेन केशव ।
प्रसीद सन्मुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव
ajñānatimirāṃdhasya vratenānena keśava |
prasīda sanmukho bhūtvā jñānadṛṣṭiprado bhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं विज्ञाप्य देवेशं देवदेवं गदाधरम् ।
ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
evaṃ vijñāpya deveśaṃ devadevaṃ gadādharam |
brāhmaṇānbhojayedbhaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वबंधुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः ।
कृत्वा पंचमहायज्ञान्स्वयं भुंजीत वाग्यतः
tataḥ svabaṃdhubhiḥ sārddhaṃ nārāyaṇaparāyaṇaḥ |
kṛtvā paṃcamahāyajñānsvayaṃ bhuṃjīta vāgyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् ।
स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्ल्लभम्
evaṃ yaḥ prayataḥ kuryātpuṇyamekādaśīvratam |
sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurllabham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा कमला तस्मै वरं दत्त्वा तिरोदधे ।
सोऽपि विप्रो धनी भूत्वा पितुर्गेहं समागतः
ityuktvā kamalā tasmai varaṃ dattvā tirodadhe |
so'pi vipro dhanī bhūtvā piturgehaṃ samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीकृष्ण उवाच-
एवं यः कुरुते राजन्कमलाव्रतमुत्तमम् ।
शृणुयाद्वासरे विष्णोः सर्वपापैः प्रमुच्यते
śrīkṛṣṇa uvāca-
evaṃ yaḥ kurute rājankamalāvratamuttamam |
śṛṇuyādvāsare viṣṇoḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.