नारद उवाच-
चातुर्मास्यां तु नियमा ये केचिद्भुवि विश्रुताः ।
तानहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महेश्वर
nārada uvāca-
cāturmāsyāṃ tu niyamā ye kecidbhuvi viśrutāḥ |
tānahaṃ śrotumicchāmi kathayasva maheśvara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते कर्त्तव्यं किं जनार्दने ।
षड्रसानां परित्यागे नखकेशविधारणे ।
अन्यैश्च नियमैः स्वामिन्यत्फलं तद् ब्रवीहि मे
cāturmāsye harau supte karttavyaṃ kiṃ janārdane |
ṣaḍrasānāṃ parityāge nakhakeśavidhāraṇe |
anyaiśca niyamaiḥ svāminyatphalaṃ tad bravīhi me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत उवाच-
एतच्छ्रुत्वा त्वसौ देवः प्रहस्योत्फुल्ललोचनः ।
प्रोवाच तं द्विजवरं नारदं तपसान्निधिम्
sūta uvāca-
etacchrutvā tvasau devaḥ prahasyotphullalocanaḥ |
provāca taṃ dvijavaraṃ nāradaṃ tapasānnidhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
शृणु त्वमिह देवर्षे कथयामि सविस्तरम् ।
आषाढस्य सिते पक्षे एकादश्यामुपोषितः
mahādeva uvāca-
śṛṇu tvamiha devarṣe kathayāmi savistaram |
āṣāḍhasya site pakṣe ekādaśyāmupoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्यव्रतानीह गृह्णीयाद्भक्तिपूर्वकम् ।
भूमिशय्यासमारूढो योगनिद्रां गते हरौ
cāturmāsyavratānīha gṛhṇīyādbhaktipūrvakam |
bhūmiśayyāsamārūḍho yoganidrāṃ gate harau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नयेत चतुरो मासान्यावद्भवति कार्तिकी ।
प्रतिष्ठा न प्रवर्त्तंते तथा यज्ञादिकाः क्रियाः
nayeta caturo māsānyāvadbhavati kārtikī |
pratiṣṭhā na pravarttaṃte tathā yajñādikāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवाहव्रतसंबंध अन्यन्माङ्गल्यकर्म च ।
भूपयानं तथा यात्रा अन्याश्च विविधाः क्रियाः
vivāhavratasaṃbaṃdha anyanmāṅgalyakarma ca |
bhūpayānaṃ tathā yātrā anyāśca vividhāḥ kriyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसुप्ते च जगन्नाथे अच्युते गरुडध्वजे ।
व्रतक्रियां चरेद्यस्तु तस्य व्रतफलं शृणु
prasupte ca jagannāthe acyute garuḍadhvaje |
vratakriyāṃ caredyastu tasya vrataphalaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वमेधसहस्रैस्तु यत्फलं प्राप्नुयान्नरः ।
चातुर्मास्यव्रतैश्चीर्णैस्तत्फलं समवाप्नुयात्
aśvamedhasahasraistu yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ |
cāturmāsyavrataiścīrṇaistatphalaṃ samavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथुनस्थे सहस्रांशौ स्वापयेन्मधुसूदनम् ।
तुलाराशौ गते सूर्ये पुनरुत्थापयेद्धरिम्
mithunasthe sahasrāṃśau svāpayenmadhusūdanam |
tulārāśau gate sūrye punarutthāpayeddharim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधिमासे तु पतिते तदा चैष विधिक्रमः ।
स्थापयेत्प्रतिमां विष्णोः शंखचक्रगदाधरीम्
adhimāse tu patite tadā caiṣa vidhikramaḥ |
sthāpayetpratimāṃ viṣṇoḥ śaṃkhacakragadādharīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतांबरधरां सौम्यां पर्यंके स्थापयेत्शुचौ ।
श्वेतवस्त्रसमाच्छन्ने सोपधाने तु नारद
pītāṃbaradharāṃ saumyāṃ paryaṃke sthāpayetśucau |
śvetavastrasamācchanne sopadhāne tu nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतिहासपुराणज्ञो विष्णुभक्तोऽथवा पुनः ।
स्नापयित्वा दधिक्षीरमधुलाजघृतस्तथा
itihāsapurāṇajño viṣṇubhakto'thavā punaḥ |
snāpayitvā dadhikṣīramadhulājaghṛtastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समालभ्य शुभैर्गंधैर्धूपैः पुष्पैर्मनोरमैः ।
पूजितां कुसुमैः शुभ्रैर्मंत्रेणानेन वाडव
samālabhya śubhairgaṃdhairdhūpaiḥ puṣpairmanoramaiḥ |
pūjitāṃ kusumaiḥ śubhrairmaṃtreṇānena vāḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुप्ते त्वयि जगन्नाथे जगत्सुप्तं भवेदिदम् ।
विबुद्धे त्वयि बुध्येत जगत्सर्वं चराचरम्
supte tvayi jagannāthe jagatsuptaṃ bhavedidam |
vibuddhe tvayi budhyeta jagatsarvaṃ carācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तां प्रतिमां विष्णोः स्थापयित्वा तु नारद ।
तस्यैवाग्रे स्वयं वाचा गृह्णीयान्नियमं ततः
evaṃ tāṃ pratimāṃ viṣṇoḥ sthāpayitvā tu nārada |
tasyaivāgre svayaṃ vācā gṛhṇīyānniyamaṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्री वा नरो वा तद्भक्तो धर्माधर्मविभागतः ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्देवस्योत्थापनावधि
strī vā naro vā tadbhakto dharmādharmavibhāgataḥ |
caturo vārṣikānmāsāndevasyotthāpanāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीयान्नियमानेतान्दंतधावनपूर्वकम् ।
उपवासं ततः कृत्वा प्रभाते विमले सति
gṛhṇīyānniyamānetāndaṃtadhāvanapūrvakam |
upavāsaṃ tataḥ kṛtvā prabhāte vimale sati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं कर्म चरित्वा तु विष्णोरग्रे जितात्मवान् ।
तेषां फलानि वक्ष्यामि तत्कर्तॄणां पृथक्पृथक्
nityaṃ karma caritvā tu viṣṇoragre jitātmavān |
teṣāṃ phalāni vakṣyāmi tatkartṝṇāṃ pṛthakpṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरत्वं लभेद्विद्वान्पुरुषो गुडवर्जनात् ।
तथैव संततिं दीर्घां तैलस्य वर्जनाद्यतः
madhuratvaṃ labhedvidvānpuruṣo guḍavarjanāt |
tathaiva saṃtatiṃ dīrghāṃ tailasya varjanādyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतस्य वर्जनाद्विप्र सुंदरांगः प्रजायते ।
कटुतैलपरित्यागी शत्रुनाशमवाप्नुयात्
ghṛtasya varjanādvipra suṃdarāṃgaḥ prajāyate |
kaṭutailaparityāgī śatrunāśamavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगंधतैलत्यागेन सौभाग्यमतुलं लभेत् ।
पुष्पभोगपरित्यागी स्वर्गे विद्याधरो भवेत्
sugaṃdhatailatyāgena saubhāgyamatulaṃ labhet |
puṣpabhogaparityāgī svarge vidyādharo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगाभ्यासी नरो यस्तु स ब्रह्मपदमाप्नुयात् ।
कट्वम्लमधुरक्षारतीक्ष्णकाषाय षड्रसान्
yogābhyāsī naro yastu sa brahmapadamāpnuyāt |
kaṭvamlamadhurakṣāratīkṣṇakāṣāya ṣaḍrasān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेद्यस्तु वैरूप्यं दौर्गंध्यं नाप्नुयान्नरः ।
तांबूलवर्जनाद्भोगी रक्तकंठस्तु जायते
varjayedyastu vairūpyaṃ daurgaṃdhyaṃ nāpnuyānnaraḥ |
tāṃbūlavarjanādbhogī raktakaṃṭhastu jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतत्यागाच्च लावण्यं सदा स्निग्धतनुर्भवेत् ।
फलत्यागाच्च विपेंद्र बहुपुत्रश्च जायते
ghṛtatyāgācca lāvaṇyaṃ sadā snigdhatanurbhavet |
phalatyāgācca vipeṃdra bahuputraśca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलाशपत्राशनकृद्रूपवान्भोगवान्भवेत् ।
दीप्तिमान्दीप्तिकरणः साक्षाद्द्रव्यपतिर्भवेत्
palāśapatrāśanakṛdrūpavānbhogavānbhavet |
dīptimāndīptikaraṇaḥ sākṣāddravyapatirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिदुग्धपरित्यागी गोलोकं लभते नरः ।
मौनव्रती भवेद्यस्तु तस्याज्ञाऽस्खलिता भवेत्
dadhidugdhaparityāgī golokaṃ labhate naraḥ |
maunavratī bhavedyastu tasyājñā'skhalitā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इंद्रासनमवाप्नोति स्थालीपाकस्य वर्जनात् ।
एवमादि परित्यागाद्धर्मस्थो धर्मनंदनः
iṃdrāsanamavāpnoti sthālīpākasya varjanāt |
evamādi parityāgāddharmastho dharmanaṃdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमोनारायणायेति जप्त्वा शतगुणं फलम् ।
एक एव स वै स्वर्गे विद्याधरपतिर्भवेत्
namonārāyaṇāyeti japtvā śataguṇaṃ phalam |
eka eva sa vai svarge vidyādharapatirbhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्करस्नानमात्रेण गंगायाः स्नानजं फलम्
puṣkarasnānamātreṇa gaṃgāyāḥ snānajaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूमौ भुंक्ते सदा यस्तु स पृथिव्यधिपो भवेत् ।
विष्णोश्चैव गृहे कुर्यादुपलेपनमार्जनम्
bhūmau bhuṃkte sadā yastu sa pṛthivyadhipo bhavet |
viṣṇoścaiva gṛhe kuryādupalepanamārjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पस्थायी भवेद्विद्वन्वैकुंठे नात्र संशयः ।
प्रदक्षिणं च यः कुर्याच्छतमष्टोत्तरं नरः
kalpasthāyī bhavedvidvanvaikuṃṭhe nātra saṃśayaḥ |
pradakṣiṇaṃ ca yaḥ kuryācchatamaṣṭottaraṃ naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसयुक्तविमानेन दिव्येन सह गच्छति ।
गीतवाद्यकरो विष्णोर्गांधर्वं लोकमाप्नुयात्
haṃsayuktavimānena divyena saha gacchati |
gītavādyakaro viṣṇorgāṃdharvaṃ lokamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचगव्याशनो विद्वन्चांद्रायणफलं लभेत् ।
नित्यं शास्त्रविनोदेन लोकान्यस्तु प्रबोधयेत्
paṃcagavyāśano vidvancāṃdrāyaṇaphalaṃ labhet |
nityaṃ śāstravinodena lokānyastu prabodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स व्यासरूपी विष्ण्वग्रे ततो विष्णुपदं लभेत् ।
तुलसीदलपूजां तु कृत्वा विष्णुपुरं व्रजेत्
sa vyāsarūpī viṣṇvagre tato viṣṇupadaṃ labhet |
tulasīdalapūjāṃ tu kṛtvā viṣṇupuraṃ vrajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा प्रोक्षणकं दिव्यं स्थानमप्सरसां लभेत् ।
शीतांबुना गृहे स्नानात्निर्मलं देहमाप्नुयात्
kṛtvā prokṣaṇakaṃ divyaṃ sthānamapsarasāṃ labhet |
śītāṃbunā gṛhe snānātnirmalaṃ dehamāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्णोदकं परित्यज्य स्नानं वै पौष्करं लभेत् ।
पत्रेषु यो नरो भुंक्ते कुरुक्षेत्रफलं लभेत्
uṣṇodakaṃ parityajya snānaṃ vai pauṣkaraṃ labhet |
patreṣu yo naro bhuṃkte kurukṣetraphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुंक्ते शिलायां यो नित्यं तस्य पुण्यं प्रयागजम् ।
धर्मोदयजलत्यागी न रोगैः परिभूयते
bhuṃkte śilāyāṃ yo nityaṃ tasya puṇyaṃ prayāgajam |
dharmodayajalatyāgī na rogaiḥ paribhūyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रपात्रेषु भुंजानो नैमिषं फलमाप्रुयात् ।
कांस्यपात्रं परित्यज्य शेषपात्रमुपाचरेत्
tāmrapātreṣu bhuṃjāno naimiṣaṃ phalamāpruyāt |
kāṃsyapātraṃ parityajya śeṣapātramupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलाभे सर्वपात्राणां मृन्मयं पात्रमुत्तमम् ।
स्वगृहीतैः कृतैर्वापि पात्रैः पालाशसंभवैः
alābhe sarvapātrāṇāṃ mṛnmayaṃ pātramuttamam |
svagṛhītaiḥ kṛtairvāpi pātraiḥ pālāśasaṃbhavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्तु संवत्सरं पूर्ण अग्निहोत्रमुपासते ।
पात्रैर्वा भोजनं विद्वान्सेवते तत्समं स्मृतम्
yastu saṃvatsaraṃ pūrṇa agnihotramupāsate |
pātrairvā bhojanaṃ vidvānsevate tatsamaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चांद्रायणसमं प्रोक्तं ब्रह्मपात्रेषु भोजने ।
एकैकं भोजनं विद्वन्ब्रह्मपत्रेषु भुंजतः
cāṃdrāyaṇasamaṃ proktaṃ brahmapātreṣu bhojane |
ekaikaṃ bhojanaṃ vidvanbrahmapatreṣu bhuṃjataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रेण समं प्रोक्तं महापातकनाशनम् ।
एकादश्युपवासेन यत्पुण्यं परिकीर्तितम्
trirātreṇa samaṃ proktaṃ mahāpātakanāśanam |
ekādaśyupavāsena yatpuṇyaṃ parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदानफलं चैव सर्वतीर्थफलं लभेत् ।
न चापि नरकं पश्येत्पद्मपत्रेषु भोजनात्
sarvadānaphalaṃ caiva sarvatīrthaphalaṃ labhet |
na cāpi narakaṃ paśyetpadmapatreṣu bhojanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणो याति वैकुंठेऽन्यो जनः स्वर्गमाप्नुयात् ।
एष ब्रह्म महावृक्षः पापहा सर्वकामदः
brāhmaṇo yāti vaikuṃṭhe'nyo janaḥ svargamāpnuyāt |
eṣa brahma mahāvṛkṣaḥ pāpahā sarvakāmadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्यमं वर्जितं पत्रं शूद्रजातेर्नृपोत्तम ।
भुंजन्नरकमाप्नोति यावदिंद्राश्चतुर्दश
madhyamaṃ varjitaṃ patraṃ śūdrajāternṛpottama |
bhuṃjannarakamāpnoti yāvadiṃdrāścaturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेन्मध्यमं पत्रं शेषपत्रेषु भोजनम् ।
मध्यपत्रे च यः शूद्रो भोजनं कुरुते द्विज
varjayenmadhyamaṃ patraṃ śeṣapatreṣu bhojanam |
madhyapatre ca yaḥ śūdro bhojanaṃ kurute dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलां ब्रह्मणे दत्त्वा शुद्धिर्भवति नान्यथा ।
कपिलां दोहयेद्यस्तु शूद्रो भुंक्ते निजे गृहे
kapilāṃ brahmaṇe dattvā śuddhirbhavati nānyathā |
kapilāṃ dohayedyastu śūdro bhuṃkte nije gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमिः ।
कृमियोनिविनिर्मुक्तः पशुयोनिमवाप्नुयात्
daśavarṣasahasrāṇi viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ |
kṛmiyonivinirmuktaḥ paśuyonimavāpnuyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपिलं योह्यनड्वाहं शूद्रो भूत्वात्र वाहयेत् ।
यावंति तस्य रोमाणि तावद्वर्षाणि नारद 6.64.५०।
कुंभीपाकेषु पच्येत स नरो नात्र संशयः ।
अजा चैव गृहे तस्य शूद्रस्य च विशेषतः
kapilaṃ yohyanaḍvāhaṃ śūdro bhūtvātra vāhayet |
yāvaṃti tasya romāṇi tāvadvarṣāṇi nārada 6.64.50|
kuṃbhīpākeṣu pacyeta sa naro nātra saṃśayaḥ |
ajā caiva gṛhe tasya śūdrasya ca viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्या वै दुग्धपानेन शूद्रो यातीह रौरवम् ।
ब्राह्मणैः सह व्यापारो यस्य शूद्रस्य दृश्यते
tasyā vai dugdhapānena śūdro yātīha rauravam |
brāhmaṇaiḥ saha vyāpāro yasya śūdrasya dṛśyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स विप्रो वेदबाह्यः स्याच्छूद्रः कौलिक उच्यते ।
व्यापारे प्रेरितो विप्रः शूद्राज्ञां च करोति यः
sa vipro vedabāhyaḥ syācchūdraḥ kaulika ucyate |
vyāpāre prerito vipraḥ śūdrājñāṃ ca karoti yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावत्पदानि चलते तावद्भवति नारकी ।
उदकार्थं तु यो विप्रः शूद्रेण प्रेषितो गृहे
yāvatpadāni calate tāvadbhavati nārakī |
udakārthaṃ tu yo vipraḥ śūdreṇa preṣito gṛhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदुदकं मद्यतुल्यं पीत्वा वै नरकं व्रजेत् ।
शूद्रेण सर्वदा नित्यं दानं देयं द्विजन्मने
tadudakaṃ madyatulyaṃ pītvā vai narakaṃ vrajet |
śūdreṇa sarvadā nityaṃ dānaṃ deyaṃ dvijanmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां चैव तु वै भक्तिः कर्त्तव्या च विशेषतः ।
इहलोके सुखं भुक्त्वा परलोकं च गच्छति
teṣāṃ caiva tu vai bhaktiḥ karttavyā ca viśeṣataḥ |
ihaloke sukhaṃ bhuktvā paralokaṃ ca gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पांचभौतिकमेतद्धि अनर्थकमुदाहृतम् ।
अतो देयं हि गुरवे यतोऽनंतफलं लभेत्
pāṃcabhautikametaddhi anarthakamudāhṛtam |
ato deyaṃ hi gurave yato'naṃtaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मिन्कलियुगे घोरे पापाचारे दुरात्मनः ।
निंदां कुर्वंति विप्रेंद्र जनानां पुण्यकर्मणाम्
asminkaliyuge ghore pāpācāre durātmanaḥ |
niṃdāṃ kurvaṃti vipreṃdra janānāṃ puṇyakarmaṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निंदया लभते दुःखं यावदाभूतसंप्लवम् ।
नानाधर्माः प्रवर्त्तंते कलौ चैव महामते
niṃdayā labhate duḥkhaṃ yāvadābhūtasaṃplavam |
nānādharmāḥ pravarttaṃte kalau caiva mahāmate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मोऽयं दुर्ल्लभो लोके धर्मकामार्थमोक्षदः ।
भूमिशायी भवेद्यस्तु नरः कोऽपि महीतले
dharmo'yaṃ durllabho loke dharmakāmārthamokṣadaḥ |
bhūmiśāyī bhavedyastu naraḥ ko'pi mahītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि न रोगैः परिपीड्यते ।
बहुपुत्रो धनैर्युक्तो ह्यकुष्ठी जायते नरः
daśavarṣasahasrāṇi na rogaiḥ paripīḍyate |
bahuputro dhanairyukto hyakuṣṭhī jāyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्तभोजी नरो यस्तु तीर्थयात्राफलं लभेत् ।
अयाचितेन चाप्नोति वापीकूपक्रिंया फलम्
naktabhojī naro yastu tīrthayātrāphalaṃ labhet |
ayācitena cāpnoti vāpīkūpakriṃyā phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेद्यस्तु वै द्रोहं प्राणहिंसापराङ्मुखः ।
अहिंसा परमो धर्म इति वेदेषु गीयते
varjayedyastu vai drohaṃ prāṇahiṃsāparāṅmukhaḥ |
ahiṃsā paramo dharma iti vedeṣu gīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं दया दम इति सर्वत्र हि श्रुतं मया ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्यं वै महतामपि
dānaṃ dayā dama iti sarvatra hi śrutaṃ mayā |
tasmātsarvaprayatnena kāryaṃ vai mahatāmapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरवे ये प्रयच्छंति शरीरं पुत्रपौत्रकम् ।
तत्र दानप्रभावेन विष्णोर्वल्लभतामियात्
gurave ye prayacchaṃti śarīraṃ putrapautrakam |
tatra dānaprabhāvena viṣṇorvallabhatāmiyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रेण दीक्षितो यस्तु शूद्रः शूद्रेण दीक्षितः ।
उभौ तौ पापिनौ प्रोक्तौ यावदाभूतसंप्लवम्
śūdreṇa dīkṣito yastu śūdraḥ śūdreṇa dīkṣitaḥ |
ubhau tau pāpinau proktau yāvadābhūtasaṃplavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिंसामतिं यदादत्ते शूद्रो वै पापसत्तमः ।
एकविंशतिकुलं तेन नरकं प्रतिपात्यते
hiṃsāmatiṃ yadādatte śūdro vai pāpasattamaḥ |
ekaviṃśatikulaṃ tena narakaṃ pratipātyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलौ पाखंडिनः शूद्रा दृश्यंते बहवो भुवि ।
तेषां संभाषणादेव नरको भवति द्विज
kalau pākhaṃḍinaḥ śūdrā dṛśyaṃte bahavo bhuvi |
teṣāṃ saṃbhāṣaṇādeva narako bhavati dvija
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मज्ञानरता ये च गायत्रीजापिनो द्विज ।
तेषां दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या दिने दिने
brahmajñānaratā ye ca gāyatrījāpino dvija |
teṣāṃ darśanamātreṇa brahmahatyā dine dine
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शंखचक्रधरा विप्रा विष्णुधर्मेषु संमताः ।
वेदधर्मरता नित्यं पंक्तिपावनपावनाः
śaṃkhacakradharā viprā viṣṇudharmeṣu saṃmatāḥ |
vedadharmaratā nityaṃ paṃktipāvanapāvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्यमिदं कर्म कर्त्तव्यं तैः सदा नरैः ।
किमन्यद्बहुनोक्तेन भूयोभूयश्च वाडव
cāturmāsyamidaṃ karma karttavyaṃ taiḥ sadā naraiḥ |
kimanyadbahunoktena bhūyobhūyaśca vāḍava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते धन्याः पृथिवी मध्ये नरा ये वैष्णवा भुवि ।
तेषां कुलं धन्यतमं जातिर्धन्यतमा स्मृता
te dhanyāḥ pṛthivī madhye narā ye vaiṣṇavā bhuvi |
teṣāṃ kulaṃ dhanyatamaṃ jātirdhanyatamā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधु भक्षयते यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने ।
महत्पापं भवेत्तस्य वर्जने यच्छृणुष्व तत्
madhu bhakṣayate yastu supte deve janārdane |
mahatpāpaṃ bhavettasya varjane yacchṛṇuṣva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयज्ञैश्च विविधैर्यत्फलं तदवाप्नुयात् ।
दाडिमं मातुलिगं च नालिकेरं च वर्जयेत्
sarvayajñaiśca vividhairyatphalaṃ tadavāpnuyāt |
dāḍimaṃ mātuligaṃ ca nālikeraṃ ca varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवो वैमानिको भूत्वा ह्यंते विष्णुपदं व्रजेत् ।
वित्तवान्सुभगश्चैव कुले श्रीमति जायते
devo vaimāniko bhūtvā hyaṃte viṣṇupadaṃ vrajet |
vittavānsubhagaścaiva kule śrīmati jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः क्षिपेदेकभक्तेन नरो मासचतुष्टयम् ।
यावंति च मुहूर्तानि उदितोदितभास्करे
yaḥ kṣipedekabhaktena naro māsacatuṣṭayam |
yāvaṃti ca muhūrtāni uditoditabhāskare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताद्वर्षसहस्राणि विष्णुलोके महीयते ।
व्रीहींश्च यवगोधूमान्वर्जयेद्यस्तु मानवः
tādvarṣasahasrāṇi viṣṇuloke mahīyate |
vrīhīṃśca yavagodhūmānvarjayedyastu mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वमेधादिके कृते विधिवद्वै सदक्षिणे ।
यत्फलं मुनिभिः प्रोक्तं तत्फलं लभते नरः
aśvamedhādike kṛte vidhivadvai sadakṣiṇe |
yatphalaṃ munibhiḥ proktaṃ tatphalaṃ labhate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनधान्यसमायुक्तो बहुपुत्रश्च जायते ।
तुलसीतिलदर्भैश्च ये कुर्वंति च तर्पणम्
dhanadhānyasamāyukto bahuputraśca jāyate |
tulasītiladarbhaiśca ye kurvaṃti ca tarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं कोटिगुणितं चातुर्मास्ये विशेषतः ।
यदा सुप्ते हृषीकेशे कुर्याच्चैतत्त्रयान्वितम्
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ cāturmāsye viśeṣataḥ |
yadā supte hṛṣīkeśe kuryāccaitattrayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेऽपि युगसहस्राणि मोदंते विष्णुसंनिधौ ।
पदं वा पदमर्द्धं वा ऋचां चार्द्धऋचां तथा
te'pi yugasahasrāṇi modaṃte viṣṇusaṃnidhau |
padaṃ vā padamarddhaṃ vā ṛcāṃ cārddhaṛcāṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्ण्वग्रे ये प्रगायंति मुक्तास्ते वै न संशयः ।
मैथुनं वर्जयेद्यस्तु सुप्ते देवे जनार्दने
viṣṇvagre ye pragāyaṃti muktāste vai na saṃśayaḥ |
maithunaṃ varjayedyastu supte deve janārdane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकमन्वंतरं सोऽपि विष्णुलोके महीयते ।
दधिदुग्धं तथा तक्रं गुडं शाकं तथैव च
ekamanvaṃtaraṃ so'pi viṣṇuloke mahīyate |
dadhidugdhaṃ tathā takraṃ guḍaṃ śākaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जनादेव भो विप्र मुक्तिभागी न संशयः ।
स्नानमामलकेनैव ये कुर्वंति च मानवाः
varjanādeva bho vipra muktibhāgī na saṃśayaḥ |
snānamāmalakenaiva ye kurvaṃti ca mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनेदिने महत्पुण्यं प्राप्नुवंति च ते मुने ।
धात्रीफलं पापहरं प्रवदंति मनीषिणः
dinedine mahatpuṇyaṃ prāpnuvaṃti ca te mune |
dhātrīphalaṃ pāpaharaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यतारणार्थाय निर्मिता ब्राह्मणा पुरा ।
संध्यामौनं चरेद्यस्तु भुंक्ते मासचतुष्टयम्
trailokyatāraṇārthāya nirmitā brāhmaṇā purā |
saṃdhyāmaunaṃ caredyastu bhuṃkte māsacatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वंतराणि चत्वारि वैकुंठे मोदते पुनः ।
स्वयंपाकी नरो यस्तु भुंक्ते मासचतुष्टयम्
manvaṃtarāṇi catvāri vaikuṃṭhe modate punaḥ |
svayaṃpākī naro yastu bhuṃkte māsacatuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि इंद्रलोके महीयते ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्मौनं चैव समाचरेत्
daśavarṣasahasrāṇi iṃdraloke mahīyate |
caturo vārṣikānmāsānmaunaṃ caiva samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च विष्णुपुरं गच्छेद्ब्राह्मं च तदनंतरम् ।
मौनभोजी नरो यस्तु कदाचिन्नावसीदति
sa ca viṣṇupuraṃ gacchedbrāhmaṃ ca tadanaṃtaram |
maunabhojī naro yastu kadācinnāvasīdati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौनेन भुंजमानास्तु राक्षसास्त्रिदिवं गताः ।
कृमिकीटसमायुक्तं पक्वान्नमशुची भवेत्
maunena bhuṃjamānāstu rākṣasāstridivaṃ gatāḥ |
kṛmikīṭasamāyuktaṃ pakvānnamaśucī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां मांससमं ज्ञेयमन्नं चापि द्विजोत्तम ।
तदन्नमशुचि ज्ञेयं ग्रसते मानुषो यदि
gavāṃ māṃsasamaṃ jñeyamannaṃ cāpi dvijottama |
tadannamaśuci jñeyaṃ grasate mānuṣo yadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वै भोजनं प्रोक्तं राक्षसानां प्रियं सदा ।
तोषितो हि पुरा ब्रह्मा तेन दत्तं महात्मना
etadvai bhojanaṃ proktaṃ rākṣasānāṃ priyaṃ sadā |
toṣito hi purā brahmā tena dattaṃ mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौनेन भोजयित्वा तु स्वर्गं प्राप्ता न संशयः ।
संजल्पन्भुंजते यस्तु तेनान्नमशुची भवेत्
maunena bhojayitvā tu svargaṃ prāptā na saṃśayaḥ |
saṃjalpanbhuṃjate yastu tenānnamaśucī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापं स केवलं भुंक्ते तस्मान्मौनं समाचरेत् ।
उपवाससमं भोज्यं ज्ञेयं मौनेन नारद
pāpaṃ sa kevalaṃ bhuṃkte tasmānmaunaṃ samācaret |
upavāsasamaṃ bhojyaṃ jñeyaṃ maunena nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पंचप्राणाहुतीर्यस्तु मौनभोजी नरोत्तमः ।
पंच वै पातकान्यस्य नश्यंति नात्र संशयः
paṃcaprāṇāhutīryastu maunabhojī narottamaḥ |
paṃca vai pātakānyasya naśyaṃti nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कुर्यात्संधितं वस्त्रं पितृकर्मणि वाडव ।
अशुच्यंगे स्थितं चैव वस्त्रं तदशुची भवेत्
na kuryātsaṃdhitaṃ vastraṃ pitṛkarmaṇi vāḍava |
aśucyaṃge sthitaṃ caiva vastraṃ tadaśucī bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कटिपृष्ठस्थिते वस्त्रे पुरीषं कुरुते तु यः ।
मूत्रं वा मैथुनं वापि तद्वस्त्रं परिवर्जयेत्
kaṭipṛṣṭhasthite vastre purīṣaṃ kurute tu yaḥ |
mūtraṃ vā maithunaṃ vāpi tadvastraṃ parivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृकर्मविशेषेण वर्जनीयं च वाडव ।
सर्वदा च मुने प्राज्ञैर्देवार्चा चक्रपाणिनः
pitṛkarmaviśeṣeṇa varjanīyaṃ ca vāḍava |
sarvadā ca mune prājñairdevārcā cakrapāṇinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्त्तव्या च विशेषेण शुचिभिर्विजितेंद्रियैः ।
संप्रसुप्ते हृषीकेशे तृणशाककुसुंभिकाः
karttavyā ca viśeṣeṇa śucibhirvijiteṃdriyaiḥ |
saṃprasupte hṛṣīkeśe tṛṇaśākakusuṃbhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संधितानि च वस्त्राणि वर्जितानि प्रयत्नतः ।
चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते यस्तु एतानि वर्जयेत् 6.64.१००।
नरकं न तु संगच्छेत्यावदाभूतसंप्लवम् ।
मद्यं मांसं न भक्षेत शाशकं सौकरं तथा
saṃdhitāni ca vastrāṇi varjitāni prayatnataḥ |
cāturmāsye harau supte yastu etāni varjayet 6.64.100|
narakaṃ na tu saṃgacchetyāvadābhūtasaṃplavam |
madyaṃ māṃsaṃ na bhakṣeta śāśakaṃ saukaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे जनार्दने ।
सोऽपि देवत्वमाप्नोति अहिंसानिरतो नरः
cāturmāsye viśeṣeṇa supte deve janārdane |
so'pi devatvamāpnoti ahiṃsānirato naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्याक्रोधं तथा रौक्ष्यं तथा पर्वसु मैथुनम् ।
वर्जितं येन विप्रेंद्र सोऽश्वमेधफलं लभेत्
mithyākrodhaṃ tathā raukṣyaṃ tathā parvasu maithunam |
varjitaṃ yena vipreṃdra so'śvamedhaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचर्ये प्रजावृद्धिरायुर्वृद्धिस्तथैव च ।
पुष्पं पत्रं फलं शय्या अभ्यंगं च विलेपनम्
brahmacarye prajāvṛddhirāyurvṛddhistathaiva ca |
puṣpaṃ patraṃ phalaṃ śayyā abhyaṃgaṃ ca vilepanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृथादुग्धानि मांसं च मद्यं च परिवर्जयेत् ।
चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते नियतं यद्विवर्जितम्
vṛthādugdhāni māṃsaṃ ca madyaṃ ca parivarjayet |
cāturmāsye harau supte niyataṃ yadvivarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रथमं तत्तु दातव्यं ब्राह्मणाय न संशयः ।
तद्धनं चाक्षयं विद्वन्प्रदत्तं यद्दिवजातये
prathamaṃ tattu dātavyaṃ brāhmaṇāya na saṃśayaḥ |
taddhanaṃ cākṣayaṃ vidvanpradattaṃ yaddivajātaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोटिकोटिगुणं विप्र लभते नात्र संशयः ।
येनकेनापि विप्रेंद्र नियमेनार्चितो हरिः
koṭikoṭiguṇaṃ vipra labhate nātra saṃśayaḥ |
yenakenāpi vipreṃdra niyamenārcito hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददाति विष्णुभवनं नात्र कार्या विचारणा ।
चातुर्मास्ये हरौ सुप्ते नियमं यो न कारयेत्
dadāti viṣṇubhavanaṃ nātra kāryā vicāraṇā |
cāturmāsye harau supte niyamaṃ yo na kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि नरकमाप्नोति तस्य जन्म वृथागतम् ।
यत्पुमान्कारयेन्नित्यं द्विजोक्तं विधिमुत्तमम्
so'pi narakamāpnoti tasya janma vṛthāgatam |
yatpumānkārayennityaṃ dvijoktaṃ vidhimuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथोक्तान्नियमांश्चैव स याति परमं पदम् ।
त्रिवर्गरहितं दानं दत्तं भवति निष्फलम्
tathoktānniyamāṃścaiva sa yāti paramaṃ padam |
trivargarahitaṃ dānaṃ dattaṃ bhavati niṣphalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन देवदेवं जनार्दनम् ।
तोषयेन्नियमैर्दानैर्यथाशक्त्या नरोत्तमः
tasmātsarvaprayatnena devadevaṃ janārdanam |
toṣayenniyamairdānairyathāśaktyā narottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृतस्नानदानं च ब्राह्मणानां च पूजनम् ।
वृथागतं तु तत्सर्वं यावदिंद्राश्चतुर्दश
akṛtasnānadānaṃ ca brāhmaṇānāṃ ca pūjanam |
vṛthāgataṃ tu tatsarvaṃ yāvadiṃdrāścaturdaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नारद उवाच-
कीदृशं ब्रह्मचर्यं च वद विश्वेश्वर प्रभो ।
येन चीर्णेन गोविंदः परितुष्टो भवेन्नृणाम्
nārada uvāca-
kīdṛśaṃ brahmacaryaṃ ca vada viśveśvara prabho |
yena cīrṇena goviṃdaḥ parituṣṭo bhavennṛṇām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महादेव उवाच-
स्वदारनिरतश्चैव ब्रह्मचारी स्मृतो बुधैः ।
चांडालादधिको विद्वन्यः स्वभार्यां परित्यजेत्
mahādeva uvāca-
svadāranirataścaiva brahmacārī smṛto budhaiḥ |
cāṃḍālādadhiko vidvanyaḥ svabhāryāṃ parityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतावभिगमं कृत्वा ब्रह्मचर्यं विधीयते ।
परित्यजति यो भार्यां भक्तां दोषविवर्जिताम्
ṛtāvabhigamaṃ kṛtvā brahmacaryaṃ vidhīyate |
parityajati yo bhāryāṃ bhaktāṃ doṣavivarjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पापकर्मा नरो लोके भ्रूणहत्यामवाप्नुयात् ।
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयशतानि च
pāpakarmā naro loke bhrūṇahatyāmavāpnuyāt |
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश्युपवासस्य कलां नार्हंति षोडशीम् ।
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायं देवतार्चनम्
ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm |
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaṃ devatārcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चातुर्मास्यकृतं यच्च सर्वं हि चाक्षयं भवेत् ।
एककालं द्विकालं वा पुराणं शृणुते तु यः
cāturmāsyakṛtaṃ yacca sarvaṃ hi cākṣayaṃ bhavet |
ekakālaṃ dvikālaṃ vā purāṇaṃ śṛṇute tu yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति ।
हरौ सुप्ते विशेषेण हरेर्नामपठन्जपन्
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati |
harau supte viśeṣeṇa harernāmapaṭhanjapan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्फलं कोटिगुणितं लभते द्विजसत्तम ।
वैष्णवो ब्राह्मणो यस्तु पूजनं यः करोति हि
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ labhate dvijasattama |
vaiṣṇavo brāhmaṇo yastu pūjanaṃ yaḥ karoti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव सर्वधर्मात्मा पूज्य एव न संशयः ।
चातुर्मास्यमिदं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ।
श्रुत्वा तु लभते पुण्यं गंगास्नानफलं लभेत्
sa eva sarvadharmātmā pūjya eva na saṃśayaḥ |
cāturmāsyamidaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam |
śrutvā tu labhate puṇyaṃ gaṃgāsnānaphalaṃ labhet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.